Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Sknera na wakacjach, czyli nie ka偶de oszcz臋dzanie to cnota

Ilekro膰 s艂ysz臋 lub czytam opinie turyst贸w, 偶e podr贸偶owanie po jakim艣 kraju jest takie tanie, bo wszyscy ich zapraszali i im wszystko fundowali, to natychmiast powraca niczym echo do mojej g艂owy my艣l: to wcale nie znaczy, 偶e ta podr贸偶 by艂a taka tania, to po prostu znaczy, 偶e kto艣 inny za ni膮 zap艂aci艂.

ilustr.: post-turysta.pl

ilustr.: post-turysta.pl


Tekst jest przedrukiem eseju opublikowanego na stronie projektu post-turysta.pl.
1.
Przerwa podczas jednego z聽warsztat贸w post-turysty o聽odpowiedzialnym podr贸偶owaniu. Podchodzi do mnie ch艂opak: pocz膮tek studi贸w, koszula w聽kratk臋, na warsztaty przyszed艂 z聽gitar膮. Niedawno kupi艂 bilet do Etiopii. 鈥濩zy mo偶na tam je藕dzi膰 autostopem?鈥 鈥 zapyta艂. Odpowiedzia艂am, 偶e owszem, jednak偶e autostop jest w聽Etiopii p艂atny 鈥 kierowcy nale偶y wr臋czy膰 r贸wnowarto艣膰 biletu autobusowego na danej trasie. Posmutnia艂. 鈥濧le jak to? Ja nigdy za autostopa nie p艂ac臋. A聽jak powiem, 偶e jestem tylko studentem, to te偶 ka偶膮 mi zap艂aci膰?鈥.
2.
Brak zb臋dnego baga偶u, wolni jak ptaki. Czy chcieliby艣my tak podr贸偶owa膰? Wi臋kszo艣膰 odpowie: oczywi艣cie! Archetyp hippisowskiej podr贸偶y 鈥 bez grosza przy duszy podczas romantycznej wyprawy stopem i聽nieustannego bratania si臋 ze spotkanymi mieszka艅cami 鈥 jest jednym z聽najsilniejszych archetyp贸w wbudowanych w聽nasz膮 turystyczn膮 wyobra藕ni臋. Wzmacnia go popkultura. Wzmacniaj膮 liczne artyku艂y i聽porady w聽stylu: 鈥濲ak wyjecha膰 w聽podr贸偶 ze 100 dolarami w聽kieszeni鈥, 鈥濪ooko艂a 艣wiata bez p艂acenia za noclegi鈥, 鈥濶a czym i聽jak oszcz臋dza膰 w聽podr贸偶y鈥. Wzmacnia w聽ko艅cu pewne przekonanie, przez wielu traktowane niczym dogmat, 偶e ten, kto zap艂aci艂 ma艂o, jest godnym pochwa艂y spryciarzem, a聽p艂ac膮cy wi臋cej s膮 zwyk艂ymi naiwniakami, kt贸rzy dali si臋 nabra膰. Uwierzyli艣my bowiem, 偶e oszcz臋dzanie zawsze i聽wsz臋dzie jest cnot膮. A聽mo偶e jednak nie zawsze i聽nie wsz臋dzie?
Kiedy w聽takim razie nasze oszcz臋dzanie, potrafi膮ce przerodzi膰 si臋 w聽sknerstwo, wcale nie musi by膰 czym艣 dobrym i聽po偶ytecznym? Aby odpowiedzie膰 sobie na to pytanie, musimy wpierw oswoi膰 si臋 z聽najwa偶niejsz膮 zasad膮 艣wiadomej konsumpcji: poprzez sam wyb贸r miejsca pozostawienia swoich pieni臋dzy mamy wp艂yw na 艣wiat. W聽przypadku turysty 鈥 czyli konsumenta na wakacjach 鈥 wydaj膮c pieni膮dze, oddzia艂ujemy bezpo艣rednio na odwiedzane przez siebie miejsca. Dlatego te偶 o聽wydawaniu pieni臋dzy podczas podr贸偶y mo偶na my艣le膰 jako o聽formie wsparcia lokalnych mieszka艅c贸w, a聽w聽pewnych przypadkach r贸wnie偶 jako o聽zado艣膰uczynieniu za szkody wynik艂e ze zmasowanego ruchu turystycznego. Tym bardziej, 偶e w聽艣wiecie gloryfikuj膮cym konkurencj臋 i聽ci臋cie koszt贸w zwyk艂a godziwa zap艂ata mo偶e by膰 traktowana jako co艣 upodmiotowiaj膮cego, wspomo偶enie dzia艂ania w臋dki zamiast dok艂adania si臋 do ryby. W聽ten spos贸b relacje handlowe postrzega si臋 na przyk艂ad w聽ruchu 鈥瀎air trade鈥澛(czyli 鈥瀞prawiedliwy handel鈥).
3.
Kiedy z聽w艂asnej woli wyje偶d偶amy w聽podr贸偶, wyposa偶eni nie w聽got贸wk臋, ale w聽nastawienie, 偶e 鈥瀓ako艣 to b臋dzie鈥, to cz臋sto bywa, 偶e oprze膰 si臋 musimy na pomocy innych. Ju偶 samo to wydaje si臋 problematycznym przerzucaniem odpowiedzialno艣ci na kogo艣. Moje w膮tpliwo艣ci etyczne rosn膮 jednak jeszcze bardziej, gdy z聽takim nastawieniem odwiedzamy kraje du偶o mniej zamo偶ne od naszego. Bo 鈥瀓ako艣 to b臋dzie鈥 znaczy, 偶e kto艣 nam pomo偶e. Czytaj: kto艣 za nas zap艂aci. Bywa, 偶e kto艣, czyj聽standard i聽mo偶liwo艣ci 偶yciowe s膮 du偶o skromniejsze od naszych. Trudno zatem nie nazwa膰 takiej postawy zaplanowanym wykorzystywaniem ze wzgl臋du na w艂asn膮 przyjemno艣膰, jak膮 jest wakacyjna podr贸偶. Wr臋cz pewn膮 form膮 wyzysku. A聽jest z聽czego korzysta膰, bo w聽por贸wnaniu z聽mieszka艅cami niekt贸rych pa艅stw polska 鈥瀟radycyjna go艣cinno艣膰鈥 wydaje si臋 mocno wyblak艂a.
Przyk艂ad贸w nie trzeba d艂ugo szuka膰, cho膰by w聽Gruzji, Iranie czy Afganistanie go艣膰 traktowany jest w聽spos贸b wyj膮tkowy. I聽niestety, bywa to nadu偶ywane przez turyst贸w. W聽relacjach polskich podr贸偶nik贸w przeczyta膰 mo偶na o聽rodzinach, kt贸re po偶ycza艂y pieni膮dze od znajomych, 偶eby sta膰 je by艂o na podejmowanie turyst贸w. W聽skrajnych sytuacjach cz艂onkowie rodziny sami odmawiali sobie kolacji, 偶eby nakarmi膰 swojego go艣cia. Z聽drugiej strony, nierzadko mi samej zdarza艂o si臋 by膰 zapraszan膮 na rodzinn膮 kolacj臋 po tym, gdy jedynie zapyta艂am kogo艣 o聽drog臋. Nie艂atwo wtedy zorientowa膰 si臋, czy zaproszenie nie jest przypadkiem tylko kurtuazj膮 ani czy moja wizyta przysporzy gospodarzom wi臋cej rado艣ci, czy k艂opotu. Zdarz膮 si臋 jednak tacy, kt贸rzy celowo wykorzystaj膮 ka偶d膮 serdeczno艣膰 gospodarzy, ka偶d膮 tak膮 propozycj臋.
W Erywaniu, stolicy Armenii, goszczona by艂am przez tamtejszego studenta, z聽kt贸rym skontaktowa艂am si臋 przez portal couchsurfing.org. Nocowa艂 u聽niego tak偶e inny turysta, kt贸ry po um贸wieniu si臋 na kilka dni zasiedzia艂 si臋 ponad dwa tygodnie. Na koniec zapyta艂, czy kt贸ry艣 z聽przyjaci贸艂 naszego gospodarza mo偶e odwie藕膰 go na lotnisko, bo sko艅czy艂y mu si臋 ju偶 pieni膮dze i聽nie sta膰 go na taks贸wk臋, a聽鈥瀗a pami膮tk臋鈥 zabi艂 i聽wzi膮艂 ze sob膮 niegro藕nego skorpiona, kt贸ry odwiedza艂 nasz dom i聽sprawia艂 wszystkim du偶o rado艣ci.
Zatem ilekro膰 s艂ysz臋 lub czytam opinie turyst贸w, 偶e podr贸偶owanie po jakim艣 kraju jest takie tanie, bo wszyscy ich zapraszali i聽im wszystko fundowali, to natychmiast powraca do mojej g艂owy聽niczym echo my艣l: to wcale nie znaczy, 偶e ta podr贸偶 by艂a taka tania, to po prostu znaczy, 偶e kto艣 inny za ni膮 zap艂aci艂.
4.
Oszcz臋dno艣膰 wyzyskuj膮ca mo偶e nie wynika膰 tylko z聽nadu偶ywania go艣cinno艣ci, kt贸re prowadzi do tego, 偶e kto艣 musi nas utrzymywa膰. Mo偶e przybiera膰 bardziej bezpo艣redni膮 form臋. Na przyk艂ad targowanie si臋 o聽niewielkie kwoty, kt贸re mo偶e realnie wp艂yn膮膰 na kondycj臋 finansow膮 osoby, od kt贸rej kupujemy produkt lub us艂ug臋. Dla nas stanowi ono najcz臋艣ciej wakacyjn膮 rozrywk臋 w聽rywalizacj臋 o to, kto b臋dzie bardziej chytry. Cho膰 w聽g艂臋bi duszy 鈥 powiedzia艂by psycholog 鈥 jest te偶 wyrazem naszej t臋sknoty za 鈥炁泈iatem bazarem鈥, w聽kt贸rym 鈥 podobnie jak pogaw臋dka ze sprzedawc膮 鈥 handlowi towarzysz膮 relacje mi臋dzyludzkie. 艢wiat bazar przeciwstawiany jest bowiem kojarzonemu z聽naszym kr臋giem kulturowym zindywidualizowanemu 鈥炁泈iatowi supermarketowi鈥, w聽kt贸rym kasjerzy traktowani s膮 niczym przed艂u偶enie maszyny licz膮cej.
W bezpo艣rednim handlu nie tylko targowanie si臋 mo偶e by膰 problematyczne. Zastan贸wmy si臋 chwil臋 nad dzia艂aniem niekt贸rych promocji. Je艣li kupujemy produkt lub us艂ug臋 poni偶ej koszt贸w produkcji, to warto poszuka膰 odpowiedzi, kto i聽w聽jakim celu dop艂aca reszt臋. Praktyka ta jest jedn膮 ze strategii monopolizowania rynku przez zamo偶ne firmy, kt贸re sta膰 na to, by przez jaki艣 czas dop艂aca膰 do prowadzonego przez siebie biznesu. W聽tym czasie ci mniejsi, cz臋sto tylko lokalnie dzia艂aj膮cy, kt贸rzy sprzedaj膮 te same produkty i聽us艂ugi po cenie detalicznej powi臋kszonej o聽w艂asn膮 mar偶臋, zd膮偶膮 splajtowa膰. Czy wiedz膮c o聽tym, nadal b臋dziemy kupowa膰 produkty promocyjne? Sytuacja tych najmniejszych przedsi臋biorc贸w jest bezpo艣rednio uzale偶niona od naszej konsumenckiej odpowiedzialno艣ci.
5.
Wielu w聽tej chwili powie, 偶e przecie偶 Polacy te偶 nie s膮 zamo偶ni, przecie偶 niekt贸rzy musz膮 oszcz臋dza膰, przecie偶 nie jeste艣my bogatymi Europejczykami z聽Zachodu, kt贸rych na wszystko sta膰. Mo偶e i聽nie jeste艣my, ale sta膰 nas na podr贸偶owanie. I聽to ju偶 jest co艣, bo aby wyjecha膰 na wakacje, trzeba mie膰 dwie drogocenno艣ci: czas i聽pieni膮dze. I聽to w聽tym samym momencie. Zatem sam fakt, 偶e mo偶emy pozwoli膰 sobie na wyjazd, sytuuje nas w聽grupie najbogatszych ludzi na 艣wiecie.
Z perspektywy globalnej nasze portfele wydaj膮 si臋 bowiem nie藕le wypchane. Wystarczy spojrze膰 na statystyki (przy czym pami臋tajmy, pokazuj膮 one trendy, zawsze zaokr膮glaj膮c rzeczywisto艣膰). Wed艂ug Mi臋dzynarodowego Funduszu Walutowego Polska w聽2014 roku by艂a dwudziest膮 czwart膮 co do wielko艣ci gospodark膮 艣wiata pod wzgl臋dem PKB (Produktu Krajowego Brutto). Dwudziest膮 czwart膮 ze stu dziewi臋膰dziesi臋ciu czterech. Licz膮c PKB per capita (PKB na g艂ow臋 mieszka艅ca) Polska znalaz艂a si臋 na czterdziestym 贸smym miejscu na 艣wiecie. Ni偶sza pozycja w聽globalnych rankingach z聽punktu widzenia PKB per capita spowodowana jest niemal wy艂膮cznie tym, 偶e wyprzedzi艂o nas wiele pa艅stw z聽bardzo ma艂膮 liczb膮 mieszka艅c贸w, posiadaj膮cych zarazem bogate zasoby naturalne, takie jak ropa i聽gaz (na przyk艂ad Kuwejt, Zjednoczone Emiraty Arabskie czy Katar).
Cz臋艣膰 czytelnik贸w s艂usznie mo偶e zauwa偶y膰, 偶e PKB nie nale偶y do najlepiej odzwierciedlaj膮cych stan rzeczywisty miernik贸w. Zobaczmy zatem, na kt贸rym miejscu znajdujemy si臋 pod wzgl臋dem聽poziomu 偶ycia. Pokazuje to na przyk艂ad miernik HDI (Ranking Rozwoju Spo艂ecznego). Polska jest na trzydziestym dziewi膮tym miejscu. I聽tym razem znale藕li艣my si臋 w聽najwy偶ej usytuowanej 膰wiartce z聽punktu widzenia globalnego. G艂贸wny Urz膮d Statystyczny podaje, 偶e w 2012 roku (ostatnim, w kt贸rym by艂y przeprowadzone badania) 艣rednia pensja wynosi艂a prawie 3,9 tysi膮ca z艂otych brutto, a聽bardziej miarodajna od 艣redniej mediana (nieposiadaj膮ca podstawowej wady 艣redniej, kt贸ra zawy偶ana jest przez ogromne wynagrodzenia kadry kierowniczej) by艂a na poziomie 3,1 tysi膮ca z艂otych. Oczywi艣cie i聽w聽tym przypadku nale偶y podkre艣li膰, 偶e nie s膮 to ca艂kowicie wiarygodne dane (nie uwzgl臋dnia si臋 w聽nich na przyk艂ad zarobk贸w os贸b samozatrudniaj膮cych si臋 czy dochod贸w z聽szarej strefy). Co nie zmienia kwestii, 偶e wi臋kszo艣膰 艣wiata chcia艂aby tyle zarabia膰.
Jeste艣my statystycznie bogaci i聽z聽pewno艣ci膮 偶yjemy w聽tej najdostatniejszej cz臋艣ci 艣wiata. Wida膰 to jeszcze wyra藕niej, gdy zderzymy powy偶sze liczby z聽globaln膮 granic膮 ub贸stwa, kt贸r膮 Bank 艢wiatowy ustanowi艂 w聽2015 roku na poziomie 1.90$ na osob臋 na dzie艅. Za mniej ni偶 tych kilka z艂otych dziennie 偶yje obecnie co dziesi膮ta osoba na 艣wiecie. W聽Polsce co pi臋膰setna. Dlaczego zatem tak cz臋sto narzekamy (co mo偶e usprawiedliwia膰 w聽naszej g艂owie wyzyskuj膮ce oszcz臋dzanie)? Poniewa偶 por贸wnujemy si臋 z聽bogatszymi krajami Unii Europejskiej. Jednak gdyby艣my mieli por贸wna膰 Polsk臋 z聽wi臋kszo艣ci膮 kraj贸w globalnego Po艂udnia, do kt贸rych coraz liczniej wyje偶d偶amy na wakacje, okaza艂oby si臋, 偶e wcale nie mamy a偶 tak wielu powod贸w do narzeka艅. Sp贸jrzmy zatem na siebie z聽punktu widzenia Ziemianina, a聽nie tylko Europejczyka.
6.
Statystyka statystyk膮, niemniej w聽u艣rednionym zbiorze jednostek znajd膮 si臋 i聽tacy, kt贸rzy nie maj膮 tego wypchanego portfela, a聽zarazem nie podoba im si臋 podr贸偶owanie na cudzy koszt. Przyjrzyjmy si臋 zatem coraz bardziej popularnemu sposobowi oszcz臋dzania podczas podr贸偶y, jakim jest korzystanie z聽us艂ug w聽modelu ekonomicznym opartym na dzieleniu si臋. Po angielsku nazywa si臋 to 鈥瀞haring economy鈥. W聽skr贸cie model ten polega na tym, 偶e zamiast szuka膰 hotelu, wynajmuje si臋 ta艅szy pok贸j od miejscowych (na przyk艂ad za po艣rednictwem portalu airbnb.com). Zamiast kupna biletu na autobus lub poci膮g, korzysta si臋 z聽podw贸zki kogo艣, kto ma wolne miejsce w聽aucie, dorzucaj膮c mu si臋 do benzyny (na przyk艂ad za po艣rednictwem portalu blablacar.com). Na pierwszy rzut oka wygl膮da to na tanie i聽wspomagaj膮ce indywidualne bud偶ety rozwi膮zanie. Nie zawsze jednak jest a偶 tak r贸偶owo.
Od pewnego czasu ca艂y 艣wiat przygl膮da si臋 wojnie pomi臋dzy Barcelon膮 (i jej burmistrzyni膮 Ad膮 Colau) a聽portalami po艣rednicz膮cymi w聽wynajmowaniu pokoj贸w turystom na zasadzie 鈥瀞haring economy鈥. Ada Colau na pocz膮tku 2015 roku wprowadzi艂a zakaz wynajmowania nielicencjonowanych mieszka艅. Grzywny za z艂amanie tego zakazu wynosz膮 od 15 tysi臋cy do 90 tysi臋cy euro. Jednocze艣nie uruchomi艂a nowy program pilota偶owy: ludzie z艂apani na wynajmie nielicencjonowanych mieszka艅 na stronach internetowych b臋d膮 otrzymywa膰 szans臋 na zmniejszenie grzywny o聽80 procent, je偶eli pozwol膮 oni radzie miasta korzysta膰 z聽tych mieszka艅 jako mieszka艅 socjalnych przez trzy lata. Powod贸w takiej decyzji by艂o kilka. Po pierwsze, spadek rentowno艣ci wielu hoteli, co grozi艂o im upadkiem oraz zwolnieniem personelu. Po drugie, drastyczny wzrost cen mieszka艅 na wynajem w聽centrum Barcelony, w聽kt贸rego efekcie przesta艂o by膰 sta膰 mniej zamo偶nych Barcelo艅czyk贸w na to, 偶eby je wynajmowa膰. Zaczyna艂o brakowa膰 dla nich r贸wnie偶 mieszka艅 socjalnych. Po trzecie, przesta艂o by膰 r贸wnie偶 sta膰 na wynajem zamiejscowych student贸w ucz膮cych si臋 na barcelo艅skich uczelniach. Koszt wynajmu by艂 tak wysoki, 偶e wielu potencjalnych student贸w decydowa艂o si臋 podj膮膰 nauk臋 w聽innych hiszpa艅skich miastach, co zacz臋艂y odczuwa膰 barcelo艅skie szko艂y wy偶sze.
Co na to Airbnb? Opublikowa艂o sw贸j w艂asny raport, z聽kt贸rego wynika, 偶e 75 procent gospodarzy Airbnb posiada dochody poni偶ej poziomu 艣redniego dochodu gospodarstwa domowego w聽Katalonii, tym samym przychody z聽tytu艂u wynajmu sta艂y si臋 wa偶nym elementem ich bud偶et贸w rodzinnych. Firma ta zbada艂a te偶, 偶e go艣cie Airbnb przebywali w聽Barcelonie 2,4 raza d艂u偶ej i聽wydali 2,3 raza wi臋cej pieni臋dzy w聽por贸wnaniu z聽typowymi turystami. W聽dodatku tury艣ci ci nie koncentrowali si臋 w聽jednej dzielnicy, albowiem wynajmowali oni pokoje w聽ca艂ym mie艣cie. Wa偶ne jest to o聽tyle, 偶e podobno 45 procent ich wydatk贸w zostaje w聽okolicy, w聽kt贸rej mieszkaj膮, czyli dochody z聽turyst贸w bardziej r贸wnomiernie rozp艂ywa艂y si臋 po Barcelonie.
Zderzenie tych dw贸ch linii argumentacyjnych pokazuje, 偶e oszcz臋dzanie za pomoc膮 ekonomii opartej na dzieleniu si臋 nie jest jednoznacznie z艂ym lub dobrym rozwi膮zaniem dla miejsca przyjazdu turyst贸w. Jest natomiast kwesti膮 wzbudzaj膮c膮 coraz liczniejsze kontrowersje, bo niew膮tpliwie na tym, 偶e kto艣 zyskuje, znowu kto艣 inny mo偶e straci膰.
7.
Co w聽takim razie zrobi膰, aby nasze oszcz臋dzanie w聽podr贸偶y nie nosi艂o cho膰by najmniejszych znamion wyzysku? Mo偶na wybra膰 takie rodzaje zaciskania pasa, co do kt贸rych jeste艣my pewni, 偶e ten pas zaciska si臋 wy艂膮cznie na naszym cielsku.
Jak podr贸偶owa膰? Mo偶e 鈥 wraz z聽l偶ejszym portfelem 鈥 warto zupe艂nie zmieni膰 strategi臋 i聽tempo podr贸偶owania. Najtaniej, najzdrowiej, a聽w聽dodatku i聽najbardziej ekologicznie jest chodzi膰 na piechot臋. Potrzebujemy przemie艣ci膰 si臋 troch臋 szybciej? Wybierzmy rower. Potrzebujemy jeszcze szybciej? 艁apmy autostopa. Cho膰 w聽tym przypadku wiele zale偶y od tego, w聽jakim kraju b臋dziemy go 艂apa膰, nie wsz臋dzie bowiem jest on bezp艂atny. Tam gdzie nie jest, powinni艣my tak samo jak ka偶dy inny, bez 偶adnego marudzenia, za niego zap艂aci膰.
Gdzie spa膰? Mo偶liwo艣ci spania za darmo jest wiele. Najpopularniejsza z聽nich polega na rozbiciu w艂asnego namiotu. Nie ka偶da jednak pogoda i聽nie ka偶de miejsce nadaj膮 si臋 do tego idealnie. Dlatego czasem dobrym pomys艂em jest zamieni膰 namiot na mieszkanie osoby, kt贸ra z聽za艂o偶enia nie chce za to 偶adnych pieni臋dzy. Gdzie tak膮 znale藕膰? Naj艂atwiej na jednym z聽portali internetowych, w聽kt贸rym mieszka艅cy z聽ka偶dego zak膮tka 艣wiata wystawiaj膮 oferty bezp艂atnych nocleg贸w we w艂asnym domu czy mieszkaniu. Najpopularniejszymi na 艣wiecie s膮 couchsurfing.org oraz hospitalityclub.org. Pami臋tajmy jednak przy tym, 偶e nocuj膮c u聽kogo艣 w聽domu, to my powinni艣my dostosowa膰 si臋 do naszego gospodarza lub gospodyni, z聽pewno艣ci膮 r贸wnie偶 nie wolno nadu偶ywa膰 ich go艣cinno艣ci. Warto odwdzi臋czy膰 si臋 za nocleg, cho膰by ma艂ym prezentem lub zaproszeniem na wsp贸ln膮 kolacj臋. Innym dobrym zwyczajem jest w艂膮czenie si臋 do tego ruchu tak偶e w聽roli gospodarza i聽przyjmowanie os贸b u聽siebie w聽domu. Je偶eli nie chcemy jednak spa膰 u聽kogo艣, mo偶na pr贸bowa膰 zatrzyma膰 si臋 w聽hostelu lub na jednej z聽tysi臋cy farm na zasadzie: nocleg w聽zamian za prac臋. Dzi臋ki kilku godzinom codziennej pracy przy obs艂udze farmy lub hostelowych go艣ci otrzymuje si臋 za darmo 艂贸偶ko i聽jedzenie. Naj艂atwiej znale藕膰 tego typu oferty na portalach wwoof.net, workaway.info lub helpx.net (za wszystkie trzeba zap艂aci膰 kilkana艣cie dolar贸w za rejestracj臋).
Co je艣膰? Mo偶na kupowa膰 produkty na targu lub w聽sklepach, a聽nast臋pnie samodzielnie przygotowywa膰 sobie posi艂ki w聽hostelowej kuchni lub w聽Internecie znale藕膰 wsp贸lnie gotuj膮ce grupy. Jeszcze wi臋ksz膮 oszcz臋dno艣ci膮 jest jedzenie tego, co wyrzucili inni, a聽wci膮偶 nadaje si臋 do spo偶ycia. Wystarczy si臋 prze艂ama膰 i聽zacz膮膰 przegl膮da膰 sklepowe kontenery 艣mietnikowe. Bardzo cz臋sto mo偶na tam znale藕膰 produkty balansuj膮ce na granicy聽daty wa偶no艣ci 鈥 kt贸rych sklepy ju偶 by nie sprzeda艂y, ale wci膮偶 s膮 zdatne do jedzenia. Freeganizm 鈥 bo tak nazywa si臋 to zjawisko 鈥 jest ekologicznym ruchem antykonsumpcyjnym pozwalaj膮cym zaoszcz臋dzi膰 wiele pieni臋dzy. Wystarczy prze艂ama膰 sw贸j narzucony przez otoczenie i聽jego normy wstyd.
8.
Je偶eli uznamy, 偶e sam spos贸b oraz miejsce wydawania pieni臋dzy mo偶e mie膰 wp艂yw na 艣wiat i聽polepszenie czyjego艣 偶ycia, to uzna膰 musimy r贸wnie偶, 偶e i聽nasze oszcz臋dzanie ma na to jaki艣 wp艂yw. Dlatego przed wyjazdem warto przemy艣le膰 w艂asn膮 hierarchi臋 warto艣ci. Zw艂aszcza gdy wyje偶d偶amy na wakacje do spo艂ecze艅stw mniej zamo偶nych ni偶 nasze w艂asne. Zastan贸wmy si臋, co znajduje si臋 w聽tej hierarchii wy偶ej 鈥 oszcz臋dzanie pieni臋dzy przy maksymalizacji w艂asnej przyjemno艣ci czy mo偶e ch臋膰 przyczynienia si臋 do bardziej sprawiedliwego podzia艂u zysk贸w na 艣wiecie? I聽czy zawsze to my musimy dosta膰 co艣 od innych i聽oszcz臋dzi膰 jak najwi臋cej pieni臋dzy, cho膰by cudzym kosztem?

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij