Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Razem ÔÇô PPS 2.0

Cho─ç Razem, kt├│ra chyba jako jedyna partia jest dzisiaj uto┼╝samiana z lewic─ů, deklaruje, ┼╝e swoje dzia┼éanie wzoruje na PPS-ie, sprosta─ç tak za┼éo┼╝onemu celowi nie b─Ödzie wcale ┼éatwo. Dlatego zamiast tezy, ┼╝e PPS doczeka┼éa si─Ö swojej wiernej nast─Öpczyni, bezpieczniejsze b─Ödzie zastosowanie trybu warunkowego.

Ilustr.: Zuzanna Wicha

ilustr.: Zuzanna Wicha


W ci─ůgu ostatnich tygodni medialny rezonans Partii Razem znacznie os┼éab┼é. Po g┼éo┼Ťnym prote┼Ťcie-miasteczku pod Kancelari─ů Prezesa Rady Ministr├│w nasta┼éa wok├│┼é┬á tego ugrupowania cisza, a w kolejnych sonda┼╝ach odnotowuje si─Ö raczej spadek poparcia ni┼╝ jego gwa┼étowny wzrost. Oznacza to, ┼╝e partii tej dotychczas nie uda┼éo si─Ö zbudowa─ç dobrze zmobilizowanego, znacz─ůcego elektoratu, czyli trafi─ç do tych, kt├│rzy byli z za┼éo┼╝enia adresatem jej dzia┼éa┼ä ÔÇô do wyborc├│w nieprzekonanych jeszcze do ┼╝adnej innej partii. Za wcze┼Ťnie jednak, by wie┼Ťci─ç jej koniec, partia ta deklarowa┼éa bowiem przyj─Öcie strategii dawnej PPS, a ta k┼éad┼éa nacisk na spo┼éeczn─ů prac─Ö u podstaw, kt├│ra jest z regu┼éy strategi─ů d┼éugofalow─ů i wymaga cierpliwo┼Ťci. Postulaty programowe PPS-u uzyska┼éy poparcie spo┼éeczne na masow─ů skal─Ö, tworz─ůc wyborcze zaplecze tej partii dopiero po ponad pi─Ö─çdziesi─Öciu latach od za┼éo┼╝ycielskiego kongresu. Baz─Ö dla swoich idei zbudowano dzi─Öki codziennej systematycznej pracy nie tylko agitacyjnej, ale tak┼╝e spo┼éecznej.
Smutny koniec ludowego marzenia
Pod koniec II wojny ┼Ťwiatowej widmo komunizmu kr─ů┼╝y┼éo nad Polsk─ů. Konstatacja ta mo┼╝e si─Ö wydawa─ç banalna dlatego, ┼╝e dzisiejsz─ů pami─Ö─ç o tamtym okresie historii zdominowa┼é sugestywny obraz┬á radzieckich bagnet├│w legitymizuj─ůcych wrogi ustr├│j. Jednak widmo to kr─ů┼╝y┼éo w├│wczas po spo┼éecze┼ästwach ca┼éej Europy, tak┼╝e tych, kt├│re po ustaleniach Wielkiej Tr├│jki mog┼éy spa─ç spokojnie, nie obawiaj─ůc si─Ö zewn─Ötrznej, czerwonej inwazji. Sens tego stwierdzenia kryje si─Ö wi─Öc w tym, ┼╝e obecna by┼éa w├│wczas gor─ůca nadzieja na g┼é─Öbokie przemiany systemu gospodarczego czy wr─Öcz obalenie kapitalizmu, ┼╝ywiona przez szerokie masy robotnicze wszystkich kraj├│w, tak┼╝e we wrogo nastawionej do ZSRR Polsce. Zdawa┼é sobie z tego spraw─Ö B├│r-Komorowski, z obaw─ů przestrzegaj─ůc rz─ůd londy┼äski, ┼╝e nie b─Ödzie m├│g┼é liczy─ç on na poparcie spo┼éecze┼ästwa, je┼Ťli nie po┼╝egna si─Ö z projektem restauracji kapitalistycznego porz─ůdku sprzed wojny i nie og┼éosi daleko id─ůcych reform zak┼éadaj─ůcych nacjonalizacj─Ö g┼é├│wnych ga┼é─Özi przemys┼éu, reformy rolnej oraz wspieranie samorz─ůdno┼Ťci robotniczej. O radykalizmie nastroj├│w ┼Ťwiadczy spos├│b, w jaki odnotowa┼é je pu┼ékownik Jan Rzepecki w analizie przeprowadzonej dla Bora-Komorowskiego. Pisa┼é on, ┼╝e ÔÇ×dla niedo┼é─Ö┼╝nych przyw├│dc├│w pozostanie pogarda lub nawet nienawi┼Ť─ç iÔÇŽ latarniaÔÇŁ, je┼╝eli ci nie wyjd─ů naprzeciw stanowczym ┼╝─ůdaniom spo┼éecze┼ästwa. Ten obraz rzeczy dotyczy┼é ÔÇô┬ápami─Ötajmy ÔÇô┬áspo┼éecze┼ästwa uprzemys┼éowionego jedynie w niewielkim stopniu, w kt├│rym klas─Ö robotnicz─ů nieb─Öd─ůc─ů liczebnie dominuj─ůc─ů si┼é─ů spo┼éeczn─ů cechowa┼éa mimo wszystko silna ┼Ťwiadomo┼Ť─ç klasowej to┼╝samo┼Ťci i autonomiczna kultura organizacji. Faktem potwierdzaj─ůcym t─Ö tez─Ö, poza analiz─ů Rzepeckiego, jest wyst─Öpuj─ůcy w├│wczas cz─Östokro─ç zbrojny op├│r robotnik├│w przeciw wycofuj─ůcym si─Ö wojskom niemieckim, kt├│re grabi┼éy mienie polskich zak┼éad├│w przemys┼éowych, jak r├│wnie┼╝ zorganizowana pr├│ba remontowania i przywracania do u┼╝ytku owych zak┼éad├│w pracy, co dowodzi, ┼╝e robotnicy ┼╝ywili pewne przekonanie, ┼╝e s─ů i b─Öd─ů klas─ů post─Öpow─ů czy hegemoniczn─ů, kt├│ra w pe┼éni podmiotowo wcieli si─Ö w rol─Ö maszynisty lokomotywy historii.
Jaki by┼éby los tej wizji, gdyby nie ustr├│j zainstalowany z zewn─ůtrz? Zachodnie spo┼éecze┼ästwa pod wp┼éywem r├│wnie silnych d─ů┼╝e┼ä robotniczych zbudowa┼éy welfare state. Czy Polska posz┼éaby w tym samym kierunku ÔÇô┬ánie wiadomo. Ale z pewno┼Ťci─ů nie dosz┼éoby do restauracji przedwojennej II RP, bo konserwatywni przyw├│dcy nie wyszliby z tego ca┼éo.
PPS, partia niemalowana
Czynnikiem, kt├│ry wp┼éyn─ů┼é na ┼Ťwiadomo┼Ť─ç polskich robotnik├│w, by┼éo to, ┼╝e swoj─ů to┼╝samo┼Ť─ç i wol─Ö odmiany losu, przekszta┼écenia ┼Ťwiata wykuwali pod jarzmem wielkiego przemys┼éu Trzeciej Rzeszy. By─ç mo┼╝e r├│wnie silnie oddzia┼éywa┼éa tu ich ┼Ťwiadomo┼Ť─ç niepodleg┼éo┼Ťciowa i antyniemiecka. Jednak historia klasowej ┼Ťwiadomo┼Ťci polskiego robotnika, jego woli walki o lepsze, socjalistyczne jutro, si─Öga znacznie dalej ni┼╝ jednocz─ůce do┼Ťwiadczenie wyzysku w fabrykach okupanta. Jednym z g┼é├│wnych jej ┼║r├│de┼é by┼éa niestrudzona aktywno┼Ť─ç Polskiej Partii Socjalistycznej.
Przez ca┼éy okres dwudziestolecia, poczynaj─ůc od powo┼éania w 1918 roku Tymczasowego Rz─ůdu Ludowego Republiki Polskiej, na czele kt├│rego stan─ů┼é pepeesowiec Ignacy Daszy┼äski, PPS nie przekroczy┼éa pu┼éapu 13 procent poparcia w wyborach parlamentarnych, a w ostatnich dw├│ch kadencjach zabrak┼éo jej w og├│le w sejmie, gdy┼╝ wybory do niego zbojkotowa┼éa. Jednak s┼éabe wyniki wyborcze i id─ůc─ů za nimi sk─ůp─ů┬á reprezentacj─Ö w organach w┼éadzy PPS rekompensowa┼éa szeroko zakrojon─ů dzia┼éalno┼Ťci─ů terenow─ů. Dlatego powiedzie─ç, ┼╝e ┼Ťmia┼éo┼Ť─ç socjalistycznych ┼╝─ůda┼ä i ich powszechno┼Ť─ç w roku 1943 by┼éa po cz─Ö┼Ťci owocem tej dzia┼éalno┼Ťci, nie jest chyba zbytnim nadu┼╝yciem. Rezultatem pracy u podstaw prowadzonej przez wywodz─ůce si─Ö z PPS-u towarzystwa, ko┼éa kszta┼éceniowe, sp├│┼édzielnie, o┼Ťrodki opieki dla dzieci, biblioteki czy zwi─ůzki zawodowe by┼éa ┼Ťwiadomo┼Ť─ç klasowej to┼╝samo┼Ťci, konieczno┼Ťci podtrzymywania jej i przekonanie o pe┼énieniu historycznej roli. Z tej perspektywy PPS stanowi te┼╝ przyk┼éad pewnego szczeg├│lnego modelu dzia┼éania politycznego partii, kt├│ra niezale┼╝nie od walki wyborczej i budowania struktur rekrutuj─ůcych w swe szeregi nowych cz┼éonk├│w zajmowa┼éa si─Ö codzienn─ů mozoln─ů prac─ů urzeczywistnian─ů bezpo┼Ťrednio w tkance spo┼éecznej. Sz┼éo tu nie tylko o budowanie elektoratu, ale przede wszystkim podstaw do utworzenia autonomicznej klasy, kt├│ra od do┼éu zbuduje ┼Ťwiat niezale┼╝ny od kapitalistycznych stosunk├│w produkcji.
Z wielu nurt├│w dzia┼éalno┼Ťci PPS mo┼╝na wyr├│┼╝ni─ç taki, kt├│ry nakierowany by┼é na wykszta┼écenie ┼Ťwiadomo┼Ťci robotniczej i sposob├│w jej artykulacji, oraz taki, kt├│ry skupia┼é sw─ů dzia┼éalno┼Ť─ç ÔÇ×w bazieÔÇŁ i polega┼é na sta┼éym podejmowaniu pr├│b polepszenia jako┼Ťci ┼╝ycia ludzi do┼Ťwiadczonych konsekwencjami niesprawiedliwego ┼éadu spo┼éecznego. Je┼╝eli dzisiaj na ekranach telewizor├│w i gazetowych szpaltach brakuje cz┼éonk├│w Partii Razem, to by─ç mo┼╝e dlatego, ┼╝e przyst─ůpili oni do tak w┼éa┼Ťnie rozumianej pracy ÔÇ×w bazieÔÇŁ. Praca ta nie szuka rozg┼éosu, nie jest te┼╝ dla medi├│w interesuj─ůcym przedmiotem zainteresowania, co nie znaczy, ┼╝e z punktu widzenia cel├│w politycznych jest nieskuteczna. Po prostu daje o sobie zna─ç dopiero po up┼éywie d┼éu┼╝szego czasu.
Mi─Ödzy reprezentacj─ů a obron─ů demokracji
Do pierwszego rodzaju dzia┼éalno┼Ťci zaliczy─ç mo┼╝na, poza w┼éasn─ů pras─ů, kt├│rej wiod─ůcym w nak┼éadach tytu┼éem by┼é ÔÇ×RobotnikÔÇŁ, robotnicze ko┼éa samokszta┼éceniowe, lokalne akcje agitacyjne i domokr─ů┼╝ne, organizowanie rocznic upami─Ötniaj─ůcych wa┼╝ne dla ruchu robotniczego wydarzenia. Z inicjatywy PPS powsta┼éo tak┼╝e Towarzystwo Uniwersytetu Robotniczego i przeznaczone dla robotnik├│w biblioteki zasobne w publikowane serie klasyk├│w marksistowskich wydawane przez wydawnictwa robotnicze. Celem, kt├│ry przy┼Ťwieca┼é tak nakre┼Ťlonej dzia┼éalno┼Ťci, by┼éo zbudowanie j─Özyka artykulacji dla ┼╝─ůda┼ä pokrzywdzonych przez niesprawiedliwy porz─ůdek i przekonania o konieczno┼Ťci obalenia panuj─ůcych stosunk├│w spo┼éecznych. Nieodzowna do realizacji tego przedsi─Öwzi─Öcia by┼éa jedno┼Ť─ç klasowa, kt├│ra nie jest wszak┼╝e czym┼Ť danym na pocz─ůtku. Trzeba j─ů przeto dopiero skonstruowa─ç na poziomie symbolicznym, kt├│ry pozwoli poradzi─ç sobie z brakiem wewn─Ötrznej jednolito┼Ťci klasy, czy to ze wzgl─Ödu na jej regionalne zr├│┼╝nicowanie, czy te┼╝┬á z rozwarstwienia wnikaj─ůcego z kwalifikacji robotnik├│w. W przypadku PPS-u cech─ů charakterystyczn─ů dzia┼éa┼ä konsolidacyjnych by┼éa ich antykapitalistyczna wymowa. Klasa robotnicza konstytuowa┼éa si─Ö wok├│┼é ambitnego projektu zniesienia kapitalistycznego sposobu produkcji i przej┼Ťcia do spo┼éecze┼ästwa socjalistycznego. PPS odcina┼éa si─Ö jednakowo┼╝ od zdelegalizowanej Komunistycznej Partii Polski, kt├│ra ten sam cel zamierza┼éa osi─ůgn─ů─ç na drodze rewolucyjnego przewrotu. Wprawdzie┬á ustalenia kongresu Radomskiego z 1937 roku dopuszcza┼éy mo┼╝liwo┼Ť─ç wprowadzenia dyktatury proletariatu jako skutecznego i ostatecznego ┼Ťrodka powstrzymania przyspieszonego procesu ÔÇ×faszyzacji PolskiÔÇŁ w okresie autorytarnych rz─ůd├│w sanacji, nikt jednak podobnych dzia┼éa┼ä nie podj─ů┼é, bo strategia PPS zak┼éada┼éa demokratyczne przej─Öcie w┼éadzy. Wi─Öcej: godny uwagi jest fakt, ┼╝e w obliczu zagro┼╝enia rz─ůdami nacjonalist├│w PPS konsekwentnie zak┼éada┼éa lub wchodzi┼éa do sojuszy broni─ůcych demokratycznego pa┼ästwa prawa. Paradoksalnie poparcie dla Pi┼ésudskiego w maju 1926 roku motywowane by┼éo w┼éa┼Ťnie nadziejami na demokratyzacj─Ö i odsuni─Öcie od w┼éadzy zdradzaj─ůcej inklinacje do faszyzmu prawicy. Jak jednak wiadomo, nadzieje te szybko okaza┼éy si─Ö p┼éonne, a PPS zaj─Ö┼éa stanowisko ustawicznie opozycyjne wobec rz─ůd├│w podporz─ůdkowanych marsza┼ékowi. Decyzje podj─Öte w okoliczno┼Ťciach Zamachu Majowego stanowi─ů wyj─ůtek potwierdzaj─ůcy regu┼é─Ö, ┼╝e socjali┼Ťci z tego ugrupowania przedk┼éadali interes pa┼ästwa nad partykularny interes partyjny. Dosadny przyk┼éad dwutorowego prowadzenia polityki, kt├│ra z jednej strony niezmiennie ujmuje si─Ö w obronie interes├│w pracowniczych i robotniczych, a jednocze┼Ťnie nieprzerwanie stawia op├│r nacjonalistycznej i radykalizuj─ůcej si─Ö prawicy, mia┼é miejsce na pocz─ůtku lat 20. Najpierw po okresie ekscesywnych zaj┼Ť─ç ulicznych i destabilizacji wyst─ůpiono ostro przeciw rz─ůdom Chjeno-Piasta i poparto rz─ůd Grabskiego, p├│┼║niej za┼Ť, po jego upadku, zn├│w, by zneutralizowa─ç faszyzuj─ůc─ů prawic─Ö, powo┼éano koalicj─Ö z premierem Aleksandrem Skrzy┼äskim na czele. W obu przypadkach swoje poparcie PPS jednak wycofa┼éo, gdy posuni─Öcia rz─ůdu zacz─Ö┼éy godzi─ç w interesy pracownik├│w. Poparcie Narutowicza, cz┼éowieka o pogl─ůdach bynajmniej nie socjalistycznych, kt├│ry wyr├│s┼é na symbol sprzeciwu wobec szalej─ůcej w├│wczas na ulicach endecji, tak┼╝e by┼éo znacz─ůcym przyk┼éadem takiej elastycznej, lecz sp├│jnej zarazem polityki partii.
ÔÇ×W bazieÔÇŁ
Zupe┼énie innym wymiarem dzia┼éania PPS-u by┼éa dora┼║na i codzienna praca u podstaw, ├│w, wspomniany ju┼╝, projekt budowania tu i teraz jutrzejszych stosunk├│w produkcji i rozwi─ůzywanie problem├│w niedostatku klas wyzyskiwanych. W ten spos├│b propagowan─ů przez PPS koncepcj─Ö sp├│┼édzielczo┼Ťci (koronn─ů ide─Ö tej partii) t┼éumaczy Adam Pr├│chnik: ÔÇ×Po pierwsze, sp├│┼édzielczo┼Ť─ç jest to walka z wyzyskiem, a klasa robotnicza najwi─Öcej cierpi od wyzysku. Po drugie, sp├│┼édzielczo┼Ť─ç jest to os┼éabienie kapitalizmu, a klasie robotniczej najbardziej zale┼╝y na jego kl─Ösce. Po trzecie, sp├│┼édzielczo┼Ť─ç jest to dzia┼éalno┼Ť─ç gospodarcza obliczona nie na zysk, ale wy┼é─ůcznie na zaspokojenie potrzeb, a to jest w┼éa┼Ťnie zasada, kt├│rej ho┼éduje klasa robotnicza. Po czwarte, sp├│┼édzielczo┼Ť─ç jest wielk─ů szko┼é─ů, w kt├│rej wychowuj─ů si─Ö kierownicy ┼╝ycia gospodarczego, kt├│rzy nie my┼Ťl─ů kategoriami kapitalistycznymi, kt├│rzy s─ů prawdziwie uspo┼éecznieni, a takich dzia┼éaczy potrzebuje dzi┼Ť klasa robotnicza, potrzebowa─ç b─Ödzie jeszcze wi─Öcej jutroÔÇŁ.
Poza kre┼Ťlon─ů z rozmachem wizj─ů stopniowego przekszta┼écania przedsi─Öbiorstw w sp├│┼édzielnie, kt├│re┬á wed┼éug ideologii PPS stanowi┼éy g┼é├│wny sens propagowanego uspo┼éecznienia produkcji, partia ta zak┼éada┼éa swe kom├│rki w zak┼éadach pracy, dbaj─ůc o ┼Ťcis┼é─ů wsp├│┼éprac─Ö ze zwi─ůzkami zawodowymi. Zwi─ůzki zawodowe by┼éy g┼é├│wn─ů si┼é─ů tego ugrupowania. Z kolei o popraw─Ö jako┼Ťci ┼╝ycia w trudnych warunkach niedostatku i n─Ödzy do┼Ťwiadczanej przez robotnik├│w walczy┼éo Robotnicze Towarzystwo S┼éu┼╝by Spo┼éecznej, kt├│re prowadzi┼éo kolonie letnie dla dzieci, ogr├│dki dzia┼ékowe, poradni─Ö ┼Ťwiadomego macierzy┼ästwa. Na ┼Ül─ůsku starano si─Ö o nowe formy pracy, w┼é─ůczaj─ůc wykluczone dotychczas sekcje kobiece i inwalidzkie. Warszawska Sp├│┼édzielnia Mieszkaniowa, powsta┼éa z inicjatywy mi─Ödzy innymi sto┼éecznych pepeesowc├│w, jest do dzi┼Ť wzorowym przyk┼éadem mieszkalnictwa, kt├│re w├│wczas mia┼éo odpowiada─ç na bytowe i kulturalne potrzeby ubogich robotnik├│w i ich rodzin. Dzia┼éa┼éo tam Stowarzyszenie Wzajemnej Pomocy Mieszka┼äc├│w ÔÇ×Szklane DomyÔÇŁ i Robotnicze Towarzystwo Przyjaci├│┼é Dzieci, kt├│re rozwijaj─ůc akcj─Ö opieki nad dzie─çmi robotnik├│w, organizowa┼éo opiek─Ö lekarsk─ů, przedszkola i pierwsz─ů w Polsce ┼Ťwieck─ů szko┼é─Ö. Robotnicze Towarzystwo Turystyczne i Zwi─ůzek Robotniczych Stowarzysze┼ä Sportowych to przyk┼éady kolejnych kom├│rek zak┼éadanych przez PPS.
Wymienione organizacje nie by┼éy ÔÇ×przybud├│wkamiÔÇŁ PPS-u, partia ta, owszem, stworzy┼éa je, lecz nie istnia┼é mi─Ödzy nimi ┼╝aden statutowy zwi─ůzek. Jednocze┼Ťnie ka┼╝dy cz┼éonek partii w my┼Ťl wymogu pe┼énego zaanga┼╝owania i postulatu ÔÇ×spo┼éecznikostwaÔÇŁ zobowi─ůzany by┼é prenumerowa─ç i rozpowszechnia─ç publikacj─Ö wydawnictw, nale┼╝e─ç do klasowych organizacji zawodowych, sp├│┼édzielczych, o┼Ťwiatowych i sportowych w miejscu swojego zamieszkania.
PPS a Razem
Cho─ç Razem, kt├│ra chyba jako jedyna partia jest dzisiaj uto┼╝samiana z lewic─ů, deklaruje, ┼╝e swoje dzia┼éanie wzoruje na PPS-ie, sprosta─ç tak za┼éo┼╝onemu celowi nie b─Ödzie wcale ┼éatwo. Dlatego zamiast tezy, ┼╝e PPS doczeka┼éa si─Ö swojej wiernej nast─Öpczyni, by nakre┼Ťli─ç t─Ö sytuacj─Ö adekwatnie, bezpieczniejsze b─Ödzie zastosowanie trybu warunkowego.
Ot├│┼╝, je┼╝eli Razem chce budowa─ç lewicow─ů symbolik─Ö, to niew─ůtpliwie celne i s┼éuszne s─ů inicjatywy w rodzaju upami─Ötniania Tymczasowego Rz─ůdu Ludowego Republiki Polskiej, kt├│ry wraz ze swoim powstaniem og┼éosi┼é przychylne pracownikom reformy, ustanawiaj─ůc o┼Ťmiogodzinny dzie┼ä pracy, wprowadzaj─ůc dekrety o pa┼ästwowej inspekcji pracy, o zwi─ůzkach zawodowych oraz dekret o obowi─ůzkowym ubezpieczeniu robotnik├│w na wypadek choroby. Cenna jest tu szczeg├│lnie operacja symbolicznego zwi─ůzania obchod├│w odzyskania niepodleg┼éo┼Ťci i powstania pa┼ästwa z elementem socjalnym.
Ponadto je┼╝eli Razem chce broni─ç praworz─ůdno┼Ťci i demokratycznego ┼éadu spo┼éecznego przeciw czuj─ůcej si─Ö bezkarnie samowolnej prawicy, musi bardziej skwapliwie i bez wybrzydzania wchodzi─ç w sojusze z innymi si┼éami, r├│wnocze┼Ťnie tak jak PPS twardo m├│wi─ç ÔÇ×non possumusÔÇŁ, gdy idzie o sprawy reprezentacji ludzi pracy.
Je┼╝eli partia ta chce dzia┼éa─ç terenowo, pomagaj─ůc na co dzie┼ä ludziom tak, jak robi┼éa to PPS, musi si─Ö z tego wywi─ůzywa─ç nie tylko bez zastrze┼╝e┼ä, ale z budz─ůcym podziw zapa┼éem, gorliwie i z rozmachem, bo dor├│wna─ç przedwojennym poprzednikom b─Ödzie naprawd─Ö trudno. Razem z┼éo┼╝y┼éo ju┼╝ obietnice, ┼╝e dotacje z bud┼╝etu pa┼ästwa przeznaczy na zak┼éadanie lokalnych centr├│w spo┼éecznych ┼Ťwiadcz─ůcych r├│┼╝norak─ů pomoc, animuj─ůcych lokalne ┼╝ycie spo┼éeczne; jej cz┼éonkowie przewiduj─ů wsp├│┼éprac─Ö ze zwi─ůzkami zawodowymi, wspieranie tych, kt├│rzy do┼Ťwiadczaj─ů represji z powodu przynale┼╝no┼Ťci do nich, lub tych, kt├│rzy po prostu nie mog─ů ich za┼éo┼╝y─ç i pozbawieni s─ů z tego powodu mo┼╝liwo┼Ťci obrony przed bezwzgl─Ödnym wyzyskiem. Warto wi─Öc patrze─ç w przysz┼éo┼Ť─ç z nadziej─ů na jej realizacj─Ö i rozlicza─ç z niej parti─Ö Razem. Dla jej dobra oczywi┼Ťcie.
Wreszcie je┼╝eli Razem chce korzysta─ç z tradycji PPS, musi dokona─ç solidnej por├│wnawczej analizy warunk├│w, w kt├│rych dzia┼éa┼éa PPS przed wojn─ů, i dzisiejszych, ┼╝eby wybra─ç z niej te elementy, kt├│re obecnie mog─ů by─ç skuteczne i odrzuci─ç ┼Ťrodki anachroniczne. Dzia┼éanie u podstaw z pewno┼Ťci─ů jest za┼éo┼╝eniem o ponadczasowej aktualno┼Ťci, zw┼éaszcza ┼╝e nie idzie tu tylko o skuteczno┼Ť─ç, lecz o los konkretnych ludzi. Inaczej jest z obecno┼Ťci─ů w opinii publicznej, kt├│ra od dwudziestolecia uleg┼éa przeobra┼╝eniu. ÔÇ×RobotnikÔÇŁ by┼é kana┼éem, kt├│ry pozwala┼é na transfer idei od elit do ludu, ale dzisiaj media zamiast idei i program├│w ch┼éon─ů sensacyjne, skandalizuj─ůce i jednorazowe wydarzenia oraz ┼éakome s─ů charakterystycznych i wyr├│┼╝niaj─ůcych si─Ö postaci. Z pewno┼Ťci─ů krytyczna perspektywa dostrze┼╝e w tym rynkow─ů logik─Ö, by j─ů jednak wykorzeni─ç, trzeba radykalnych reform dokonywanych z pozycji politycznej si┼éy. Tote┼╝ z mediami i ich obecn─ů struktur─ů trzeba p├│j┼Ť─ç na kompromis i by─ç mo┼╝e postawi─ç na osobowo┼Ť─ç lidera, kt├│ry sprawi, ┼╝e przekaz partii stanie si─Ö klarowny i zyska wyrazisto┼Ť─ç. Bez dw├│ch zda┼ä krokiem w dobr─ů stron─Ö by┼é tu protest pod kancelari─ů premiera i wy┼Ťwietlenie na niej wyroku trybuna┼éu. Odbi┼é si─Ö naprawd─Ö szerokim echem, a Razem sta┼éo si─Ö w tym czasie symbolem opozycji.
Pozostaje te┼╝ pytanie o to, czy Razem, tak jak PPS, powinna przyj─ů─ç jawnie antykapitalistyczn─ů retoryk─Ö. Dotychczas┬á nie posun─Ö┼éo si─Ö do zdecydowanego zakwestionowania kapitalizmu, kt├│rego konieczno┼Ť─ç obalenia deklarowa┼éa PPS. Tak radykalne has┼éo dzisiaj wydaje si─Ö szale┼ästwem i g┼éupot─ů z punktu widzenia politycznej skuteczno┼Ťci. Przywykli┼Ťmy bowiem do tego, ┼╝e w dzisiejszych czasach partie lewicowe t─Öskno wzdychaj─ů za zachodnim pa┼ästwem opieku┼äczym, kt├│re opiera┼éo si─Ö na wywiedzionej z ÔÇ×Kapita┼éuÔÇŁ Marksa ekonomicznej teorii samoczynnej akumulacji i spo┼éecznym konsensie co do tego, ┼╝e poziom redystrybucji b─Ödzie r├│s┼é wraz z wydajno┼Ťci─ů pracy. Harry Cleaver zauwa┼╝a jednak, ┼╝e Marksowi w ÔÇ×KapitaleÔÇŁ sz┼éo nie o sam mechanizm akumulacji, lecz o klasow─ů walk─Ö, w wyniku kt├│rej kapitali┼Ťci narzucaj─ů robotnikom form─Ö warto┼Ťci wyra┼╝an─ů w pieni─ůdzu. To ta forma w┼éa┼Ťnie jest podstaw─ů wszechobecnej logiki zysku, ale jest te┼╝ efektem i obszarem politycznej walki. Wydaje si─Ö, ┼╝e Pr├│chnik pisz─ůc, ┼╝e sp├│┼édzielnie s─ů obliczone na zaspokojenie potrzeb, a nie na zysk, doskonale rozumia┼é ten klasowy sens ÔÇ×Kapita┼éuÔÇŁ. Dyskurs PPS nie pozostawia┼é z┼éudze┼ä co do tego, ┼╝e mo┼╝na budowa─ç sprawiedliwszy ┼Ťwiat bez radykalnej ÔÇô┬ácho─ç nie znaczy to, ┼╝e niestopniowalnej ÔÇô┬ázmiany.
By─ç mo┼╝e wskazanie bezosobowej logiki zysku, o kt├│rej pisa┼é Marks, jest ca┼ékiem ludzkim rozwi─ůzaniem politycznego problemu naznaczenia wroga. Nieliczni na tym strac─ů, lecz zyskaj─ů masy. Mobilizacja wok├│┼é negatywnego i dalekosi─Ö┼╝nego celu, jakim jest usuni─Öcie pewnego porz─ůdku, mo┼╝e przynie┼Ť─ç sukces, czego dowodzi powszechno┼Ť─ç takiej nadziei pod koniec wojny. W ko┼äcu wysoki wynik wyborczy partii Kukiza tak┼╝e mo┼╝na t┼éumaczy─ç g┼é─Öbokim rozgoryczeniem spo┼éecze┼ästwa i nadziej─ů na daleko id─ůc─ů odmian─Ö.
Opowiedzenie si─Ö dzisiaj za innym ekonomicznym paradygmatem by┼éoby wyrazem odwagi i oczywi┼Ťcie podj─Öciem taktycznego ryzyka. Mo┼╝liwe jednak, ┼╝e projekt stopniowego wypierania kapitalizmu z kolejnych sfer ┼╝ycia, obecnie podporz─ůdkowanych logice zysku, mo┼╝e liczy─ç dzisiaj na powodzenie i popularno┼Ť─ç, bo podsunie ludziom j─Özyk do opowiedzenia sobie ich w┼éasnego ┼╝ycia.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś