Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Pułapki ideologii rodziny

Absolutno┼Ť─ç przypisywana ideologiom bliska jest temu, jak rozumiemy rol─Ö rodziny w spo┼éecze┼ästwie. Bo czy nie zak┼éadamy, ┼╝e rodzina jest tym jedynym i domy┼Ťlnym sposobem ┼╝ycia z innymi?
Pułapki ideologii rodziny
ilustr.: Julia Chibowska

ÔÇ×Trwa atak na polsk─ů rodzin─ÖÔÇŁ. Ten refren prawicowe media i politycy powtarzaj─ů co najmniej od 2013 roku, kiedy g┼é├│wnym antagonist─ů polskiej rodziny sta┼éa si─Ö ÔÇ×ideologia genderÔÇŁ. Kilka lat p├│┼║niej jej miejsce zaj─Ö┼éa ÔÇ×ideologia LGBTÔÇŁ, r├│wnie┼╝ nale┼╝─ůca ÔÇô zdaniem polskiej prawicy ÔÇô do nurtu neomarksistowskich teorii podwa┼╝aj─ůcych istot─Ö rodziny. Co ciekawe, postulaty ruch├│w walcz─ůcych o prawa kobiet czy prawa os├│b LGBTQIA wcale nie dotycz─ů os┼éabienia roli rodziny. Wr─Öcz przeciwnie, domagaj─ůc si─Ö rozszerzenia znaczenia poj─Öcia rodziny, tym samym dostrzegaj─ů jej warto┼Ť─ç i prymat nad innymi formami relacji.

W tak zarysowanym sporze mi─Ödzy obro┼äcami tradycyjnego modelu a osobami walcz─ůcymi o przedefiniowanie dotychczasowego rozumienia rodziny nie ma miejsca na pytanie o to, jak to si─Ö sta┼éo, ┼╝e rodzin─Ö uznano za najbardziej zagro┼╝on─ů instytucj─Ö spo┼éeczn─ů. Tym bardziej nie ma miejsca na podwa┼╝anie dominacji rodziny, kt├│ra nie tylko przecie┼╝ dla konserwatyst├│w jest w┼éa┼Ťciwie jedyn─ů mo┼╝liw─ů form─ů ┼╝ycia we wsp├│lnocie. Jak do tego dosz┼éo, ┼╝e niezale┼╝nie od osobistych pogl─ůd├│w przyjmujemy t─Ö, by wykorzysta─ç narzucaj─ůc─ů si─Ö nomenklatur─Ö, ideologi─Ö rodziny?

Sformu┼éowania ÔÇ×ideologia rodzinyÔÇŁ u┼╝ywam ironicznie. Moim celem nie jest napi─Ötnowanie rodzin. Chc─Ö zwr├│ci─ç uwag─Ö na absurdalno┼Ť─ç ÔÇ×ideologizowaniaÔÇŁ kolejnych ruch├│w, to┼╝samo┼Ťci czy postaw ┼╝yciowych (arcybiskup Marek J─Ödraszewski uku┼é nawet okre┼Ťlenie ÔÇ×ideologia singliÔÇŁ). Samo poj─Öcie ideologii nabra┼éo pejoratywnego wyd┼║wi─Öku w┼éa┼Ťnie w ustach polityk├│w prawicy i katolickich biskup├│w. Ideologiczno┼Ť─ç, ich zdaniem, gro┼║na jest dlatego, ┼╝e ro┼Ťci sobie pretensj─Ö do podboju kolejnych obszar├│w ┼╝ycia i grup spo┼éecznych: gender mia┼é przyczynia─ç si─Ö do zachwiania to┼╝samo┼Ťci psychicznej i seksualnej dzieci, co obrazowano wyobra┼╝eniami o ch┼éopcach przebieranych w przedszkolach w sukienki; LGBT promuje homoseksualizm, a Rzecznik Praw Dziecka dowodzi┼é, ┼╝e zmusza si─Ö ludzi do przyjmowania tabletek zmieniaj─ůcych p┼ée─ç.

Paradoksalnie ta absolutno┼Ť─ç przypisywana ideologiom bliska jest temu, jak rozumiemy rol─Ö rodziny w spo┼éecze┼ästwie, bo czy nie zak┼éadamy, ┼╝e rodzina ÔÇô niezale┼╝nie od tego, czy tradycyjna, czy nie; heteroseksualna czy homoseksualna ÔÇô jest tym domy┼Ťlnym, najlepszym i nienegocjowalnym sposobem ┼╝ycia z innymi?

W 2008 roku Karolina i Tomasz Elbanowscy, rodzice si├│demki dzieci, rozpocz─Öli dzia┼éalno┼Ť─ç ruchu ÔÇ×Ratuj maluchyÔÇŁ. Inicjatywa by┼éa g┼éosem protestu przeciwko obni┼╝eniu wieku, w kt├│rym dzieci zaczynaj─ů szko┼é─Ö, z si├│dmego roku ┼╝ycia do sz├│stego. Ich dzia┼éalno┼Ť─ç d┼éugofalowo wp┼éyn─Ö┼éa na spos├│b postrzegania szko┼éy i roli rodzic├│w w procesie edukacji. W narracjach towarzysz─ůcych akcji ÔÇ×Ratuj maluchyÔÇŁ stale przewija si─Ö obraz szko┼éy, kt├│rej nieod┼é─ůcznym elementem jest przedwcze┼Ťnie przerwane dorastanie dzieci w rodzinie, up┼éywaj─ůce na beztrosce i zabawie. Szko┼éa stanowi za┼Ť uosobienie opresyjnego systemu ÔÇô pocz─ůtek drogi, kt├│rej celem jest ÔÇ×stanie si─Ö trybikiem w systemieÔÇŁ i ÔÇ×obywatelem p┼éac─ůcym ZUS i podatkiÔÇŁ.

Przyk┼éad ruchu Elbanowskich, kt├│ry zyska┼é poparcie nie tylko w ┼Ťrodowiskach konserwatywnych aktywist├│w (w spotach wyst─Öpuj─ů aktorzy tacy jak Marcin Doroci┼äski, Joanna Brodzik czy Marcin Bosak), dobrze ilustruje, jak no┼Ťne s─ů has┼éa nawi─ůzuj─ůce do obrony dzieci i zagro┼╝onej autonomii rodziny. W 2017 roku 78 procent badanych zgadza┼éo si─Ö z opini─ů, ┼╝e to w┼éa┼Ťnie rodzice powinni decydowa─ç, czy ich dziecko rozpocznie nauk─Ö w wieku sze┼Ťciu czy siedmiu lat, a nie pa┼ästwo czy instytucje o┼Ťwiaty. Badania pokazuj─ůce, jak wa┼╝n─ů rol─Ö w wyr├│wnywaniu szans odgrywaj─ů plac├│wki takie jak szko┼éa czy zer├│wka, przestawa┼éy mie─ç w tym kontek┼Ťcie znaczenie. Obrona rodziny jako najlepszej z mo┼╝liwych kom├│rek spo┼éecznych ┼é─ůczy ponad podzia┼éami.

ilustr.: Julia Chibowska

Obl─Ö┼╝ona twierdza

Sk─ůd to przekonanie o niezawodno┼Ťci rodziny, skoro mo┼╝emy ┼Ťmia┼éo za┼éo┼╝y─ç, ┼╝e ka┼╝dy z pewno┼Ťci─ů zna niejedn─ů rodzin─Ö, kt├│ra w jakim┼Ť momencie zawiod┼éa? Micha┼é Herer w swojej ksi─ů┼╝ce ÔÇ×Pochwa┼éa przyja┼║niÔÇŁ dowodzi, ┼╝e to nowoczesna alienacja jednostki doprowadzi┼éa do wyodr─Öbnienia si─Ö mieszcza┼äskiej rodziny nuklearnej. Wraz ze stopniow─ů ekonomizacj─ů rzeczywisto┼Ťci wzrasta┼éa r├│wnie┼╝ potrzeba ocalenia tego, co wydaje si─Ö pozostawa─ç poza zasi─Ögiem wp┼éywu rynku ÔÇô relacji osobistych. Nowoczesna rodzina w tym uj─Öciu stanowi jeden z ostatnich bastion├│w warto┼Ťci takich jak blisko┼Ť─ç, troska czy bezinteresowno┼Ť─ç. Z czasem wida─ç, jak rodzinie zagra┼╝a coraz wi─Öcej si┼é zewn─Ötrznych, rodzina musi broni─ç si─Ö przed rewolucj─ů seksualn─ů, globalizacj─ů, zachodnimi ideologiamiÔÇŽ Ten obraz walki z wn─Ötrza obl─Ö┼╝onej twierdzy bardzo dobrze wida─ç w narracjach ruch├│w broni─ůcych praw rodzic├│w i rodziny, takich jak wspomniany ÔÇ×Ratuj maluchyÔÇŁ czy fundacja ┼╗ycie i Rodzina prowadzona przez Kaj─Ö Godek.

Z takim postrzeganiem rodziny wi─ů┼╝─ů si─Ö zasadniczo dwa problemy. Po pierwsze, jak pokazuje Herer, rodzina nie uchroni┼éa si─Ö przed dzia┼éaniem rynkowych regu┼é gry. Rywalizacja jednostek zyska┼éa jedynie usprawiedliwienie w trosce o byt rodziny, b─Öd─ůcej w swojej istocie przed┼éu┼╝eniem indywidualizmu jednostki. Naiwno┼Ťci─ů by┼éoby s─ůdzi─ç, ┼╝e dbanie o cz┼éonk├│w rodziny wyzbyte jest z my┼Ťlenia rynkowego. Obecne jest ono przecie┼╝ cho─çby w staraniach rodzic├│w, aby wyposa┼╝y─ç dzieci od najm┼éodszych lat we wszelkie kompetencje, kt├│re w przysz┼éo┼Ťci mog─ů u┼éatwi─ç im wspinaczk─Ö po szczeblach zawodowej kariery i umo┼╝liwi─ç sukces ekonomiczny, czyli de facto pokona─ç potencjaln─ů konkurencj─Ö. Ten splot neoliberalizmu z uznaniem rodziny za najwa┼╝niejsz─ů wsp├│lnot─Ö polityczn─ů dobrze wida─ç w dzia┼éalno┼Ťci publicznej chocia┼╝by Margaret Thatcher. Na polskim podw├│rku przyk┼éadem mo┼╝e by─ç maria┼╝ ruchu Kai Godek z parti─ů Janusza Korwina-Mikkego.

Rodzina nie uchroni┼éa si─Ö przed dzia┼éaniem rynkowych regu┼é gry.

Jak skrajnie partykularnie mo┼╝na wykorzysta─ç narracje zwi─ůzane z dba┼éo┼Ťci─ů o dobro rodziny, pokaza┼é kryzys uchod┼║czy. W 2015 roku Jaros┼éaw Kaczy┼äski w swoim sejmowym wyst─ůpieniu powo┼éywa┼é si─Ö na zasad─Ö ordo caritatis. Koncepcja ┼Ťwi─Ötego Tomasza dotycz─ůca istnienia ÔÇ×porz─ůdku mi┼éo┼ŤciÔÇŁ, kt├│ra w pierwszej kolejno┼Ťci dotyczy Boga, potem rodziny i narodu, a w dalszej kolejno┼Ťci innych, zdaniem Kaczy┼äskiego powinna sta─ç si─Ö odpowiedzi─ů na kryzys migracyjny. A zatem ochrona naszego prywatnego, rodzinnego dobra zwalnia nas z odpowiedzialno┼Ťci za innych. Prognozowane przez prawic─Ö, hipotetyczne zagro┼╝enie bezpiecze┼ästwa naszych najbli┼╝szych okaza┼éo si─Ö wa┼╝niejsze ni┼╝ realne zagro┼╝enie ┼╝ycia uchod┼║c├│w. Sytuacja ta ujawnia, jak pozorny i hermetyczny mo┼╝e by─ç wsp├│lnotowy potencja┼é rodziny.

Drugi problem to milcz─ůce za┼éo┼╝enie, ┼╝e walka toczy si─Ö o tradycyjn─ů rodzin─Ö ÔÇô z mam─ů, tat─ů i dzie─çmi. Ruchy prorodzinne nie walcz─ů przecie┼╝ o interesy zwi─ůzk├│w homoseksualnych, i nie tylko ich. Zabiegaj─ůc o ÔÇ×godno┼Ť─ç rodzinyÔÇŁ, nie my┼Ťli si─Ö te┼╝ raczej o ma┼é┼╝e┼ästwach bezdzietnych, zwi─ůzkach nieformalnych wychowuj─ůcych dzieci, samodzielnych rodzicach czy osobach ┼╝yj─ůcych razem, ale niestanowi─ůcych zwi─ůzku ani rodziny. W orbicie, kt├│ra teoretycznie ma obejmowa─ç wszystkich ┼╝yj─ůcych w relacjach z innymi i dbaj─ůcych o nich, w praktyce bardzo wiele os├│b si─Ö nie mie┼Ťci.

Rodzina rodzin

Poszukiwanie trop├│w politycznego znaczenia rodziny dosy─ç szybko prowadzi do narodu ÔÇô wsp├│lnoty niejednokrotnie wymienianej jednym tchem po rodzinie w┼éa┼Ťnie. W Polsce or─Ödownikiem obu tych warto┼Ťci, cho─ç bezpo┼Ťrednio niezwi─ůzanych przecie┼╝ z chrze┼Ťcija┼ästwem, od lat jest Ko┼Ťci├│┼é katolicki.

ÔÇ×Nar├│d, w kt├│rym roz┼éo┼╝ona zosta┼éa rodzina, zanikaÔÇŁ ÔÇô m├│wi┼é w kazaniu w 1976 roku kardyna┼é Stefan Wyszy┼äski. ÔÇ×Istnieje bowiem biologiczna zale┼╝no┼Ť─ç i wi─Ö┼║ mi─Ödzy rodzin─ů a narodem […]. Nar├│d stanowi ochron─Ö dla rodziny i odwrotnie. W ci─Ö┼╝kich czasach bytu narodowego, gdy nie mieli┼Ťmy wolno┼Ťci politycznej, nar├│d ze wszystkimi swoimi warto┼Ťciami chroni┼é si─Ö w zaciszu i dyskrecji ┼╝ycia rodzinnego. Pami─Ötam, jak b─Öd─ůc ma┼éym ch┼éopcem, uczy┼éem si─Ö w domu historii Polski na 24 obrazkach, kt├│re ojciec m├│j wyci─ůgn─ů┼é gdzie┼Ť z ukrycia. Czytali┼Ťmy t─Ö ksi─ů┼╝k─Ö podczas d┼éugich zimowych wieczor├│w. Jak┼╝e wiele z tamtych czas├│w zapad┼éo mi w dusz─Ö do dzi┼Ť dnia. Nar├│d musi uzna─ç prawa rodziny, a zw┼éaszcza prawo do jej trwa┼éo┼Ťci. I nic z tego przeciwko temu podejmowa─ç nie mo┼╝e, bo szkodzi┼éby sam sobie. Na s┼éu┼╝bie rodziny musi by─ç ca┼éy dorobek narodu ÔÇô jego j─Özyk, dzieje, obyczaj i tradycjeÔÇŁ.

S┼éowa prymasa Wyszy┼äskiego nie zaskakuj─ů. Zd─ů┼╝yli┼Ťmy przyzwyczai─ç si─Ö do wsp├│┼éwyst─Öpowania rodziny i narodu, fundamentalnej pary dla my┼Ťli konserwatywnej ÔÇô zar├│wno dwudziestowiecznej, jak i dzisiejszej. Podobne za┼éo┼╝enia ideologiczne przyjmuje PiS, a m├│wi┼é o nich mi─Ödzy innymi Jaros┼éaw Kaczy┼äski podczas konwencji w 2019 roku. Bezpo┼Ťrednio wskaza┼é na rodzin─Ö i nar├│d jako dwie warto┼Ťci najwa┼╝niejszej dla swojej formacji ÔÇô zale┼╝ne od siebie i nierozerwalnie z┼é─ůczone.

Nawet je┼Ťli na sztandarach mamy inne warto┼Ťci, spos├│b postrzegania rodziny wp┼éywa na to, jak postrzegamy nar├│d. Bezpo┼Ťrednie do┼Ťwiadczenie wsp├│lnoty, jak─ů jest rodzina, organizuje wyobra┼╝enia na temat narodu. Ju┼╝ sam j─Özyk i obecne w nim skojarzenia sprawiaj─ů, ┼╝e o narodzie ┼éatwo my┼Ťle─ç jak o rodzinie rodzin. Wyra┼╝enia takie jak ÔÇ×wi─Özy krwiÔÇŁ czy ÔÇ×wsp├│lne korzenieÔÇŁ odnosi─ç si─Ö mog─ů do obu wsp├│lnot i wskazywa─ç na pokrewie┼ästwo ÔÇô w takim samym stopniu to realne, jak i to wyobra┼╝one. Tym za┼Ť, co ┼é─ůczy cz┼éonk├│w obu tych wsp├│lnot, jest podobie┼ästwo, wyra┼╝aj─ůce si─Ö w j─Özyku, kulturze, tradycji.

Nawet je┼Ťli na sztandarach mamy inne warto┼Ťci, spos├│b postrzegania rodziny wp┼éywa na to, jak postrzegamy nar├│d.

┬áMikro- i makrowsp├│lnoty

O ile ┼éatwo dostrzec nam w ÔÇ×narodocentryzmieÔÇŁ pu┼éapk─Ö nacjonalizmu i szowinizmu (jak w przypadku polityki migracyjnej polskiego rz─ůdu, motywowanej ochron─ů polskich interes├│w i samych Polak├│w), o tyle trudno odnie┼Ť─ç si─Ö krytycznie do warto┼Ťci, jak─ů jest rodzina. By─ç mo┼╝e w┼éa┼Ťnie z powodu tego bezpo┼Ťredniego do┼Ťwiadczenia, kt├│re sprawia, ┼╝e wszelki ÔÇ×rodzinosceptycyzmÔÇŁ przyk┼éadamy do osobistych relacji. Niech wi─Öc jeszcze raz wybrzmi to, i┼╝ nie chodzi tu o ocen─Ö konkretnych rodzin i relacji, ale przyjrzenie si─Ö, jak funkcjonuje idea rodziny i jaki ma to wp┼éyw na kszta┼ét stosunk├│w spo┼éecznych.

Jest to o tyle wa┼╝ne, ┼╝e trudno wyobra┼╝a─ç sobie jakiekolwiek wi─Öksze wsp├│lnoty bez por├│wnywania ich do tych, kt├│rymi otaczamy si─Ö w ┼╝yciu prywatnym. Bo jak my┼Ťle─ç o tym, co ┼é─ůczy nas z milionami ludzi, kt├│rych nigdy nie poznamy, od kt├│rych dziel─ů nas czasem setki kilometr├│w, r├│┼╝ni─ů status ekonomiczny, przyzwyczajenia kulturowe, wykonywany zaw├│d? Do projektu jakiejkolwiek wsp├│lnoty na t─Ö skal─Ö potrzebny jest punkt odniesienia w postaci czego┼Ť, co znamy w mniejszej skali. Je┼Ťli zatem tym punktem odniesienia jest rodzina, trudno o projekt inny ni┼╝ pa┼ästwo oparte na narodzie etnicznym.

Przekraczanie wykluczaj─ůcego podzia┼éu narodowego powinno wi─Öc poci─ůga─ç za sob─ů refleksj─Ö na temat innych form wsp├│┼é┼╝ycia ni┼╝ nuklearna rodzina, oderwana od reszty spo┼éecze┼ästwa. Dlaczego w takim razie, cho─ç tak wiele m├│wimy o integracji grup wielonarodowych, o wsp├│lnotach wieloetnicznych, brakuje powa┼╝nej refleksji na temat podobnego przekraczania granic rodziny? Czy nie jest tak dlatego, ┼╝e trudno wyobrazi─ç nam sobie inne formy relacji podstawowych ni┼╝ te rodzinne? A mo┼╝e rodzina, uznawana za rodzaj wsp├│lnoty neutralnej ideologicznie, nie doczeka┼éa si─Ö krytycznej analizy i przede wszystkim alternatywy w postaci propozycji innych form ┼╝ycia razem?

Czy przyja┼║┼ä zbawi ┼Ťwiat?

Tak─ů propozycj─ů mog┼éaby sta─ç si─Ö przyja┼║┼ä. Cho─ç jako zasada ┼╝ycia spo┼éecznego wydaje si─Ö idealistyczn─ů mrzonk─ů, pojawia┼éa si─Ö ju┼╝ w historii my┼Ťli spo┼éecznej. Edward Abramowski, jeden z polskich ojc├│w ideowych kooperatyw, proponowa┼é, aby podstaw─ů organizacji ┼╝ycia lokalnych wsp├│lnot sta┼éy si─Ö zwi─ůzki przyja┼║ni ÔÇô grupy samopomocowe ┼é─ůcz─ůce pojedyncze jednostki i cz┼éonk├│w rodzin. Wizja ta wydaje si─Ö utopijna, ale czy podobnego rodzaju utopi─ů nie jest my┼Ťlenie o narodzie jako o rodzinie rodzin?

Zanim z pow─ůtpiewaniem zaczniemy zastanawia─ç si─Ö, jakie konkretne rozwi─ůzania w polityce spo┼éecznej by┼éyby realizacj─ů w praktyce postulatu powszechnej przyja┼║ni, warto wyobrazi─ç sobie, jakie skutki mog┼éaby przynie┼Ť─ç zmiana w sferze prywatnej. Zmiana polegaj─ůca na dowarto┼Ťciowaniu przyja┼║ni jako pe┼énoprawnej wi─Özi mi─Ödzy doros┼éymi lud┼║mi (obecnie bardzo cz─Östo przyja┼║┼ä sprowadza si─Ö do sfery dzieci┼ästwa lub do okresu przed za┼éo┼╝eniem rodziny, o czym m├│wi na przyk┼éad Kaja Klimek w publikowanym przez nas wywiadzie). Jak pisze Herer, normy obyczajowe i wzorce popkulturowe przyczyni┼éy si─Ö do tego, ┼╝e przyja┼║┼ä cz─Östo sprowadza si─Ö do utartych modeli, maj─ůcych stanowi─ç jedynie uzupe┼énienie dla zwi─ůzku i rodziny. Przyjaciele pocieszaj─ů nas w przypadku problem├│w w zwi─ůzku lub zast─Öpuj─ů chwilowo partnera lub partnerk─Ö w przypadku ich braku. Przyja┼║┼ä w doros┼éym ┼╝yciu rzadko stanowi samodzieln─ů, dynamiczn─ů relacj─Ö, opart─ů na wzorcach, kt├│re staramy si─Ö przekaza─ç dzieciom i m┼éodzie┼╝y jako drogowskazy w ich relacjach r├│wie┼Ťniczych.

Jak mog┼éyby zmieni─ç si─Ö relacje spo┼éeczne, gdyby osoby niezak┼éadaj─ůce rodzin dzieli┼éy z przyjaci├│┼émi ┼╝ycie, mieszkanie, opiek─Ö nad dzie─çmi lub rodzicami? Jak na my┼Ťlenie o spo┼éecze┼ästwie wp┼éyn─Ö┼éoby wsp├│lne wychowywanie dzieci przez grupy przyjaci├│┼é? Jakie wreszcie znaczenie mia┼éoby przeniesienie cech przypisywanych przyja┼║ni na wsp├│lnot─Ö spo┼éeczn─ů, tak jak ma to miejsce w przypadku rodziny i narodu?

Jak mog┼éyby zmieni─ç si─Ö relacje spo┼éeczne, gdyby osoby nie zak┼éadaj─ůce rodzin, dzieli┼éy z przyjaci├│┼émi ┼╝ycie, mieszkanie, opiek─Ö nad dzie─çmi lub rodzicami?

Wszystkie te pytania nie doczeka┼éy si─Ö do tej pory wystarczaj─ůcego namys┼éu, a tym bardziej odpowiedzi, tak┼╝e ze strony lewicy. Jak aktualny maj─ů wymiar, pokazuje praktyka. Skuteczne ruchy spo┼éeczne, przyczyniaj─ůce si─Ö do zmiany, coraz cz─Ö┼Ťciej oparte s─ů na relacjach, kt├│re por├│wna─ç mo┼╝na do wi─Öz├│w przyjacielskich w┼éa┼Ťnie. Feministyczna akcja #MeToo, wbrew popularnemu okre┼Ťleniu ÔÇ×siostrze┼ästwoÔÇŁ (kt├│re notabene pokazuje, jak bardzo zanurzeni jeste┼Ťmy w dyskursie idealizuj─ůcym rodzin─Ö), stanowi wyraz empatii i solidarno┼Ťci podobnych do tych, jakie ┼é─ůcz─ů przyjaci├│┼é i przyjaci├│┼éki. Nie wymaga potwierdzenia przynale┼╝no┼Ťci tak jak rodzina, ale pokazuje wsp├│lnot─Ö do┼Ťwiadcze┼ä w┼éa┼Ťnie pomimo r├│┼╝nic: rodzinnych, narodowych, kulturowych, ekonomicznych.

Wolno┼Ť─ç, r├│wno┼Ť─ç, przyjacielsko┼Ť─ç

W epoce p├│┼║nego kapitalizmu jednym z wi─Ökszych wyzwa┼ä jest zbudowanie na nowo wsp├│lnoty ÔÇô zdolnej stawi─ç czo┼éa wyzwaniom takim jak kryzys klimatyczny, migracje, prekaryzacja warunk├│w pracy czy, w ostatnim czasie, kryzys zwi─ůzany z epidemi─ů. Wyra┼║nie wida─ç, ┼╝e dwa dominuj─ůce do tej pory modele ┼╝ycia z innymi ÔÇô rodzina i nar├│d ÔÇô zdaj─ů si─Ö w tych warunkach niewystarczaj─ůce. Poza ich wymiarem jednocz─ůcym nowe konteksty ods┼éaniaj─ů tak┼╝e potencja┼é wykluczania, stanowi─ůcy rewers zar├│wno rodziny, jak i narodu. Przyja┼║┼ä tak┼╝e nie jest oczywi┼Ťcie wolna od niebezpiecze┼ästwa ekskluzywno┼Ťci ÔÇô od towarzyskiej po klasow─ů. Jednak w samej swojej istocie przyja┼║┼ä opiera si─Ö na poszanowaniu odr─Öbno┼Ťci i autonomii innego przy jednoczesnym bezinteresownym dzia┼éaniu na jego rzecz. W wymiarze spo┼éecznym atrybutami przyja┼║ni by┼éyby solidarno┼Ť─ç i dba┼éo┼Ť─ç o dobra wsp├│lne. W tym zawiod┼éy rodzina i nar├│d, niejednokrotnie umacniaj─ůce porz─ůdek kapitalistyczny, kt├│ry z kolei promuje indywidualn─ů rywalizacj─Ö jednostek i ich rodzin. Pr├│b─ů przerwania tego b┼é─Ödnego ko┼éa mog┼éoby sta─ç si─Ö przebudowanie dominuj─ůcego dzi┼Ť modelu ┼╝ycia prywatnego, tak aby dowarto┼Ťciowa─ç relacje przyjacielskie, nawet kosztem tradycyjnych wi─Öz├│w rodzinnych.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś