fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Romskie dzieci na Pradze. Nauka 偶ycia razem.

聽Te dzieci dorastaj膮 w innym 艣rodowisku kulturowym. Zdarza si臋, 偶e ani mama, ani tata nie chodzili do szko艂y 聽i nawet gdyby chcieli, nie s膮 w stanie pom贸c swoim dzieciom w odrobieniu pracy domowej z matmy.

fot. David Castro Caso

fot. David Castro Caso


Marysia Z艂onkiewicz i Jarmi艂a Rybicka opowiadaj膮 o programie korepetycji dla dzieci z romskich rodzin mieszkaj膮cych na warszawskiej Pradze, kt贸ry koordynowa艂y.
鈥濳ontakt鈥: Dlaczego w艂a艣nie Romowie? Czy inne dzieci nie potrzebuj膮 pomocy?
JARMI艁A RYBICKA: Same zadajemy sobie takie pytania. Pytania 鈥 czy w porz膮dku jest, 偶e oferujemy pomoc wy艂膮cznie dzieciom romskim, jak mog膮 czu膰 si臋 z tym ich polscy r贸wie艣nicy, czy nie pog艂臋bia to poczucia w艣r贸d Rom贸w, 偶e s膮 wy艂膮cznie biorcami pomocy? Z pewno艣ci膮 niekt贸re dzieci nie鈥搑omskie tak偶e potrzebuj膮 wsparcia w nauce. Ale to Romowie, jako ca艂a spo艂eczno艣膰, s膮 grup膮 defaworyzowan膮, dyskryminowan膮 w edukacji 鈥撀燾z臋sto nie maj膮 w swoich rodzinach wzorc贸w dotycz膮cych nauki i s膮 te偶 traktowane przez szko艂臋 w inny spos贸b ni偶 pozosta艂e dzieci.
MARIA Z艁ONKIEWICZ: Na warszawskiej Pradze mieszka oko艂o czterdzie艣ci rodzin romskich. Wi臋kszo艣膰 z nich boryka si臋 z trudno艣ciami materialnymi i wykluczeniem spo艂ecznym. Cz臋艣膰 dzieci romskich, najcz臋艣ciej dzi臋ki bezpodstawnym za艣wiadczeniom, jest posy艂ana do tak zwanych 鈥瀞zk贸艂 specjalnych鈥 lub chodzi do szk贸艂 regularnych z dokumentem po艣wiadczaj膮cym niepe艂nosprawno艣膰. Wynika to z tego, 偶e po pierwsze wtedy dzieciom stawiane s膮 mniejsze wymagania, ale tak偶e dlatego, 偶e rodzice otrzymuj膮 z tej racji finansowe 艣wiadczenie. W tym roku mieli艣my tak膮 sytuacj臋, 偶e szko艂a usilnie stara艂a si臋 za艂atwi膰 zdrowej dziewczynce za艣wiadczenie o niepe艂nosprawno艣ci. Wbrew jej rodzicom. Ona przez par臋 lat nie chodzi艂a w og贸le do szko艂y i mimo nier贸wno艣ci w poziomie wiedzy od razu zapisano j膮 do klasy z dzie膰mi w jej wieku.
I co, za艂atwili?
MZ: Niestety tak. Ale rozwi膮zaniem nie by艂oby te偶 wpisa膰 j膮 do tej klasy, w kt贸rej przerwa艂a nauk臋. Wtedy pewnie ca艂kiem przesta艂aby chodzi膰 do szko艂y.
Z czego mog膮 wynika膰 te problemy?
JR: Dzieciaki romskie, kt贸re chodz膮 do regularnych szk贸艂, tak偶e maj膮 spore trudno艣ci w nauce oraz bardzo du偶o nieobecno艣ci. Musimy pami臋ta膰, 偶e dzieci te dorastaj膮 w innym 艣rodowisku kulturowym, czasem w niepi艣miennych rodzinach, zdarza si臋, 偶e ani mama, ani tata nie chodzili do szko艂y albo sp臋dzili w niej tylko kilka lat, nie do ko艅ca rozumiej膮, na czym polega polski system edukacji i nawet gdyby chcieli, nie s膮 w stanie pom贸c swoim dzieciom w odrobieniu pracy domowej z matmy. Kluczowe jest tak偶e to, 偶e w domu najcz臋艣ciej rozmawia si臋 w j臋zyku romskim i od samego pocz膮tku dzieci nie pos艂uguj膮 si臋 biegle polskim, co znacznie utrudnia ich start w szkole. Z tych i innych powod贸w szko艂a podstawowa, jak i gimnazjum s膮 problematyczne dla tych m艂odych os贸b, co znacznie zmniejsza ich szanse na kontynuowanie edukacji w liceum czy te偶 na studiach. To z kolei wp艂ywa negatywnie na ich p贸藕niejsz膮 mo偶liwo艣膰 wej艣cia na rynek pracy. Zamiast narzeka膰 i powtarza膰 niczym mantr臋, 偶e Romowie nie pracuj膮, nale偶y wesprze膰 ich w艂a艣nie w tym newralgicznym okresie, kt贸ry p贸藕niej przek艂ada si臋 na to, jak wygl膮da ich p贸藕niejsze 偶ycie. Badania edukacyjne pokazuj膮, 偶e przede wszystkim to szko艂y podstawowe i gimnazja powinny by膰 kluczowym momentem dla przeciwdzia艂ania nier贸wno艣ciom w systemie edukacyjnym.
Nie s膮dzicie, 偶e motywacj膮 dla pracuj膮cych z wami korepetytorek i korepetytor贸w mo偶e by膰 ch臋膰 podejrzenia romskiego 偶ycia, podszyta egzotyzowaniem?
JR: Jeden z korepetytor贸w powiedzia艂 wprost, 偶e woli pracowa膰 z Romami, bo Polacy nie s膮 dla niego tacy tajemniczy. Ciekawo艣膰 na pewno jest jednym z element贸w motywacji, tym bardziej 偶e nasze zaj臋cia cz臋sto odbywaj膮 si臋 w domach naszych podopiecznych. Du偶o rozmawiali艣my o naszych motywacjach, bo one maj膮 wp艂yw na podej艣cie do pracy. No bo jak, nie b臋d臋 uczy膰 dziecka w rodzinie, kt贸ra jest za ma艂o cyga艅ska? W tym roku pracowali艣my z dzie膰mi z takiej mocno zasymilowanej rodziny, w domu rzadko rozmawiali ze sob膮 po romsku.
MZ: Chocia偶 mama poprosi艂a c贸rk臋, 偶eby nie sz艂a na medycyn臋 ani na piel臋gniarstwo, bo Romowie tradycyjnie nie powinni pracowa膰 w zawodach, w kt贸rych maj膮 kontakt z wydzielinami ludzkiego cia艂a.
Ka偶da motywacja ma swoj膮 pu艂apk臋. Ch臋膰 pomocy innym brzmi szlachetnie, ale stawia tych, kt贸rym si臋 pomaga, w roli biorc贸w, mo偶e wzmacnia膰 postaw臋, 偶e to zawsze oni co艣 dostaj膮, a sami nie daj膮 nic od siebie. W tym roku mogli艣my p艂aci膰 naszym korepetytorom 鈥撀爐o te偶 jest motywacja.
A dlaczego nie wolontariat?
MZ: Z naszego do艣wiadczenia wynika, 偶e jest to szczeg贸lnie istotne 鈥 osoby pracuj膮ce w charakterze wolontariusza cz臋sto rezygnuj膮 z pracy, kiedy pojawiaj膮 si臋 trudno艣ci albo kiedy przestaj膮 mie膰 wolny czas. Mo偶liwo艣膰 zaoferowania gratyfikacji finansowej pozwala na wyeliminowanie sytuacji, w kt贸rych korepetytor nagle porzuca prac臋 z dzieckiem. Poza tym jest to faktyczna praca i to wcale nie taka lekka 鈥撀爊ie ka偶de dziecko chce si臋 uczy膰, zdarza si臋, 偶e rodzice tak偶e nie potrafi膮 zach臋ci膰 go do nauki i sami nie stwarzaj膮 odpowiednich warunk贸w do przeprowadzania korepetycji, bywa, 偶e zaj臋cia odwo艂ywane s膮 dopiero, kiedy korepetytor pojawia si臋 w domu.
JR: Ale tu wyst臋puje taka pu艂apka, 偶e projekt si臋 ko艅czy albo dziecko wymaga wi臋cej pracy, ni偶 przewidziano na nie 艣rodk贸w, i wtedy dalsza praca zale偶y od decyzji korepetytora. Na szcz臋艣cie du偶a cz臋艣膰 z nas zdecydowa艂a si臋 wspiera膰 nauk臋 dzieci tak偶e na zasadach wolontariatu.
Kim w艂a艣ciwie byli korepetytorzy i korepetytorki?
JR: Specjalnie zrekrutowa艂y艣my do projektu studentki mieszkaj膮ce w akademiku Uniwersytetu Warszawskiego przy ulicy Kickiego na Pradze. Nasi podopieczni mieszkaj膮 po prawej stronie Wis艂y, wi臋c korepetytorki nie sp臋dza艂y zbyt du偶o czasu na dojazdach. Poza tym niekt贸re z nich s膮 studentkami lub absolwentkami studi贸w zwi膮zanych z nauczaniem, wi臋c dzi臋ki naszemu projektowi b臋d膮 lepiej przygotowane do potencjalnej pracy z dzie膰mi romskimi i pochodz膮cymi z innych kultur. Dla nowych korepetytorek cz臋sto by艂a to pierwsza okazja do bli偶szego poznania spo艂eczno艣ci romskiej! A druga cz臋艣膰 korepetytorek i korepetytor贸w to osoby pracuj膮ce w tej inicjatywie od dawna. Posiadaj膮 na tyle du偶e do艣wiadczenie, 偶e mog膮 dzieli膰 si臋 nim z pozosta艂ymi osobami. W naszej grupie pracowa艂y tak偶e dwie psycholo偶ki, od dawna pracuj膮ce z dzie膰mi, i one te偶 mog艂y udzieli膰 wsparcia w trudnych sytuacjach, doradza艂y, jak utrzyma膰 skupienie dziecka i zmotywowa膰 je do nauki. Jedna z nas podzieli艂a si臋 swoimi pomys艂ami na blogu.
fot. David Castro Caso

fot. David Castro Caso


Co pr贸cz samego podniesienia poziomu ocen projekt da艂 dzieciom?
MZ: Dzi臋ki atrakcyjnym formom nauki mo偶na osi膮gn膮膰 du偶o wi臋cej ni偶 tylko popraw臋 ocen. Jedna z naszych podopiecznych tak wci膮gn臋艂a si臋 w czytanie, 偶e zadzwoni艂a do swojej korepetytorki, 偶eby poczyta膰 jej wiersze przez telefon! Poza tym w tym samym czasie po raz pierwszy wypo偶yczy艂a ksi膮偶k臋 z biblioteki. Wiele zale偶y od formy pracy, jak膮 zaproponuje korepetytor lub korepetytorka i od relacji, jaka si臋 nawi膮偶e mi臋dzy nim lub ni膮 a dzieckiem.
JR: Dzieci poznaj膮 inne modele 偶ycia. Zauwa偶aj膮, 偶e mo偶na wyrabia膰 sobie nawyki, kt贸re doprowadzaj膮 do ma艂ych sukces贸w, 偶e warto si臋 stara膰. Jedna z naszych korepetytorek zabra艂a swojego podopiecznego na mecz FC Barcelony 鈥撀爅ego ulubionej dru偶yny. Razem z nimi poszed艂 jej katalo艅ski przyjaciel i ch艂opiec m贸g艂 zorientowa膰 si臋, jak wa偶na jest nauka j臋zyk贸w obcych. Co wi臋cej 鈥撀爌o raz pierwszy zobaczy艂 wtedy Pa艂ac Kultury! Okazuje si臋, 偶e wsp贸lne wyj艣cie na mecz mo偶e by膰 skuteczn膮 zach臋t膮 do nauki. Te drobne, ale jednocze艣nie niezwyk艂e wydarzenia przyczyniaj膮 si臋 do szerszej zmiany spo艂ecznej, kt贸rej staramy si臋 by膰 cz臋艣ci膮. Ta historia, podobnie jak wiele innych, pokazuje, 偶e inicjatywa ta w pozytywny spos贸b zmieni艂a 偶ycie kilkunastu m艂odych os贸b, kt贸re ze wzgl臋du na swoje pochodzenie maj膮 utrudniony start w doros艂o艣膰. Wierzymy, 偶e wsparcie edukacyjne m艂odych Rom贸w przyczyni si臋 w d艂u偶szej perspektywie do zmniejszenia ich dyskryminacji w Polsce oraz b臋dzie inspiracj膮 do dialogu pomi臋dzy spo艂eczno艣ci膮 wi臋kszo艣ciow膮 i romsk膮.
Podstawowym celem by艂o jednak wsparcie edukacyjne. Uda艂o si臋?
MZ: Bior膮c pod uwag臋 kwestie promocji do nast臋pnej klasy w semestrze letnim, odnie艣li艣my pe艂en sukces 鈥撀爓szyscy zdali. Starali艣my si臋 jednak nie tylko odrabia膰 z dzie膰mi prac臋 domow膮, ale przede wszystkim zach臋ca膰 je do samodzielnej nauki. Nie zawsze to by艂o 艂atwe. Dla wielu dzieci motywacj膮 jest poprawa ocen i przestawa艂y pracowa膰, kiedy dowiadywa艂y si臋, 偶e przejd膮 do nast臋pnej klasy. Nie zawsze otrzymywali艣my wsparcie w tym zakresie ze strony samych szk贸艂 鈥 nauczycielki bez konsultacji z nami wystawia艂y oceny pozwalaj膮ce na promocj臋, kiedy spe艂niona zosta艂a zaledwie cz臋艣膰 stawianych przez nie wcze艣niej wymaga艅. 聽W sytuacji, kiedy korepetytor jest w trakcie pracy z dzieckiem, s膮 um贸wieni na intensywn膮 prac臋, kt贸ra ma by膰 zako艅czona sukcesem promocji, takie nag艂e obni偶enie warunk贸w kompletnie demotywuje do dalszej pracy i pokazuje dziecku, 偶e stawiane mu warunki mog膮 zosta膰 zmienione. I to bez 偶adnych negocjacji z jego strony, w sytuacji, kiedy zaplanowana by艂a praca pozwalaj膮ca na sprostanie postawionym wymaganiom.
Jakie by艂y wasze pocz膮tki?
MZ: Inicjatywa rozpocz臋艂a si臋 w 2008 roku. Od dzia艂aj膮cej na Pradze organizacji pozarz膮dowej, kt贸ra prowadzi艂a 艣wietlic臋 dla dzieci, dosta艂am kontakt do rodziny zainteresowanej wsp贸艂prac膮 z korepetytork膮. Pracowa艂am wtedy z rodze艅stwem, dziewczynk膮 i ch艂opcem. Rodze艅stwo kontynuuje nauk臋, dziewczyna jest ju偶 w technikum, i by艂o obj臋te tegoroczn膮 edycj膮 programu. Oni przekazali mi kontakt do swoich znajomych, kt贸rzy te偶 potrzebowali wsparcia w nauce, a ja poszuka艂am osoby, kt贸ra mog艂a z nimi pracowa膰. P贸藕niej zacz臋li艣my wsp贸艂pracowa膰 z asystentk膮 romsk膮 dzia艂aj膮c膮 na Pradze.
Kto jeszcze by艂 zaanga偶owany w tegoroczn膮 edycj臋?
MZ: Uczni贸w i uczennic by艂o czterna艣cioro, z r贸偶nych szk贸艂 鈥撀爌odstawowych, gimnazj贸w, a偶 po technika. Do tego wsp贸艂pracowali艣my z ich rodzicami i nauczycielkami, a tak偶e z pedagogami szkolnymi. Korepetytor贸w i korepetytorek by艂o siedmioro. Zaj臋cia prowadzili艣my indywidualnie lub w parach i odbywa艂y si臋 raz lub kilka razy w tygodniu. Najcz臋艣ciej w domach dzieci, je偶eli by艂o to mo偶liwe, bo dzi臋ki temu mo偶na nawi膮za膰 lepszy kontakt z rodzicami.
JR: Po semestrze ci臋偶kiej pracy wszystkim dzieciakom uda艂o si臋 poprawi膰 oceny i przej艣膰 do nast臋pnej klasy. Dla nas najwi臋kszym sukcesem i rado艣ci膮 jest to, 偶e w wi臋kszym stopniu zacz臋艂y one pracowa膰 samodzielnie, wzros艂a tak偶e ich motywacja do nauki. My艣l臋, 偶e zar贸wno dla uczni贸w i uczennic, jak i korepetytor贸w i korepetytorek ten czas spotka艅 stanowi艂 istotne 偶yciowe do艣wiadczenie.
 
Projekt 鈥濿sparcie edukacyjne dla dzieci i m艂odzie偶y pochodzenia romskiego z warszawskiej Pragi鈥 (鈥濴earning assistance for Roma children in Praga district鈥) zosta艂 zrealizowany przy wsparciu finansowym Fundacji 鈥濸ami臋膰, Odpowiedzialno艣膰 i Przysz艂o艣膰鈥 (EVZ) oraz we wsp贸艂pracy z Fundacj膮 Humanity in Action Polska.
Jarmi艂a Rybicka,聽 socjolo偶ka i aktywistka spo艂eczna. Wsp贸艂pracuje z Fundacj膮 Humanity in聽Action Polska, koordynuje projekt Akademii Praw Cz艂owieka i Aktywno艣ci聽Obywatelskiej „Inkubator Idei”. Prywatnie cz艂onkini Warszawskiej聽Kooperatywy Spo偶ywczej i pasjonatka nurkowania.
Maria Z艂onkiewicz,聽ba艂kanistka, kulturoznawczyni. Dwukrotna stypendystka programu CEEPUS na Uniwersytecie w Sarajewie. Zajmuje si臋 przemianami islamu bo艣niackiego oraz teori膮 turystyki. Wsp贸艂tw贸rczyni projektu post-turysta.pl, cz艂onkini inicjatywy Chlebem i Sol膮. Od 2008 roku pracuje z dzie膰mi romskimi.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy 艣rodowisko zaanga偶owane w walk臋 z podzia艂ami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi臋ki Waszemu wsparciu!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij