Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Sens w wielkim mie┼Ťcie ("Chamofobia")

┼üatwo zauroczy─ç si─Ö potencja┼éem wielkich miast, ale rozw├│j kraju nie mo┼╝e opiera─ç si─Ö tylko na nich. Trzeba wci─ůga─ç w ten proces mniejsze miasta, miasteczka oraz wsie. A to zadanie nie┼éatwe, wymagaj─ůce nie tylko strategii, ale te┼╝ realnych dzia┼éa┼ä, kt├│re z kolei nie dojd─ů do skutku bez uprzednich zmian w mentalno┼Ťci.

Ilustr.: Olga Micińska


 

Zapraszamy do lektury fragmentu tekstu pochodz─ůcego z najnowszego numeru ÔÇ×KontaktuÔÇŁ, dost─Öpnego w salonach EMPiK.


┼üatwo zauroczy─ç si─Ö potencja┼éem wielkich miast, ale rozw├│j kraju nie mo┼╝e opiera─ç si─Ö tylko na nich. Trzeba wci─ůga─ç w ten proces mniejsze miasta, miasteczka oraz wsie. A to zadanie nie┼éatwe, wymagaj─ůce nie tylko strategii, ale te┼╝ realnych dzia┼éa┼ä, kt├│re z kolei nie dojd─ů do skutku bez uprzednich zmian w mentalno┼Ťci.

 
W miastach mieszka ponad po┼éowa ┼Ťwiatowej populacji. I s─ů one dzisiaj na ca┼éym ┼Ťwiecie w modzie. Maj─ů nap─Ödza─ç wzrost w gospodarkach rozwini─Ötych i rozwijaj─ůcych si─Ö. Maj─ů by─ç praktyczn─ů odpowiedzi─ů na problem dostarczania obywatelom coraz bogatszego repertuaru us┼éug i zaspokojenia ich potrzeby wolno┼Ťci. Dzi─Öki specyficznej atmosferze wielkie miasta maj─ů generowa─ç innowacje i przenosi─ç ca┼ée spo┼éecze┼ästwa ku postnowoczesno┼Ťci. Mieszka┼äcy miast maj─ů by─ç lepiej przystosowani do tego, by czerpa─ç korzy┼Ťci z szans, jakie daje epoka Internetu. ┼╗ycie w mie┼Ťcie ma nawet by─ç bardziej ekologiczne od ┼╝ycia na wsi.
To nie s─ů czasy dla Rousseau i Woltera. Nie s┼éycha─ç apeli o powr├│t do natury ani o upraw─Ö w┼éasnego ogr├│dka. Zamiast tego obserwujemy prawdziwy wysyp literatury gloryfikuj─ůcej miasta.
 
Od kilku lat przez wszystkie przypadki odmieniane jest nazwisko Richarda Floridy, kt├│ry w 2004 roku obwie┼Ťci┼é narodziny ÔÇ×klasy kreatywnejÔÇŁ jako zjawiska charakterystycznego dla postindustrialnych miast USA. Do klasy tej zaliczy┼é pracownik├│w naukowych, intelektualist├│w oraz wszelkiej ma┼Ťci artyst├│w, kt├│rzy, w przeciwie┼ästwie do os├│b pracuj─ůcych w przemy┼Ťle lub rolnictwie, musz─ů mie─ç odpowiednie wykszta┼écenie, szerokie horyzonty i na co dzie┼ä wyt─Ö┼╝a─ç szare kom├│rki. Florida przewidywa┼é, ┼╝e w ci─ůgu kolejnej dekady klasa kreatywna (kt├│rej liczebno┼Ť─ç szacowa┼é na 40 milion├│w) stanie si─Ö g┼é├│wnym motorem wzrostu gospodarczego w Stanach Zjednoczonych, generuj─ůcym dodatkowe 10 milion├│w miejsc pracy.
Florida wprowadzi┼é rozr├│┼╝nienie na miasta, kt├│re rozwijaj─ů si─Ö, bo umiej─ů przyci─ůgn─ů─ç do siebie przedstawicieli klasy kreatywnej, oraz takie, kt├│re tego nie potrafi─ů i przez to tkwi─ů w stagnacji. Aby do┼é─ůczy─ç do tej pierwszej grupy, miasta powinny jego zdaniem zapewnia─ç ÔÇ×trzy TÔÇŁ: talent (utalentowan─ů i wykszta┼écon─ů ludno┼Ť─ç), tolerancj─Ö (zr├│┼╝nicowan─ů i otwart─ů ┼Ťwiatopogl─ůdowo spo┼éeczno┼Ť─ç) oraz technologi─Ö (infrastruktur─Ö konieczn─ů dla rozwoju przedsi─Öbiorstw).
 
W 2011 roku ukaza┼é si─Ö Tryumf miasta Edwarda Glaesera – ksi─ů┼╝ka dostarczaj─ůca urbanofilom nowych argument├│w. Wed┼éug ekonomisty z Harvardu, kluczowe dobrodziejstwo miast polega na tym, ┼╝e zbli┼╝aj─ů do siebie ludzi. Dzi─Öki temu kwitnie ┼╝ycie naukowe i przedsi─Öbiorczo┼Ť─ç. To swego rodzaju paradoks: chocia┼╝ mamy Internet i rozwini─Öt─ů sie─ç komunikacyjn─ů, specyfika gospodarki postindustrialnej sprawia, ┼╝e ┼╝ycie w pobli┼╝u innych ludzi staje si─Ö wa┼╝niejsze ni┼╝ kiedykolwiek wcze┼Ťniej. Opr├│cz tego, jak zauwa┼╝a Glaeser, ┼╝ycie w mie┼Ťcie jest bardziej ekologiczne ni┼╝ na przedmie┼Ťciach, co pokazuj─ů statystyki zu┼╝ycia energii elektrycznej i benzyny. Autor nie wspomina nic o problemach, kt├│re mog─ů by─ç generowane przez wielkie miasta, takich jak przemoc, wykluczenie spo┼éeczne oraz depopulacja wsi i miasteczek.
Ostatnio w t─Ö dyskusj─Ö w┼é─ůczy┼é si─Ö politolog Benjamin Barber, kt├│ry oznajmi┼é, ┼╝e widzi w miastach praktyczn─ů odpowied┼║ na problem starcia ÔÇ×Jihadu z Mac┼ÜwiatemÔÇŁ. W 2013 roku ma ukaza─ç si─Ö jego nowa ksi─ů┼╝ka If Mayors Ruled the World, w kt├│rej przedstawi miasta jako ku┼║ni─Ö demokracji na skal─Ö globaln─ů.
 
Trzy trudne słowa
W Polsce nie gloryfikuje si─Ö miast w tym samym stopniu jak za wielk─ů wod─ů. Jeste┼Ťmy wyra┼║nie mniej zurbanizowani ni┼╝ wi─Ökszo┼Ť─ç kraj├│w wysoko rozwini─Ötych. Jednocze┼Ťnie wzrost gospodarczy jest u nas wyj─ůtkowo silnie skoncentrowany w wielkich miastach: jak pokazuj─ů badania przeprowadzone w 2007 roku przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego (MRR), dziesi─Ö─ç najwi─Ökszych o┼Ťrodk├│w miejskich skoncentrowa┼éo 55% og├│lnej liczby firm i 73% ich przychod├│w, zatrudniaj─ůc przy tym 66% pracuj─ůcych. Jak do tej sytuacji ustosunkowuje si─Ö polski rz─ůd? Czy ulega pokusie i modzie stawiania na metropolie? Czy mo┼╝e dba o to, aby rozw├│j nie ogranicza┼é si─Ö tylko do nich? Cz─Ö┼Ťciow─ů odpowied┼║ mo┼╝na znale┼║─ç w rz─ůdowej strategii ÔÇťPolska2030ÔÇŁ.
Gdy w 2007 roku do w┼éadzy dosz┼éa Platforma Obywatelska, jednym z zada┼ä, jakie przed sob─ů postawi┼éa, by┼éo wyznaczenie nowych cel├│w strategicznych dla polityk publicznych. Wychodz─ůc z za┼éo┼╝enia, ┼╝e Polska zako┼äczy┼éa ju┼╝ pierwszy etap transformacji (zmiana ustroju, wst─ůpienie do NATO i Unii Europejskiej), przygotowano projekt okre┼Ťlaj─ůcy nowe cele spo┼éeczne i gospodarcze na kolejne dwadzie┼Ťcia lat.
 
W 2009 roku Zesp├│┼é Doradc├│w Strategicznych Premiera, dzia┼éaj─ůcy pod wodz─ů Ministra Micha┼éa Boniego, przedstawi┼é dokument ÔÇ×Polska2030ÔÇŁ. Zawarto w nim opis najwa┼╝niejszych wyzwa┼ä cywilizacyjnych stoj─ůcych przed naszym krajem oraz za┼éo┼╝enia modelu rozwoju, kt├│ry nazwano ÔÇ×polaryzacyjno-dyfuzyjnymÔÇŁ (do kt├│rego niekt├│rzy dodaj─ů jeszcze trzeci cz┼éon: absorpcyjny). Dwa lata p├│┼║niej, na bazie ÔÇ×Polski2030ÔÇŁ, powsta┼éa pierwsza wersja ÔÇ×D┼éugookresowej Strategii Rozwoju KrajuÔÇŁ, a obecnie na przyj─Öcie przez rz─ůd czeka wersja druga, znacz─ůco zmieniona. W kwestii modelu rozwoju du┼╝o wi─Ökszy nacisk zosta┼é po┼éo┼╝ony na dwa ostatnie cz┼éony ÔÇô to jest na dyfuzj─Ö i absorbcj─Ö, a koncepcja otrzyma┼éa nazw─Ö ÔÇ×terytorialnego r├│wnowa┼╝enia rozwojuÔÇŁ.
W oparciu o t─Ö strategi─Ö konstruowane s─ů inne dokumenty rz─ůdu, dlatego warto przyjrze─ç si─Ö, co kryje si─Ö za jej tajemniczymi sformu┼éowaniami.
 
Po pierwsze: polaryzacja. Proponowana strategia zak┼éada wspieranie rozwoju metropolii i stworzenie ÔÇ×szerokiej sieci metropolitalnejÔÇŁ, z┼éo┼╝onej z g┼é├│wnych miast kraju, po┼é─ůczonych szybkimi nitkami sieci transportowych. Uzasadnione jest to teoriami ekonomicznymi, kt├│re wskazuj─ů na wi─Öksz─ů zyskowno┼Ť─ç takiego kierowania inwestycji ni┼╝ w przypadku polityki silnej redystrybucji, kt├│ra nie przyczynia si─Ö do wzrostu zamo┼╝no┼Ťci na terenach peryferyjnych, a hamuje rozw├│j ca┼éego kraju. W zamy┼Ťle autor├│w modelu, sie─ç metropolii ma ÔÇ×ci─ůgn─ů─ç do g├│ryÔÇŁ r├│wnie┼╝ pozosta┼ée regiony. A poniewa┼╝ takie podej┼Ťcie mo┼╝e wywo┼éywa─ç wzrost ekonomicznych nier├│wno┼Ťci, strategia przewiduje element ┼éagodz─ůcy w postaci dyfuzji.
Jak pisz─ů autorzy strategii, dyfuzja ma polega─ç na ÔÇ×wyr├│wnywaniu szans edukacyjnych, zwi─Ökszaniu dost─Öpu do us┼éug publicznych, zwi─Ökszaniu dost─Öpno┼Ťci transportowej ka┼╝dego miejsca w kraju, likwidowaniu gro┼║by wykluczenia cyfrowegoÔÇŁ. Dzi─Öki temu mechanizm generowania wzrostu zadzia┼éa, a nadchodz─ůcy przyp┼éyw b─Ödzie mia┼é szanse ÔÇ×unie┼Ť─ç wszystkie ┼éodzieÔÇŁ.
 
Trzecim elementem strategii, rozszerzaj─ůcym element dyfuzji, jest wspieranie zdolno┼Ťci absorpcyjnych na obszarach peryferyjnych – po to, aby ÔÇ×wykorzysta─ç zasoby wewn─ÖtrzneÔÇŁ tych region├│w. Dzi─Öki temu b─Öd─ů generowa┼éy w┼éasn─ů warto┼Ť─ç dodan─ů, a nie tylko wygrzewa┼éy si─Ö w blasku metropolii. Ten trzeci cz┼éon zosta┼é mocno rozbudowany ju┼╝ w trakcie prac nad strategi─ů, po przedstawieniu jej pierwszej wersji.
Niekt├│rzy wypominaj─ů rz─ůdowi, ┼╝e strategia pozostaje tylko na papierze, s┼éu┼╝─ůc za ÔÇ×podk┼éadk─ÖÔÇŁ, kt├│r─ů mo┼╝na pokaza─ç w Brukseli, gdyby ta zapyta┼éa nas o logik─Ö i cele wydawanych w Polsce unijnych pieni─Ödzy. Jednak zawarte w ÔÇ×Polsce2030ÔÇŁ recepty i kierunki dzia┼éa┼ä pojawiaj─ů si─Ö r├│wnie┼╝ w innych dokumentach rz─ůdowych, dlatego warto zaproponowany model potraktowa─ç powa┼╝nie.
 
Strategia to za ma┼éo
W za┼éo┼╝eniach model polaryzacyjno-dyfuzyjny, szczeg├│lnie w wersji ÔÇ×r├│wnowa┼╝enia rozwojuÔÇŁ, wygl─ůda zach─Öcaj─ůco. Krytycy wskazuj─ů jednak na trudno┼Ťci z jego pe┼én─ů realizacj─ů w polskich warunkach…
 
Ca┼éo┼Ť─ç artyku┼éu, a tak┼╝e wiele wi─Öcej o polskiej ÔÇ×ChamofobiiÔÇŁ┬á i jej obliczach przeczytasz w najnowszym numerze ÔÇ×KontaktuÔÇŁ!
 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś