magazyn lewicy katolickiej

Rozw├│j energetyki atomowej ma sens, ale nie w Polsce, jaka jest dzi┼Ť

Przypomnijmy sobie, co wiemy o naszym pa┼ästwie jako realizatorze wielkich przedsi─Öwzi─Ö─ç. O polskim promie, samochodach elektrycznych, o wyborach pocztowych i o burmistrzu Pcimia na czele giganta paliwowego. I ÔÇô dla r├│wnowagi ÔÇô o Staszku, co chcia┼é si─Ö kiedy┼Ť sprawdzi─ç w biznesie.

Atom do produkcji energii to bardzo atrakcyjne rozwi─ůzanie w obliczu nadci─ůgaj─ůcej katastrofy klimatycznej. Niesie mn├│stwo realnych korzy┼Ťci ÔÇô cho─ç, wbrew tezom cz─Ö┼Ťci jego entuzjast├│w, nie jest panaceum na ocieplenie klimatu, smog, a tak┼╝e gradobicie i koklusz. Z kolei jego przeciwnicy w Polsce niekoniecznie s─ů op┼éacani przez rz─ůd niemiecki, Gazprom czy inny Sanhedryn. Ja sam w sprawie atomu dla Polski jestem za, a nawet przeciw. To znaczy: realizacja tak ambitnego projektu mia┼éaby sens, ale tylko pod kilkoma warunkami. I to w┼éa┼Ťnie mo┼╝no┼Ť─ç ich spe┼énienia powinna przes─ůdzi─ç, czy politycy wydadz─ů miliardy naszych z┼éotych na kilka reaktor├│w, czy nie wydadz─ů.

Po stronie zdecydowanych zwolennik├│w budowy elektrowni atomowej w Polsce opowiada si─Ö autorka tekstu inicjuj─ůcego obecne ÔÇ×Spi─ÖcieÔÇŁ. I w opisie zalet tego przedsi─Öwzi─Öcia trudno si─Ö z Natali─ů Ko┼éody┼äsk─ů-Magdziarz nie zgodzi─ç, gorzej, ┼╝e kilka kluczowych problem├│w w og├│le pomija. Ale po kolei.

Plusy atomuÔÇŽ

Rzeczywi┼Ťcie m├│wimy o technologii ÔÇ×wydajnej, bezpiecznej, ekologicznej oraz taniej w u┼╝ytkowaniuÔÇŁ. Do wytwarzania pr─ůdu o mocy jednego gigawata przez rok elektrownia atomowa potrzebuje sporej ci─Ö┼╝ar├│wki paliwa; jej w─Öglowa odpowiedniczka ÔÇô kilkudziesi─Öciu… tysi─Öcy wagon├│w, kt├│re potem p├│jd─ů do atmosfery. Liczba ofiar produkcji pr─ůdu z atomu jest (nie neguj─ůc tragedii Czarnobyla i Fukushimy oraz heroicznego po┼Ťwi─Öcenia ┼╝o┼énierzy i stra┼╝ak├│w) w por├│wnaniu z ÔÇ×ofiarami w─ÖglaÔÇŁ znikoma, skoro od samych zanieczyszcze┼ä powietrza przedwcze┼Ťnie umieraj─ů w Polsce dziesi─ůtki tysi─Öcy ludzi rocznie.

Tak┼╝e zeroemisyjno┼Ť─ç i ┼Ťrodowiskowy ┼Ťlad produkcji (surowce i materia┼éy do budowy infrastruktury) stanowi─ů spor─ů zagwozdk─Ö dla zwolennik├│w absolutnego prymatu energii z OZE. W ko┼äcu potrzebny do ich produkcji neodym czy kobalt nie spadaj─ů z nieba, a i trwa┼éo┼Ť─ç paneli czy wiatrak├│w niekoniecznie powala na kolana. Odpady atomowe budz─ů wprawdzie spo┼éeczny niepok├│j, ale te┼╝ potrafimy ÔÇô za odpowiedni─ů cen─Ö ÔÇô bezpiecznie je przechowywa─ç.

Wreszcie, ceny paliwa i obs┼éugi bie┼╝─ůcej czyni─ů atom├│wki bardzo konkurencyjnymi na tle ┼║r├│de┼é odnawialnych. Zw┼éaszcza je┼Ťli wzi─ů─ç pod uwag─Ö koszty utrzymywania dodatkowych mocy wytw├│rczych na noce, dni bezwietrzne i pochmurne czy wci─ů┼╝ niepewne perspektywy op┼éacalnego magazynowania energii.

ÔÇŽi minusy

W ca┼éym wywodzie Ko┼éody┼äskiej-Magdziarz najs┼éabiej broni si─Ö relatywizacja koszt├│w budowy elektrowni. Owszem, pisze ona, na pocz─ůtku jest faktycznie drogo, ale koszt zwraca si─Ö z czasem, a to przecie┼╝ inwestycja na lat kilkadziesi─ůt. I dodaje konkrety: ÔÇ×Zainstalowanie elektrowni zdolnej do wyprodukowania 1 MW energii ma kosztowa─ç oko┼éo 15 mln z┼é (ÔÇŽ). Dla por├│wnania w przypadku wiatrak├│w to oko┼éo 7 mln z┼é, paneli s┼éonecznych ÔÇô oko┼éo 3 mln z┼é (ÔÇŽ), elektrowni gazowej ÔÇô 4 mln z┼é. Na tym etapie elektrownia j─ůdrowa wyra┼║nie przegrywaÔÇŁ.

Niestety, w rzeczywisto┼Ťci atom przegrywa du┼╝o wyra┼║niej. Za┼éo┼╝one tu 15 mln za MW oznacza┼éyby, z grubsza, nieca┼ée 16 mld z┼éotych lub 4,1 mld dolar├│w za 1 GW mocy ÔÇô tyle mia┼éby kosztowa─ç przeci─Ötny blok. To jeszcze nie najgorzej, troch─Ö ponad rok wydatk├│w na ÔÇ×Rodzin─Ö 500+ÔÇŁ i mamy wieeeelk─ů (no dobra, ┼Ťredni─ů) elektrowni─Ö ÔÇô oczywi┼Ťcie w tabelce ksi─Ögowego, bo czas realizacji to osobna sprawa. A teraz schodzimy na Ziemi─Ö…

Mimo r├│┼╝nych szacunk├│w wst─Öpnych koszty instalowanych mocy w trzech wielkich projektach atomowych b─Öd─ůcych obecnie w budowie ÔÇô fi┼äskim Olkiluoto, francuskim Flammanville i brytyjskim Hickley Point ÔÇô by┼éy zaskakuj─ůco zbie┼╝ne. Jak wskazuje Marcin Popkiewicz, obecnie zamykaj─ů si─Ö one w kwocie 30 mld z┼éotych za GW mocy. W tureckiej Sinopie nowe reaktory mia┼éy kosztowa─ç po 3,5 mld dolar├│w za GW, ale teraz m├│wi si─Ö o…. 10 mld dolar├│w, czyli 38 mld z┼éotych. Kto┼Ť powie, ┼╝e Turcja jest skorumpowana, ale ju┼╝ Finom co┼Ť podobnego trudno zarzuci─ç; z kolei Francuzi na budowaniu atom├│wek zjedli z─Öby, wi─Öc powinno im i┼Ť─ç sprawnie i efektywnie. Chi┼äczycy obiecuj─ů jakie┼Ť cuda (tzw. Hualong-1) za ledwie 2,5 mld dolar├│w od gigawata, ale w ┼Ťwietle do┼Ťwiadcze┼ä innych kraj├│w trudno te zapowiedzi traktowa─ç serio.

A teraz jeszcze przypomnijmy sobie to wszystko, o czym Ko┼éody┼äska-Magdziarz nie pisze. Co wiemy o naszym pa┼ästwie jako realizatorze wielkich przedsi─Öwzi─Ö─ç. O polskim promie i samochodach elektrycznych, o wyborach pocztowych Jacka Sasina i o burmistrzu Pcimia na czele giganta paliwowego. O desancie ludzi Antoniego Macierewicza na Polsk─ů Grup─Ö Zbrojeniow─ů. Ale te┼╝, dla r├│wnowagi, o Staszku, co chcia┼é spr├│bowa─ç si┼é w biznesie ÔÇô jeszcze za poprzedniego re┼╝imu. Naprawd─Ö wierzymy, ┼╝e polska klasa polityczna dobrze poprowadzi tak z┼éo┼╝ony projekt?

Wyro┼Ťnie kolejne lobby

Kompetencje i kryteria awansu to jedno, ale jest jeszcze fascynacja tak zwanymi bia┼éymi s┼éoniami, czyli inwestycjami wielkimi, drogimi, o pot─Ö┼╝nym znaczeniu symbolicznym. Perypetie lotniska w Baranowie czy przekopu Mierzei Wi┼Ťlanej dobrze pokazuj─ů, ile w planowaniu wydatk├│w jest kalkulacji rozwojowych, a ile politycznych; tych makro i tych z poziomu lokalnego. O w┼éa┼Ťnie, lokalnego: by┼éa jeszcze odkrywka w Z┼éoczewie i nieszcz─Ösny Blok C elektrowni ÔÇ×Ostro┼é─ÖkaÔÇŁ, w kt├│rym utopili┼Ťmy miliard z┼éotych.

Prowadzona przez wielk─ů pa┼ästwow─ů sp├│┼ék─Ö elektrownia atomowa b─Ödzie te┼╝ kolejnym pot─Ö┼╝nym lobbyst─ů na rzecz utrzymania silnie scentralizowanej energetyki w Polsce. A jej interesy ÔÇô zwi─ůzane na przyk┼éad z zakupem przez pa┼ästwo energii po okre┼Ťlonych cenach ÔÇô b─Öd─ů ogranicza─ç pole manewru pa┼ästwa, tak jak dzi┼Ť ma to miejsce w sektorze w─Öglowym.

Rewersem tych wp┼éyw├│w atomowego, pa┼ästwowego molocha b─Ödzie hamowanie ÔÇô przez ograniczanie dotacji, ale te┼╝ niekorzystne regulacje ÔÇô rozwoju energetyki rozproszonej i prosumenckiej. Tej samej, kt├│ra sprzyja z kolei rozwojowi autonomii spo┼éeczno┼Ťci lokalnych, sp├│┼édzielni oraz ca┼éej klasy ma┼éych i ┼Ťrednich przedsi─Öbiorc├│w na wsi i w mniejszych miejscowo┼Ťciach.

Dalej, przy okazji budowy elektrowni atomowej co najmniej kilkadziesi─ůt miliard├│w z┼éotych wyp┼éynie za granic─Ö, bo udzia┼é firm polskich w jej budowie b─Ödzie z pewno┼Ťci─ů du┼╝o mniejszy ni┼╝ w przypadku ┼║r├│de┼é odnawialnych. Z prostego powodu: potrafimy produkowa─ç pompy ciep┼éa i rekuperatory czy budowa─ç morskie farmy wiatrowe; reaktor├│w nie potrafimy, a podzespo┼é├│w do nich bardzo niewiele.

Wreszcie budowa elektrowni atomowej to d┼éugofalowa decyzja o charakterze cywilizacyjnym. W praktyce ÔÇô droga jednokierunkowa, z kt├│rej trudno zawr├│ci─ç czy nawet si─Ö zatrzyma─ç, bo myto na wje┼║dzie by┼éo horrendalne. A decyzj─Ö t─Ö dzisiaj podejmowaliby┼Ťmy w warunkach niepewno┼Ťci technologicznej (efekty skali i rosn─ůca efektywno┼Ť─ç OZE, niejasna przysz┼éo┼Ť─ç atomu, zw┼éaszcza w Europie) i g┼é─Öbokiego kryzysu sfery publicznej.

To mo┼╝e si─Ö uda─ç. Pod warunkiem, ┼╝eÔÇŽ

Jakie zatem warunki musia┼éyby zosta─ç spe┼énione, by mimo wszystko uzna─ç projekt budowy elektrowni j─ůdrowej w Polsce za wskazany? Skoro ÔÇô powt├│rzmy za autork─ů ÔÇ×Nowej KonfederacjiÔÇŁ ÔÇô mamy przy atomie do czynienia z technologi─ů ÔÇ×wydajn─ů, bezpieczn─ů, ekologiczn─ů oraz tani─ů w u┼╝ytkowaniuÔÇŁ?

Pierwszy warunek to inna w┼éadza i mniej spolaryzowana polityka. Gdyby rz─ůd Zjednoczonej Prawicy, podejmuj─ůc w sprawie atomu decyzj─Ö, mia┼é nawet racj─Ö, tym gorzej by┼éoby dla racji. Bo nic bardziej ryzykownego ni┼╝ wydanie dziesi─ůtek miliard├│w na projekt o niepewnej legitymacji (ze wzgl─Ödu na jego autor├│w, a nie na meritum) w po┼é─ůczeniu z g┼é─Öbokim podzia┼éem spo┼éecznym. Przeforsowanie go na si┼é─Ö te┼╝ nie pogodzi Polak├│w, lecz uczyni tematem sporu ÔÇô i zapewne ofiar─ů pierwszej realnej zmiany w┼éadzy.

Po drugie, warunkiem powodzenia jest wznowienie fali bud├│w na ┼Ťwiecie, najlepiej w Europie, i to nie wed┼éug rosyjskich czy chi┼äskich technologii. Nie chodzi nawet o to, by Unia Europejska nam atom sfinansowa┼éa ÔÇô na to Niemcy zapewne nigdy si─Ö nie zgodz─ů. Rzecz w tym, by nowe reaktory zn├│w zacz─Ö┼éy powstawa─ç w kilku krajach, co wywo┼éa efekt skali obni┼╝aj─ůcy koszty know-how i dost─Öpnego kapita┼éu.

Po trzecie, nie mo┼╝emy ju┼╝ na wst─Öpie przes─ůdza─ç ÔÇô jak rz─ůd PiS ÔÇô firma z kt├│rego kraju ma nam elektrowni─Ö zbudowa─ç. Elementarz negocjacji podpowiada, ┼╝e takie podej┼Ťcie skazuje nas na gorsze warunki, tym bardziej, kiedy liczymy na bezpiecze┼ästwo militarne w pakiecie. Bez cho─çby pr├│by zdywersyfikowania ofert zap┼éacimy za ten interes du┼╝o wi─Öcej, ni┼╝ by┼Ťmy chcieli.

Po czwarte, wreszcie, nale┼╝a┼éoby trwale zagwarantowa─ç ÔÇô tylko jak w Polsce zagwarantowa─ç cokolwiek?! ÔÇô ┼╝e rozwojowi atomistyki nie mo┼╝e towarzyszy─ç blokowanie prawne lub podatkowe rozwoju OZE, a energetyka wiatrowa i s┼éoneczna b─Ödzie wspierana ulgami podatkowymi i subwencjami, zw┼éaszcza przy w┼éasno┼Ťci rozproszonej, w tym sp├│┼édzielczej i komunalnej.

Czy to realne? Nie dzi┼Ť, nie przy tym rz─ůdzie i z t─ů opozycj─ů. A w przysz┼éo┼Ťci? C├│┼╝, naczelny prze┼Ťmiewca II Rzeczpospolitej mawia┼é, ┼╝e w tym kraju wszystko jest mo┼╝liwe, nawet zmiana na lepsze.

***

Inicjatywa wspierana jest przez Fundusz Obywatelski imienia Henryka Wujca zarz─ůdzany przez Fundacj─Ö dla Polski.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś