Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Romskie dzieci na Pradze. Nauka ┼╝ycia razem.

┬áTe dzieci dorastaj─ů w innym ┼Ťrodowisku kulturowym. Zdarza si─Ö, ┼╝e ani mama, ani tata nie chodzili do szko┼éy ┬ái nawet gdyby chcieli, nie s─ů w stanie pom├│c swoim dzieciom w odrobieniu pracy domowej z matmy.

fot. David Castro Caso

fot. David Castro Caso


Marysia Z┼éonkiewicz i Jarmi┼éa Rybicka opowiadaj─ů o programie korepetycji dla dzieci z romskich rodzin mieszkaj─ůcych na warszawskiej Pradze, kt├│ry koordynowa┼éy.
ÔÇ×KontaktÔÇŁ: Dlaczego w┼éa┼Ťnie Romowie? Czy inne dzieci nie potrzebuj─ů pomocy?
JARMI┼üA RYBICKA: Same zadajemy sobie takie pytania. Pytania ÔÇô czy w porz─ůdku jest, ┼╝e oferujemy pomoc wy┼é─ůcznie dzieciom romskim, jak mog─ů czu─ç si─Ö z tym ich polscy r├│wie┼Ťnicy, czy nie pog┼é─Öbia to poczucia w┼Ťr├│d Rom├│w, ┼╝e s─ů wy┼é─ůcznie biorcami pomocy? Z pewno┼Ťci─ů niekt├│re dzieci nieÔÇôromskie tak┼╝e potrzebuj─ů wsparcia w nauce. Ale to Romowie, jako ca┼éa spo┼éeczno┼Ť─ç, s─ů grup─ů defaworyzowan─ů, dyskryminowan─ů w edukacji ÔÇô┬ácz─Östo nie maj─ů w swoich rodzinach wzorc├│w dotycz─ůcych nauki i s─ů te┼╝ traktowane przez szko┼é─Ö w inny spos├│b ni┼╝ pozosta┼ée dzieci.
MARIA Z┼üONKIEWICZ: Na warszawskiej Pradze mieszka oko┼éo czterdzie┼Ťci rodzin romskich. Wi─Ökszo┼Ť─ç z nich boryka si─Ö z trudno┼Ťciami materialnymi i wykluczeniem spo┼éecznym. Cz─Ö┼Ť─ç dzieci romskich, najcz─Ö┼Ťciej dzi─Öki bezpodstawnym za┼Ťwiadczeniom, jest posy┼éana do tak zwanych ÔÇ×szk├│┼é specjalnychÔÇŁ lub chodzi do szk├│┼é regularnych z dokumentem po┼Ťwiadczaj─ůcym niepe┼énosprawno┼Ť─ç. Wynika to z tego, ┼╝e po pierwsze wtedy dzieciom stawiane s─ů mniejsze wymagania, ale tak┼╝e dlatego, ┼╝e rodzice otrzymuj─ů z tej racji finansowe ┼Ťwiadczenie. W tym roku mieli┼Ťmy tak─ů sytuacj─Ö, ┼╝e szko┼éa usilnie stara┼éa si─Ö za┼éatwi─ç zdrowej dziewczynce za┼Ťwiadczenie o niepe┼énosprawno┼Ťci. Wbrew jej rodzicom. Ona przez par─Ö lat nie chodzi┼éa w og├│le do szko┼éy i mimo nier├│wno┼Ťci w poziomie wiedzy od razu zapisano j─ů do klasy z dzie─çmi w jej wieku.
I co, za┼éatwili?
MZ: Niestety tak. Ale rozwi─ůzaniem nie by┼éoby te┼╝ wpisa─ç j─ů do tej klasy, w kt├│rej przerwa┼éa nauk─Ö. Wtedy pewnie ca┼ékiem przesta┼éaby chodzi─ç do szko┼éy.
Z czego mog─ů wynika─ç te problemy?
JR: Dzieciaki romskie, kt├│re chodz─ů do regularnych szk├│┼é, tak┼╝e maj─ů spore trudno┼Ťci w nauce oraz bardzo du┼╝o nieobecno┼Ťci. Musimy pami─Öta─ç, ┼╝e dzieci te dorastaj─ů w innym ┼Ťrodowisku kulturowym, czasem w niepi┼Ťmiennych rodzinach, zdarza si─Ö, ┼╝e ani mama, ani tata nie chodzili do szko┼éy albo sp─Ödzili w niej tylko kilka lat, nie do ko┼äca rozumiej─ů, na czym polega polski system edukacji i nawet gdyby chcieli, nie s─ů w stanie pom├│c swoim dzieciom w odrobieniu pracy domowej z matmy. Kluczowe jest tak┼╝e to, ┼╝e w domu najcz─Ö┼Ťciej rozmawia si─Ö w j─Özyku romskim i od samego pocz─ůtku dzieci nie pos┼éuguj─ů si─Ö biegle polskim, co znacznie utrudnia ich start w szkole. Z tych i innych powod├│w szko┼éa podstawowa, jak i gimnazjum s─ů problematyczne dla tych m┼éodych os├│b, co znacznie zmniejsza ich szanse na kontynuowanie edukacji w liceum czy te┼╝ na studiach. To z kolei wp┼éywa negatywnie na ich p├│┼║niejsz─ů mo┼╝liwo┼Ť─ç wej┼Ťcia na rynek pracy. Zamiast narzeka─ç i powtarza─ç niczym mantr─Ö, ┼╝e Romowie nie pracuj─ů, nale┼╝y wesprze─ç ich w┼éa┼Ťnie w tym newralgicznym okresie, kt├│ry p├│┼║niej przek┼éada si─Ö na to, jak wygl─ůda ich p├│┼║niejsze ┼╝ycie. Badania edukacyjne pokazuj─ů, ┼╝e przede wszystkim to szko┼éy podstawowe i gimnazja powinny by─ç kluczowym momentem dla przeciwdzia┼éania nier├│wno┼Ťciom w systemie edukacyjnym.
Nie s─ůdzicie, ┼╝e motywacj─ů dla pracuj─ůcych z wami korepetytorek i korepetytor├│w mo┼╝e by─ç ch─Ö─ç podejrzenia romskiego ┼╝ycia, podszyta egzotyzowaniem?
JR: Jeden z korepetytor├│w powiedzia┼é wprost, ┼╝e woli pracowa─ç z Romami, bo Polacy nie s─ů dla niego tacy tajemniczy. Ciekawo┼Ť─ç na pewno jest jednym z element├│w motywacji, tym bardziej ┼╝e nasze zaj─Öcia cz─Östo odbywaj─ů si─Ö w domach naszych podopiecznych. Du┼╝o rozmawiali┼Ťmy o naszych motywacjach, bo one maj─ů wp┼éyw na podej┼Ťcie do pracy. No bo jak, nie b─Öd─Ö uczy─ç dziecka w rodzinie, kt├│ra jest za ma┼éo cyga┼äska? W tym roku pracowali┼Ťmy z dzie─çmi z takiej mocno zasymilowanej rodziny, w domu rzadko rozmawiali ze sob─ů po romsku.
MZ: Chocia┼╝ mama poprosi┼éa c├│rk─Ö, ┼╝eby nie sz┼éa na medycyn─Ö ani na piel─Ögniarstwo, bo Romowie tradycyjnie nie powinni pracowa─ç w zawodach, w kt├│rych maj─ů kontakt z wydzielinami ludzkiego cia┼éa.
Ka┼╝da motywacja ma swoj─ů pu┼éapk─Ö. Ch─Ö─ç pomocy innym brzmi szlachetnie, ale stawia tych, kt├│rym si─Ö pomaga, w roli biorc├│w, mo┼╝e wzmacnia─ç postaw─Ö, ┼╝e to zawsze oni co┼Ť dostaj─ů, a sami nie daj─ů nic od siebie. W tym roku mogli┼Ťmy p┼éaci─ç naszym korepetytorom ÔÇô┬áto te┼╝ jest motywacja.
A dlaczego nie wolontariat?
MZ: Z naszego do┼Ťwiadczenia wynika, ┼╝e jest to szczeg├│lnie istotne ÔÇô osoby pracuj─ůce w charakterze wolontariusza cz─Östo rezygnuj─ů z pracy, kiedy pojawiaj─ů si─Ö trudno┼Ťci albo kiedy przestaj─ů mie─ç wolny czas. Mo┼╝liwo┼Ť─ç zaoferowania gratyfikacji finansowej pozwala na wyeliminowanie sytuacji, w kt├│rych korepetytor nagle porzuca prac─Ö z dzieckiem. Poza tym jest to faktyczna praca i to wcale nie taka lekka ÔÇô┬ánie ka┼╝de dziecko chce si─Ö uczy─ç, zdarza si─Ö, ┼╝e rodzice tak┼╝e nie potrafi─ů zach─Öci─ç go do nauki i sami nie stwarzaj─ů odpowiednich warunk├│w do przeprowadzania korepetycji, bywa, ┼╝e zaj─Öcia odwo┼éywane s─ů dopiero, kiedy korepetytor pojawia si─Ö w domu.
JR: Ale tu wyst─Öpuje taka pu┼éapka, ┼╝e projekt si─Ö ko┼äczy albo dziecko wymaga wi─Öcej pracy, ni┼╝ przewidziano na nie ┼Ťrodk├│w, i wtedy dalsza praca zale┼╝y od decyzji korepetytora. Na szcz─Ö┼Ťcie du┼╝a cz─Ö┼Ť─ç z nas zdecydowa┼éa si─Ö wspiera─ç nauk─Ö dzieci tak┼╝e na zasadach wolontariatu.
Kim w┼éa┼Ťciwie byli korepetytorzy i korepetytorki?
JR: Specjalnie zrekrutowa┼éy┼Ťmy do projektu studentki mieszkaj─ůce w akademiku Uniwersytetu Warszawskiego przy ulicy Kickiego na Pradze. Nasi podopieczni mieszkaj─ů po prawej stronie Wis┼éy, wi─Öc korepetytorki nie sp─Ödza┼éy zbyt du┼╝o czasu na dojazdach. Poza tym niekt├│re z nich s─ů studentkami lub absolwentkami studi├│w zwi─ůzanych z nauczaniem, wi─Öc dzi─Öki naszemu projektowi b─Öd─ů lepiej przygotowane do potencjalnej pracy z dzie─çmi romskimi i pochodz─ůcymi z innych kultur. Dla nowych korepetytorek cz─Östo by┼éa to pierwsza okazja do bli┼╝szego poznania spo┼éeczno┼Ťci romskiej! A druga cz─Ö┼Ť─ç korepetytorek i korepetytor├│w to osoby pracuj─ůce w tej inicjatywie od dawna. Posiadaj─ů na tyle du┼╝e do┼Ťwiadczenie, ┼╝e mog─ů dzieli─ç si─Ö nim z pozosta┼éymi osobami. W naszej grupie pracowa┼éy tak┼╝e dwie psycholo┼╝ki, od dawna pracuj─ůce z dzie─çmi, i one te┼╝ mog┼éy udzieli─ç wsparcia w trudnych sytuacjach, doradza┼éy, jak utrzyma─ç skupienie dziecka i zmotywowa─ç je do nauki. Jedna z nas podzieli┼éa si─Ö swoimi pomys┼éami na blogu.
fot. David Castro Caso

fot. David Castro Caso


Co prócz samego podniesienia poziomu ocen projekt dał dzieciom?
MZ: Dzi─Öki atrakcyjnym formom nauki mo┼╝na osi─ůgn─ů─ç du┼╝o wi─Öcej ni┼╝ tylko popraw─Ö ocen. Jedna z naszych podopiecznych tak wci─ůgn─Ö┼éa si─Ö w czytanie, ┼╝e zadzwoni┼éa do swojej korepetytorki, ┼╝eby poczyta─ç jej wiersze przez telefon! Poza tym w tym samym czasie po raz pierwszy wypo┼╝yczy┼éa ksi─ů┼╝k─Ö z biblioteki. Wiele zale┼╝y od formy pracy, jak─ů zaproponuje korepetytor lub korepetytorka i od relacji, jaka si─Ö nawi─ů┼╝e mi─Ödzy nim lub ni─ů a dzieckiem.
JR: Dzieci poznaj─ů inne modele ┼╝ycia. Zauwa┼╝aj─ů, ┼╝e mo┼╝na wyrabia─ç sobie nawyki, kt├│re doprowadzaj─ů do ma┼éych sukces├│w, ┼╝e warto si─Ö stara─ç. Jedna z naszych korepetytorek zabra┼éa swojego podopiecznego na mecz FC Barcelony ÔÇô┬ájego ulubionej dru┼╝yny. Razem z nimi poszed┼é jej katalo┼äski przyjaciel i ch┼éopiec m├│g┼é zorientowa─ç si─Ö, jak wa┼╝na jest nauka j─Özyk├│w obcych. Co wi─Öcej ÔÇô┬ápo raz pierwszy zobaczy┼é wtedy Pa┼éac Kultury! Okazuje si─Ö, ┼╝e wsp├│lne wyj┼Ťcie na mecz mo┼╝e by─ç skuteczn─ů zach─Öt─ů do nauki. Te drobne, ale jednocze┼Ťnie niezwyk┼ée wydarzenia przyczyniaj─ů si─Ö do szerszej zmiany spo┼éecznej, kt├│rej staramy si─Ö by─ç cz─Ö┼Ťci─ů. Ta historia, podobnie jak wiele innych, pokazuje, ┼╝e inicjatywa ta w pozytywny spos├│b zmieni┼éa ┼╝ycie kilkunastu m┼éodych os├│b, kt├│re ze wzgl─Ödu na swoje pochodzenie maj─ů utrudniony start w doros┼éo┼Ť─ç. Wierzymy, ┼╝e wsparcie edukacyjne m┼éodych Rom├│w przyczyni si─Ö w d┼éu┼╝szej perspektywie do zmniejszenia ich dyskryminacji w Polsce oraz b─Ödzie inspiracj─ů do dialogu pomi─Ödzy spo┼éeczno┼Ťci─ů wi─Ökszo┼Ťciow─ů i romsk─ů.
Podstawowym celem było jednak wsparcie edukacyjne. Udało się?
MZ: Bior─ůc pod uwag─Ö kwestie promocji do nast─Öpnej klasy w semestrze letnim, odnie┼Ťli┼Ťmy pe┼éen sukces ÔÇô┬áwszyscy zdali. Starali┼Ťmy si─Ö jednak nie tylko odrabia─ç z dzie─çmi prac─Ö domow─ů, ale przede wszystkim zach─Öca─ç je do samodzielnej nauki. Nie zawsze to by┼éo ┼éatwe. Dla wielu dzieci motywacj─ů jest poprawa ocen i przestawa┼éy pracowa─ç, kiedy dowiadywa┼éy si─Ö, ┼╝e przejd─ů do nast─Öpnej klasy. Nie zawsze otrzymywali┼Ťmy wsparcie w tym zakresie ze strony samych szk├│┼é ÔÇô nauczycielki bez konsultacji z nami wystawia┼éy oceny pozwalaj─ůce na promocj─Ö, kiedy spe┼éniona zosta┼éa zaledwie cz─Ö┼Ť─ç stawianych przez nie wcze┼Ťniej wymaga┼ä. ┬áW sytuacji, kiedy korepetytor jest w trakcie pracy z dzieckiem, s─ů um├│wieni na intensywn─ů prac─Ö, kt├│ra ma by─ç zako┼äczona sukcesem promocji, takie nag┼ée obni┼╝enie warunk├│w kompletnie demotywuje do dalszej pracy i pokazuje dziecku, ┼╝e stawiane mu warunki mog─ů zosta─ç zmienione. I to bez ┼╝adnych negocjacji z jego strony, w sytuacji, kiedy zaplanowana by┼éa praca pozwalaj─ůca na sprostanie postawionym wymaganiom.
Jakie by┼éy wasze pocz─ůtki?
MZ: Inicjatywa rozpocz─Ö┼éa si─Ö w 2008 roku. Od dzia┼éaj─ůcej na Pradze organizacji pozarz─ůdowej, kt├│ra prowadzi┼éa ┼Ťwietlic─Ö dla dzieci, dosta┼éam kontakt do rodziny zainteresowanej wsp├│┼éprac─ů z korepetytork─ů. Pracowa┼éam wtedy z rodze┼ästwem, dziewczynk─ů i ch┼éopcem. Rodze┼ästwo kontynuuje nauk─Ö, dziewczyna jest ju┼╝ w technikum, i by┼éo obj─Öte tegoroczn─ů edycj─ů programu. Oni przekazali mi kontakt do swoich znajomych, kt├│rzy te┼╝ potrzebowali wsparcia w nauce, a ja poszuka┼éam osoby, kt├│ra mog┼éa z nimi pracowa─ç. P├│┼║niej zacz─Öli┼Ťmy wsp├│┼épracowa─ç z asystentk─ů romsk─ů dzia┼éaj─ůc─ů na Pradze.
Kto jeszcze by┼é zaanga┼╝owany w tegoroczn─ů edycj─Ö?
MZ: Uczni├│w i uczennic by┼éo czterna┼Ťcioro, z r├│┼╝nych szk├│┼é ÔÇô┬ápodstawowych, gimnazj├│w, a┼╝ po technika. Do tego wsp├│┼épracowali┼Ťmy z ich rodzicami i nauczycielkami, a tak┼╝e z pedagogami szkolnymi. Korepetytor├│w i korepetytorek by┼éo siedmioro. Zaj─Öcia prowadzili┼Ťmy indywidualnie lub w parach i odbywa┼éy si─Ö raz lub kilka razy w tygodniu. Najcz─Ö┼Ťciej w domach dzieci, je┼╝eli by┼éo to mo┼╝liwe, bo dzi─Öki temu mo┼╝na nawi─ůza─ç lepszy kontakt z rodzicami.
JR: Po semestrze ci─Ö┼╝kiej pracy wszystkim dzieciakom uda┼éo si─Ö poprawi─ç oceny i przej┼Ť─ç do nast─Öpnej klasy. Dla nas najwi─Ökszym sukcesem i rado┼Ťci─ů jest to, ┼╝e w wi─Ökszym stopniu zacz─Ö┼éy one pracowa─ç samodzielnie, wzros┼éa tak┼╝e ich motywacja do nauki. My┼Ťl─Ö, ┼╝e zar├│wno dla uczni├│w i uczennic, jak i korepetytor├│w i korepetytorek ten czas spotka┼ä stanowi┼é istotne ┼╝yciowe do┼Ťwiadczenie.
 
Projekt ÔÇ×Wsparcie edukacyjne dla dzieci i m┼éodzie┼╝y pochodzenia romskiego z warszawskiej PragiÔÇŁ (ÔÇ×Learning assistance for Roma children in Praga districtÔÇŁ) zosta┼é zrealizowany przy wsparciu finansowym Fundacji ÔÇ×Pami─Ö─ç, Odpowiedzialno┼Ť─ç i Przysz┼éo┼Ť─çÔÇŁ (EVZ) oraz we wsp├│┼épracy z Fundacj─ů Humanity in Action Polska.
Jarmi┼éa Rybicka,┬á socjolo┼╝ka i aktywistka spo┼éeczna. Wsp├│┼épracuje z Fundacj─ů Humanity in┬áAction Polska, koordynuje projekt Akademii Praw Cz┼éowieka i Aktywno┼Ťci┬áObywatelskiej „Inkubator Idei”. Prywatnie cz┼éonkini Warszawskiej┬áKooperatywy Spo┼╝ywczej i pasjonatka nurkowania.
Maria Z┼éonkiewicz,┬ába┼ékanistka, kulturoznawczyni. Dwukrotna stypendystka programu CEEPUS na Uniwersytecie w Sarajewie. Zajmuje si─Ö przemianami islamu bo┼Ťniackiego oraz teori─ů turystyki. Wsp├│┼étw├│rczyni projektu post-turysta.pl, cz┼éonkini inicjatywy Chlebem i Sol─ů. Od 2008 roku pracuje z dzie─çmi romskimi.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś