fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Skoczek: Gotowanie do samodzielno艣ci

Traktujemy gotowanie jak co艣 oczywistego, a to du偶a dziedzina wiedzy: trzeba zna膰 si臋 troch臋 na ekonomii, geografii, wiedzie膰, w jakich warunkach przechowywa膰 偶ywno艣膰. M艂odzie偶y z dom贸w dziecka cz臋sto nikt nie uczy, ile kosztuje kilo marchewki, a ile kilo ry偶u.
Skoczek: Gotowanie do samodzielno艣ci
ilustr.: Zofia Kilja艅ska

WANDA KACZOR: Od lat pracujesz jako edukatorka w szkole gotowania dla dzieci Little Chef. Razem z w艂a艣cicielk膮 szko艂y, Kati膮 Roman-Trzask膮, za艂o偶y艂y艣cie Fundacj臋 Samodzielno艣膰 od Kuchni, 偶eby uczy膰 gotowa膰 m艂odzie偶 z dom贸w dziecka. Kiedy powsta艂 pomys艂 fundacji?

ZUZANNA SKOCZEK: Kiedy do Little Chefa zacz臋艂o zg艂asza膰 si臋 tyle plac贸wek, 艣wietlic 艣rodowiskowych i innych organizacji, dla kt贸rych mia艂y艣my przeprowadza膰 charytatywne warsztaty, 偶e nie mog艂y艣my ju偶 tego ud藕wign膮膰 jako szko艂a gotowania. Warsztaty dodatkowe stanowi艂y znacz膮cy procent naszych zaj臋膰, ale tylko ma艂a ich cz臋艣膰 by艂a finansowana przez instytucje lub organizacje. Uzna艂y艣my, 偶e je偶eli chcemy robi膰 ich wi臋cej, to musimy si臋 zinstytucjonalizowa膰. Pod szyldem fundacyjnym dzia艂amy od prawie roku.

Sk膮d udaje wam si臋 pozyskiwa膰 fundusze na warsztaty z wychowankami dom贸w dziecka?

Przede wszystkim staramy si臋 znale藕膰 lokalnych partner贸w. W wymarzonej dla nas formule uda艂o si臋 niedawno zorganizowa膰 warsztaty w S艂upsku. Blisko wsp贸艂pracowa艂y艣my z miastem i Miejskim O艣rodkiem Pomocy Rodzinie. Zg艂osi艂y艣my si臋 do MOPR-u i powiedzia艂y艣my, 偶e chcemy obj膮膰 ca艂e miasto i powiat warsztatami, a w zwi膮zku z tym szukamy uczestnik贸w w okre艣lonej grupie wiekowej. Na nast臋pny dzie艅 mia艂y艣my list臋 ch臋tnych.

艢rodki z MOPR-贸w s膮 daleko niewystarczaj膮ce, ale wa偶ne jest szukanie wsparcia na miejscu. Je艣li lokalny przedsi臋biorca zda sobie spraw臋 z tego, 偶e osoby opuszczaj膮ce domy dziecka potrzebuj膮 pomocy w usamodzielnianiu si臋, i do艂o偶y si臋 do puli, kt贸r膮 zbieramy, to nie b臋dzie to bezimienna korporacja z Warszawy czy z Katowic, kt贸ra p艂aci za co艣 w Bia艂ymstoku, tylko zaczn膮 powstawa膰 wi臋zi, poczucie sprawczo艣ci i odpowiedzialno艣ci za to, co obok. Zale偶y nam na tym, 偶eby ci, kt贸rzy pomagaj膮 finansowo, mieli ca艂y czas kontakt z m艂odzie偶膮.

W jakim wieku jest m艂odzie偶 na warsztatach?

Od czternastego roku 偶ycia wzwy偶. Zdarzaj膮 si臋 nawet dwudziestolatkowie 鈥 mog膮 pozostawa膰 w domach dziecka, dop贸ki nie zako艅cz膮 edukacji. Niekt贸rzy z uczestnik贸w s膮 ju偶 w procesie usamodzielniania lub go zako艅czyli i mieszkaj膮 osobno, ale mimo to jeszcze instytucje staraj膮 si臋 im pom贸c i zapraszaj膮 do takiego programu.

Czy plac贸wki stwarzaj膮 mo偶liwo艣膰 gotowania samemu?

Nieszczeg贸lnie. Coraz cz臋艣ciej firmy cateringowe dostarczaj膮 wszystkie posi艂ki. Dawniej w domach dziecka by艂y sto艂贸wki; ten, w kt贸rym teraz robimy warsztaty, ma wielk膮, 艣mierdz膮c膮 sto艂贸wk臋 z najgorszych koszmar贸w. Ale na ka偶dym pi臋trze jest te偶 aneks kuchenny. Tylko co z tego, skoro nieu偶ywany? Jest pan wychowawca, kt贸ry lubi gotowa膰, i zdarza si臋, 偶e gotuje dzieciakom, ale ju偶 niekoniecznie razem z nimi. Przygotowuj膮 tam zazwyczaj zimne posi艂ki: kanapki, jogurty, galaretki, budynie.

Ile czasu sp臋dzacie z jedn膮 grup膮 warsztatow膮?

Zazwyczaj z ka偶d膮 grup膮 mamy seri臋 czterech warsztat贸w. To taki czas, kt贸ry pozwala im 鈥 i nam 鈥 si臋 z偶y膰. Po warsztatach w S艂upsku na kolacji fina艂owej panowa艂a bardzo przyjazna atmosfera, wszyscy w臋drowali mi臋dzy stolikami.

Te cztery spotkania maj膮 podw贸jny cel. Z jednej strony chcemy si臋 zgra膰 i otworzy膰 鈥 tego nie da si臋 osi膮gn膮膰 po jednych warsztatach. Natomiast drugi cel jest taki, 偶eby poopowiada膰 o wszystkim, co z gotowaniem zwi膮zane: bud偶ecie, niemarnowaniu 偶ywno艣ci, sezonowo艣ci, o tym, co kto je i jak kupuje. Oraz 偶eby zrobi膰 warsztat z savoir vivre鈥檜.

Savoir vivre鈥檜? Mam niebezpieczne skojarzenia z TVN-owskim 鈥濸rojektem Lady鈥濃

Chodzi o podstawy. Wiele os贸b nie potrafi je艣膰 no偶em i widelcem 鈥 po prostu nie zosta艂y tego nauczone. By膰 mo偶e jednak na swojej 艣cie偶ce znajd膮 si臋 w zupe艂nie nowym 艣rodowisku, gdzie z tego powodu zostan膮 藕le ocenione. Niestety 艣wiat rz膮dzi si臋 takimi, a nie innymi regu艂ami i nie zwalczymy 艂atwo szkodliwych relacji w艂adzy, ale mo偶emy spr贸bowa膰 nada膰 m艂odym poczucie sprawczo艣ci. Im cz臋sto mo偶e by膰 zwyczajnie po ludzku g艂upio, 偶e czego艣 nie potrafi膮, a naszym celem jest to, 偶eby w tego typu sytuacjach nie czuli si臋 nieswojo czy niezr臋cznie.

A jak uczestnicy reaguj膮 na t臋 cz臋艣膰 warsztat贸w?

Ma艂o kiedy by艂a taka cisza. Wa偶ne, 偶eby wiedzieli, po co si臋 czego艣 ucz膮. Je艣li widz膮 w tym cel, wi臋cej wynios膮 z warsztat贸w.

Fundacja Robinson organizuje tak zwane wehiku艂y usamodzielnienia, zbiera grupy i przez rok prowadzi z nimi spotkania i warsztaty z ca艂膮 mas膮 partner贸w 鈥 przychodz膮 na przyk艂ad ludzie przygotowuj膮cy uczestnik贸w do rozm贸w kwalifikacyjnych. Przy okazji fundacja zbada艂a, jak m艂odzi oceniaj膮 swoje przygotowanie, i oceny by艂y raczej negatywne. Cho膰 w plac贸wkach wydaje im si臋, 偶e s膮 gotowi, to w konfrontacji z rzeczywisto艣ci膮 cz臋sto sobie nie radz膮, a najwi臋cej problem贸w sprawia im gospodarowanie. Chcemy w jak najdelikatniejszy spos贸b przekaza膰 im, 偶e to, czego pr贸bujemy ich nauczy膰, b臋dzie pomocne w codziennym funkcjonowaniu.

Jakie nawyki 偶ywieniowe ma m艂odzie偶, kt贸ra przychodzi do was na warsztaty?

Wbrew pozorom jest to m艂odzie偶 z bardzo r贸偶nych 艣rodowisk i z r贸偶nymi do艣wiadczeniami. Do dom贸w dziecka trafiaj膮 zar贸wno dzieci, kt贸re nigdy nie zjad艂y ciep艂ego posi艂ku, jak i te z inteligenckich dom贸w, w kt贸rych co艣 si臋 posypa艂o (cho膰 um贸wmy si臋, 偶e to mniejszo艣膰). Najcz臋艣ciej s膮 to dzieciaki, kt贸re od dawna musz膮 sobie radzi膰 same, i kiedy chc膮 co艣 zje艣膰, 偶ywi膮 si臋 g艂贸wnie kebabami. Te przyzwyczajenia znacz膮co zmieniaj膮 kubki smakowe. Obawiam si臋, 偶e nie prze艂kn臋艂aby艣 sosu zrobionego i przyprawionego ostatnio przez ch艂opc贸w 鈥 ja mia艂am wra偶enie, 偶e jem kostk臋 roso艂ow膮. I to by艂 dopiero ten moment, w kt贸rym oni stwierdzili, 偶e to ma jaki艣 smak.

To jakich smak贸w uczycie? Czy stawiacie sobie za cel, 偶eby dzieciaki, kt贸re uwielbiaj膮 hamburgery, kebaby i czekolad臋, przekona艂y si臋, 偶e jarmu偶 te偶 jest fajny? To, co jemy, cz臋sto wynika z naszej pozycji spo艂ecznej.

Raz jedna pani zapyta艂a nas, czy bierzemy pod uwag臋 cykl wega艅ski. To by艂a osoba z klasy wy偶szej i dla niej by艂o absolutnie jasne, 偶e wystarczy艂oby wykona膰 jeden prosty krok i nauczy膰 dzieci, 偶e wega艅skie jedzenie jest tak samo fajne jak ka偶de inne. Tymczasem dla wi臋kszo艣ci m艂odzie偶y, wychowawc贸w i po prostu spo艂ecze艅stwa polskiego posi艂ek bez mi臋sa nie jest pe艂noprawnym posi艂kiem. To, 偶e my sobie 偶yjemy jarmu偶em i sprowadzanymi z Sycylii pomara艅czami, nie oznacza, 偶e tak robi du偶a cz臋艣膰 ludzi w kraju. Profesor Doma艅ski robi艂 dwa lata temu badania, z kt贸rych wynik艂o, 偶e 12 procent Polak贸w jada ryby, czyli 88 procent nie jada ich wcale. I takie samo wyobra偶enie o kuchni jest w domach dziecka czy w艣r贸d wychowawc贸w. Wi臋c nie, zrobienie wega艅skiego cyklu jest absolutnie niemo偶liwe, nawet je偶eli b臋dziemy go robi膰 w Warszawie na 呕oliborzu. My si臋 staramy przemyca膰 przede wszystkim wiedz臋 o sezonowo艣ci, dzi臋ki kt贸rej mo偶na zje艣膰 zdrowo i tanio. Kiedy m贸wi臋, 偶e da si臋 co艣 zrobi膰 bez mi臋sa, wszyscy m贸wi膮: ale po co? To jest do艣膰 trudne.

W og贸le bardzo trudno kogo艣 przyzwyczai膰 do nowych smak贸w. To te偶 jest troch臋 przemocowe, kiedy przyje偶d偶aj膮 panie z Warszawy, 偶eby przekona膰 m艂odzie偶, 偶e zupa z soczewicy jest lepsza ni偶 kebab.

W ci膮gu jednego cyklu przerabiamy kilkana艣cie przepis贸w. Je偶eli polubi膮 i b臋d膮 chcieli powt贸rzy膰 chocia偶 jeden, to ju偶 b臋dzie zwyci臋stwo. Ale jak m贸wi艂am, naszym za艂o偶eniem nie jest sama nauka gotowania 鈥 opr贸cz tego uczymy ca艂ej masy rzeczy, kt贸ra jest obok. Na jednych warsztatach nagle u艣wiadomi艂am sobie, 偶e ludzie, kt贸rych znam, traktuj膮 gotowanie jako co艣 oczywistego. A kiedy zdasz sobie spraw臋 z tego, ile r贸偶nych proces贸w musi zaj艣膰, aby co艣 wyl膮dowa艂o na talerzu, to nagle si臋 okazuje, jak du偶a to dziedzina wiedzy. Trzeba zna膰 si臋 troch臋 na ekonomii, geografii, umie膰 planowa膰 (bo sk膮d wiesz, 偶e masz kupi膰 du偶e, a nie ma艂e opakowanie, albo ile czego b臋dzie trzeba na dwie osoby, a ile na cztery?), wiedzie膰, gdzie przechowywa膰 偶ywno艣膰 i w jakich warunkach. Okazuje si臋, 偶e to gigantyczna dziedzina wiedzy, kt贸r膮 my traktujemy jako co艣 naturalnego, a m艂odzi z dom贸w dziecka s膮 jej cz臋sto pozbawieni, bo nie wynie艣li jej z domu, nikt ich tego wszystkiego nie nauczy艂. Oni nie wiedz膮, jakie s膮 ceny w sklepach, ile kosztuje kilogram marchewki lub ry偶u albo gdzie w og贸le p贸j艣膰 co艣 kupi膰.

Czy na warsztatach uczycie konkretnych przepis贸w?

Uczymy przyrz膮dza膰 potrawy, kt贸re uczestnicy mog膮 艂atwo modyfikowa膰. Staramy si臋 im przekaza膰, 偶e maj膮 ca艂y wachlarz mo偶liwo艣ci, kt贸re nie s膮 drogie, a potrafi膮 bardzo urozmaici膰 repertuar kuchenny. W programie warsztat贸w przewidujemy kilkana艣cie potraw, kt贸rych uczymy, ale mamy r贸wnie偶 zasad臋, 偶e przygotowujemy potraw臋 wybran膮 przez uczestnik贸w. Ostatnio by艂a to lasagna.

A czy jest szansa, 偶e uda wam si臋 cho膰 troch臋 zmieni膰 czyje艣 nawyki 偶ywieniowe w ci膮gu czterech warsztat贸w? Obserwujecie jakie艣 zmiany?

Drobne zmiany 鈥 tak. Optymalnie by艂oby mie膰 na tyle rozro艣ni臋t膮 struktur臋, 偶eby m贸c systemowo pomaga膰, wspiera膰 i monitorowa膰. P贸ki co jestem w kontakcie z cz臋艣ci膮 m艂odzie偶y ze S艂upska. Tam faktycznie cz臋艣膰 uczestnik贸w by艂a nies艂ychanie zainteresowana; powiedzieli, 偶e teraz b臋d膮 wykorzystywa膰 aneks kuchenny nie tylko do zimnych rzeczy, ale mo偶e te偶 do ciep艂ych.

Co jest dla was w tym ca艂ym procesie najtrudniejsze?

U艣wiadomienie sobie, jak bardzo domy dziecka s膮 nieznane i niezauwa偶ane. Ludzie z naszych baniek spo艂ecznych po prostu nie znaj膮 nikogo z domu dziecka. A dlaczego si臋 tak dzieje? Mimo najlepszej woli wychowawc贸w i pracownik贸w socjalnych m艂odzie偶 ta jest w okre艣lony spos贸b formatowana przez instytucj臋. Wi臋kszo艣膰 idzie do zawod贸wek, ma艂o kto pomy艣li o liceum og贸lnokszta艂c膮cym, nie m贸wi膮c ju偶 o studiach wy偶szych. Nie chodzi o to, 偶e jest co艣 z艂ego w zawod贸wkach, ale te dzieci nie widz膮 w og贸le szerszego spektrum mo偶liwo艣ci i to mnie dobija najbardziej.

A jakie by艂o najwi臋ksze pozytywne zaskoczenie?

W S艂upsku by艂a to na pewno reakcja Rafa艂a Niewiarowskiego, lokalnego restauratora, kt贸ry prowadzi艂 z nami warsztaty, przyszed艂 na ostatnie i powiedzia艂: 鈥濳atia, a ja bym m贸g艂 ten cykl ci膮gn膮膰 dalej bez was?鈥. On jest szefem kuchni, ma dwie restauracje, jedn膮 w Koszalinie, a drug膮 w Ustce, wi臋c nie my艣l, 偶e ma przesadnie du偶o wolnego czasu.

Rozumiem, 偶e to jest wymarzony efekt waszych warsztat贸w.

Oczywi艣cie. Ale nie chodzi tylko o to, 偶eby prowadzi膰 warsztaty kulinarne. Bardziej o to, 偶eby mie膰 ch臋膰 zrozumienia drugiego cz艂owieka. Rzecz jasna nigdy nie znajdziemy si臋 w jego sytuacji, ale mo偶e uda si臋 cho膰 troch臋 wi臋cej dostrzec.

Ile os贸b rocznie musi si臋 usamodzielnia膰?

Przede wszystkim trzeba pami臋ta膰, 偶e piecza zast臋pcza ma dwie nogi: rodzinn膮 (rodziny zast臋pcze i rodzinne domy dziecka) oraz instytucjonaln膮. Nasza fundacja skupia si臋 g艂贸wnie na m艂odzie偶y z instytucjonalnych dom贸w dziecka, bo to tutaj jest du偶o wi臋kszy problem z usamodzielnianiem si臋.

W instytucjonalnej pieczy jest oko艂o 17,5 tysi膮ca dzieci. W grupie wiekowej, z kt贸r膮 pracujemy (14鈥18 lat), znajduje si臋 mniej wi臋cej 8 tysi臋cy os贸b, z czego co roku usamodzielnia si臋 oko艂o 2鈥2,5 tysi膮ca. Wi臋c co to jest za liczba? Statystycznie rzecz bior膮c, absolutnie pomijalna. R贸wnie偶 dlatego to taki nieznany temat.

Wiadomo, co si臋 z nimi dzieje potem?

Niestety po艂owa z nich nie usamodzielnia si臋 skutecznie i wraca pod opiek臋 pa艅stwa albo rodziny. S膮 te偶 bardzo wysokie wska藕niki bezrobocia. A najgorsza jest 艣wiadomo艣膰, 偶e 80鈥90% z tych os贸b mog艂oby si臋 bezproblemowo usamodzielni膰, one nie s膮 do tego niezdolne. Patrz膮c na to nawet nie z socjalnej, a z liberalnej perspektywy 鈥 pa艅stwo po prostu traci pieni膮dze. To jest tysi膮c os贸b rocznie, kt贸rym si臋 nie udaje, a mog艂oby.

Macie poczucie realnej zmiany?

Na naszym ma艂ym podw贸rku tak. Tylko nie wsz臋dzie docieramy 鈥 ani my, ani Robinson, ani inne tego typu niewielkie organizacje. My艣l臋, 偶e im wi臋ksz膮 b臋dziemy mie膰 skal臋 i im bardziej to b臋dzie d艂ugofalowe, tym wi臋cej b臋dzie mia艂o sensu. Ale problem jest systemowy i wymaga odg贸rnej, kompleksowej naprawy.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy 艣rodowisko zaanga偶owane w walk臋 z podzia艂ami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi臋ki Waszemu wsparciu!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij