magazyn lewicy katolickiej

ÔÇ×Sufra┼╝ystkaÔÇŁ. Rzecz o kobiecej niepodleg┼éo┼Ťci

Akcja ÔÇ×Sufra┼╝ystkiÔÇŁ rozgrywa si─Ö oko┼éo roku 1913. Uzyskanie przez kobiety praw wyborczych nie nadesz┼éo jednak wtedy ÔÇô by┼é to d┼éugi proces, kt├│ry w niekt├│rych krajach trwa do dzi┼Ť (na przyk┼éad w Arabii Saudyjskiej). Prawa wyborcze to jedynie wierzcho┼éek g├│ry lodowej, kt├│rej rozbijanie wci─ů┼╝ trwa. I, cho─ç obecnie traktujemy mo┼╝liwo┼Ť─ç g┼éosowania jako co┼Ť oczywistego, warto po┼Ťwi─Öci─ç chwil─Ö na refleksj─Ö nad bohaterkami, kt├│rym te prawa zawdzi─Öczamy.

fot. materiały prasowe

materiały prasowe


28 listopada 1918. Od tego dnia mo┼╝emy m├│wi─ç o prawdziwej, r├│wnej i dost─Öpnej dla wszystkich obywateli niepodleg┼éo┼Ťci. W┼éa┼Ťnie wtedy Naczelnik Pa┼ästwa wyda┼é dekret o ordynacji wyborczej do Sejmu Ustawodawczego, w kt├│rym wprowadzono r├│wne prawa wyborcze bez wzgl─Ödu na p┼ée─ç. Po raz pierwszy w polskiej historii prawo do wybierania i bycia wybran─ů uzyska┼éy kobiety. I, cho─ç wydarzenia historyczne z┼éo┼╝y┼éy si─Ö w taki spos├│b, ┼╝e r├│wnie prawa wyborcze wydawa┼éy si─Ö w listopadzie 1918 roku poniek─ůd naturalne, to zosta┼éy okupione wieloletni─ů walk─ů i prac─ů dzia┼éaczek emancypacyjnych. Podobnie by┼éo w innych krajach europejskich.
ÔÇ×Sufra┼╝ystkaÔÇŁ to film przede wszystkim to┼╝samo┼Ťciowy. Mimo odwo┼éa┼ä do prawdziwych postaci i wydarze┼ä historycznych jego osi─ů jest przemiana g┼é├│wnej bohaterki, Maud Watts (grana przez Carey Mulligan), i jej ÔÇ×stawanie si─ÖÔÇŁ sufra┼╝ystk─ů. Razem z ni─ů wchodzimy w szeregi radykalnych emancypantek i poznajemy ich postulaty oraz metody dzia┼éania. Od manifestacji i wyst─ůpie┼ä w parlamencie przechodzimy do wybijania szyb czy podpale┼ä skrzynek pocztowych ÔÇô akt├│w obywatelskiego niepos┼éusze┼ästwa, wywo┼éanych brakiem mo┼╝liwo┼Ťci realizacji swoich postulat├│w i opresj─ů ze strony pa┼ästwa. Proces tworzenia si─Ö to┼╝samo┼Ťci g┼é├│wnej bohaterki jest dope┼éniony strajkiem g┼éodowym i wstrz─ůsaj─ůc─ů scen─ů przymusowego karmienia. Ten bolesny, fizyczny wymiar walki o prawa wyborcze jest w filmie wa┼╝nym elementem i pokazuje, ┼╝e sufra┼╝ystki r├│wnie┼╝ by┼éy wi─Ö┼║niami politycznymi (mimo ┼╝e odmawiano im tego miana), a ich bohaterska postawa i niez┼éomno┼Ť─ç s─ů godne podziwu i upami─Ötnienia.
Nikt nie ukrywa┼é, ze celem filmu jest zbudowanie pomnika wybitnym dzia┼éaczkom ruchu i cel ten zosta┼é osi─ůgni─Öty. Przepis na hollywoodzki hit jest prosty: mamy niez┼éomne bohaterki (w tym Meryl Streep, kt├│ra wcieli┼éa si─Ö w rol─Ö legendarnej Emmeline Pankhurst), patriarchalny i opresyjny system, z kt├│rym walcz─ů, a tak┼╝e wielk─ů spraw─Ö, z kt├│r─ů wsp├│┼éczesnemu widzowi ┼éatwo si─Ö identyfikowa─ç. Trudno nie wzruszy─ç si─Ö, gdy Maud Watts m├│wi do swojego przeciwnika: ÔÇ×Jeste┼Ťmy w ka┼╝dym domu, stanowimy po┼éow─Ö ludzkiej rasy, nie powstrzymacie nas wszystkichÔÇŁ. Jednak nie tylko o wzruszenie tu chodzi ÔÇô a przede wszystkim o u┼Ťwiadomienie sobie, jak ogromn─ů grup─Ö dyskryminowan─ů stanowi┼éy kobiety. Refleksja, kt├│ra nasun─Ö┼éa mi si─Ö w zwi─ůzku z t─ů scen─ů, dotyczy rozliczenia z przesz┼éo┼Ťci─ů i rekompensat dla grup dyskryminowanych.┬áCzy rz─ůdy Stan├│w Zjednoczonych albo Wielkiej Brytanii kiedykolwiek wyp┼éaci┼éy odszkodowania lub chocia┼╝by oficjalnie przeprosi┼éy za prze┼Ťladowania sufra┼╝ystek tak jak mia┼éo to miejsce w przypadku Indian czy czarnosk├│rych? Po┼éowa ludzkiej rasy ÔÇô to za ma┼éo, aby otrzyma─ç prawa wyborcze, ale jednocze┼Ťnie zbyt du┼╝o, aby uzyska─ç zado┼Ť─çuczynienie za prze┼Ťladowania. Paradoks historii?
Jednak ÔÇ×Sufra┼╝ystkaÔÇŁ to co┼Ť wi─Öcej ni┼╝ zwyk┼éa laurka dla bohaterek. Mimo niedoci─ůgni─Ö─ç fabularnych ┼Ťwietnie przedstawione jest t┼éo wydarze┼ä politycznych. Nie poznajemy walki o prawa wyborcze wy┼é─ůcznie z perspektywy wiec├│w i star─ç w policj─ů. Prawo g┼éosu nie zosta┼éo przez tw├│rc├│w filmu wyabstrahowane z kontekstu ekonomicznoÔÇôspo┼éecznego. G┼é├│wna bohaterka jest przedstawicielk─ů klasy robotniczej ÔÇô i w┼éa┼Ťnie problem wyzysku ekonomicznego jest w filmie bardzo silnie zaznaczony. Prawo g┼éosu jawi si─Ö wi─Öc jako narz─Ödzie walki z nier├│wno┼Ťciami i jako szansa na tworzenie prawa, kt├│re b─Ödzie wreszcie odpowiada─ç na potrzeby ludzi. Podj─Öty zostaje r├│wnie┼╝ temat przemocy seksualnej, szczeg├│lnie obecnej w miejscach pracy, a wynikaj─ůcej z hierarchii ┼Ťwiata robotniczego i zale┼╝no┼Ťci ekonomicznych. Walka o lepsze jutro, kt├│re oznacza r├│wnie┼╝ wolno┼Ť─ç od przemocy i poni┼╝enia, realizowa─ç ma si─Ö w┼éa┼Ťnie w uzyskaniu przez kobiety praw wyborczych. Poruszaj─ůcy jest r├│wnie┼╝ w─ůtek konfliktu g┼é├│wnej bohaterki z m─Ö┼╝em i lokaln─ů spo┼éeczno┼Ťci─ů, kt├│ra nie akceptuje jej dzia┼éalno┼Ťci i uwa┼╝a j─ů za z┼é─ů matk─Ö i ┼╝on─Ö. Publiczne deklaracje polityczne maja wp┼éyw na osobiste ┼╝ycie bohaterki (i odwrotnie), zgodnie ze s┼éynnym has┼éem radykalnych feministek ÔÇ×prywatne jest polityczneÔÇŁ.
Walka o prawa wyborcze kobiet w Polsce przebiega┼éa jednak zupe┼énie inaczej ni┼╝ w Stanach Zjednoczonych czy Wielkiej Brytanii. Sprawa kobieca by┼éa zawsze rozpatrywana w kontek┼Ťcie sprawy narodowej i kwestii niepodleg┼éo┼Ťci. Nie mo┼╝na wi─Öc traktowa─ç przedstawionej w filmie historii jako uniwersalnej opowie┼Ťci o do┼Ťwiadczeniu emancypacyjnym i walce o prawo g┼éosu. Cho─ç w Polsce wci─ů┼╝ niewiele jest po┼Ťwi─Öconych emancypantkom publikacji, kt├│re dociera┼éyby do szerokiego grona odbiorc├│w, to na jedn─ů inicjatyw─Ö warto w kontek┼Ťcie ÔÇ×Sufra┼╝ystkiÔÇŁ zwr├│ci─ç uwag─Ö. Mowa tu o ksi─ů┼╝ce ÔÇ×Szlaki kobiet. Przewodniczka po Polsce emancypantekÔÇŁ, kt├│r─ů wyda┼éa w tym roku Fundacja Przestrze┼ä Kobiet. Ten nietypowy przewodnik zabiera czytelnik├│w i czytelniczki w podr├│┼╝ po Warszawie, Gda┼äsku, Krakowie, ┼üodzi, Poznaniu, Koninie i Milan├│wku ┼Ťladami cz─Östo ju┼╝ zapomnianych bohaterek ÔÇô polskich emancypantek. Przenosi te┼╝ w czasie do lat, w kt├│rych prawo do nauki na uniwersytetach przys┼éugiwa┼éo tylko m─Ö┼╝czyznom, a pierwszym studentkom nie pozwalano zdawa─ç egzamin├│w ko┼äcowych i uzyskiwa─ç dyplom├│w (jedn─ů z pierwszych studentek UJ by┼éa na przyk┼éad Jadwiga Sikorska-Klemensiewiczowa). Do czas├│w Uniwersytetu Lataj─ůcego i pierwszych lat po odzyskaniu niepodleg┼éo┼Ťci, kiedy wybitne dzia┼éaczki takie jak Zofia Moraczewska czy Irena Kosmowska w┼é─ůczy┼éy si─Ö w budowanie nowego, sprawiedliwego pa┼ästwa polskiego. Znajdziemy w ÔÇ×Przewodniczce…ÔÇŁ r├│wnie┼╝ wiele artystek, dzia┼éaczek spo┼éecznych i naukowczy┼ä. Ich dorobek, dzi┼Ť cz─Östo zapomniany, stanowi istotn─ů cz─Ö┼Ť─ç naszej kultury. Dlatego tak wa┼╝ne s─ů inicjatywy, kt├│re przywracaj─ů pami─Ö─ç o tych kobietach (Archiwum Historii Kobiet, Fundacja Przestrze┼ä Kobiet). By─ç mo┼╝e wkr├│tce przyjdzie czas na nasz w┼éasny, polski film o emancypantkach?

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś