Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

S┼éo┼ä w sk┼éadzie porcelany

Ustawa ÔÇ×Za ┼╝yciemÔÇŁ niespodziewanie zmieni┼éa ÔÇ×zasady gryÔÇŁ, wychodz─ůc poza zakl─Öty kr─ůg szarpaniny mi─Ödzy zwolennikami liberalizacji a zaostrzenia obowi─ůzuj─ůcego prawa. Cho─ç sam tytu┼é nowej regulacji sugeruje, po kt├│rej stronie ideowego sporu nale┼╝a┼éoby j─ů uplasowa─ç, jej tre┼Ť─ç niczego nie zaostrza, nie zakazuje ani nie penalizuje, jedynie ÔÇ×zach─ÖcaÔÇŁ.

ilustr.: Zuzanna Wicha

ilustr.: Zuzanna Wicha


Jeszcze dwa tygodnie temu wydawa─ç by si─Ö mog┼éo, ┼╝e na temat aborcji powiedziane zosta┼éo ju┼╝ w┼éa┼Ťciwie wszystko. Nie oznacza to oczywi┼Ťcie, by gor─ůcy sp├│r cich┼é, jednak mo┼╝na by┼éo odnie┼Ť─ç wra┼╝enie, ┼╝e wszelkie stanowiska w tej kwestii s─ů wyklarowane, mo┼╝liwe projekty ustaw z┼éo┼╝one, a wszystkie pomys┼éy, jak wyj┼Ť─ç z ideowej matni, pad┼éy. Dyskusja zaskakiwa─ç mog┼éa widza jedynie poziomem radykalizmu (jak cho─çby petycja o zakazie antykoncepcji hormonalnej, kt├│ra wp┼éyn─Ö┼éa do Sejmu) czy coraz to nowymi ┼Ťrodkami wyrazu ÔÇô jak mural Marty Frej na warszawskiej Woli. Debata toczy┼éa si─Ö po jasno wytyczonych torach, co gorliwszy jej obserwator m├│g┼éby przypisa─ç okre┼Ťlone stanowiska konkretnym punktom na ÔÇ×ideowej osiÔÇŁ, gdzie zaznaczy┼éby wcze┼Ťniej ca┼ée spektrum rozwi─ůza┼ä: od ca┼ékowitego zakazu aborcji, poprzez obowi─ůzuj─ůcy kompromis, a┼╝ do aborcji na ┼╝yczenie. 4 listopada nast─ůpi┼éa niespodziewana wolta. Poci─ůg zjecha┼é z tor├│w i pogna┼é w nieznanym kierunku, a wspomniany obserwator musia┼éby do dwuwymiarowego uk┼éadu wsp├│┼érz─Ödnych dorysowa─ç o┼Ť ÔÇ×zÔÇŁ, by ├│w zwrot akcji zobrazowa─ç.
Problemy z j─Özykiem
Ramy, w kt├│rych toczy┼é si─Ö dotychczas sp├│r o aborcj─Ö, zosta┼éy wyznaczone przez j─Özyk i to w┼éa┼Ťnie j─Özyk jest w moim odczuciu pierwsz─ů i najwa┼╝niejsz─ů przeszkod─ů uniemo┼╝liwiaj─ůc─ů jakiekolwiek porozumienie czy nawet merytoryczn─ů dyskusj─Ö. Czym bowiem mia┼éaby by─ç owa ÔÇ×merytoryczna dyskusjaÔÇŁ, gdy jedna strona jest ÔÇ×za ┼╝yciemÔÇŁ, druga za┼Ť ÔÇ×za wyboremÔÇŁ? Kiedy jedni m├│wi─ů o dzieciach i morderstwie, a inni o zarodkach i przerywaniu ci─ů┼╝y?
Przedrostek ÔÇ×proÔÇŁ sugeruje, ┼╝e co┼Ť lub kogo┼Ť si─Ö popiera czy wr─Öcz promuje. Stawiaj─ůc poj─Öcie ┼╝ycia i wyboru po przeciwnych stronach barykady (ÔÇ×pro lifeÔÇŁ/ÔÇ×pro choiceÔÇŁ), tworzy si─Ö iluzj─Ö, ┼╝e s─ů to warto┼Ťci wykluczaj─ůce si─Ö wzajemnie. Konstrukcja, w kt├│rej przeciwstawia si─Ö je sobie, stwarza spore zagro┼╝enie dla strony ÔÇ×pro choiceÔÇŁ. W ko┼äcu, rozpatruj─ůc poza jakimkolwiek kontekstem poj─Öcie ÔÇ×┼╝yciaÔÇŁ i ÔÇ×wyboruÔÇŁ, ka┼╝dy chyba jako priorytetow─ů wskaza┼éby t─Ö pierwsz─ů warto┼Ť─ç. Problem polega na tym, ┼╝e ÔÇô jakkolwiek banalnie by to nie zabrzmia┼éo ÔÇô ┼Ťrodowisko ÔÇ×pro choiceÔÇŁ nie jest bynajmniej ÔÇ×przeciwne ┼╝yciuÔÇŁ, a ÔÇ×wyb├│rÔÇŁ nie jest w jego logice przeciwie┼ästwem ÔÇ×┼╝yciaÔÇŁ. Zar├│wno ÔÇ×┼éagodniejszaÔÇŁ jego cz─Ö┼Ť─ç, czyli osoby popieraj─ůce obecnie funkcjonuj─ůce rozwi─ůzanie prawne, jak i bardziej liberalny od┼éam, w ramach kt├│rego powsta┼é projekt ÔÇ×Ratujmy KobietyÔÇŁ, optuje jedynie za tym, by w sytuacji konfliktu mi─Ödzy ┼╝yciem kobiety a ┼╝yciem gamet/zarodka/p┼éodu/dziecka to do matki, nie do rz─ůdu, nale┼╝a┼éo podj─Öcie decyzji o tym, co dalej. Zw┼éaszcza w przypadku zwolennik├│w aborcji na ┼╝yczenie do dwunastego tygodnia ci─ů┼╝y dostrze┼╝one i uznane za r├│wnowa┼╝n─ů warto┼Ť─ç w tragicznym konflikcie zostaje ÔÇ×┼╝ycie psychiczneÔÇŁ matki. Je┼Ťli wi─Öc jest to postawa ÔÇ×przeciwna ┼╝yciuÔÇŁ, to tylko w tym sensie, ┼╝e w pewnych sytuacjach dopuszcza, by osoba o jasnym statusie ontologicznym, zar├│wno w sensie etycznym, jak i prawnym, zadecydowa┼éa o bycie, kt├│rego pozycja w ┼Ťwiecie nie jest tak oczywista, a kt├│ry ma decyduj─ůcy wp┼éyw na jej ┼╝ycie ÔÇô tak biologiczne, jak i psychiczne. Nie chc─Ö tu bynajmniej rozstrzyga─ç nierozwi─ůzywalnego zapewne dylematu, do kt├│rego momentu ci─ů┼╝y mo┼╝na uznawa─ç ten prymat jednego ┼╝ycia nad drugim. W rzeczywisto┼Ťci jednak opcja ÔÇ×pro choiceÔÇŁ nie jest ÔÇ×przeciwna ┼╝yciuÔÇŁ, co sugeruj─ů zar├│wno oponenci, jak i sztucznie wykreowana opozycja binarna: ÔÇ×┼╝ycie-wyb├│rÔÇŁ. Uznaje jedynie jego bardziej zniuansowan─ů definicj─Ö.
Z drugiej strony trudno powiedzie─ç, by stronnictwo ÔÇ×pro lifeÔÇŁ broni┼éo ┼╝ycia jako takiego, w ka┼╝dym jego przejawie. Nawo┼éywanie do prawnej ochrony zygoty, od samego momentu po┼é─ůczenia si─Ö plemnika z kom├│rk─ů jajow─ů (w tym momencie bowiem, wg ┼Ťrodowiska „pro life”, zaczyna si─Ö ┼╝ycie cz┼éowieka), nie idzie w parze z dzia┼éaniami na rzecz ochrony ┼Ťrodowiska czy pomocy uchod┼║com, kt├│rych ÔÇô w du┼╝ej mierze przez zaniechania ze strony pa┼ästw europejskich ÔÇô dotkn─ů┼é ci─Ö┼╝ki kryzys humanitarny. Ta niekonsekwencja nie dyskwalifikuje rzecz jasna z dyskusji stanowiska ÔÇ×antyaborcyjnegoÔÇŁ, wskazuje jednak dobitnie, ┼╝e stosowanie nazwy ÔÇ×pro lifeÔÇŁ jest pewnym nadu┼╝yciem. Tym bardziej dziwi fakt, ┼╝e ┼Ťrodowisko ÔÇ×pro choiceÔÇŁ ÔÇô jak si─Ö zdaje bezrefleksyjnie ÔÇô zaakceptowa┼éo j─Özyk ca┼éego sporu na temat aborcji. Jego krytyka mog┼éaby otworzy─ç potencjaln─ů furtk─Ö porozumienia, a zarazem by─ç dobr─ů broni─ů przeciwko radykalizacji debaty publicznej. Zar├│wno zarzuty o ÔÇ×mordowanie dzieciÔÇŁ, jak i o ÔÇ×nienawi┼Ť─ç do kobietÔÇŁ, s─ů przyk┼éadami szkodliwych skutk├│w antagonistycznego i spolaryzowanego j─Özyka.
Kruczki prawne
4 listopada Sejm uchwali┼é ustaw─Ö ÔÇ×Za ┼╝yciemÔÇŁ, kt├│ra niespodziewanie zmieni┼éa ÔÇ×zasady gryÔÇŁ, wychodz─ůc poza zakl─Öty kr─ůg szarpaniny mi─Ödzy zwolennikami liberalizacji a zaostrzenia obowi─ůzuj─ůcego prawa. Cho─ç sam tytu┼é nowej regulacji sugeruje, po kt├│rej stronie ideowego sporu nale┼╝a┼éoby j─ů uplasowa─ç, jej tre┼Ť─ç niczego nie zaostrza, nie zakazuje ani nie penalizuje, jedynie ÔÇ×zach─ÖcaÔÇŁ. Tym samym PiS zamyka usta uczestnikom Czarnego Protestu, kt├│rego skali zapewne si─Ö nie spodziewa┼é, a jednocze┼Ťnie zalotnie puszcza oko do zdecydowanych przeciwnik├│w aborcji. PiS stworzy┼é jednak sztuczny kompromis, chc─ůc zadowoli─ç jedn─ů stron─Ö, unikaj─ůc jednocze┼Ťnie grom├│w z drugiej. Jak zwykle w takich przypadkach, nowa ustawa to klasyczny przyk┼éad populistycznego ÔÇ×s┼éonia w sk┼éadzie porcelanyÔÇŁ, kt├│ry uparcie brnie przed siebie, nie zwa┼╝aj─ůc na jakiekolwiek konsekwencje.
W ustawie istnieje zapis gwarantuj─ůcy pierwsze┼ästwo w dost─Öpie do pewnych ┼Ťwiadcze┼ä dzieciom z rozmaitymi niepe┼énosprawno┼Ťciami oraz ich rodzicom. Wady te musz─ů jednak zosta─ç stwierdzone przez lekarza najp├│┼║niej w momencie porodu. Jak zauwa┼╝a OKO.press, taka klauzula, daj─ůc specjalne prawa grupie obywateli, kt├│rych niepe┼énosprawno┼Ť─ç zosta┼éa stwierdzona w okre┼Ťlonym momencie, ogranicza tym samym dost─Öp do tych ┼Ťwiadcze┼ä osobom, u kt├│rych niepe┼énosprawno┼Ť─ç zosta┼éa zdiagnozowana p├│┼║niej. Jako soczysty detal portal podaje fakt, ┼╝e ustawa autorstwa PO zawieraj─ůca podobny zapis zosta┼éa w 2014 roku odrzucona przez Trybuna┼é Konstytucyjny, do kt├│rego zaskar┼╝y┼é j─ů… PiS!
Kolejnym problematycznym punktem ustawy jest stwierdzenie, ┼╝e ┼Ťwiadczenia przys┼éuguj─ů wy┼é─ůcznie kobietom, kt├│re trafiaj─ů pod opiek─Ö ginekologa najp├│┼║niej w 10 tygodniu ci─ů┼╝y. Ka┼╝dy, kto kiedykolwiek korzysta┼é z opieki pa┼ästwowej s┼éu┼╝by zdrowia, wie, jak uci─ů┼╝liwe bywa uzyskanie wizyty u lekarza specjalisty w odpowiednim terminie. Gdy we┼║miemy pod uwag─Ö, ┼╝e pewna cz─Ö┼Ť─ç kobiet orientuje si─Ö, ┼╝e jest w ci─ů┼╝y, dopiero po kilku tygodniach, mo┼╝e okaza─ç si─Ö, ┼╝e zdecydowanie wi─Öksze szanse na zostanie beneficjentkami programu ÔÇ×4000 plusÔÇŁ maj─ů ci─Ö┼╝arne pozostaj─ůce pod opiek─ů prywatnej s┼éu┼╝by zdrowia, nie za┼Ť gorzej sytuowane matki potencjalnie upo┼Ťledzonych lub niepe┼énosprawnych dzieci.
┼╗aden jednak z tych ÔÇ×kruczk├│w prawnychÔÇŁ nie budzi takiego oburzenia, jak zapis przyznaj─ůcy ┼Ťwiadczenia jedynie matkom, kt├│re urodz─ů ┼╝ywe dziecko. W sytuacjach ekstremalnych, kiedy do aborcji uprawnia nieodwracalne uszkodzenie p┼éodu, na przyk┼éad niewykszta┼écenie organ├│w, istnieje szansa, ┼╝e dziecko umrze przy porodzie. Czy w takim razie matka, kt├│ra, znaj─ůc t─Ö diagnoz─Ö odpowiednio wcze┼Ťnie, decyduje si─Ö znie┼Ť─ç trudny ci─ů┼╝y i po┼éogu, jednak nieszcz─Ö┼Ťliwym zrz─ůdzeniem losu rodzi martwe dziecko, ma prawo by─ç traktowana gorzej ni┼╝ kobieta, dla kt├│rej los by┼é ┼éaskawszy? Opr├│cz czterech tysi─Öcy z┼éotych ustawa przewiduje mi─Ödzy innymi zapewnienie specjalistycznej opieki psychologicznej. O ile zatem gratyfikacja pieni─Ö┼╝na i zapewnienie o instytucjonalnej odpowiedzialno┼Ťci za matk─Ö i dziecko maj─ů na celu zach─Öcenie kobiet do podj─Öcia decyzji o donoszeniu ci─ů┼╝, o tyle pozbawianie tego ┼Ťwiadczenia kobiet, kt├│re podj─Ö┼éy t─Ö decyzj─Ö i urodzi┼éy martwe dziecko, jest zwyczajnym barbarzy┼ästwem.
Nie t─Ödy droga
Nale┼╝y si─Ö w ko┼äcu zastanowi─ç nad sam─ů id├ęe fixe ustawy, czyli gratyfikacj─ů pieni─Ö┼╝n─ů za podj─Öcie okre┼Ťlonej ┼╝yciowej decyzji. Zgodnie z raportem GUS z grudnia 2015, najcz─Ö┼Ťciej otrzymywan─ů pensj─ů w Polsce w 2015 roku by┼éo oko┼éo 2469 z┼éotych brutto, za┼Ť jedynie 10 procent pracownik├│w otrzymuje wynagrodzenie w wysoko┼Ťci 6917 z┼éotych brutto lub wi─Öksze. Oznacza to, ┼╝e dla 90 procent Polak├│w jednorazowy zastrzyk czterech tysi─Öcy z┼éotych stanowi co najmniej tyle, co ich miesi─Öczna pensja, w tym dla sporej cz─Ö┼Ťci jest to r├│wnowarto┼Ť─ç dw├│ch miesi─Öcy pracy. Wyobra┼║my sobie teraz ci─Ö┼╝arn─ů kobiet─Ö, kt├│ra dowiaduje si─Ö, ┼╝e p┼é├│d, kt├│ry nosi, jest ci─Ö┼╝ko uszkodzony i po urodzeniu dziecko mo┼╝e ┼╝y─ç najwy┼╝ej kilka tygodni. Ta diagnoza uprawnia j─ů do aborcji. Kto sam nigdy nie znalaz┼é si─Ö w podobnej sytuacji, nie jest zapewne w stanie w pe┼éni odtworzy─ç emocji, kt├│re towarzysz─ů matce, a cz─Östo tak┼╝e ojcu, nienarodzonego dziecka. Na potrzeby tych rozwa┼╝a┼ä pozwol─Ö sobie jednak stworzy─ç ÔÇ×typ idealnyÔÇŁ i wyr├│┼╝ni─ç kilka podstawowych czynnik├│w w r├│wnaniu, kt├│rego wynik prowadzi do podj─Öcia tej ogromnie trudniej decyzji.
Spr├│bujmy sobie zatem ÔÇô na ile to mo┼╝liwe ÔÇô wyobrazi─ç kobiet─Ö, kt├│ra w┼éa┼Ťnie zmaga si─Ö z ┼╝yciow─ů tragedi─ů, dowiedziawszy si─Ö, ┼╝e jej dziecko urodzi si─Ö zdeformowane i mo┼╝e ┼╝y─ç najwy┼╝ej tydzie┼ä, je┼Ťli w og├│le przetrwa por├│d. Przysz┼éa matka staje przed wyborem, czy skorzysta─ç z prawa do aborcji. Okres ci─ů┼╝y rzadko kiedy wygl─ůda jak na utrzymanych w pastelowej kolorystyce reklamach pieluch. Bywa to czas ci─Ö┼╝ki, zar├│wno z punktu widzenia fizycznego, jak i psychicznego. Gdy do tych czynnik├│w dodamy ┼Ťwiadomo┼Ť─ç przera┼╝aj─ůcej diagnozy, okres do porodu mo┼╝e sta─ç si─Ö dla kobiety prawdziwym koszmarem. Ale i p├│┼║niej nie b─Ödzie lepiej. Wystarczy poczyta─ç wyznania matki, kt├│ra przez manipulacje ze strony doktora Chazana pozbawiona zosta┼éa prawa do przys┼éuguj─ůcej jej aborcji.
Co mog┼éoby sk┼éania─ç do urodzenia dziecka pomimo wszystko? Istnieje zapewne wiele czynnik├│w, z kt├│rych nawet nie zdajemy sobie sprawy. Jednak jako najbardziej oczywisty i zarazem najwa┼╝niejszy wyr├│┼╝ni┼éabym mi┼éo┼Ť─ç. Mo┼╝e by─ç ona motywowana religijnie, cho─ç z ca┼é─ů pewno┼Ťci─ů nie musi. Czasem pewnie ┼é─ůczy si─Ö z nadziej─ů, ┼╝e pomimo wszystko dziecko urodzi si─Ö zdrowe, zdarzaj─ů si─Ö jednak diagnozy, kt├│re nie pozostawiaj─ů miejsca na spekulacje. Co wtedy?
Wraz z wprowadzeniem ustawy ÔÇ×Za ┼╝yciemÔÇŁ do wszystkich mo┼╝liwych powod├│w mog─ůcych prowadzi─ç do decyzji o urodzeniu dziecka dochodzi jeszcze kwestia ekonomiczna. Nie wiadomo, sk─ůd wzi─Ö┼éa si─Ö kwota czterech tysi─Öcy z┼éotych. Je┼Ťli dziecko urodzi si─Ö niepe┼énosprawne, ale zdolne do ┼╝ycia, od momentu porodu do osi─ůgni─Öcia przez nie pe┼énoletno┼Ťci up┼éyn─ů 6573 dni. Jak ┼éatwo wyliczy─ç, ┼Ťwiadczenie daje wtedy ┼Ťmieszne oko┼éo 61 groszy dziennie. Trudno te┼╝ stwierdzi─ç, jak─ů funkcj─Ö mia┼éyby pe┼éni─ç te pieni─ůdze w sytuacji, gdy noworodek prze┼╝yje zaledwie kilka dni, godzin, minut czy sekund, kt├│re s─ů konieczne, by rodzina otrzyma┼éa ┼Ťwiadczenie. S─ů nagrod─ů? Gratyfikacj─ů za heroizm matki? Maj─ů wynagrodzi─ç niewyobra┼╝alne cierpienie po ┼Ťmierci dziecka? Wszystkie te ewentualne przyczyny s─ů mocno w─ůtpliwe z moralnego punktu widzenia. Cokolwiek autorzy ustawy mieli na my┼Ťli, nie da si─Ö ukry─ç, ┼╝e w podejmowaniu przez rodzin─Ö b─ůd┼║ sam─ů kobiet─Ö decyzji o ewentualnej aborcji pojawia si─Ö niespodziewanie czynnik ekonomiczny, od kt├│rego nie da si─Ö uciec. Ma┼éo jest w Polsce rodzin, w kt├│rych jednorazowy zastrzyk czterech tysi─Öcy z┼éotych pozostawa┼éby bez znaczenia dla domowego bud┼╝etu. A czy pieni─ůdze powinny gra─ç jak─ůkolwiek rol─Ö w podejmowaniu tak wielkiej egzystencjalnej decyzji?
Zasadne jest pytanie, dlaczego wyb├│r rz─ůdz─ůcych, kt├│rzy s┼éusznie postanowili wesprze─ç rodziny z ci─Ö┼╝ko chorymi dzie─çmi, pad┼é w┼éa┼Ťnie na dzieci z wadami stwierdzonymi w okresie prenatalnym b─ůd┼║ w trakcie porodu. Dlaczego nie wzmocni─ç instytucjonalnej opieki nad dzie─çmi z nowotworami lub po wypadkach? Odpowied┼║ jest niestety banalnie prosta i chyba dla wszystkich, kt├│rzy stawiaj─ů sobie powy┼╝sze pytania, oczywista. Ustawa ÔÇ×Za ┼╝yciemÔÇŁ jest nastawiona na zaspokojenie ideologicznych apetyt├│w okre┼Ťlonej cz─Ö┼Ťci elektoratu partii rz─ůdz─ůcej, nie za┼Ť na faktyczne strukturalne rozwi─ůzanie problem├│w, z kt├│rymi na co dzie┼ä borykaj─ů si─Ö w Polsce ci─Ö┼╝ko chore dzieci i ich rodzice. Jako taka, tworz─ůc iluzj─Ö pa┼ästwa opieku┼äczego i dostrzegaj─ůcego problemy obywateli, a w rzeczywisto┼Ťci cynicznie rozgrywaj─ůca polityczne nastroje w tak delikatnej i intymnej sprawie, jak choroba dziecka, ustawa ÔÇ×Za ┼╝yciemÔÇŁ jest zwyczajnie ohydna.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie - w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej Polityka prywatno┼Ťci zamknij ├Ś