Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Stadiony pełne nie-kobiet

Kobieta na bie┼╝ni to heroska, ale tylko je┼Ťli funkcjonuje zgodnie z m─Öskimi kategoriami. Kobieca fizjologia sprawia problemy i nadal nie ma pomys┼éu na to, co w┼éa┼Ťciwie z ni─ů zrobi─ç, je┼Ťli dzia┼éa inaczej, ni┼╝ wyobra┼╝aj─ů to sobie trener, sponsor, dziennikarz sportowy lub kibic.
Stadiony pełne nie-kobiet
ilustr.: Christina Yavorchuk

Sytuacja na bie┼╝ni, korcie czy ringu jest daleka od idea┼éu ÔÇô kobieta jest uznawana za herosk─Ö do momentu, w kt├│rym ujawni si─Ö zwi─ůzana z jej cielesno┼Ťci─ů kobieco┼Ť─ç. Najjaskrawiej wida─ç to na trzech przyk┼éadach nierozerwalnie zwi─ůzanych z cielesno┼Ťci─ů os├│b posiadaj─ůcych macice: menstruacji, aborcji i decyzji o zaj┼Ťciu w ci─ů┼╝─Ö.

P┼ée─ç jest kategori─ů tak silnie zakorzenion─ů w naszym my┼Ťleniu o sporcie, ┼╝e trudno wyobrazi─ç sobie, jak mia┼éby on wygl─ůda─ç bez niej. W niemal┼╝e wszystkich dyscyplinach istnieje ┼Ťcis┼éy podzia┼é na kategorie m─Ösk─ů i kobiec─ů (wyj─ůtkiem s─ů podkategorie mieszane ÔÇ×mixÔÇŁ rozgrywane mi─Ödzy innymi w tenisie, a od niedawna tak┼╝e na przyk┼éad w sztafecie biegowej czy skokach narciarskich). Podzia┼é p┼éciowy wynika z prze┼Ťwiadczenia, ┼╝e kobiety s─ů fizycznie s┼éabsze, wi─Öc i osi─ůgane przez nie wyniki b─Öd─ů gorsze, kategorie m─Öska i kobieca maj─ů zatem zapewni─ç sprawiedliw─ů konkurencj─Ö.

W XXI wieku sztywny podzia┼é na to, co ÔÇ×kobieceÔÇŁ, i to, co ÔÇ×m─ÖskieÔÇŁ, jest coraz cz─Ö┼Ťciej podawany w w─ůtpliwo┼Ť─ç. Jednak┼╝e sport to arena totalnej dominacji kategorii ÔÇ×sexÔÇŁ (p┼ée─ç biologiczna) i dzi┼Ť wci─ů┼╝ nie wiemy, jak mo┼╝na by uwzgl─Ödni─ç w nim kategori─Ö ÔÇ×genderÔÇŁ (p┼ée─ç spo┼éeczno-kulturowa). To, co m─Öskie, jest najcz─Ö┼Ťciej punktem odniesienia w ca┼éym ┼Ťwiecie, a sport jest tego sztandarowym przyk┼éadem. Ma to swoje odzwierciedlenie nie tylko bezpo┼Ťrednio na stadionie, gdzie startuj─ů zawodniczki, lecz tak┼╝e r├│wnie┼╝ w kontraktach sponsorskich, niekiedy dyskryminuj─ůcych trenuj─ůce kobiety chc─ůce na przyk┼éad mie─ç dzieci.

ÔÇ×Kobiety w sporcieÔÇŁ s─ů dla niekt├│rych problematyczn─ů kategori─ů r├│wnie┼╝ w tym sensie, ┼╝e maj─ů fizjologi─Ö (chodzi o kobiety z macicami), kt├│ra nie zawsze przystaje do ┼é─ůczonych ze sportem idei, takich jak ÔÇ×dawanie z siebie wszystkiego za wszelk─ů cen─ÖÔÇŁ i ÔÇ×przekraczanie granicÔÇŁ. ÔÇ×ProblemÔÇŁ z kobiec─ů fizjologi─ů wida─ç szczeg├│lnie w przypadku wymienionych ju┼╝: menstruacji, aborcji oraz decyzji o zaj┼Ťciu w ci─ů┼╝─Ö. Chcia┼éabym skupi─ç si─Ö tutaj w szczeg├│lno┼Ťci na zawodniczkach, kt├│re biologicznie s─ů w stanie do┼Ťwiadczy─ç tych trzech stan├│w/dzia┼éa┼ä, warto jednak pami─Öta─ç, ┼╝e z dyskryminacj─ů p┼éciow─ů w sporcie stykaj─ů si─Ö r├│wnie┼╝ mi─Ödzy innymi transkobiety.

ÔÇ×To sportsmenki te┼╝ menstruuj─ů?ÔÇŁ

ÔÇ×Raz na miesi─ůc przez tydzie┼ä z podbrzusza wycieka nam krew, a my robimy do tego min─Ö, jak gdyby nigdy nic. Pracujemy w biurze i nie dajemy nic po sobie pozna─ç. [ÔÇŽ] Ka┼╝de z biur pe┼éne jest kobiet, kt├│re w tej chwili krwawi─ů. Co tydzie┼ä krwawi─ů inne kobiety. Prawdopodobnie nie ma ani jednego dnia, ┼╝eby kto┼Ť w biurze nie krwawi┼éÔÇŁ ÔÇô tak ÔÇ×niewidzialnyÔÇŁ okres opisuje w ÔÇ×Uk┼éad(a)nychÔÇŁ japo┼äska pisarka Aoko Matsuda. W miejsce s┼éowa ÔÇ×biuroÔÇŁ mo┼╝emy r├│wnie dobrze podstawi─ç boisko, bie┼╝ni─Ö, basen lub kort. Mo┼╝e nie ka┼╝dy fan sportu zdaje sobie z tego spraw─Ö, a niekt├│rym trudno w to uwierzy─ç, ale kobiety uprawiaj─ůce sport wyczynowo tak┼╝e miewaj─ů miesi─ůczk─Ö!

Temat ten postanowi┼éa poruszy─ç mi─Ödzy innymi Iga ┼Üwi─ůtek, kt├│ra w listopadzie ubieg┼éego roku podczas turnieju WTA Finals ponios┼éa sromotn─ů pora┼╝k─Ö w meczu z Greczynk─ů Mari─ů Sakkari. Po meczu p┼éaka┼éa i nie ukrywa┼éa rozczarowania. Dziennikarze zastanawiali si─Ö, co mog┼éo by─ç przyczyn─ů tak kiepskiej formy Polki tego dnia. Niekt├│rzy komentatorzy (najcz─Ö┼Ťciej m─Ö┼╝czy┼║ni) do┼Ť─ç ostro wypowiadali si─Ö na temat emocjonalnej reakcji Igi na korcie: ÔÇ×I sorry, ale p┼éacz─ůca Iga ┼Üwi─ůtek przed ostatnim punktem, niepotrafi─ůca utrzyma─ç nerw├│w na wodzy. Nie potrafi─Ö tego skomentowa─ç. Komentarze, ┼╝e to jest pokazanie, jak bardzo jej zale┼╝y? Na pewno, ale Iga jest zawodniczk─ů TOP10, kt├│ra ma ju┼╝ pewien baga┼╝ do┼Ťwiadcze┼ä. NiedobrzeÔÇŁ (Twitter, Hubert B┼éaszczyk, pisownia oryginalna).

Nied┼éugo p├│┼║niej ┼Üwi─ůtek zabra┼éa g┼éos podczas konferencji prasowej: ÔÇ×Przez ostatnie dwa dni ci─Ö┼╝ko pracowa┼éam, ┼╝eby troch─Ö lepiej zrozumie─ç, dlaczego czu┼éam si─Ö tak ┼║le podczas meczu z Mari─ů. Nie chc─Ö wymy┼Ťla─ç wym├│wek ani nic takiego. Ci─Ö┼╝ko o tym m├│wi─ç, poniewa┼╝ wiem, ┼╝e w sporcie nie zdarza si─Ö to cz─Östo. PMS naprawd─Ö uderzy┼é mnie tego dnia. M├│wi─Ö to ka┼╝dej m┼éodej dziewczynie, kt├│ra nie wie, co si─Ö dzieje. Nie martw si─Ö, to normalneÔÇŁ. Te s┼éowa zamkn─Ö┼éy wielu osobom usta, jednak nawet sama Iga podkre┼Ťla, jak trudno by┼éo jej zdoby─ç si─Ö na to wyznanie. Dla wielu okres lub PMS (zesp├│┼é napi─Öcia przedmiesi─ůczkowego) mo┼╝e jawi─ç┬ási─Ö jako niewystarczaj─ůce wyt┼éumaczenie niepowodzenia sportowego. Jednocze┼Ťnie wszelkie farmakologiczne metody ┼éagodzenia b├│lu wydaj─ů si─Ö niejednokrotnie w─ůtpliwe. Zawodniczki rezygnuj─ů z lek├│w przeciwb├│lowych, ┼╝eby nie zaburzy─ç naturalnej gospodarki hormonalnej organizmu. Wed┼éug niekt├│rych nawet paracetamol m├│g┼éby niekorzystnie wp┼éyn─ů─ç na wynik.

Temat menstruacji jest ju┼╝ co prawda nieco mniej tabuizowany ni┼╝ jeszcze dwadzie┼Ťcia lat temu, jednak w przekazie medialnym wci─ů┼╝ do┼Ť─ç rzadko s┼éyszy si─Ö o wp┼éywie miesi─ůczki na zmagania sportowe wyczynowych zawodniczek. Jak wynika z raportu ÔÇ×BBC Elite British Sportswomen’s SurveyÔÇŁ z 2020 roku, a┼╝ 60 procent ankietowanych sport├│wek (okre┼Ťlenie to zapo┼╝yczam od Anny Suli┼äskiej, autorki ksi─ů┼╝ki ÔÇ×OlimpijkiÔÇŁ; dzi─Öki niemu kobieta ÔÇô rozumiana w ca┼éym artykule mo┼╝liwie szeroko, a wi─Öc nie tylko jako ciskobieta, ale r├│wnie┼╝ transkobieta ÔÇô w ┼Ťwiecie sportu wreszcie nie musi nosi─ç m─Öskiego przyrostka ÔÇ×-manÔÇŁ, jak w ÔÇ×sportsmankaÔÇŁ) potwierdzi┼éo, ┼╝e okres wp┼éyn─ů┼é na ich decyzj─Ö o zrezygnowaniu z treningu lub zawod├│w. Jednocze┼Ťnie 40 procent nie czuje si─Ö komfortowo, rozmawiaj─ůc o tym z trenerem. To do┼Ť─ç wysoki wynik, bior─ůc pod uwag─Ö, ┼╝e kobieta miesi─ůczkuje przez ┼Ťrednio sze┼Ť─çdziesi─ůt dni w roku.

Menstruacja jest problemem dla sport├│wek, poniewa┼╝ przeszkadza w treningu. W przeciwie┼ästwie do kontuzji lub wagi cia┼éa jest czym┼Ť, na co ÔÇô je┼Ťli zrezygnuj─ů ze ┼Ťrodk├│w farmakologicznych ÔÇô maj─ů one du┼╝o mniejszy wp┼éyw. By─ç mo┼╝e w┼éa┼Ťnie dlatego ta kwestia potrafi tak zirytowa─ç trener├│w i same zawodniczki. Jednocze┼Ťnie miesi─ůczka jest i tak dla wielu sport├│wek mniejszym problemem ni┼╝ jej brak. W sporcie istnieje bowiem zjawisko triady atletek (ang. FAT ÔÇô Female Athlete Triad), na kt├│re sk┼éadaj─ů si─Ö zaburzenia od┼╝ywiania, utrata tkanki kostnej oraz w┼éa┼Ťnie zanik miesi─ůczki. Jaki┼Ť czas temu o swoim do┼Ťwiadczeniu z FAT opowiedzia┼éa mi jedna z czo┼éowych polskich biegaczek:

ÔÇ×Je┼╝eli chodzi o kwestie zdrowotne zwi─ůzane z treningiem, to na pewno mam problemy z okresem. Zdarzaj─ů si─Ö dziewczyny, kt├│re mimo intensywnego treningu maj─ů okres regularnie. Ja do nich nie nale┼╝─Ö. Kiedy┼Ť nawet lekarz pogrozi┼é mi palcem, ┼╝e je┼Ťli dalej b─Öd─Ö tak intensywnie trenowa─ç, mog─Ö mie─ç w przysz┼éo┼Ťci powa┼╝ne k┼éopoty. Martwi┼éam si─Ö, ale z uwagi na treningi postanowi┼éam nic z tym nie robi─ç. A┼╝ do teraz, kiedy w┼éa┼Ťnie zrezygnowa┼éam ze start├│w w drugiej po┼éowie sezonu. Powiedzia┼éam sobie, ┼╝e nie b─Öd─Ö si─Ö d┼éu┼╝ej tak zam─Öcza─ç, i nie pojecha┼éam na igrzyska. Wiedzia┼éam, ┼╝e musz─Ö odpocz─ů─ç i dosta─ç okresu, kt├│rego bardzo d┼éugo nie mia┼éam ÔÇô przez stres, wyjazdy czy treningi. Po tej decyzji przez dwa i p├│┼é tygodnia nie trenowa┼éam wcale. Nie wychodzi┼éam z domu i leczy┼éam si─Ö zio┼éami. I uda┼éo si─Ö ÔÇô wywo┼éa┼éam normalny okres!ÔÇŁ

Czasem wydaje si─Ö, ┼╝e najlepiej, gdyby sport nie mia┼é p┼éci, a przynajmniej nie mia┼é p┼éci ┼╝e┼äskiej. Potocznie i stereotypowo o kobietach m├│wi si─Ö przecie┼╝ jako o ÔÇ×s┼éabszej p┼éciÔÇŁ, a w zawodowym sporcie rzadko jest miejsce na s┼éabo┼Ť─ç. Chodzi w nim przecie┼╝ o co┼Ť wprost przeciwnego ÔÇô nieustanne pokonywanie w┼éasnych s┼éabo┼Ťci.

Sprawa jest jednak du┼╝o bardziej z┼éo┼╝ona, kiedy m├│wimy o menstruacji. Zanik miesi─ůczki mo┼╝e nadal jawi─ç si─Ö niekt├│rym osobom (na przyk┼éad trenerom, ale niekiedy i samym zawodniczkom, kt├│re w danym momencie nastawione s─ů jedynie na osi─ůgni─Öcie ┼Ťwietnego wyniku) w tym sportowym kontek┼Ťcie jako ca┼ékiem po┼╝─ůdane zjawisko. Cykl miesi─ůczkowy potrafi do┼Ť─ç mocno zdominowa─ç samopoczucie sport├│wki, powoduj─ůc zmian─Ö nastroju, b├│l brzucha, nadmierne krwawienie i wiele innych czynnik├│w. Niekt├│rzy mogliby pomy┼Ťle─ç, ┼╝e pozbycie si─Ö miesi─ůczki to owo ÔÇ×pokonanie w┼éasnych s┼éabo┼ŤciÔÇŁ.

Sprawa wygl─ůda jednak inaczej z punktu widzenia zdrowia zawodniczki, szczeg├│lnie po zako┼äczeniu kariery sportowej. Profesjonalny sport pozostawia w ciele nieodwracalne zmiany (takie jak specyficzny dla r├│┼╝nych dyscyplin kszta┼ét sylwetki czy efekty d┼éugotrwa┼éych kontuzji) i jest to co┼Ť, z czym chyba niemal┼╝e ka┼╝dy zawodnik jest w pe┼éni pogodzony. Fizjologia os├│b z macicami jest czym┼Ť nieco odr─Öbnym, co mo┼╝e mie─ç znacz─ůcy wp┼éyw chocia┼╝by na ch─Ö─ç zaj┼Ťcia w ci─ů┼╝─Ö.

Aborcja na ┼╝─ůdanie, ale za zamkni─Ötymi drzwiami

Seks zawsze by┼é i wci─ů┼╝ bywa tematem tabu, jednak wydaje si─Ö, ┼╝e w sporcie to tabu ma si─Ö wyj─ůtkowo dobrze. Wed┼éug niekt├│rych trener├│w, sponsor├│w czy nawet kibic├│w wygodnie by┼éoby, gdyby sport├│wki nie uprawia┼éy seksu albo przynajmniej robi┼éy to w bardzo okre┼Ťlonych ramach.

We┼║my przyk┼éad antykoncepcji hormonalnej. Pigu┼éki antykoncepcyjne s─ů zdecydowanie odradzane profesjonalnym zawodniczkom z uwagi na wod─Ö, kt├│ra w zwi─ůzku z ich przyjmowaniem zatrzymuje si─Ö w organizmie. Wed┼éug wspomnianego ju┼╝ raportu BBC a┼╝ 67 procent zawodniczek nie za┼╝ywa tabletek antykoncepcyjnych. Sprawa komplikuje si─Ö jednak o tyle, ┼╝e zaj┼Ťcie w ci─ů┼╝─Ö mo┼╝e (cho─ç oczywi┼Ťcie nie musi) mie─ç istotny wp┼éyw na karier─Ö zawodniczki b─Öd─ůcej w szczycie formy. Wiele sport├│wek decyduje si─Ö wi─Öc na macierzy┼ästwo dopiero po oficjalnym zako┼äczeniu kariery sportowej. Niechciana ci─ů┼╝a w ┼Ťrodku sezonu przygotowawczego do wa┼╝nej imprezy mo┼╝e znacz─ůco pokrzy┼╝owa─ç plany. Oczywi┼Ťcie nie zawsze musi tak by─ç ÔÇô s─ů zawodniczki, kt├│re bardzo ┼Ťwiadomie zachodz─ů w ci─ů┼╝─Ö w trakcie kariery, czego przyk┼éadem mo┼╝e by─ç skoczkini wzwy┼╝ Kamila Li─çwinko.

Przejd┼║my jednak do tematu aborcji. W 2017 roku lekkoatletka Sanya Richards-Ross w wywiadzie dla magazynu ÔÇ×Sports IllustratedÔÇŁ wyzna┼éa, ┼╝e w 2008 roku podj─Ö┼éa decyzj─Ö o wykonaniu zabiegu terminacji ci─ů┼╝y, co podyktowane by┼éo planowanym startem na igrzyskach olimpijskich w Pekinie, kt├│re odbywa┼éy si─Ö kilka tygodni p├│┼║niej. Po zabiegu biegaczka dosta┼éa zalecenie, by odpoczywa─ç przez dwa tygodnie, na co nie mog┼éa sobie pozwoli─ç. Presja trener├│w, sponsor├│w i kibic├│w by┼éa olbrzymia, a ona sama nie mia┼éa nawet z kim porozmawia─ç o ca┼éej sytuacji. Decyzj─Ö o aborcji musia┼éa podejmowa─ç w┼éa┼Ťciwie samodzielnie, co by┼éo dla niej trudne na poziomie praktycznym (ingerencja cielesna poprzez zabieg oraz wymuszony odpoczynek po nim), ale r├│wnie┼╝ ┼Ťwiatopogl─ůdowym.

Na igrzyskach zdoby┼éa dwa medale, cho─ç by┼éy to, jak sama wspomina, jedne z najtrudniejszych zawod├│w w jej ┼╝yciu. A┼╝ dziewi─Ö─ç lat up┼éyn─Ö┼éo, zanim postanowi┼éa podzieli─ç si─Ö t─ů histori─ů ze ┼Ťwiatem. Przyzna┼éa, ┼╝e za zamkni─Ötymi drzwiami wiele sport├│wek decyduje si─Ö na aborcj─Ö, ┼╝eby nie straci─ç kontrakt├│w, okresu przygotowawczego do zawod├│w lub szansy na zdobywanie trofe├│w. Czas p┼éynie jednak nieub┼éaganie, a kariera sport├│wki wydaje si─Ö bardzo kr├│tka. Nie dla ka┼╝dej zawodniczki decyzja o aborcji jest tak trudna za wzgl─Öd├│w ┼Ťwiatopogl─ůdowych, jak dla samej Richards-Ross. Wydaje si─Ö jednak, ┼╝e zwi─Ökszony dost─Öp do antykoncepcji oraz otwarta publiczna debata o aborcji w sporcie mog┼éyby zmniejszy─ç stres u tych, dla kt├│rych aborcja z r├│┼╝nych powod├│w jest trudn─ů, chocia┼╝ konieczn─ů decyzj─ů.

W przesz┼éo┼Ťci zaj┼Ťcie w ci─ů┼╝─Ö, a potem szybka aborcja by┼éy wr─Öcz sposobem na zwyci─Ö┼╝anie. Ta ÔÇ×proceduraÔÇŁ mia┼éa na celu zwi─Ökszenie obj─Öto┼Ťci krwi w organizmie oraz obj─Öto┼Ťci p┼éuc, co pozytywnie wp┼éywa┼éo na wydolno┼Ť─ç zawodniczek. Jednak decyzjami zarz─ůdzali trenerzy i zwi─ůzki sportowe, a nie same sport├│wki. W latach 60. XX wieku w ekipach NRD czy ZSRR mi─Ödzy innymi gimnastyczki zmuszane by┼éy do zaj┼Ťcia w ci─ů┼╝─Ö odpowiednio wcze┼Ťnie przed igrzyskami. Zaraz po starcie wszystkie robi┼éy aborcj─Ö.

Pomimo wsp├│┼éczesnej tabuizacji tematu aborcji w sporcie wiele polskich sport├│wek nie ba┼éo si─Ö publicznie wypowiedzie─ç na temat zesz┼éorocznej decyzji Trybuna┼éu Konstytucyjnego w sprawie zaostrzenia prawa aborcyjnego. Krytyk─Ö wyrazi┼éy mi─Ödzy innymi biegaczka narciarska Justyna Kowalczyk, zawodniczka MMA Joanna J─Ödrzejczyk, biathlonistka Weronika Nowakowska czy biegaczki Joanna J├│┼║wik i Ewa Swoboda, kt├│re jednak o ca┼éej sprawie wypowiada┼éy si─Ö jednoznacznie z punktu widzenia kobiety i/lub przysz┼éej matki, kt├│ra zosta┼éa pozbawiona mo┼╝liwo┼Ťci dokonania wyboru, a nie z punktu widzenia zawodniczki uprawiaj─ůcej sport. To bardzo wa┼╝ne, poniewa┼╝ zaanga┼╝owanie polityczne w sporcie cz─Östo spotyka┼éo si─Ö i wci─ů┼╝ spotyka ze spor─ů krytyk─ů. Przyk┼éadem mo┼╝e by─ç zakaz umieszczania jakichkolwiek symboli politycznych na strojach sportowych na igrzyskach olimpijskich czy mistrzostwach ┼Ťwiata.

Zaj┼Ť─ç w ci─ů┼╝─Ö, ale zasuwa─ç dalej

Przywo┼éywany ju┼╝ raport BBC z 2020 roku pokazuje, ┼╝e podej┼Ťcie do aborcji w sporcie jest r├│┼╝norodne: dla niekt├│rych sport├│wek decyzja o zabiegu by┼éa nie┼éatwa do podj─Öcia i trudna do przepracowania, podczas gdy innym przynios┼éa natychmiastow─ů ulg─Ö. Dla wielu aborcja stanowi problem, bo stoi w kontrze do ch─Öci powi─Ökszenia rodziny. Sport├│wki, kt├│re chc─ů mie─ç dzieci, zdaj─ů sobie spraw─Ö, ┼╝e ich kariera mo┼╝e potrwa─ç jeszcze kilka lat, a odk┼éadanie decyzji o ci─ů┼╝y nie sprzyja p┼éodno┼Ťci. Jednocze┼Ťnie czuj─ů, ┼╝e je┼Ťli nie zrobi─ů aborcji, mog─ů ju┼╝ nigdy nie wr├│ci─ç do sportu, a na pewno trudno im b─Ödzie odzyska─ç pe┼én─ů dyspozycj─Ö.

S─ů r├│wnie┼╝ zawodniczki, kt├│re ┼Ťwiadomie decyduj─ů si─Ö zaj┼Ť─ç w ci─ů┼╝─Ö. Nie ka┼╝da mo┼╝e jednak liczy─ç na wsparcie sportowego ┼Ťrodowiska, a szczeg├│lnie swoich sponsor├│w. Tak by┼éo mi─Ödzy innymi w przypadku biegaczki Alysii Monta├▒o, kt├│ra w 2014 roku wystartowa┼éa w mistrzostwach Stan├│w Zjednoczonych, b─Öd─ůc w ├│smym miesi─ůcu ci─ů┼╝y (sic!). W mediach zosta┼éa ukazana jako heroska, kt├│ra nie poddaje si─Ö nawet w takich okoliczno┼Ťciach. W 2017 roku wystartowa┼éa ponownie, b─Öd─ůc w ci─ů┼╝y, w pi─ůtym miesi─ůcu. Za decyzjami biegaczki kry┼éy si─Ö jednak pragmatyczne pobudki, a nie pr├│ba udowodnienia swojego heroizmu. Firma Nike, b─Öd─ůca sponsorem biegaczki, zagrozi┼éa Monta├▒o utrat─ů znacznej cz─Ö┼Ťci wynagrodzenia, je┼Ťli ta zaprzestanie start├│w, a co za tym idzie ÔÇô przestanie wygrywa─ç.

Podobnie by┼éo w przypadku biegaczki Allyson Felix. W 2018 roku postanowi┼éa zaj┼Ť─ç w ci─ů┼╝─Ö; przebiega┼éa ona z komplikacjami i zako┼äczy┼éa si─Ö cesarskim ci─Öciem. Felix poprosi┼éa swojego sponsora, r├│wnie┼╝ firm─Ö Nike, o kontrakt, kt├│ry gwarantowa┼éby jej, ┼╝e nie straci wynagrodzenia, je┼Ťli nie wype┼éni wszystkich warunk├│w sportowych w trakcie opieki nad niemowl─Öciem. Firma nie zgodzi┼éa si─Ö, skracaj─ůc, ju┼╝ i tak nied┼éugi, osiemnastomiesi─Öczny okres ochrony nad ci─Ö┼╝arn─ů i m┼éod─ů matk─ů do dwunastu miesi─Öcy. Firma przestraszy┼éa si─Ö, ┼╝e zasady dotychczas zapisane jedynie na papierze sta┼éy si─Ö realne i mog─ů zagrozi─ç jej zyskom. To wzburzy┼éo zawodniczk─Ö, bo decydowa┼éa si─Ö przecie┼╝ na wsp├│┼éprac─Ö z firm─ů zapewniaj─ůc─ů, ┼╝e wspomaga dziewczynki i kobiety w ich ┼╝yciowych celach.

Cho─ç wspomniane zawodniczki dysponuj─ů znacznymi ┼Ťrodkami finansowymi, to utrata kontraktu ze sponsorem (szczeg├│lnie tak du┼╝ym koncernem jak Nike) jest ogromnym ciosem dla ka┼╝dej z nich. Sport├│wki zarabiaj─ů na sporcie w znacznej mierze w┼éa┼Ťnie dzi─Öki sponsorom ÔÇô kiedy ich zabraknie, zwyci─Östwa przestaj─ů mie─ç znaczenie, poniewa┼╝ traci si─Ö ┼Ťrodki na trenowanie (wyjazdy na obozy, sprz─Öt sportowy, podr├│┼╝owanie na zawody, wy┼╝ywienie).

W 2019 roku ukaza┼éa si─Ö s┼éynna reklama Nike ÔÇ×Dream CrazierÔÇŁ. Swoj─ů kampani─ů firma stara┼éa si─Ö przekona─ç odbiorc├│w, ┼╝e chce wspiera─ç pomys┼éy kobiet, kt├│re przez otoczenie mog─ů zosta─ç uznane za szalone lub histeryczne. Reklama nie mia┼éa jednak ┼╝adnego pokrycia w rzeczywisto┼Ťci. Zareagowa┼éy na ni─ů wspomniane Monta├▒o, Felix oraz Kara Goucher (kolejna biegaczka wsp├│┼épracuj─ůca z Nike, kt├│ra zmuszona by┼éa do szybkiego powrotu do trening├│w i pozostawienia w szpitalu swojego trzymiesi─Öcznego chorego dziecka). Lekkoatletki stworzy┼éy w mediach spo┼éeczno┼Ťciowych kampani─Ö #DreamMaternity, ┼╝eby pokaza─ç prawdziwe oblicze macierzy┼ästwa trenuj─ůcych kobiet i odda─ç im g┼éos.

Dwa lata po utracie kontraktu z Nike (kiedy proponuj─ůc nowe warunki, w odpowiedzi us┼éysza┼éa: ÔÇ×Znaj swoje miejsce i po prostu biegajÔÇŁ) Felix za┼éo┼╝y┼éa w┼éasn─ů firm─Ö produkuj─ůc─ů buty sportowe ÔÇô Saysh ÔÇô czym utar┼éa nosa wielkim koncernom sponsoruj─ůcym sport├│wki. Jej has┼éem przewodnim sta┼éo si─Ö ÔÇ×Znam swoje miejsceÔÇŁ (ÔÇ×I Know My PlaceÔÇŁ), tym samym zaznaczy┼éa swoje niezale┼╝no┼Ť─ç i sprawczo┼Ť─ç.

W tym samym czasie firma Nike wypu┼Ťci┼éa kolejn─ů reklam─Ö po┼Ťwi─Öcon─ů sile macierzy┼ästwa i sportowi. Zapewniono, ┼╝e ich zawodniczki mog─ů w dalszym ci─ůgu liczy─ç na osiemnastomiesi─Öczny kontrakt z zapisem o bezpiecznej ci─ů┼╝y i urlopie macierzy┼äskim bez utraty ┼Ťrodk├│w. Trudno jednak powiedzie─ç, na ile jest i b─Ödzie to respektowane. Reklamy skutecznie przyci─ůgaj─ů konsument├│w, Nike jednak nadal nie przeprosi┼éa za dyskryminuj─ůce dzia┼éania z przesz┼éo┼Ťci wobec wielu sponsorowanych przez ni─ů zawodniczek, kt├│re w du┼╝ej mierze stoj─ů za sukcesem marketingowym firmy.

R├│wnocze┼Ťnie wiele zawodniczek pozytywnie wypowiada si─Ö na temat okresu ci─ů┼╝y i wczesnego macierzy┼ästwa. Dobrym przyk┼éadem jest polska biegaczka Iwona Bernardelli, kt├│rej media spo┼éeczno┼Ťciowe wype┼énione s─ů zdj─Öciami i wpisami dotycz─ůcymi jej ma┼éego synka i powrotu do formy. Zawodniczka ma ogromne wsparcie w trenerze, kt├│ry niejednokrotnie opiekowa┼é si─Ö jej dzieckiem, kiedy ona trenowa┼éa. Sama jednak m├│wi: ÔÇ×Niestety kobiety nie maj─ů tak ┼éatwej drogi jak m─Ö┼╝czy┼║ni. Nigdy nie b─Ödzie tego ┬źodpowiedniego momentu┬╗. Z do┼Ťwiadczenia wiem, ┼╝e nie istnieje dobry czas, aby zrezygnowa─ç z treningu na potencjalnie d┼éu┼╝szy okres. Zawsze doradzam dziewczynom, kt├│re pytaj─ů o ten temat, ┼╝eby je┼Ťli kt├│ra┼Ť z nich jest pewna, ┼╝e chcia┼éaby mie─ç dzieci, nie odk┼éada┼éa tej decyzji na p├│┼║niej, bo ┬źodpowiedni moment┬╗ nigdy nie nast─ůpiÔÇŁ.

***

Kobieta na bie┼╝ni to heroska, ale tylko je┼Ťli funkcjonuje zgodnie z m─Öskimi kategoriami. Kobieca fizjologia sprawia problemy i nadal nie ma pomys┼éu na to, co w┼éa┼Ťciwie z ni─ů zrobi─ç, je┼Ťli dzia┼éa inaczej, ni┼╝ wyobra┼╝a to sobie trener, sponsor, dziennikarz sportowy lub kibic. Chcemy chleba i igrzysk, ale bez miesi─ůczek i ci─ů┼╝ ÔÇô bo to jest dla s┼éabych. Pora zacz─ů─ç m├│wi─ç jeszcze dono┼Ťniej o potrzebie znacznego poszerzenia horyzont├│w w dyskusji o sukcesach sportowych kobiet i nie tylko. Sport├│wki maj─ů cia┼éa i s─ů to kobiece cia┼éa.

 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś