Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Subko: Polityki integracyjnej nie mog─ů prowadzi─ç tylko NGO-sy!

Subko: Polityki integracyjnej nie mog─ů prowadzi─ç tylko NGO-sy!
dane: Feliks Tuszko, infografika: Agnieszka Kucińska

OLA SENN: Zacznijmy od prostego, ale te┼╝ porz─ůdkuj─ůcego pytania ÔÇô kto i┬áz┬ájakich powod├│w┬ámigruje do Polski?

JOANNA SUBKO:┬áPrzygl─ůdaj─ůc si─Ö powodom, dla jakich cudzoziemcy przyje┼╝d┼╝aj─ů do Polski, mo┼╝na wyr├│┼╝ni─ç dwa typy migracji. Pierwsza grupa to migranci dobrowolni, czyli osoby, kt├│re przyje┼╝d┼╝aj─ů, by studiowa─ç, pracowa─ç albo po prostu ┼╝y─ç z┬áobywatelem lub obywatelk─ů Polski.

A drugi typ?

To┬ámigranci przymusowi, kt├│rzy przyje┼╝d┼╝aj─ů do Polski w┬áposzukiwaniu ochrony przed prze┼Ťladowaniami, kt├│re zagra┼╝aj─ů ich bezpiecze┼ästwu, a┬áw┬ániekt├│rych przypadkach┬ánawet ┼╝yciu.┬áPrze┼Ťladowani s─ů ze wzgl─Ödu na religi─Ö, narodowo┼Ť─ç, pogl─ůdy polityczne lub przynale┼╝no┼Ť─ç do okre┼Ťlonej grupy spo┼éecznej. Tak─ů grup─ů spo┼éeczn─ů mog─ů by─ç na przyk┼éad osoby┬ánieheteronormatywne w┬ákraju, w┬ákt├│rym stosunki homoseksualne s─ů penalizowane. Par─Ö lat temu w┬áPolsce z┬átakiego powodu przyznano status uchod┼║cy obywatelowi Maroka.

Z┬ájakich kraj├│w┬ánajcz─Ö┼Ťciej pochodz─ů osoby ubiegaj─ůce si─Ö o┬áochron─Ö?

Od 20 lat nieprzerwanie najwi─Öksz─ů grup─Ö w┬átej kategorii stanowi─ů Czeczeni. Opr├│cz nich o┬áochron─Ö ubiegaj─ů si─Ö te┼╝ Ukrai┼äcy oraz obywatele Tad┼╝ykistanu, Armenii, Bia┼éorusi czy Gruzji.

A┬áje┼Ťli chodzi o┬ámigrant├│w┬ázarobkowych?

Tutaj prym wiod─ů Ukrai┼äcy. Wed┼éug danych Szefa Urz─Ödu ds. Cudzoziemc├│w┬áw┬áPolsce obecnie przebywa ponad 200 tysi─Öcy Ukrainek i┬áUkrai┼äc├│w┬ána pobytach d┼éugoterminowych. Do tego nale┼╝y doliczy─ç cudzoziemc├│w┬áprzebywaj─ůcych w┬áPolsce na wizach. Niekt├│re szacunki wskazuj─ů, ┼╝e w┬áPolsce mo┼╝e mieszka─ç nawet┬ámilion obywateli Ukrainy.┬áWed┼éug danych EUROSTATU Polska jest krajem, kt├│ry wydaje najwi─Öcej zezwole┼ä pobytowych cudzoziemcom w┼Ťr├│d wszystkich pa┼ästw unijnych, w┬ászczeg├│lno┼Ťci w┼éa┼Ťnie obywatelom Ukrainy. Dane te dotycz─ů┬ámigrant├│w┬ádobrowolnych. Natomiast w┬áprzypadku migrant├│w┬áprzymusowych trend jest odwrotny. W┬á2015 roku w┬áPolsce o┬áochron─Ö ubiega┼éo┬ási─Ö powy┼╝ej 12 000 cudzoziemc├│w, w┬á2016 roku liczba ta by┼éa podobna, ale w┬á2017 roku wnioski z┼éo┼╝y┼éo 5078 cudzoziemc├│w, a┬áw┬á2018 roku ju┼╝ tylko oko┼éo 4 tysi─ůce os├│b.

Czyli trzy razy mniej ÔÇô sk─ůd ta zmiana?

Nie potrafi─Ö jednoznacznie odpowiedzie─ç na to pytanie, ale z┬áinformacji przekazywanych przez samych cudzoziemc├│w┬áwynika, ┼╝e wp┼éyw na ten spadek mo┼╝e mie─ç sytuacja na przej┼Ťciu granicznym w┬áTerespolu. Badamy ten temat w┬áBiurze Rzecznika Praw Obywatelskich od lat. Od 2016 roku wp┼éywaj─ů do nas skargi, z┬ákt├│rych wynika, ┼╝e pomimo deklarowanych przez cudzoziemc├│w┬ápowod├│w┬áubiegania si─Ö o┬áochron─Ö mi─Ödzynarodow─ů, nie s─ů┬áoni┬ádopuszczani do sk┼éadania wniosk├│w┬áo┬ástatus uchod┼║cy. Natomiast zgodnie z┬áprawem ka┼╝dy, kto stanie na przej┼Ťciu granicznym i┬ázadeklaruje ch─Ö─ç ubiegania si─Ö o┬áochron─Ö w┬áPolsce, musi zosta─ç wpuszczony.

Czyli dzia┼éania w┬áTerespolu mog─ů by─ç niezgodne z┬áprawem?

Funkcjonariusze Stra┼╝y Granicznej obowi─ůzani s─ů do przyj─Öcia wniosku o┬áudzielenie ochrony mi─Ödzynarodowej, a┬áza jego merytoryczne rozpatrzenie odpowiada Szef Urz─ůdu ds. Cudzoziemc├│w├│w. Dlatego jako przedstawiciele RPO przeprowadzili┼Ťmy na przej┼Ťciu kolejowym w┬áTerespolu dwie niezapowiedziane wizytacje: w┬ároku 2016 i┬á2018. O┬áTerespolu mo┼╝na by m├│wi─ç godzinami, ale┬áuog├│lniaj─ůc: g┼é├│wnym problemem jest to, ┼╝e prowadzone przez funkcjonariuszy┬áStra┼╝y Granicznej z┬ácudzoziemcami rozmowy, kt├│rych celem jest ustalenie powodu przyjazdu┬ámigrant├│w┬ádo Polski, czyli najwa┼╝niejszy moment ca┼éej procedury, nie s─ů w┬á┼╝aden spos├│b protoko┼éowane. Rozmowy s─ů dokumentowane wy┼é─ůcznie w┬áformie lakonicznej notatki, kt├│rej tre┼Ť─ç ca┼ékowicie zale┼╝y od funkcjonariusza. Obecnie obowi─ůzuj─ůce prawo i┬ápraktyka post─Öpowania Stra┼╝y Granicznej nie zapewnia cudzoziemcom realnego dost─Öpu do ubiegania si─Ö w┬áPolsce o┬áochron─Ö.

Co można zrobić w takiej sytuacji?

Proponowali┼Ťmy Ministrowi Spraw Wewn─Ötrznych, by te rozmowy by┼éy protoko┼éowane i┬áprowadzone zgodnie z┬áformularzem, w┬ákt├│rym pada pytanie,┬áczy cudzoziemiec chce si─Ö ubiega─ç w┬áPolsce o┬ástatus uchod┼║cy. Niestety Minister poinformowa┼é Rzecznika, ┼╝e nie planuje ┼╝adnej zmiany praktyki.

Co┬á┬ádzieje si─Ö z┬áosobami, kt├│rym mimo tego uda┼éo┬ási─Ö przej┼Ť─ç przez granic─Ö?

Kiedy ich wniosek zostaje przyj─Öty przez funkcjonariuszy SG, kierowani s─ů┬ádo o┼Ťrodka recepcyjnego, a┬ápotem do o┼Ťrodk├│w┬ádla cudzoziemc├│w, w┬ákt├│rych oczekuj─ů na przyznanie ochrony mi─Ödzynarodowej. Aktualnie mamy w┬áPolsce dwana┼Ťcie takich o┼Ťrodk├│w. Opr├│cz tego istnieje ryzyko, ┼╝e niekt├│re osoby, r├│wnie┼╝ rodziny z┬ádzie─çmi, mog─ů trafi─ç┬ádo o┼Ťrodk├│w┬ádetencyjnych ÔÇô czyli o┼Ťrodk├│w┬ázamkni─Ötych, w┬ákt├│rych panuje wi─Özienny rygor. W┬áPolsce jest 6 takich o┼Ťrodk├│w. Trafiaj─ů do nich na przyk┼éad osoby, w┬ástosunku do kt├│rych istnieje prawdopodobie┼ästwo ucieczki albo nielegalnie przekroczy┼éy granic─Ö, albo te┼╝ takie, kt├│rych to┼╝samo┼Ť─ç pozostaje nierozpoznana.

Czy o┼Ťrodki recepcyjne s─ů otwarte?

S─ů otwarte, ale warto podkre┼Ťli─ç, ┼╝e o┼Ťrodki dla cudzoziemc├│w┬áznajduj─ů si─Ö w┬áwielu przypadkach na obrze┼╝ach miast. To troch─Ö obrazuje stosunek Polski do cudzoziemc├│w┬áÔÇô┬ána dzie┼ä dobry wyrzucamy osoby poszukuj─ůce ochrony poza spo┼éeczno┼Ť─ç przyjmuj─ůc─ů. Na przyk┼éad o┼Ťrodek w┬áD─Öbaku mie┼Ťci si─Ö na terenie Lasu M┼éochowskiego. ┼╗eby do niego dotrze─ç ze stacji WKD w┬áOtr─Öbusach, trzeba i┼Ť─ç oko┼éo czterdzie┼Ťci minut wzd┼éu┼╝ drogi szybkiego ruchu, a┬áp├│┼║niej ┼Ťrodkiem lasu.

Jak d┼éugo cudzoziemcy przebywaj─ů w┬átakich o┼Ťrodkach?

Zgodnie z┬áprawem decyzja w┬áka┼╝dej sprawie powinna zosta─ç wydana w┬áci─ůgu sze┼Ťciu miesi─Öcy. Zazwyczaj jednak ten czas si─Ö znacznie wyd┼éu┼╝a i┬áwed┼éug bada┼ä NIK-u na decyzj─Ö czeka si─Ö ┼Ťrednio czterna┼Ťcie miesi─Öcy. Je┼Ťli po p├│┼é roku decyzja wci─ů┼╝ nie zapad┼éa, cudzoziemcy mog─ů wyst─ůpi─ç do UdSC o┬ázgod─Ö na podj─Öcie pracy. Dopiero po p├│┼é roku!

Warto zauwa┼╝y─ç, ┼╝e osobom przebywaj─ůcym w┬áo┼Ťrodkach niewiele si─Ö oferuje. Szczeg├│lnie, je┼Ťli chodzi o┬ádoros┼éych cudzoziemc├│w, to nie podejmuje si─Ö w┬ástosunku do nich ┼╝adnych dzia┼éa┼ä┬ápreintegracyjnych, czyli niestety nie wykorzystuje si─Ö tego czasu, ┼╝eby wdra┼╝a─ç ich w┬áj─Özyk czy polsk─ů kultur─Ö. Nie prowadzi si─Ö te┼╝ ┼╝adnych szkole┼ä zawodowych, kt├│re mog┼éyby pom├│c im┬áwej┼Ť─ç na rynek pracy.

Jak wygl─ůda sytuacja┬áos├│b, kt├│rym w┬áko┼äcu przyznano ochron─Ö mi─Ödzynarodow─ů?

Takich os├│b w┬áPolsce nie jest wiele┬áÔÇô┬áw┬á2018 roku by┼éo ich tylko┬á406. Cudzoziemiec, kt├│remu przyznaje si─Ö ochron─Ö mo┼╝e skorzysta─ç z┬árocznego Indywidualnego Programu Integracyjnego, kt├│rego celem jest wsparcie migrant├│w┬áw┬áprocesie integracji. Jednak nie wiadomo, jak w┬ápolskim prawie definiuje si─Ö tak─ů integracj─Ö. Program ambitnie zak┼éada,┬á┼╝e przez ten rok cudzoziemiec ma nauczy─ç si─Ö j─Özyka oraz ma usamodzielni─ç si─Ö spo┼éecznie i┬áekonomicznie. Program powinien by─ç dopasowany do cudzoziemca i┬áwsp├│lnie tworzony z┬ápracownikiem socjalnym. Cudzoziemcy w┬áramach IPI otrzymuj─ů pomoc finansow─ů w┬áwysoko┼Ťci od 446 z┼é do 1175 z┼é, za kt├│r─ů musz─ů op┼éaci─ç koszty ┼╝ycia, w┬átym mieszkanie, oraz kurs j─Özyka polskiego.

Brzmi nie najgorzej.

Same cele IPI s─ů dobre, ale eksperci podkre┼Ťlaj─ů ┼╝e, ┼╝eby sensownie i┬áskutecznie przeprowadzi─ç ┼Ťcie┼╝k─Ö integracji, takie programy powinny trwa─ç 2ÔÇô3 lata.┬áProgram Integracyjny powinien by─ç┬áte┼╝ faktycznie indywidualny, dostosowany do potrzeb konkretnego cudzoziemca czy cudzoziemki i┬ána bie┼╝─ůco ewaluowany.

Jak w tym wszystkim przebiega integracja dzieci migrantów?

Dzieci realizuj─ů obowi─ůzek szkolny, wi─Öc chodz─ů do szk├│┼é i┬ázazwyczaj szybko si─Ö integruj─ů. W┬áich przypadku bardzo du┼╝o zale┼╝y od dyrekcji i┬ánauczycieli. Dzieci migranckie i┬ádzieci uchod┼║cze to szczeg├│lne wyzwanie dla kadry nauczycielskiej.┬áZw┼éaszcza te drugie wymagaj─ů wra┼╝liwo┼Ťci ze strony nauczycieli i┬áumiej─Ötnego poprowadzenia procesu edukacji i┬ár├│wnocze┼Ťnie integracji. Oczywi┼Ťcie pojawiaj─ů si─Ö r├│┼╝nice kulturowe i┬ázdarzaj─ů si─Ö tarcia ÔÇô jak mi─Ödzy wszystkimi dzie─çmi, dlatego dobrze jest odpowiednio reagowa─ç, szczeg├│lnie, je┼Ťli pojawiaj─ů si─Ö problemy na p┼éaszczy┼║nie kulturowej.

Co to oznacza ÔÇ×odpowiednio reagowa─çÔÇŁ?

Jest kilka sposob├│w. Szko┼éy mog─ů skorzysta─ç z┬ápomocy asystenta kulturowego┬áÔÇô osoby znaj─ůcej j─Özyk i┬ákultur─Ö kraju pochodzenia uczni├│w┬áÔÇô kt├│ra pomo┼╝e nauczycielom w┬áprocesie edukacji dzieci migranckich. Wa┼╝ne jest te┼╝ wprowadzanie edukacji wielokulturowej. Ucz─ůc o┬ámniejszo┼Ťciach mo┼╝na zaprasza─ç przedstawicieli konkretnych grup. Radykalne postawy wobec migrant├│w┬ái┬áuchod┼║c├│w┬ázazwyczaj pojawiaj─ů si─Ö tam, gdzie┬ámigrant├│w┬ái┬áuchod┼║c├│w┬ánie ma. Dlatego im wcze┼Ťniej polskie dzieci zetkn─ů si─Ö z┬áprzedstawicielami grup mniejszo┼Ťciowej, kt├│rzy opowiedz─ů im swoj─ů┬áhistori─Ö, tym wi─Öksze prawdopodobie┼ästwo, ┼╝e w┬áprzysz┼éo┼Ťci b─Öd─ů bardziej otwarte na innych.

Najwa┼╝niejsza jest edukacja antydyskryminacyjna?

Banalne, ale tak. Bez odpowiedniej edukacji nie zmieni─ů si─Ö spo┼éeczne postawy wobec os├│b nale┼╝─ůcych do mniejszo┼Ťci narodowych czy etnicznych, ale te┼╝ na przyk┼éad seksualnych. W┬áPolsce ┼╝yj─ů przedstawiciele takich grup i┬áwa┼╝ne jest to, ┼╝eby pozna─ç ich kultur─Ö, zrozumie─ç, jak funkcjonuj─ů. Warto korzysta─ç z┬átakich rozwi─ůza┼ä jak ┼╝ywa biblioteka, organizowa─ç warsztaty o┬ákryzysie migracyjnym, mowie nienawi┼Ťci, w┬áog├│le o┬átematach, kt├│re wydaj─ů si─Ö obecnie pal─ůce. Tylko w┬áten spos├│b dzieci, ale tak┼╝e rodzice i┬ánauczyciele, mog─ů si─Ö dowiedzie─ç czym jest r├│┼╝norodno┼Ť─ç, i┬á┼╝e mo┼╝e ona by─ç ┼║r├│d┼éem dobra i┬áwymiany kulturowej, a┬ánie ÔÇô jak jest cz─Östo przedstawiania w┬ádebacie publicznej ÔÇô wy┼é─ůcznie zagro┼╝eniem.

Czy dzieci migrant├│w mog─ů liczy─ç na jakiekolwiek wsparcie poza szko┼é─ů?

Zajmuj─ů si─Ö tym organizacje pozarz─ůdowe i┬ágrupy nieformalne, kt├│re organizuj─ů mi─Ödzy innymi korepetycje dla dzieci. Wiem, ┼╝e taki projekt prowadzi┼éa chocia┼╝by fundacja Chlebem i┬áSol─ů. Takie dzia┼éania pozwalaj─ů na dwustronn─ů integracj─Ö┬áÔÇô korepetytor├│w┬ái┬ádzieciak├│w.

Doprecyzujmy jedn─ů rzecz ÔÇô jak─ů rol─Ö w┬ápolityce integracyjnej odgrywaj─ů organizacje pozarz─ůdowe?

Bardzo istotn─ů, wr─Öcz zbyt┬ádu┼╝─ů, zw┼éaszcza,┬á┼╝e obecnie s─ů niedofinansowane, a┬áprzez to zmuszone s─ů ograniczy─ç swoj─ů pomoc. Opracowanie polityki integracyjnej powinno by─ç┬ázadaniem pa┼ästwa. To kompleksowy temat, za kt├│ry odpowiedzialny jest szereg podmiot├│w┬ámi─Ödzy innymi Ministerstwo Spraw Wewn─Ötrznych i┬áAdministracji, Ministerstwo Rodziny, Pracy i┬áPolityki Spo┼éecznej, Szef Urz─Ödu ds. Cudzoziemc├│w.

Wr├│─çmy do┬ámigrant├│w┬ána rynku pracy. Powiedzia┼éa┼Ť na pocz─ůtku, ┼╝e do Polski przyje┼╝d┼╝a coraz wi─Öcej migrant├│w┬ázarobkowych, szczeg├│lnie z┬áUkrainy.

Tak, polska gospodarka si─Ö rozwija, a┬ánasz rynek pracy potrzebuje migrant├│w┬ázarobkowych. Niestety wydaje mi si─Ö, ┼╝e polskie realia prawne i┬ácodzienna praktyka nie u┼éatwiaj─ů im podejmowania pracy. ┼╗eby cudzoziemiec legalnie przebywa┼é i┬ápracowa┼é w┬áPolsce musi uzyska─ç zezwolenie na pobyt i┬áprac─Ö. Teoretycznie takie zezwolenie powinien uzyska─ç po dw├│ch miesi─ůcach, w┬ápraktyce mo┼╝na na nie czeka─ç nawet dwa lata. Polska nie jest gotowa na przyj─Öcie i┬áobs┼éu┼╝enie migrant├│w┬ádobrowolnych, m├│wi o┬átym┬áostatni raport NIK-u. Nie wynika to ze z┼éej woli urz─Ödnik├│w, tylko z┬áogromnej ilo┼Ťci spraw, kt├│re maj─ů do rozpatrzenia i┬ábraku dofinansowania urz─Öd├│w. Jak wynika z┬ákorespondencji RPO z┬ájednym z┬áurz─Öd├│w┬áwojew├│dzkich ÔÇô jeden urz─Ödnik mo┼╝e prowadzi─ç r├│wnocze┼Ťnie oko┼éo 1400 spraw legalizacyjnych. Oczekuj─ůcy na zezwolenie cudzoziemiec ┼╝yje w┬ázawieszeniu, nie mo┼╝e legalnie podj─ů─ç pracy, a┬ámusi ponosi─ç koszty ┼╝ycia w┬áPolsce. Dodatkowo cudzoziemcy uzyskuj─ů zezwolenie na pobyt i┬áprac─Ö u┬ákonkretnego pracodawcy. Je┼╝eli oka┼╝e si─Ö, ┼╝e pracodawca jest nieuczciwy, cudzoziemiec nie mo┼╝e po prostu zrezygnowa─ç i┬ázacz─ů─ç od razu nowej pracy. W┬átakiej sytuacji musi wyst─ůpi─ç o┬ánowe zezwolenie, co mo┼╝e oznacza─ç kolejne miesi─ůce oczekiwania.

Obecny system bardzo uzale┼╝nia pracownika od pracodawcy.

Tak. I┬áczasem prowadzi do r├│┼╝nych patologii i┬áwykorzystania pracownik├│w. Pa┼ästwo powinno przeciwdzia┼éa─ç wyzyskowi i┬ániewolniczej pracy cudzoziemc├│w. Niestety, brakuje organu, kt├│ry skutecznie chroni┼éby prawa pracownik├│w┬ámigranckich.

Wbrew temu, co cz─Östo┬ám├│wi┬ási─Ö w┬ádebacie publicznej, sytuacja pracownik├│w┬ácudzoziemskich nie jest to┼╝sama z┬ásytuacj─ů pracownik├│w┬ápolskich. Oczywi┼Ťcie wykorzystywanie wszystkich pracownik├│w┬ájest karygodne, ale cudzoziemcom w┬ásytuacji, w┬ákt├│rej pracuj─ů nielegalnie, grozi dodatkowo cofni─Öcie zezwolenia na pobyt, deportacja do kraju pochodzenia i┬ácz─Östo zakaz ponownego wjazdu do Polski. Pracownik cudzoziemski cz─Östo nawet nie wie, ┼╝e mo┼╝e by─ç zatrudniony nielegalnie i┬ádowiaduje si─Ö o┬átym na przyk┼éad w┬ámomencie, w┬ákt├│rym trafia do szpitala i┬áokazuje si─Ö, ┼╝e nie jest ubezpieczony.

W┬áPolsce nie ma sp├│jnej polityki zarz─ůdzania migracjami, dlatego logiczne mog┼éoby si─Ö wydawa─ç, ┼╝e g┼é├│wnymi aktorami odpowiedzialnymi za polityk─Ö integracyjn─ů powinny by─ç miasta, w┬ákt├│rych osiedlaj─ů si─Ö migranci.

Zdecydowanie tak, ale m├│wienie o┬ápolityce migracyjnej na poziomie samorz─ůdowym jest problematyczne, poniewa┼╝ zgodnie z┬áobecnymi przepisami za jej tworzenie odpowiada Pa┼ästwo, nie poszczeg├│lne samorz─ůdy. Moim zdaniem to b┼é─ůd, poniewa┼╝ to samorz─ůdy maj─ů rozpoznane potrzeby spo┼éeczno┼Ťci lokalnej, przez co ┼éatwiej by┼éoby im w┼é─ůcza─ç┬ámniejszo┼Ťciow─ů spo┼éeczno┼Ť─ç w┬álokaln─ů tkank─Ö.

Jak miasta radz─ů sobie z┬ásystemowym brakiem wsparcia dotycz─ůcym samorz─ůdowych dzia┼éa┼ä na rzecz integracji?

Niekt├│re samorz─ůdy staraj─ů si─Ö dzia┼éa─ç na w┼éasn─ů r─Ök─Ö. Dobrym przyk┼éadem mo┼╝e by─ç Gda┼äsk, w┬ákt├│rym dzia┼éa Rada Imigrant├│w┬ái┬áImigrantek przy Prezydencie Miasta Gda┼äska. To dobre rozwi─ůzanie, w┼é─ůczaj─ůce w┬átworzenie polityki integracyjnej przedstawicieli grup mniejszo┼Ťciowych. W┬áWarszawie te┼╝ mo┼╝emy zaobserwowa─ç pr├│by wprowadzania polityki integracyjnej. Miasto przeznacza rocznie 5 mieszka┼ä dla uchod┼║c├│w, kt├│rzy uko┼äczyli Indywidualny Program Integracyjny. Jest to o┬átyle wa┼╝ne, ┼╝e jednym z┬ág┼é├│wnych problem├│w┬áuchod┼║c├│w┬ájest bezdachowo┼Ť─ç. Bardzo cz─Östo nie sta─ç ich na wynaj─Öcie mieszkania, czy nawet pokoju, a┬áprzez to nie mog─ů zabezpieczy─ç swoich podstawowych potrzeb i┬áruszy─ç dalej ÔÇô na przyk┼éad podj─ů─ç pracy. Miasta rozpisuj─ů konkursy dla organizacji pozarz─ůdowych, kt├│re potem ┼Ťwiadcz─ů pomoc psychologiczn─ů, prawn─ů i┬áintegracyjn─ů dla migrant├│w. Niekt├│re organizacje, na przyk┼éad Stowarzyszenie Interwencji Prawnej albo Strefa WolnoS┼éowa prowadz─ů dzia┼éania skierowane na r├│┼╝ne grupy wykluczane, takie jak osoby starsze i┬ámigranci. Organizuj─ů r├│┼╝ne wsp├│lne aktywno┼Ťci, na przyk┼éad dzia┼éania teatralne.

M├│wisz tutaj o┬ádzia┼éaniach wa┼╝nych, ale wprowadzanych na niewielk─ů┬áskal─Ö. Jakie dzia┼éania Twoim zdaniem powinny podj─ů─ç samorz─ůdy, ┼╝eby mie─ç realny wp┼éyw na popraw─Ö polityki integracyjnej?

Warto, by samorz─ůdy upomina┼éy si─Ö u┬áw┼éadzy centralnej o┬áwyposa┼╝enie ich w┬átakie instrumenty prawne i┬ábud┼╝etowe, kt├│re pozwoli┼éyby im tworzy─ç polityk─Ö integracyjno-migracyjn─ů.

Nie mo┼╝na oczekiwa─ç, by ca┼é─ů polityk─Ö integracyjn─ů prowadzi┼éy NGO-sy. Dzi┼Ť to one szukaj─ů mieszka┼ä dla cudzoziemc├│w, prowadz─ů kursy j─Özykowe, bezp┼éatne poradnictwo prawne, poradnictwo psychologiczne, aktywizuj─ů cudzoziemc├│w┬áw┬áspo┼éeczno┼Ťciach lokalnych. Migranci, kt├│rzy przyje┼╝d┼╝aj─ů do nas, cz─Östo potrzebuj─ů pomocy w┬ánajprostszych sytuacjach ÔÇô na przyk┼éad w┬áurz─Ödach. W┬ániekt├│rych┬áz┬ánich┬ádzia┼éaj─ů ju┼╝ punkty, w┬ákt├│rych cudzoziemcy mog─ů za┼éatwia─ç sprawy w┬áj─Özyku innym ni┼╝ polski, ale dobrze by by┼éo, gdyby prowadzenie takich punkt├│w┬áby┼éo prawnym obowi─ůzkiem ka┼╝dego samorz─ůdu.

Co wed┼éug Ciebie stoi na przeszkodzie, ┼╝eby wprowadzi─ç takie rozwi─ůzania?

Mo┼╝liwe, ┼╝e problemem, kt├│ry za tym stoi, s─ů antyimigranckie nastroje spo┼éeczne. By─ç mo┼╝e miasta nie chc─ů nara┼╝a─ç si─Ö spo┼éeczno┼Ťciom lokalnym. Tym wa┼╝niejsze jest na┼éo┼╝enie na samorz─ůdy prawnego obowi─ůzku prowadzenia polityki integracyjnej ÔÇô ┼╝eby mog┼éy i┬ámusia┼éy dzia┼éa─ç niezale┼╝nie od nastroj├│w┬áspo┼éecznych. Przeciwdzia┼éanie dyskryminacji i┬áprzeciwdzia┼éanie radykalizacjom to te┼╝ wspieranie bezpiecze┼ästwa spo┼éeczno┼Ťci lokalnych.

Zosta┼ämy┬áprzy antyimigranckich nastrojach. W┬áPolsce od paru lat s┼éyszy si─Ö o┬áaktach przemocy wobec┬ácudzoziemc├│w┬áÔÇô jak┬áw┼éadze pa┼ästwowe i┬ásamorz─ůdowe powinny sobie z┬ánimi radzi─ç?

Na pewno obowi─ůzkiem ka┼╝dej┬áw┼éadzy,┬átak┼╝e samorz─ůdowej, jest otwarte┬ái┬ág┼éo┼Ťne pot─Öpianie wszelkich form przemocy. Od┬áw┼éadzy musi wychodzi─ç jasny komunikat, ┼╝e nie ma zgody na akty ksenofobii i┬ádyskryminacj─Ö. Tymczasem zdarza si─Ö, ┼╝e politycy wykorzystuj─ů nastroje antyimigranckie do ÔÇ×robienia politykiÔÇŁ. Przypomnijmy, ┼╝e na pocz─ůtku 2015 roku 70% Polek i┬áPolak├│w┬áby┼éo za przyjmowaniem uchod┼║c├│w, a┬áw┬ágrudniu 2015 roku ju┼╝ oko┼éo 60% by┼éo za nieprzyjmowaniem.

Sk─ůd ta zmiana?

Jest to zastanawiaj─ůce. W┬áPolsce nie zmieni┼éa si─Ö nagle struktura migracyjna. Ale w┬á2015 roku odby┼éy si─Ö wybory prezydenckie i┬áparlamentarne, kt├│rym towarzyszy┼éy kampanie wyborcze, w┬átrakcie kt├│rych kryzys migracyjny by┼é wiod─ůcym tematem. Zmieni┼éa si─Ö r├│wnie┼╝ grupa, kt├│ra pada┼éa┬áofiar─ů przest─Öpstw motywowanych uprzedzeniami. Do 2015 roku najcz─Ö┼Ťciej atakowani byli Romowie i┬á┼╗ydzi, po 2015 roku muzu┼émanie. W┬áostatnim roku wzros┼éa liczba atak├│w┬ána┬áUkrai┼äc├│w. Najwi─Ökszy problem stanowi j─Özyk debaty publicznej, kreowanie w┬ániej wroga ÔÇô obcego.

Masz pomysł, jak miasta mogłyby temu przeciwdziałać?

Opr├│cz tego o┬áczym rozmawia┼éy┼Ťmy wcze┼Ťniej ÔÇô dobrym rozwi─ůzaniem wydaje mi si─Ö prowadzenie kampanii spo┼éecznych promuj─ůcych r├│┼╝norodno┼Ť─ç. Takie kampanie prowadzone by┼éy na przyk┼éad w┬áWielkiej Brytanii, Szwecji, Irlandii. Chodzi┼éo o┬ázmian─Ö stereotypowego┬ámy┼Ťlenia┬áo┬ámigrantach, ukazuj─ůc ich w┬ámiejscach ich pracy, w┬ácodziennym ┼╝yciu.

Tymczasem niedawno powsta┼é do┼Ť─ç niepokoj─ůcy dokument, opracowany przez MSWiA, w┬ákt├│rym przedstawiony zosta┼é pomys┼é w┼éadzy na prowadzenie polskiej polityki migracyjnej ÔÇŽ Jak go oceniasz? Czy widzisz w┬ánim zagro┼╝enie?

Tak. Mo┼╝na powiedzie─ç, ┼╝e dokument ten┬áÔÇ×wyciek┼éÔÇŁ┬ádo medi├│w. Nazywa si─Ö Polityka Migracyjna Polski. Nie wiemy jednak, czy jest oficjalny. B─Ödziemy pr├│bowali to ustali─ç, kieruj─ůc zapytanie do┬áMinisterstwa. Jest niepokoj─ůcy ze wzgl─Ödu na┬áj─Özyk, jakim jest napisany, ale┬átak┼╝e na rozwi─ůzania merytoryczne, kt├│re proponuje. Skupia si─Ö szczeg├│lnie na zagro┼╝eniach zwi─ůzanych z┬ámigracj─ů. Brak w┬ánim rozwi─ůza┼ä┬ádotycz─ůcych roli samorz─ůd├│w, ale za to pojawiaj─ů si─Ö propozycje wzmacniania potencja┼éu o┼Ťrodk├│w┬ádetencyjnych, czyli zamkni─Ötych.

Co ka┼╝dy z┬ánas, niezwi─ůzany z┬á┼╝adn─ů┬áorganizacj─ů, mo┼╝e robi─ç┬ána co┬ádzie┼ä, ┼╝eby poprawi─ç sytuacj─Ö migrantek i┬ámigrant├│w┬áw┬áPolsce?

Ka┼╝dy mo┼╝e┬ázaanga┼╝owa─ç┬ási─Ö w┬áorganizowane przez organizacje pozarz─ůdowe albo grupy nieformalne akcje, takie jak na przyk┼éad zbi├│rki odzie┼╝y, wsparcie w┬ánauce j─Özyka polskiego, pomoc w┬ászukaniu mieszka┼ä. Mo┼╝na bra─ç w┬ánich┬áudzia┼é jednorazowo albo na zasadzie cyklicznego wolontariatu. Sama praca z┬ámigrantami jest bardzo rozwijaj─ůca i┬áwp┼éywa korzystnie na obie strony. Mo┼╝na te┼╝ dzia┼éa─ç┬ásamemu, organizowa─ç┬ádebaty w┬álokalnej spo┼éeczno┼Ťci, reagowa─ç, na to, z┬áczym si─Ö nie zgadzamy, poprzez petycje czy zwraca─ç si─Ö do odpowiednich organ├│w. Najwa┼╝niejsze jest niepozostawanie oboj─Ötnym. Reagowanie na dyskryminacje, mow─Ö nienawi┼Ťci, rozbrajanie┬áfake-news├│w┬áw┬ározmowach z┬árodzin─ů, ze znajomymi czy w┬ápracy ÔÇô chodzi o┬ázmian─Ö obecnej narracji o┬ámigrantach i┬ámniejszo┼Ťciach.┬áTrzeba dzia┼éa─ç┬ácierpliwie, nawet na ma┼é─ů┬áskal─Ö, w┬ágranicach mo┼╝liwo┼Ťci, ale dzia┼éa─ç.

***

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie - w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej Polityka prywatno┼Ťci zamknij ├Ś