Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Smog ponad podzia艂ami

Smog jako jeden z niewielu problem贸w spo艂ecznych przecina podzia艂y klasowe. Jego przyczyny wynikaj膮 zar贸wno z nier贸wno艣ci spo艂ecznych, jak i z nawyk贸w stylu 偶ycia klasy 艣redniej. A konsekwencje dotykaj膮 wszystkich po r贸wno 鈥 nawet bogaci nie maj膮 gdzie si臋 przed nimi ukry膰.

ilustr.: Julia Chibowska

ilustr.: Julia Chibowska


Smog to przyk艂ad zjawiska, kt贸re po angielsku okre艣la si臋 sformu艂owaniem wicked problems. To tego typu problemy spo艂eczne, kt贸re s膮 na tyle spl膮tane, 偶e nie da si臋 ich rozwi膮za膰 w prosty spos贸b, jednym precyzyjnym ci臋ciem skalpela. Takich spraw nie lubi膮 politycy. Musz膮 si臋 m臋czy膰 latami, nie wystarczy jedna decyzja i po zabawie, nie da si臋 pochwali膰 b艂yskawicznym efektem. A co gorsza cz臋sto trzeba si臋 narazi膰 jakiej艣 grupie spo艂ecznej.
Ale w polskich warunkach do tego 鈥瀞pl膮tania鈥 dochodzi co艣 jeszcze. To specyficzna sytuacja na polskiej scenie politycznej, kt贸ra sprawia, 偶e z du偶膮 doz膮 prawdopodobie艅stwa mo偶na przewidzie膰, kt贸ry problem spo艂eczny mo偶e zyska膰 uwag臋 kt贸rej strony sporu politycznego. W 2017 roku smog sta艂 si臋 jednym z temat贸w numer jeden w polskiej debacie publicznej. I cho膰 pr贸bowano go zaszufladkowa膰 i wt艂oczy膰 w prymitywne schematy (鈥瀟o lewacki wymys艂鈥, 鈥瀙ewnie p艂aci za to Unia鈥, 鈥瀌laczego temat wyp艂yn膮艂 teraz, a nie za poprzednich rz膮d贸w?鈥), to jednak sprawa wymkn臋艂a si臋 spod kontroli. I chwa艂a Bogu.
Przekona艂em si臋 o tym na w艂asnej sk贸rze, gdy w mojej facebookowej skrzynce zobaczy艂em wiadomo艣膰 od u偶ytkownika 鈥濵艂odzie偶 Wszechpolska Krak贸w鈥. Przedstawiciele tej organizacji przes艂ali mi z dum膮 zdj臋cia ze swojej akcji w Krakowie, w ramach kt贸rej zas艂aniali usta pomnikom mask膮 antysmogow膮. Napisali przy tym wprost, 偶e inspirowali si臋 naszymi dzia艂aniami w Warszawie. Dla dzia艂acza spo艂ecznego to jest ten moment, w kt贸rym musi zada膰 sobie pytanie 鈥 czy to dobrze, 偶e organizacja, kt贸rej dzia艂alno艣膰 budzi m贸j fundamentalny sprzeciw, podejmuje temat, kt贸ry uwa偶am za wa偶ny? Jak daleko mo偶e si臋ga膰 鈥瀙orozumienie ponad podzia艂ami鈥?
Smog to sprawa, kt贸ra przecina tak偶e podzia艂y klasowe. Ot贸偶 zjawisko, kt贸rego przyczyny s膮 bezpo艣rednio zwi膮zane z nier贸wno艣ciami spo艂ecznymi w Polsce (palenie niskiej jako艣ci paliwem czy jazda starymi samochodami), uderza w samo serce stylu 偶ycia wielkomiejskiej klasy 艣redniej 鈥 zdrowie i bezpiecze艅stwo, w tym zw艂aszcza zdrowie dzieci. Ale tym razem klasa 艣rednia nie jest w stanie od niego uciec i kupi膰 sobie bezpiecze艅stwa. Bo zatrutym polskim powietrzem oddychamy wszyscy. Nawet je艣li kogo艣 sta膰 na od艣wie偶acz do mieszkania czy mask臋 antysmogow膮, nie daje to stuprocentowej izolacji. Tak jak smog przenika przez ubrania czy mury dom贸w, tak przenika te偶 przez podzia艂 na tych, kt贸rych sta膰 (na mieszkanie, na zdrowe jedzenie, na wakacje czy na czas wolny), i na parias贸w.
Sprawa jest nawet bardziej z艂o偶ona, bo smog (przynajmniej ten warszawski) nie jest tylko i wy艂膮cznie pochodn膮 faktu, 偶e nie wszystkich sta膰 na normalne ogrzewanie czy ekologiczny samoch贸d. Badania pokazuj膮, 偶e nowe samochody (w tym zw艂aszcza te z silnikami diesla) r贸wnie偶 truj膮, a na zjawisko tak zwanego py艂u powt贸rnie uniesionego ma ju偶 wp艂yw absolutnie ka偶dy uczestnik ruchu ulicznego. Jeszcze gorzej jest z zanieczyszczeniami pochodz膮cymi z tak zwanej niskiej emisji: palenie drewnem r贸偶ni si臋 oczywi艣cie od palenia mia艂em w臋glowym, ale nadal przyczynia si臋 do powstawania smogu. St膮d paradoks polegaj膮cy na tym, 偶e w obr臋bie jednej dzielnicy wi臋kszy smog jest w okolicy stosunkowo bogatych domk贸w jednorodzinnych ni偶 na typowym blokowisku.
Walka ze smogiem鈥 je艣li zostanie podj臋ta na powa偶nie 鈥 b臋dzie kosztowna dla wszystkich. B臋dzie kosztowa艂a klas臋聽艣redni膮 zmian臋 swoich g艂臋boko zakorzenionych nawyk贸w, w艣r贸d nich przede wszystkim zmian臋 kultury komunikacji, kt贸ra w Polsce opiera si臋 na absolutnym prymacie prywatnego samochodu. Dok艂adnie odwrotnie ni偶 w Niemczech, kraju, kt贸ry jest motoryzacyjn膮 pot臋g膮, a w kt贸rym wyznacznikiem wysokiego statusu spo艂ecznego jest fakt, 偶e nie u偶ywa si臋 na co dzie艅 samochodu 鈥 bo 偶yje si臋 w tak dobrze skomunikowanym miejscu, 偶e po prostu nie trzeba. W艣r贸d polskich elit musi najpierw nast膮pi膰 redefinicja tego, co naprawd臋 jest wyznacznikiem 鈥瀍uropejsko艣ci鈥 i 鈥瀦achodnich standard贸w鈥, szczeg贸lnie w dziedzinie rozwoju miast.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij