Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Przemoc domowa jest ┼Ťmiertelnym wirusem

Przemoc domowa w czasach lockdownu nazywana jest ÔÇ×globalnym trendemÔÇŁ, a Bliski Wsch├│d ÔÇô w tym Liban ÔÇô nie stanowi wyj─ůtku. Sytuacja w wielu pa┼ästwach regionu by┼éa daleka od politycznej i spo┼éecznej stabilno┼Ťci jeszcze przed wirusem. Obecna pandemia mo┼╝e to spot─Ögowa─ç.
Przemoc domowa jest ┼Ťmiertelnym wirusem
Akcja z inicjatywy organizacji Abaad, ÔÇ×Lock down, not lock upÔÇŁ, 16 kwietnia 2020, Beirut; zdj─Öcie: Diaa Molaeb / Abaad

W po┼éowie kwietnia na tysi─ůcach liba┼äskich balkon├│w zawis┼éy symboliczne bia┼ée prze┼Ťcierad┼éa z przes┼éaniem. ÔÇ×Nie musicie cierpie─ç sameÔÇŁ, ÔÇ×Przemoc domowa jest ┼Ťmiertelnym wirusemÔÇŁ, ÔÇ×Odwa┼╝cie si─Ö m├│wi─çÔÇŁ ÔÇô to tylko niekt├│re z nich. 16 kwietnia o 18:00 na balkonach posz┼éy te┼╝ w ruch patelnie i garnki. G┼éo┼Ťno zrobi┼éo si─Ö r├│wnie┼╝ w mediach spo┼éeczno┼Ťciowych pod hasztagiem ÔÇ×Lockdown, not lock upÔÇŁ.

ÔÇô Chcieli┼Ťmy pos┼éa─ç w ┼Ťwiat nadziej─Ö. Chcieli┼Ťmy powiedzie─ç wszystkim kobietom, kt├│re cierpi─ů za zamkni─Ötymi drzwiami, ┼╝e nie s─ů same, ┼╝e nie musz─ů cierpie─ç w samotno┼Ťci i mog─ů do nas zadzwoni─ç, a my im pomo┼╝emy [dlatego na wielu banerach by┼é te┼╝ numer do stowarzyszenia Abaad ÔÇô przyp. red.]. Szacujemy, ┼╝e kampania mog┼éa dotrze─ç nawet do 3,5 miliona ludzi ÔÇô m├│wi Narod Haroutunian ze stowarzyszenia Abaad, kt├│re zainicjowa┼éo akcj─Ö.

Nieprzypadkowo dzia┼éo si─Ö to na balkonach. Nie tylko dlatego, ┼╝e w Libanie, podobnie, jak w wielu miejscach na ┼Ťwiecie, trwa┼é lockdown ze wzgl─Ödu na pandemi─Ö koronawirusa, ale te┼╝ dlatego, ┼╝e to pewien symbol. Na pocz─ůtku kwietnia dwie m┼éode Libanki wyskoczy┼éy z drugiego pi─Ötra, aby ÔÇ×uciecÔÇŁ przed przemoc─ů ze strony ojca.

Akcja z inicjatywy organizacji Abaad, ÔÇ×Lock down, not lock upÔÇŁ, 16 kwietnia 2020, Beirut; zdj─Öcie: Diaa Molaeb / Abaad

Akcja z inicjatywy organizacji Abaad, ÔÇ×Lock down, not lock upÔÇŁ, 16 kwietnia 2020, Beirut; zdj─Öcie: Diaa Molaeb / Abaad

Przemoc w czasach pandemii

Ta symboliczna kampania Abaad zbieg┼éa si─Ö z informacj─ů, ┼╝e Ghassan Aweidat, prokurator generalny S─ůdu Kasacyjnego, w zwi─ůzku ze wzrastaj─ůc─ů liczb─ů przest─Öpstw przemocy domowej wyda┼é specjalny dekret. Domaga si─Ö w nim natychmiastowego wszczynania post─Öpowa┼ä wobec oprawc├│w, tak┼╝e w czasach pandemii. Wed┼éug nowych procedur policja ma rejestrowa─ç wszystkie przypadki przemocy domowej, nawet bez ┼Ťwiadk├│w, a ofiara mo┼╝e zeznawa─ç przez wideorozmow─Ö.

To szczeg├│lnie wa┼╝ne teraz, bo jak szacuj─ů liba┼äskie organizacje pozarz─ůdowe, liczba telefon├│w od ofiar przemocy domowej od pocz─ůtku obowi─ůzywania restrykcji wzros┼éa nawet dwukrotnie. Trudno jednak o wiarygodne statystyki, poniewa┼╝ brakuje ich na poziomie og├│lnokrajowym. Skal─Ö problemu mo┼╝na wi─Öc oszacowa─ç po liczbie zg┼éosze┼ä na tak zwane hotline, kt├│re w Libanie prowadzi sze┼Ť─ç instytucji, w┼Ťr├│d nich policja, Justice without Frontiers, Abaad czy Kafa. Wed┼éug statystyk Abaad liczba os├│b szukaj─ůcych pomocy w lutym, marcu i kwietniu wzros┼éa o 58 procent w por├│wnaniu z rokiem ubieg┼éym. Wed┼éug Ryan Majed z organizacji pozarz─ůdowej Kafa (z arabskiego ÔÇśdo┼Ť─çÔÇÖ), walcz─ůcej o prawa kobiet, obecnie problem si─Ö nasila, ÔÇ×bo wyj┼Ťcie z domu nie jest ju┼╝ d┼éu┼╝ej opcj─ů i mo┼╝liwo┼Ťci─ů ucieczkiÔÇŁ. Z kolei w ostatnim miesi─ůcu wyra┼║nie zmieni┼éa si─Ö strategia informowania o przemocy, co wynika nie tylko z wysokich koszt├│w komunikacyjnych w Libanie, lecz mo┼╝e przede wszystkim ze strachu. Majed wskazuje, ┼╝e trudno podnie┼Ť─ç s┼éuchawk─Ö telefonu, szczeg├│lnie w mniejszych mieszkaniach, gdy oprawca jest za ┼Ťcian─ů. St─ůd coraz wi─Öcej wiadomo┼Ťci wysy┼éanych jest za po┼Ťrednictwem medi├│w spo┼éeczno┼Ťciowych.

Coraz wi─Öcej te┼╝ os├│b zg┼éaszaj─ůcych przypadki przemocy decyduje si─Ö na to po raz pierwszy. Wp┼éyw na wzrost liczby telefon├│w mo┼╝e mie─ç fakt, ┼╝e w ostatnim miesi─ůcu liba┼äskie media donosi┼éy o sze┼Ťciu kobietach zabitych przez oprawc├│w. By─ç mo┼╝e kobiety, kt├│re na co dzie┼ä do┼Ťwiadczaj─ů przemocy, teraz decyduj─ů si─Ö prosi─ç o pomoc, by nie podzieli─ç ich losu.

ÔÇ×Linie zaufaniaÔÇŁ

Przed pandemi─ů ┼Ťrednio 45 procent ze wszystkich telefon├│w z ÔÇ×linii zaufaniaÔÇŁ Kafa pochodzi┼éo od uchod┼║czy┼ä z oboz├│w. Teraz pracownicy Kafa obserwuj─ů diametralny spadek zg┼éosze┼ä, co jednak ich zdaniem nie oznacza wcale ko┼äca przemocy. Skoro w dobie pandemii niemo┼╝liwe jest wyj┼Ťcie z obozu do apteki albo ┼╝eby wyp┼éaci─ç pieni─ůdze, to ofiary nie maj─ů te┼╝ mo┼╝liwo┼Ťci m├│wienia o krzywdzie, kt├│ra je spotyka. Ponadto do zg┼éaszania akt├│w przemocy, podobnie jak w czasach przed pandemi─ů, migrantki zniech─Öca─ç mo┼╝e brak pozwolenia na pobyt.

Dzwoni─ůce na linie zaufania kobiety prosz─ů najcz─Ö┼Ťciej o schronienie, porad─Ö psychologiczn─ů albo jedzenie. Z raportu National Commission for Lebanese Women ÔÇ×Gender Alert on COVID-19ÔÇŁ wynika, ┼╝e w tych kilku istniej─ůcych schroniskach dla kobiet od dawna brakuje miejsc. Ponadto schroniska niech─Ötnie przyjmuj─ů nowe osoby z obawy przez zaka┼╝eniem i wymagaj─ů przeprowadzenia test├│w potwierdzaj─ůcych, ┼╝e nie jest si─Ö nosicielem koronawirusa. Tych jednak szpitale nie wykonuj─ů ÔÇ×prewencyjnieÔÇŁ, a wy┼é─ůcznie w przypadkach, gdy s─ů ku temu podstawy.

Akcja z inicjatywy organizacji Abaad, ÔÇ×Lock down, not lock upÔÇŁ, 16 kwietnia 2020, Beirut; zdj─Öcie: Diaa Molaeb / Abaad

Akcja z inicjatywy organizacji Abaad, ÔÇ×Lock down, not lock upÔÇŁ, 16 kwietnia 2020, Beirut; zdj─Öcie: Diaa Molaeb / Abaad

W czterech ┼Ťcianach

Liba┼äskie organizacje pozarz─ůdowe pod zmienionymi imionami publikuj─ů relacje kobiet, kt├│rym pomagaj─ů.

Sabrina: M─ů┼╝ bije mnie z b┼éahych powod├│w. Czasem za to, ┼╝e zbyt d┼éugo rozmawiam przez telefon, a czasem, bo dom nie jest wystarczaj─ůco czysty. Robi┼é to tak┼╝e przed pandemi─ů, ale teraz robi to cz─Ö┼Ťciej, bo nie pracuje. Nie mam dok─ůd p├│j┼Ť─ç. A jak m├│wi moja mama, lepszy taki m─ů┼╝, ni┼╝ gdyby mia┼é pi─ç czy mnie zdradza─ç.

Amal: Nie mog┼éam wytrzyma─ç ju┼╝ pod jednym dachem z m─Ö┼╝em, kt├│ry si─Ö nade mn─ů zn─Öca. Uciek┼éam z domu, zostawiaj─ůc dw├│jk─Ö dzieci. Droga pieszo do rodzic├│w zaj─Ö┼éa mi kilka godzin, bo nie zatrzyma┼é si─Ö ┼╝aden samoch├│d, pewnie z obawy przed koronawirusem. Ju┼╝ nast─Öpnego dnia m─ů┼╝ na komisariacie policji przysi─Öga┼é, ┼╝e to ostatni raz i ju┼╝ nigdy wi─Öcej si─Ö nie powt├│rzy. Nie pierwszy raz tej obietnicy nie dotrzyma┼é.

Z raportu ONZ z 2018 roku wynika, ┼╝e to w┼éa┼Ťnie dom uznawany jest za ÔÇ×najniebezpieczniejsze miejsce dla kobietÔÇŁ. Szacuje si─Ö bowiem, ┼╝e w roku 2017 nawet 58 procent kobiet straci┼éo ┼╝ycie przez partnera czy cz┼éonka rodziny. Oznacza to, ┼╝e sze┼Ť─ç kobiet co godzin─Ö gin─Ö┼éo z r─ůk os├│b, kt├│re zna┼éy.

Globalny trend

Przemoc domowa w czasach lockdownu nazywana jest ÔÇ×globalnym trendemÔÇŁ, a Bliski Wsch├│d nie stanowi wyj─ůtku. Sytuacja w wielu pa┼ästwach regionu by┼éa daleka od politycznej i spo┼éecznej stabilno┼Ťci jeszcze przed wirusem. Obecna pandemia mo┼╝e to spot─Ögowa─ç.

W dodatku restrykcje, kt├│re znamy z europejskiego podw├│rka, cz─Östo s─ů znacznie ostrzejsze na Bliskim Wschodzie. Na przyk┼éad w Jordanii w┼éadze mog─ů nak┼éada─ç przymusow─ů kwarantann─Ö do 24 dni czy te┼╝ konfiskowa─ç samoch├│d za jazd─Ö w czasie godziny policyjnej. Podobnie jest w Libanie, gdzie nie tylko wprowadzono godzin─Ö policyjn─ů, lecz tak┼╝e zabroniono uprawiania sport├│w na zewn─ůtrz podczas pandemii. Teraz, wraz z popraw─ů sytuacji epidemiologicznej, obostrzenia maj─ů by─ç stopniowo ┼éagodzone.

Akcja z inicjatywy organizacji Abaad, ÔÇ×Lock down, not lock upÔÇŁ, 16 kwietnia 2020, Beirut; zdj─Öcie: Diaa Molaeb / Abaad

Akcja z inicjatywy organizacji Abaad, ÔÇ×Lock down, not lock upÔÇŁ, 16 kwietnia 2020, Beirut; zdj─Öcie: Diaa Molaeb / Abaad

Niesprzyjaj─ůce prawo

Liban wci─ů┼╝ nale┼╝y do najbardziej patriarchalnych pa┼ästw na ┼Ťwiecie. Wed┼éug indeksu r├│wno┼Ťci p┼éci ┼Üwiatowego Forum Ekonomicznego, Global Gender Index (2019), kraj zajmuje 145. miejsce na 153 pa┼ästwa. Przyk┼éadem obrazuj─ůcym ten stan rzeczy mo┼╝e by─ç chocia┼╝by fakt, ┼╝e teka ministra w powsta┼éym w 2016 roku ministerstwie do spraw kobiet przypad┼éaÔÇŽ m─Ö┼╝czy┼║nie. Silna pozycja m─Ö┼╝czyzn w spo┼éecze┼ästwie sprawia, ┼╝e w przypadku przemocy domowej kobiety cz─Östo boj─ů si─Ö odej┼Ť─ç od swojego oprawcy, zw┼éaszcza je┼Ťli w gr─Ö wchodz─ů dzieci. Ponadto zgodnie z liba┼äskim prawem lekarze nie mog─ů zg┼éasza─ç policji w┼éasnych podejrze┼ä dotycz─ůcych przemocy domowej.

Z danych liba┼äskich organizacji pozarz─ůdowych wynika, ┼╝e od 2017 roku coraz cz─Ö┼Ťciej dochodzi w kraju do przemocy na tle seksualnym. Dzi─Öki kampaniom spo┼éecznym uda┼éo si─Ö wyeliminowa─ç z liba┼äskiego kodeksu karnego kontrowersyjny artyku┼é 522, kt├│ry umo┼╝liwia┼é gwa┼écicielowi po┼Ťlubienie ofiary w celu unikni─Öcia odpowiedzialno┼Ťci. Z kolei ustawa o ochronie kobiet i cz┼éonk├│w rodziny przed przemoc─ů domow─ů (w skr├│cie prawo numer 293), przyj─Öta przez parlament w 2014 roku, mia┼éa promowa─ç prawa kobiet. Jak jednak ocenia j─ů Human Right Watch, ÔÇ×jest dobr─ů, ale niekompletnaÔÇŁ. Brakuje w niej mi─Ödzy innymi pe┼énej definicji ÔÇ×przemocy domowejÔÇŁ, a tak┼╝e rozwi─ůza┼ä zmierzaj─ůcych do penalizacji gwa┼étu ma┼é┼╝e┼äskiego, do kt├│rego ÔÇô zdaniem Narod Haroutunian z Abaad ÔÇô wci─ů┼╝ dochodzi w wielu liba┼äskich ma┼é┼╝e┼ästwach.

Kryzys gospodarczy

Wed┼éug Euro-Mediterranean WomenÔÇÖs Foundation w Libanie jeszcze przed pandemi─ů, z uwagi na sytuacj─Ö ekonomiczn─ů, istnia┼éo wysokie ryzyko przemocy ze wzgl─Ödu na p┼ée─ç. Teraz dodatkowo wzros┼éo przez samoizolacj─Ö, spot─Ögowanie napi─Öcia, niepewno┼Ť─ç finansow─ů i zak┼é├│cenia w dost─Öpie do us┼éug publicznych.

Po potwierdzeniu pierwszych 99 przypadk├│w zaka┼╝enia koronawirusem, wzorem wielu innych pa┼ästw, w┼éadze w Libanie og┼éosi┼éy restrykcje. Zamkni─Öta zosta┼éa wi─Ökszo┼Ť─ç bran┼╝ gospodarki z wyj─ůtkiem szpitali, aptek i sklep├│w sprzedaj─ůcych jedzenie. Liba┼äska gospodarka prze┼╝ywa┼éa jednak g┼é─Öboki kryzys jeszcze na d┼éugo przed pocz─ůtkiem pandemii COVID-19.

W pa┼║dzierniku zesz┼éego roku wybuch┼éy og├│lnokrajowe protesty. Demonstruj─ůcy domagali si─Ö mi─Ödzy innymi wymiany skorumpowanej klasy politycznej i poprawy sytuacji gospodarczej. Kraj zad┼éu┼╝ony jest bowiem na 151 proc. PKB, brakuje pracy i pieni─Ödzy na kupno produkt├│w pierwszej potrzeby. Jeszcze przed pandemi─ů Bank ┼Üwiatowy szacowa┼é, ┼╝e 40 proc. Liba┼äczyk├│w przekroczy lini─Ö ub├│stwa. Teraz mo┼╝e dotyczy─ç to nawet po┼éowy populacji.

*

Przemoc domowa tak┼╝e w Libanie dotyka ludzi bez wzgl─Ödu na wiek, wykszta┼écenie czy status materialny. Opr├│cz kobiet ofiarami bardzo cz─Östo zostaj─ů te┼╝ dzieci. Jak wskazuje w rozmowie z ÔÇ×Arab News WeeklyÔÇŁ Ghida Anani, adiunkt na Wydziale Zdrowia Publicznego na Uniwersytecie w Libanie: ÔÇ×Wzrost przemocy domowej jest uderzaj─ůcy i pokazuje, ┼╝e to powa┼╝ny problem, kt├│ry wymaga szybkiej interwencji. Przemoc domowa jest dla zdrowia publicznego r├│wnie istotna jak pandemia, kt├│rej obecnie do┼ŤwiadczamyÔÇŁ.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś