Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Sp├│r o relacje pa┼ästwo – Ko┼Ťci├│┼é to wojna zast─Öpcza. Ko┼Ťci├│┼é powinien z niej taktycznie zdezerterowa─ç

Problemem dla zwolennik├│w ÔÇ×rozdzia┼éuÔÇŁ jest tre┼Ť─ç nauczania Ko┼Ťcio┼éa w sferze polityki i w odniesieniu do zasad ┼╝ycia spo┼éecznego. To w┼éa┼Ťnie ona nie podoba si─Ö ani libera┼éom, ani starej i nowej lewicy.

W debacie o relacjach pa┼ästwo-Ko┼Ťci├│┼é katolicki widz─Ö problem podobny, jaki by┼é z postulatami ÔÇ×obrony KonstytucjiÔÇŁ. W─ůtpi─Ö w to, ┼╝e wielu deklaratywnym obro┼äcom ustawy zasadniczej naprawd─Ö chodzi┼éo o to, co mo┼╝na by┼éo oficjalnie us┼éysze─ç, czyli o przywi─ůzanie do jej zapis├│w i gwarantowanych ni─ů praw i warto┼Ťci. Obawiam si─Ö, ┼╝e najwi─Ökszym problem by┼éo naruszanie tych zapis├│w przez ich politycznych przeciwnik├│w. Co za┼Ť tyczy si─Ö spor├│w oko┼éoko┼Ťcielnych ÔÇô rzadziej dotycz─ů one relacji Ko┼Ťcio┼éa z pa┼ästwem, a cz─Ö┼Ťciej tego, co Ko┼Ťci├│┼é w swojej koegzystencji z pa┼ästwem chce promowa─ç w ┼╝yciu publicznym i politycznym. Problemem dla zwolennik├│w ÔÇ×rozdzia┼éuÔÇŁ jest wi─Öc tre┼Ť─ç nauczania Ko┼Ťcio┼éa w sferze polityki i w odniesieniu do zasad ┼╝ycia spo┼éecznego. To w┼éa┼Ťnie ona nie podoba si─Ö ani libera┼éom, ani starej i nowej lewicy.

Przecie┼╝ prawo do promowania bliskich Ko┼Ťcio┼éowi, a tak┼╝e innym ko┼Ťcio┼éom, warto┼Ťci i rozwi─ůza┼ä w ┼╝yciu publicznym oraz wsp├│┼épracy wsp├│lnot religijnych z pa┼ästwem jest fundamentem naszego konstytucyjnego porz─ůdku. Ignacy Dudkiewicz zaczyna sw├│j tekst od stwierdzenia, ┼╝e ÔÇ×rozdzia┼é Ko┼Ťcio┼éa od pa┼ästwa jest w Polsce fikcj─ůÔÇŁ. Problem w tym, ┼╝e nie ma powodu, dla kt├│rego mia┼éby on sta─ç si─Ö norm─ů.

Konstytucjonali┼Ťci i komentatorzy spieraj─ů si─Ö o interpretacj─Ö 25 art. Konstytucji RP, ale go┼éym okiem wida─ç, ┼╝e ┼╝adnego rozdzia┼éu on wprost nie sankcjonuje. M├│wi o r├│wnouprawnieniu ko┼Ťcio┼é├│w i wyzna┼ä (ust.1), bezstronno┼Ťci pa┼ästwa w sprawach przekona┼ä religijnych, ┼Ťwiatopogl─ůdowych i filozoficznych (ust. 2) czy konkordacie (ust. 4), co in gremio uzna─ç mo┼╝na za jak─ů┼Ť form─Ö ÔÇ×przyjaznego rozdzia┼éuÔÇŁ. Kluczowy jest jednak, tak ch─Ötnie pomijany przez zwolennik├│w tezy o ÔÇ×┼Ťwieckim pa┼ästwieÔÇŁ i ÔÇ×konieczno┼Ťci rozdzia┼éuÔÇŁ, ust─Öp 3. Mowa w nim o tym, ┼╝e ÔÇ×stosunki mi─Ödzy pa┼ästwem a ko┼Ťcio┼éami i innymi zwi─ůzkami wyznaniowymi s─ů kszta┼étowane na zasadach poszanowania ich autonomii oraz wzajemnej niezale┼╝no┼Ťci ka┼╝dego w swoim zakresie, jak r├│wnie┼╝ wsp├│┼édzia┼éania dla dobra cz┼éowieka i dobra wsp├│lnegoÔÇŁ.

Je┼╝eli zasad─ů jest zatem ÔÇ×wsp├│┼édzia┼éanie dla dobra cz┼éowieka i dobra wsp├│lnegoÔÇŁ ÔÇô nota bene to pi─Ökna republika┼äsko-chadecka formu┼éa ÔÇô trudno mie─ç pretensje o to, ┼╝e ┼Ťwieccy i duchowni ludzie Ko┼Ťcio┼éa (i innych ko┼Ťcio┼é├│w) chc─ů w ramach tej wsp├│┼épracy kszta┼étowa─ç rzeczywisto┼Ť─ç publiczno-polityczn─ů zgodnie z tym, co uwa┼╝aj─ů za owo dobro. Gaudium et spes, Konstytucja duszpasterska o Ko┼Ťciele w ┼Ťwiecie wsp├│┼éczesnym, przywo┼éywana cz─Östo w toku argument├│w ÔÇ×soborowychÔÇŁ za rozdzia┼éem pa┼ästwa i Ko┼Ťcio┼éa, wypowiada si─Ö dok┼éadnie w tym samym duchu. ÔÇ×Ko┼Ťci├│┼é winien mie─ç jednak zawsze i wsz─Ödzie prawdziw─ů swobod─Ö w g┼éoszeniu wiary, w uczeniu swojej nauki spo┼éecznej, w spe┼énianiu nieskr─Öpowanie w┼Ťr├│d ludzi swego zadania, a tak┼╝e w wydawaniu oceny moralnej nawet w kwestiach dotycz─ůcych spraw politycznych, kiedy domagaj─ů si─Ö tego podstawowe prawa osoby lub zbawienie dusz, stosuj─ůc wszystkie i wy┼é─ůcznie te ┼Ťrodki, kt├│re zgodne s─ů z Ewangeli─ů i dobrem powszechnym wed┼éug r├│┼╝norodno┼Ťci czasu i warunk├│wÔÇŁ.

Uwa┼╝am wi─Öc, ┼╝e sp├│r o relacje pa┼ästwo-Ko┼Ťci├│┼é to wojna zast─Öpcza, w kt├│rej ideologiczni i filozoficzni przeciwnicy Ko┼Ťcio┼éa wchodz─ů na wygodny dla siebie grunt, aby uderza─ç w b─Öbenek ÔÇ×wszechw┼éadzy Ko┼Ťcio┼éaÔÇŁ, ÔÇ×sojuszu tronu z o┼étarzemÔÇŁ i ÔÇ×ustaw pisanych pod dyktando biskup├│wÔÇŁ. Nawet ci odwo┼éuj─ůcy si─Ö wprost do dziedzictwa Soboru Watyka┼äskiego II ÔÇô jak Ignacy Dudkiewicz chocia┼╝by ÔÇô nie dostrzegaj─ů, ┼╝e Ko┼Ťci├│┼é zar├│wno wedle posoborowych dokument├│w, jak i naszej ustawy zasadniczej, ma pe┼éne prawo, by na rzeczywisto┼Ť─ç polityczn─ů wp┼éywa─ç i w niej uczestniczy─ç. Trudno mi sobie wyobrazi─ç inn─ů przyczyn─Ö takiego stanu rzeczy ni┼╝ niezgod─Ö z moralnym i spo┼éecznym nauczaniem Ko┼Ťcio┼éa w wielu kluczowych kwestiach.

Potrzeba taktycznej dezercji

Fakt, ┼╝e zarzuty wobec roli i kondycji Ko┼Ťcio┼éa w Polsce padaj─ů w ramach wojny zast─Öpczej, nie uniewa┼╝nia ich s┼éuszno┼Ťci, dotyczy to r├│wnie┼╝ wielu zarzut├│w podnoszonych przez redaktora Magazynu Kontakt. S─ůdz─Ö jednak, ┼╝e nie ma potrzeby szczeg├│┼éowego ich rozstrzygania punkt po punkcie. Uwa┼╝am bowiem, ┼╝e (z korzy┼Ťci─ů nie tylko dla Ko┼Ťcio┼éa, ale r├│wnie┼╝ naszej wsp├│lnoty politycznej oraz ÔÇ×dobra cz┼éowieka i dobra wsp├│lnegoÔÇŁ) Ko┼Ťci├│┼é powinien dzi┼Ť taktycznie z tej wojny zast─Öpczej zdezerterowa─ç. Skoro prawdziwy sp├│r toczy si─Ö o prawo do g┼éoszenia nauczania Ko┼Ťcio┼éa w ┼╝yciu publicznym ÔÇô a wi─Öc o mo┼╝liwo┼Ť─ç formu┼éowania stanowiska wobec godno┼Ťci cz┼éowieka, ma┼é┼╝e┼ästwa i rodziny, natur ludzkiej, prawa do ┼╝ycia, a wreszcie obowi─ůzk├│w tak narodowej wsp├│lnoty politycznej, jak i rodziny ludzkiej ÔÇô to na tym Ko┼Ťci├│┼é powinien si─Ö dzi┼Ť skoncentrowa─ç.

W dzisiejszej Polsce Ko┼Ťci├│┼é wci─ů┼╝ ma potencja┼é, by znakomicie poradzi─ç sobie bez przywilej├│w w ┼╝yciu polityczno-pa┼ästwowym. Ba! Optymistycznie s─ůdz─Ö, ┼╝e ich utrata wyleczy┼éaby wielu wiernych ze, sk─ůdin─ůd cz─Östo uzasadnionego, antyklerykalizmu i stworzy┼éa grunt pod realn─ů solidarno┼Ť─ç mi─Ödzy wiernymi a ich pasterzami.

Co ta dezercja mia┼éaby oznacza─ç w praktyce? Rezygnacj─Ö z prowadzenia w szko┼éach katechezy finansowanej ze ┼Ťrodk├│w centralnych (za warte rozwa┼╝enia uwa┼╝am prowadzenie tych zaj─Ö─ç w szko┼éach za pieni─ůdze wiernych, poza szko┼é─ů, jak i pozostawienie tych decyzji gminnym wsp├│lnotom samorz─ůdowym), likwidacj─Ö Funduszu Ko┼Ťcielnego (by─ç mo┼╝e z opcj─ů dodatkowego odpisu podatkowego na wz├│r niemiecki) czy podporz─ůdkowanie ofiarno┼Ťci na rzecz Ko┼Ťcio┼éa og├│lnym zasadom ÔÇ×┼ŤwieckichÔÇŁ zbi├│rek i darowizn. Moim zdaniem s─ů to sprawy, w kt├│rych Ko┼Ťci├│┼é bez wielkiej straty dla swoich kluczowych cel├│w m├│g┼éby ust─ůpi─ç pola.

Jest to tak┼╝e punkt wyj┼Ťcia do osi─ůgni─Öcia kompromisu w relacjach pa┼ästwo-Ko┼Ťci├│┼é, kt├│ry wymaga┼éby cofni─Öcia si─Ö z zaj─Ötych pozycji przez obu uczestnik├│w sporu. Druga strona w naszej proxy war, czyli tzw. ÔÇ×zwolennicy rozdzia┼éuÔÇŁ, powinna jednocze┼Ťnie, jednoznacznie przyzna─ç Ko┼Ťcio┼éowi i ┼Ťwieckim ludziom Ko┼Ťcio┼éa prawo do prowadzenia aktywno┼Ťci politycznej w duchu, kt├│ry wyp┼éywa z katolickiej nauki spo┼éecznej i ko┼Ťcielnego nauczania moralnego. Argumenty o ÔÇ×ustawach pisanych pod dyktando biskup├│wÔÇŁ i ÔÇ×wtr─ůcaniu si─Ö Ko┼Ťcio┼éa do politykiÔÇŁ (gdy mowa oczywi┼Ťcie nie o personaliach i partiach, ale publicznym ocenianiu formu┼éowanych postulat├│w zmian prawnych oraz wzywaniu wiernych-polityk├│w do dzia┼éania zgodnego z nauczaniem katolickim) nie powinny nigdy wi─Öcej pada─ç.

G┼éos Ko┼Ťcio┼éa w polityce musi by─ç bardziej donios┼éy

Ko┼Ťci├│┼é i przynale┼╝─ůcy do niego politycy po rezygnacji z ÔÇ×ziemskichÔÇŁ przywilej├│w powinni du┼╝o wyra┼║niej ni┼╝ dzi┼Ť m├│wi─ç o potrzebie pe┼énej ochrony ┼╝ycia ludzkiego, nie tylko w debacie o aborcji, ale r├│wnie┼╝ o in vitro. Ko┼Ťci├│┼é powinien tak┼╝e sta─ç na stra┼╝y prawnej ochrony ma┼é┼╝e┼ästwa i rodziny w duchu zgodnym ze stanowiskiem Kongregacji Nauki Wiary w tej kwestii.

Racj─Ö maj─ů te┼╝ ci, kt├│rzy (jak chocia┼╝by moi klubowi koledzy z redakcji ÔÇ×PressjiÔÇŁ w numerze ÔÇ×Polityka Bo┼╝aÔÇŁ) podnosz─ů, ┼╝e aktywne nauczanie Ko┼Ťcio┼éa w sferze spo┼éeczno-politycznej nie mo┼╝e ogranicza─ç si─Ö do tematyki nazywanej, niezbyt celnie, ┼Ťwiatopogl─ůdow─ů. Te kluczowe z perspektywy sporu o natur─Ö cz┼éowieka problemy biopolityczne s─ů tylko elementem wk┼éadu, jaki Ko┼Ťci├│┼é powinien wnosi─ç w debat─Ö publiczn─ů. Pozosta┼ée, a dzi┼Ť ma┼éo obecne w ko┼Ťcielnym dyskursie tematy, to chocia┼╝by kwestie spo┼éeczno-gospodarcze, walka z dyktatur─ů konsumpcjonizmu, troska o ┼Ťrodowisko naturalne, dzia┼éanie na rzecz pokoju czy wreszcie troska o imigrant├│w i wszelkich wykluczonych, gdy ┼éamane s─ů ich prawa (prawa, podkre┼Ťlmy, a nie wyobra┼╝one przez cz─Ö┼Ť─ç libera┼é├│w i now─ů lewic─Ö przywileje).

Wreszcie to te┼╝ dbanie o standardy ┼╝ycia publicznego. ÔÇ×Uczciwo┼Ť─ç w┬ákontaktach mi─Ödzy rz─ůdz─ůcymi a┬árz─ůdzonymi, jawno┼Ť─ç w┬áadministracji publicznej, bezstronno┼Ť─ç w┬ározstrzyganiu spraw publicznych, poszanowanie praw przeciwnik├│w politycznych, ochrona praw ludzi oskar┼╝onych w┬áprocesach i┬ás─ůdach dora┼║nych, sprawiedliwe i┬áuczciwe wykorzystanie pieni─Ödzy publicznych, odrzucenie niegodziwych metod zdobywania, utrzymywania i┬áposzerzania w┼éadzy za┬áwszelk─ů cen─ÖÔÇŁ s─ů elementami swoistego ÔÇ×katolickiego programu polityczno-spo┼éecznegoÔÇŁ, zakre┼Ťlonego przez ┼Ťwi─Ötego Jana Paw┼éa II w encyklice Veritatis Splendor. Jestem g┼é─Öboko przekonany, ┼╝e na takim g┼éosie Ko┼Ťcio┼éa, nie zamiast agendy biopolitycznej, ale obok niej, skorzystaliby┼Ťmy wszyscy. Bez wzgl─Ödu na stosunek do wiary katolickiej i osobiste relacje z Panem Bogiem ka┼╝dego z nas.

Libera┼éowie i lewico! Wchodzicie w taki deal?

***

ÔÇ×Spi─ÖcieÔÇŁ to┬áprojekt wsp├│┼épracy mi─Ödzyredakcyjnej pi─Öciu ┼Ťrodowisk, kt├│re dzieli bardzo wiele, ale┬á┼é─ůczy gotowo┼Ť─ç do┬ápodj─Öcia niecodziennej rozmowy. Klub Jagiello┼äski, Kontakt, Krytyka Polityczna, Kultura Liberalna i┬áNowa Konfederacja co kilka tygodni wybieraj─ů nowy temat do┬ádyskusji a┬ápi─Ö─ç powsta┼éych w┬ájej ramach tekst├│w publikujemy naraz na┬áwszystkich pi─Öciu portalach.

Inicjatywa wspierana jest przez┬áFundusz Obywatelski zarz─ůdzany przez┬áFundacj─Ö dla Polski.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie - w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej Polityka prywatno┼Ťci zamknij ├Ś