Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Przemilczana rewolucja papie┼╝a Franciszka

To radykalna, siarczysta krytyka, przypominaj─ůca retoryk─ů bardziej Gret─Ö Thunberg ni┼╝ oficjalny dokument Ko┼Ťcio┼éa. A jednak to jest oficjalny dokument Ko┼Ťcio┼éa ÔÇô wskazuj─ůcy na coraz bardziej nieludzki charakter globalnego kapitalizmu.
Przemilczana rewolucja papie┼╝a Franciszka
ilustr.: Joanna Grochocka

W ostatnich tygodniach media, zar├│wno ko┼Ťcielne, jak i pozako┼Ťcielne, ┼╝y┼éy oczekiwaniem na adhortacj─Ö ÔÇ×Querida AmazoniaÔÇŁ. Tematem, kt├│ry rozpala┼é wyobra┼║ni─Ö wszystkich, by┼é celibat. Jako ┼╝e dokument ko┼äcowy synodu o Amazonii wspomina┼é o mo┼╝liwo┼Ťci wy┼Ťwi─Öcania ÔÇ×wypr├│bowanych m─Ö┼╝├│wÔÇŁ (viri probati) na kap┼éan├│w w regionach o wyj─ůtkowych potrzebach duszpasterskich, wszyscy zastanawiali si─Ö, czy to zagadnienie pojawi si─Ö tak┼╝e w adhortacji. Atmosfer─Ö podgrza┼éo zw┼éaszcza wydanie w atmosferze skandalu ksi─ů┼╝ki kardyna┼éa Roberta Saraha (z wycofanym p├│┼║niej wsp├│┼éautorstwem papie┼╝a seniora, Benedykta XVI) po┼Ťwi─Öconej w┼éa┼Ťnie kwestiom kap┼éa┼ästwa i celibatu.

Tymczasem adhortacja nadesz┼éa i temat umilk┼é. Skoro zabrak┼éo w niej fragmentu explicite po┼Ťwi─Öconego celibatowi, uczestnicy medialnej debaty umyli r─Öce. Ze strony ko┼Ťcielnych konserwatyst├│w pad┼éy triumfalne okrzyki o powstrzymaniu rewolucji, ze strony liberalnej, cz─Östo tak┼╝e pozako┼Ťcielnej ÔÇô j─Öki zawodu. Tymczasem adhortacja bynajmniej nie zas┼éuguje na to, aby j─ů pomin─ů─ç milczeniem.

Zmowa milczenia wokół kapitału

Dos┼éownie kilka dni po opublikowaniu adhortacji Franciszek uczestniczy┼é w spotkaniu z szefow─ů Mi─Ödzynarodowego Funduszu Walutowego oraz ministrami odpowiedzialnymi za gospodark─Ö z ca┼éego ┼Ťwiata. Podczas tego wydarzenia pad┼éy bardzo mocne s┼éowa ÔÇô papie┼╝ m├│wi┼é mi─Ödzy innymi o ÔÇ×strukturach grzechuÔÇŁ, jakie zwi─ůzane s─ů z ÔÇ×ci─Öciami podatkowymi dla najbogatszych, usprawiedliwianymi inwestycjami i rozwojemÔÇŁ czy o tym, ┼╝e ÔÇ×nie jeste┼Ťmy skazani na powszechne nier├│wno┼ŤciÔÇŁ. Podobny duch przenika tak┼╝e adhortacj─Ö. Tymczasem media i publicy┼Ťci w┼éa┼Ťciwie zignorowali temat ÔÇô a wyobra┼║my sobie burz─Ö, kt├│ra nast─ůpi┼éaby, gdyby papie┼╝ wypowiedzia┼é si─Ö na przyk┼éad na temat zmian w etyce seksualnej Ko┼Ťcio┼éa.

Owo milczenie jest nieprzypadkowe. Ko┼Ťci├│┼é bowiem od d┼éu┼╝szego czasu jest wykorzystywany jako strona w wojenkach ┼Ťwiatopogl─ůdowych, jakie prowadz─ů ze sob─ů prawica i lewica. Centrum tego sporu ┼Ťwiatopogl─ůdowego, ze wzgl─Ödu mi─Ödzy innymi na zale┼╝no┼Ťci kapita┼éowe i kulturowe, tkwi w Stanach Zjednoczonych. Je┼Ťli mamy zatem konflikt zahaczaj─ůcy o o┼Ť ÔÇ×indywidualizm / kolektywizmÔÇŁ (jak kwestie zwi─ůzane z aborcj─ů) lub te┼╝ o o┼Ť ÔÇ×emancypacja / hierarchizacjaÔÇŁ (jak kwestie zwi─ůzane z celibatem), mo┼╝emy liczy─ç na podgrzewanie tematu przez media z obu stron, kt├│rym ÔÇô zw┼éaszcza w USA ÔÇô zale┼╝y na pozyskaniu Ko┼Ťcio┼éa jako wa┼╝nego sojusznika. Je┼Ťli chodzi jednak o nier├│wno┼Ťci kapita┼éowe, panuje w tej kwestii zmowa milczenia. ┼Üwietnie wida─ç to nawet po prawyborach u ameryka┼äskich demokrat├│w, gdzie wielki kapita┼é woli doprowadzi─ç za wszelk─ů cen─Ö do wyboru Joego Bidena na kandydata ÔÇô nawet za cen─Ö kolejnej przegranej z Donaldem Trumpem ÔÇô ni┼╝ pozwoli─ç na to, ┼╝eby do w┼éadzy doszed┼é kto┼Ť, kto jak Bernie Sanders czy wcze┼Ťniej Elizabeth Warren obiecuje opodatkowanie najbogatszych, zw┼éaszcza tak znienawidzone przez nich podatki kapita┼éowe.

Tymczasem krytyka nier├│wno┼Ťci i barbarzy┼äskiego kapitalizmu, funkcjonuj─ůcego w logice spo┼éecznego darwinizmu, gdzie silniejsi staj─ů si─Ö jeszcze silniejsi, a s┼éabszych pozostawia si─Ö, aby zgin─Öli (w przypadku ┼Ťwiatowej biedy nawet czasem zupe┼énie dos┼éownie), nie jest w Ko┼Ťciele nowa.

Ko┼Ťcielna krytyka kapitalizmu

Istnieje ca┼ée kompendium tekst├│w ko┼Ťcielnych dotycz─ůcych polityki spo┼éecznej, znane zbiorczo jako katolicka nauka spo┼éeczna. W swoistym katechizmie owej nauki, ÔÇ×Kompendium nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éaÔÇŁ z 2005 roku, mo┼╝emy wyczyta─ç chocia┼╝by:

172. [ÔÇŽ] Ka┼╝dy cz┼éowiek powinien mie─ç mo┼╝liwo┼Ť─ç korzystania z dobrobytu koniecznego dla jego pe┼énego rozwoju: zasada powszechnego u┼╝ywania d├│br jest ÔÇ×pierwsz─ů zasad─ů ca┼éego porz─ůdku spo┼éeczno-etycznegoÔÇŁ i ÔÇ×typow─ů zasad─ů chrze┼Ťcija┼äskiej nauki spo┼éecznejÔÇŁ [ÔÇŽ]. Normie tej trzeba podporz─ůdkowa─ç wszystkie inne prawa, jakiekolwiek by one by┼éy, ┼é─ůcznie z prawem w┼éasno┼Ťci i wolnego handlu.

177. Tradycja chrze┼Ťcija┼äska nigdy nie uzna┼éa prawa do w┼éasno┼Ťci prywatnej za absolutne i nienaruszalne: ÔÇ×Zawsze rozumia┼éa je natomiast w najszerszym kontek┼Ťcie powszechnego prawa wszystkich do korzystania z d├│br ca┼éego stworzenia: prawo osobistego posiadania jako podporz─ůdkowane prawu powszechnego u┼╝ywania, uniwersalnemu przeznaczeniu d├│brÔÇŁ [ÔÇŽ].

181. Z w┼éasno┼Ťci prywatnej wynikaj─ů obiektywne korzy┼Ťci dla podmiotu, jakim jest posiadacz tej┼╝e w┼éasno┼Ťci, niezale┼╝nie od tego, czy jest nim jednostka, czy wsp├│lnota: lepsze warunki ┼╝ycia, zabezpieczenie na przysz┼éo┼Ť─ç, szersze mo┼╝liwo┼Ťci wyboru. Z drugiej strony, z w┼éasno┼Ťci─ů mog─ů si─Ö r├│wnie┼╝ wi─ůza─ç iluzoryczne i kusz─ůce obietnice. Cz┼éowiek albo spo┼éecze┼ästwo, doprowadzaj─ůc do absolutyzacji jej znaczenia, do┼Ťwiadcza pr─Ödzej czy p├│┼║niej najbardziej radykalnego niewolnictwa.

Te i liczne inne fragmenty katolickiej nauki spo┼éecznej pozostaj─ů nieznane nie tylko szerszemu spo┼éecze┼ästwu, ale nawet sporej cz─Ö┼Ťci katolickich duchownych, kt├│rzy cz─Östo ÔÇô identyfikuj─ůc si─Ö z szeroko poj─Öt─ů praw─ů stron─ů sceny politycznej ÔÇô absolutyzuj─ů prawo w┼éasno┼Ťci, wszelkie jej ograniczenia od razu etykietuj─ůc has┼éem ÔÇ×socjalizmuÔÇŁ b─ůd┼║ ÔÇ×komunizmuÔÇŁ.

Weto wobec mainstreamu

Papie┼╝ Franciszek zatem, chocia┼╝ w zakresie litery prawa wy┼é─ůcznie kontynuuje dzie┼éo poprzednik├│w, przeprowadza jednak faktyczn─ů rewolucj─Ö, zmieniaj─ůc nacisk swojego nauczania. Tak mo┼╝na odczytywa─ç r├│wnie┼╝ decyzj─Ö o nieuwzgl─Ödnieniu w adhortacji kwestii celibatu.

Jest to swoiste┬áliberum veto postawione medialnemu mainstreamowi, kt├│ry pr├│buje podsyca─ç konflikty okre┼Ťlane zbiorczo mianem ┼Ťwiatopogl─ůdowych, ignoruj─ůc coraz wi─Ökszy problem ze ┼Ťwiatowym globalistycznym kapitalizmem.

Papie┼╝ Franciszek nie szcz─Ödzi temu┼╝ w adhortacji s┼é├│w krytyki. Pisze mi─Ödzy innymi:

9. Interesy kolonizatorskie, kt├│re szerzy┼éy i szerz─ů ÔÇô legalnie i nielegalnie ÔÇô pozyskiwanie drewna oraz przemys┼é wydobywczy, a kt├│re wypiera┼éy i osacza┼éy ludy tubylcze, nadrzeczne i pochodzenia afryka┼äskiego, powoduj─ů protest wo┼éaj─ůcy do nieba [ÔÇŽ]

14. Dzia┼éaniom ekonomicznym krajowym lub mi─Ödzynarodowym, kt├│re niszcz─ů Amazoni─Ö i nie szanuj─ů prawa lud├│w pierwotnych do terytorium i jego rozgraniczenia, do samostanowienia i uprzedniej zgody, trzeba nada─ç odpowiadaj─ůce im imi─Ö: niesprawiedliwo┼Ť─ç i przest─Öpstwo. Gdy niekt├│re firmy spragnione ┼éatwych zysk├│w przyw┼éaszczaj─ů sobie terytoria i posuwaj─ů si─Ö do sprywatyzowania nawet wody pitnej, lub gdy w┼éadze daj─ů pozwolenie przemys┼éowi drzewnemu, projektom g├│rniczym lub naftowym i innym przedsi─Öwzi─Öciom niszcz─ůcym lasy i zanieczyszczaj─ůcym ┼Ťrodowisko, zmieniaj─ů si─Ö krzywdz─ůco relacje gospodarcze i staj─ů si─Ö narz─Ödziem, kt├│re zabija. Zwyczajem jest uciekanie si─Ö do ┼Ťrodk├│w dalekich od wszelkiej etyki, takich jak nak┼éadanie kar za protesty, a nawet odbieranie ┼╝ycia ludno┼Ťci tubylczej, kt├│ra sprzeciwia si─Ö projektom, celowe wzniecanie po┼╝ar├│w las├│w lub korumpowanie polityk├│w i samej rdzennej ludno┼Ťci. Towarzysz─ů temu powa┼╝ne pogwa┼écenia praw cz┼éowieka i nowe zniewolenia, uderzaj─ůce szczeg├│lnie w kobiety, plaga handlu narkotykami, d─ů┼╝─ůca do ujarzmienia rdzennych mieszka┼äc├│w, lub handlu lud┼║mi, kt├│ry wykorzystuje osoby wyp─Ödzone z ich kontekstu kulturowego. Nie mo┼╝emy pozwoli─ç, aby globalizacja sta┼éa si─Ö ÔÇ×now─ů postaci─ů kolonializmuÔÇŁ.

39. Zglobalizowana gospodarka bezwstydnie szkodzi bogactwu ludzkiemu, spo┼éecznemu i kulturowemu. [ÔÇŽ]

53. Wiele razy pozwalamy, by sumienie stawa┼éo si─Ö nieczu┼ée, poniewa┼╝ ÔÇ×ci─ůg┼ée odwracanie uwagi odbiera nam odwag─Ö, by zda─ç sobie spraw─Ö z rzeczywisto┼Ťci ┼Ťwiata ograniczonego i nieodnawialnegoÔÇŁ. Je┼Ťli spojrzymy powierzchownie, mo┼╝e si─Ö wydawa─ç, ┼╝e ÔÇ×sytuacja nie jest tak powa┼╝na i ┼╝e planeta mog┼éaby przez d┼éugi czas trwa─ç w aktualnych warunkach. Takie pokr─Ötne zachowanie pomaga nam kontynuowa─ç nasz styl ┼╝ycia, produkcji i konsumpcji. Jest to spos├│b, w jaki cz┼éowiek radzi sobie, aby m├│c piel─Ögnowa─ç wszystkie wady autodestrukcyjne: usi┼éuj─ůc ich nie widzie─ç, walcz─ůc, by ich nie uzna─ç, odk┼éadaj─ůc wa┼╝ne decyzje, udaj─ůc, ┼╝e nic si─Ö nie sta┼éoÔÇŁ.

Ko┼Ťci├│┼é ma zdanie

To nie s─ů ┼éagodne upomnienia ÔÇô to radykalna, siarczysta krytyka, przypominaj─ůca retoryk─ů bardziej Gret─Ö Thunberg ni┼╝ oficjalny dokument Ko┼Ťcio┼éa. Niemniej jednak to w┼éa┼Ťnie jest oficjalny dokument Ko┼Ťcio┼éa ÔÇô wskazuj─ůcy na coraz bardziej nieludzki charakter globalnego kapitalizmu, skutkuj─ůcy zar├│wno niszczeniem ┼Ťrodowiska, jak i bied─ů ludzk─ů.

Pami─Ötajmy o tym, gdy b─Ödziemy znowu przekonywani, ┼╝e Ko┼Ťci├│┼é ÔÇ×nie ma zdaniaÔÇŁ w kwestii post─Öpuj─ůcego wyzysku i nier├│wno┼Ťci. Nie us┼éyszymy o tym bowiem w mainstreamowej debacie. Niemniej to w┼éa┼Ťnie od nas, katolik├│w, zale┼╝y, czy przemilczana rewolucja papie┼╝a Franciszka pozostanie tylko na papierze, czy jednak w trwa┼éy spos├│b zmieni oblicze tej ziemi.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś