fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Skrawki jej my艣li. Dzienniki Susan Sontag.

Zach艂anno艣膰, zadyszka, skrawek jako skojarzenia przychodz膮 na my艣l, gdy pr贸buje si臋 podsumowa膰 ten dziennik. To zapiski osoby, kt贸ra cierpi na chroniczne pospieszne 艂aknienie 鈥 wiedzy, prze偶y膰, wyja艣nie艅 i wra偶e艅.

Zach艂anno艣膰, zadyszka, skrawek – takie skojarzenia przychodz膮 na my艣l, gdy pr贸buje si臋 podsumowa膰 ten dziennik. Susan Sontag po trzydziestce zapisuje swoje dni jakby w ci膮g艂ym poczuciu umykaj膮cego czasu. Tote偶 z kartek drugiego tomu dziennika autorki Mi艂o艣nika wulkan贸w wy艂ania si臋 obraz osoby, kt贸ra cierpi na chroniczne pospieszne 艂aknienie 鈥 wiedzy, prze偶y膰, wyja艣nie艅 i wra偶e艅.
 
Sontag traktuje sw贸j dziennik jak swoist膮 pami臋膰 podr臋czn膮: hybryd臋 notatnika, psychoanalityka i pami臋tnika. Zamiast wspomnie艅 da艅 z poprzedniej kolacji dostajemy zatem spisy najlepszych ksi膮偶ek i film贸w, kt贸re autorka Przeciw interpretacji obejrza艂a lub przeczyta艂a (a kt贸re doskonale obrazuj膮 skal臋 jej 艂apczywo艣ci), b艂yskotliwe i mniej b艂yskotliwe uwagi oraz przemy艣lenia na temat kultury szeroko poj臋tej, a tak偶e fragmenty rozm贸w zapisane 鈥瀊y nie zapomnie膰鈥, czy te偶 notatki o lekturach i do lektur. Wiele z tych przemy艣le艅 i uwag autorki zaskakuje swoj膮 aktualno艣ci膮. Jak chocia偶by te, dotycz膮ce poj臋cia 鈥瀕iteratury kobiecej鈥, statusu kobiety w spo艂ecze艅stwie, kondycji kultury, tudzie偶 zwi膮zk贸w pi臋kna i moralno艣ci.
 
W dzienniku Sontag nie ma zbyt wielu zda艅 z艂o偶onych 鈥 mo偶e poza passusami, w kt贸rych rozwa偶a swoje zwi膮zki emocjonalne z matk膮. Na tle pozosta艂ych zapisk贸w s膮 to zaskakuj膮co jednolite i obfite fragmenty. By膰 mo偶e za bardzo psychoanalizuj膮ce i szczeg贸艂owe, ale r贸wnie偶 dosy膰 bezkompromisowe w samoocenie ich autorki, momentami wr臋cz bezwzgl臋dne.
 
Czytaj膮c wpisy z lat sze艣膰dziesi膮tych mo偶na odnie艣膰 wra偶enie, 偶e trzydziestoletnia Sontag mia艂a bardziej wysublimowany intelekt, ani偶eli rozwini臋t膮 emocjonaln膮 dojrza艂o艣膰. Jej rozwa偶ania o szeroko poj臋tej kulturze s膮 daleko ciekawsze ni偶 dywagacje na temat jej relacji romantycznych. Przy czym jednak wydaje si臋, 偶e w tym momencie 偶ycia ucieka Sontag w pisanie przede wszystkim wtedy, gdy 鈥渟erce boli鈥. Kiedy jednak po艂owie lat siedemdziesi膮tych dowiaduje si臋, 偶e ma raka piersi, jej zapiski staj膮 si臋 bardziej sk膮pe 鈥 oczyszczone z lekko egotycznych rozwa偶a艅, skupione na tworzeniu, kulturze i ludziach, kt贸rzy j膮 otaczaj膮. Nawet je偶eli wprost nie jest to wypowiedziane (zapisane), choroba znacz膮co przewarto艣ciowa艂a 艣wiat autorki Zestawu do 艣mierci. Zapiski w po艂owie lat siedemdziesi膮tych staj膮 si臋 esencj膮 pracowitego dnia. Najbardziej intryguj膮ce w dzienniku Sontag s膮 momenty, w kt贸rych czytelnik ma szans臋 przyjrze膰 si臋 niemal kompletnemu procesowi powstawania jej najbardziej znanych tekst贸w, od momentu krystalizacji pomys艂u do wydania ksi膮偶ki czy eseju. Interesuj膮ce s膮 tak偶e jej zapiski fragment贸w rozm贸w z Brodskim, uwagi na temat warsztatu pracy Grotowskiego, czy te偶 analizy zjawisk b膮d藕 wydarze艅 poch艂aniaj膮cych j膮 intelektualnie w danym momencie, jak podr贸偶e do Chin czy Wietnamu.
 
David Rieff, redaktor dziennik贸w swojej matki, okroi艂 nieco ich zawarto艣膰, pozbawiaj膮c nas g艂贸wnie licznych enumeracji w stylu 鈥瀗ajwa偶niejsze filmy francuskie鈥 etc, ale tak偶e z pewnych fragment贸w opiniuj膮cych znane postaci epoki.聽W efekcie Czytelnik mo偶e momentami聽w膮tpi膰, czy obcuje z 鈥瀋a艂膮 Sontag鈥, czy jej zapiski nie zosta艂y w pewnie spos贸b ocenzurowane. (Rekompensat膮 s膮 natomiast dopowiedzenia 鈥瀋enzora鈥 鈥 nieocenione, gdy偶 czasami trudno zorientowa膰 si臋 w czasie i przestrzeni tych notatek). Jednak dok艂adnie w tych momentach kiedy pisze, gdy odwzorowuje swoje my艣li na papierze, w danym stanie cia艂a, ducha i umys艂u, Susan Sontag wymyka si臋 wszelkim regulacyjnym zamys艂om. Jednak , przewrotnie , ka偶dy dziennik zawsze ma cenzora. Znaczy… autora.
 
Susan Sontag. Jak 艣wiadomo艣膰 zwi膮zana jest z cia艂em. Dzienniki tom 2. 1964 鈥 1980. Karakter 2013. prze艂. Dariusz 呕ukowski. 592 strony.
 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy 艣rodowisko zaanga偶owane w walk臋 z podzia艂ami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi臋ki Waszemu wsparciu!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij