Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Remiks w s┼éu┼╝bie ludzko┼Ťci

Banksy

W dyskusji wok├│┼é ACTA lini─Ö podzia┼éu postawiono jasno: tw├│rcy kontra odbiorcy. Mo┼╝na d┼éugo przytacza─ç argumenty (i epitety), kt├│re pad┼éy z obydwu stron, broni─ůcych swoich praw do uczestnictwa w kulturze. Szkopu┼é w tym, ┼╝e ten podzia┼é nie oddaje do ko┼äca z┼éo┼╝ono┼Ťci sytuacji. Wszystko dzi─Öki kulturze remiksu ÔÇô zjawisku, kt├│re pozwala wierzy─ç, ┼╝e dzieckiem wolno┼Ťci panuj─ůcej dzi┼Ť w internecie jest kto┼Ť zupe┼énie inny, ni┼╝ pokolenie wiecznie niezaspokojonych, biernych widz├│w nie szanuj─ůcych tw├│rczo┼Ťci i w┼éasno┼Ťci.

Poj─Öcie ÔÇ×kultura remiksuÔÇŁ zosta┼éo ju┼╝ w pewnym sensie zaw┼éaszczone: taki tytu┼é nosi film dokumentalny s┼éawi─ůcy wolno┼Ť─ç w internetowym dost─Öpie do kultury, czy te┼╝, jak chc─ů niekt├│rzy, po prostu broni─ůcy piractwa. Film mo┼╝na zreszt─ů obejrze─ç w ca┼éo┼Ťci za darmo, np. w serwisie iplex.pl.┬á Cho─ç pos┼éuguje si─Ö on specyficznymi przyk┼éadami, pokazuje jedn─ů bardzo wa┼╝n─ů rzecz, kt├│r─ů dostrzeg┼é zapewne niejeden u┼╝ytkownik internetu, a kt├│ra by┼éa zbyt s┼éabo obecna w tocz─ůcej si─Ö w Polsce debacie o ACTA. Dzi─Öki wolnemu obiegowi kultury odbiorcy coraz cz─Ö┼Ťciej wychodz─ů ze swoich r├│l i staj─ů si─Ö tw├│rcami ÔÇô przetwarzaj─ůc fragmenty r├│┼╝nych ÔÇ×dzie┼éÔÇŁ. Utwory muzyczne, zdj─Öcia, fragmenty film├│w fabularnych, urywki z telewizji, obrazy: wszystko to coraz cz─Ö┼Ťciej poddawane jest r├│┼╝nym przer├│bkom przez (najcz─Ö┼Ťciej anonimowych) internaut├│w i udost─Öpniane w sieci. Remiksy ciesz─ů si─Ö ogromn─ů popularno┼Ťci─ů i cz─Östo staj─ů si─Ö tzw. memami ÔÇô s─ů masowo rozsy┼éane przez internaut├│w, co czasem prowadzi do ciekawego paradoksu, w kt├│rym przer├│bka jest bardziej popularna ni┼╝ orygina┼é.
 
Obro┼äcy prawa w┼éasno┼Ťci powiedz─ů pewnie, ┼╝e wi─Ökszo┼Ť─ç z tych ÔÇ×przer├│bekÔÇŁ nie dorasta do pi─Öt orygina┼éom, a ju┼╝ sama idea, by pozwoli─ç na takie swobodne ÔÇ×przerabianieÔÇŁ, k┼é├│ci si─Ö nie tylko z tradycyjnie rozumianym prawem autorskim, ale stawia na g┼éowie poj─Öcie tw├│rczo┼Ťci. Bo przecie┼╝ jest pewien ÔÇ×orygina┼éÔÇŁ dzie┼éa, kt├│ry jest niepowtarzalny, a jest taki dlatego, ┼╝e jego autor stworzy┼é go w┼éa┼Ťnie w ten, a nie inny spos├│b. Osobom takim nale┼╝a┼éoby pewnie przypomnie─ç, ┼╝e dyskusja o tym, czym jest ÔÇ×orygina┼éÔÇŁ dzie┼éa, toczy si─Ö w kulturze zachodniej co najmniej od ko┼äca XIX wieku. A jeden z najwa┼╝niejszych g┼éos├│w w tej sprawie powsta┼é nie tylko przed wynalezieniem internetu, ale nawet przed wybuchem II wojny ┼Ťwiatowej. W eseju Dzie┼éo sztuki w dobie reprodukcji technicznej Waltera Benjamina z 1938 roku, wp┼éywowy niemiecki filozof niepokoi┼é si─Ö, ┼╝e oto na oczach ┼Ťwiata zanika niepowtarzalna wi─Ö┼║ mi─Ödzy dzie┼éem a czasem i miejscem jego istnienia. Kr├│tko m├│wi─ůc, mo┼╝liwo┼Ť─ç stworzenia reprodukcji, dajmy na to, Damy z ┼üasiczk─ů, czy nawet sfotografowania obrazu i wydrukowania zdj─Öcia w gazecie, odbiera sens wycieczce do Muzeum Ksi─ů┼╝─ůt Czartoryskich w Krakowie, a wi─Öc po cz─Ö┼Ťci ÔÇô odbiera warto┼Ť─ç samemu dzie┼éu. W najczarniejszych wizjach ani Benjaminowi, ani nikomu z jego epoki nie przysz┼éoby pewnie do g┼éowy, ┼╝e w niedalekiej przysz┼éo┼Ťci mo┼╝e istnie─ç ┼Ťwiat, w kt├│rym ka┼╝dy mo┼╝e sobie urz─ůdzi─ç w┼éasne muzeum, w kt├│rym powiesi pi─Ö─ç Dam z ┼üasiczk─ů. Z tym, ┼╝e na jednej dama b─Ödzie mia┼éa dorysowane w─ůsy, na drugiej twarz Krzysztofa Krawczyka, a dalej b─Ödzie ju┼╝ tylko gorzej.
Tak jak w antropologii debata o tym, co tak naprawd─Ö znaczy by─ç ÔÇ×autorem dzie┼éaÔÇŁ nie rozpocz─Ö┼éa si─Ö dzisiaj, tak zmiany w prawie wp┼éywaj─ůce na ca┼éokszta┼ét naszej kultury to r├│wnie┼╝ ┼╝adna nowo┼Ť─ç. Przypomina o tym ameryka┼äski prawnik Larry Lessig w ksi─ů┼╝ce Wolna Kultura (niecierpliwi mog─ů obejrze─ç jego wyk┼éad w cyklu TED talks, zamieszczony pod tym tekstem). ACTA to w┼éa┼Ťciwie nie tyle zmiana w kulturze, ile raczej odwr├│cenie zmian, kt├│re ju┼╝ si─Ö dokonuj─ů, a obserwowanie ich dostarcza sporej frajdy. Internet jest dzi┼Ť ┼╝ywio┼éem pe┼énym r├│┼╝nych domoros┼éych tw├│rc├│w i przetw├│rc├│w, kt├│rych pomys┼éowo┼Ť─ç i poczucie humoru robi wi─Öksze wra┼╝enie, ni┼╝ sztuka i kultura przez du┼╝e ÔÇ×SÔÇŁ i ÔÇ×KÔÇŁ. Gdy ogl─ůdam kolejne przer├│bki fragmentu filmu ÔÇ×UpadekÔÇŁ, w kt├│rym Hitler dowiaduje si─Ö o czekaj─ůcej go kl─Ösce, nie mog─Ö uwierzy─ç, ┼╝e kto┼Ť po┼Ťwi─Öci┼é tyle czasu na wymy┼Ťlenie i napisanie tych dialog├│w, zada┼é sobie ca┼éy ten trud tylko po to, by inni mogli zupe┼énie za darmo porz─ůdnie si─Ö u┼Ťmia─ç. Albo taki, na przyk┼éad, niewinny film┬áÔÇ×tupu tup po ┼ŤnieguÔÇŁ, w kt├│rym urywki z obl─Ö┼╝enia Stalingradu zosta┼éy zmiksowane z weso┼é─ů piosenk─ů dla dzieci o zimie. Przecie┼╝ gdyby zrobi┼é to jaki┼Ť szanowany artysta z nurtu video-art, ot, cho─çby Miros┼éaw Ba┼éka, to dzie┼éo kr─ů┼╝y┼éoby pewnie po najlepszych galeriach ┼Ťwiata, a krytycy sztuki pisaliby o tym, jak bardzo jest ÔÇ×subwersywneÔÇŁ i jaki ┼éadunek g┼é─Öbokiej krytyki wsp├│┼éczesnego ┼Ťwiata jest w nim zawarty. A na muzealnej karteczce obok dzie┼éa kuratorzy napisaliby na przyk┼éad, ┼╝e praca pokazuje, jak dzi┼Ť wizerunek Hitlera czy obrazy wojny sta┼éy si─Ö jednym z wielu element├│w otaczaj─ůcego nas pola wizualnego, kt├│re swobodnie si─Ö przenikaj─ů, zacieraj─ůc swoje prawdziwe znaczenie. Brzmi w porz─ůdku, prawda?
 
W ┼Ťwiecie, kt├│ry proponuj─ů nam or─Ödownicy rozwi─ůza┼ä takich jak ACTA, wszystko pozostanie raczej ┬ána swoim miejscu ÔÇô tw├│rca b─Ödzie dalej tw├│rc─ů, odbiorca odbiorc─ů, a MrMalixPL nie b─Ödzie Miros┼éawem Ba┼ék─ů YoutubeÔÇÖa, tylko zwyk┼éym przest─Öpc─ů, kt├│ry bezprawnie wykorzysta┼é piosenk─Ö i fragmenty archiwalnych nagra┼ä. I nigdy nie dowiemy si─Ö, czy ┼Ťwiat m├│g┼éby sta─ç si─Ö dzi─Öki nim lepszy, bo, jak przekonuje Larry Lessig, ludzko┼Ť─ç od lat w obronie interes├│w konkretnych grup sama zabija w sobie kreatywno┼Ť─ç i blokuje drog─Ö do zmieniania ┼Ťwiata na lepsze. Dlatego gdy politycy rozmawiaj─ů o rozwi─ůzaniach dotycz─ůcych sposobu, w jaki ludzie funkcjonuj─ů w internecie, trzeba im przypomina─ç, ┼╝e zabieraj─ů si─Ö za regulowanie zjawiska, kt├│re jest naprawd─Ö znacznie bardziej skomplikowane, ni┼╝ to si─Ö wydaje z poziomu ministerialnych gabinet├│w. I ┼╝eby dobrze je zrozumie─ç potrzeba znacznie wi─Öcej czasu ni┼╝ kilkana┼Ťcie nawet godzin debaty w Kancelarii Premiera. W ko┼äcu Walter Benjamin sw├│j prze┼éomowy esej napisa┼é kilkadziesi─ůt lat po tym, jak rewolucja, o kt├│rej pisa┼é, w┼éa┼Ťciwie si─Ö dokona┼éa, a to, co mia┼é do powiedzenia, dobrze rozumiemy dopiero z dzisiejszej perspektywy. Dlatego lepiej i bezpieczniej b─Ödzie, je┼Ťli dzi┼Ť, zamiast lekcewa┼╝y─ç zachodz─ůce w kulturze przemiany, poddamy je naprawd─Ö powa┼╝nej dyskusji. Taka dyskusja mo┼╝e zaistnie─ç, je┼Ťli faktycznie, na co si─Ö na szcz─Ö┼Ťcie zanosi, widmo ACTA nad nami nie zawi┼Ťnie. Niech wi─Öc politycy zaoszcz─Ödzone na ┼Ťciganiu domoros┼éych artyst├│w pieni─ůdze przeznacz─ů na animowanie tej debaty ÔÇô ot, cho─çby na wydawanie ciekawych ksi─ů┼╝ek i na badania nad kultur─ů w internecie.
 
Poni┼╝ej subiektywny przegl─ůd kultury remiksu:┬á
1. Przer├│bka fragmentu filmu ÔÇ×UpadekÔÇŁ ÔÇô Donald Tusk dowiaduje si─Ö o protestach przeciwko ACTA:

2. Znowu Hitler, ale tym razem w nieco innej roliÔÇŽ

3. Ostateczny spoczynek francy, czyli po┼é─ůczenie Forfitera ze Schwarzeneggerem:

4. Prawdziwi Voodoo People, czyli mash┬Č-up piosenki Prodigy i klipuÔÇŽdu┼äskiego piosenkarza z lat 70:

5. Film dokumentalny ÔÇťKultura RemiksuÔÇŁ:
Kultura Remixu
6. Jak prawo zabija kreatywno┼Ť─ç? Wyk┼éad TED LarryÔÇÖego Lessiga, autora ksi─ů┼╝ki Wolna Kultura:

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś