Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Przekonuj膮c przekonanych

Czy dla kt贸rego艣 z ksi臋偶y Zjazd sta艂 si臋 impulsem sk艂aniaj膮cym do zrewidowania swojego stosunku do obecno艣ci lekcji religii w szko艂ach, dzia艂alno艣ci parafii, zasad finansowania Ko艣cio艂a? Czy te偶 jego sukcesem jest przekonanie jedynie tych, kt贸rzy i tak od dawna s膮 ju偶 przekonani? Jak膮 miar膮 mierzy膰, czy to wydarzenie mo偶e na tle k艂贸tni o kszta艂t relacji Ko艣ci贸艂 鈥 pa艅stwo da膰 pocz膮tek jakiej艣 nowej jako艣ci, czy te偶 pozostanie nic nieznacz膮cym przedsi臋wzi臋ciem garstki 艣wieckich chrze艣cijan popieranych przez niezbyt licznych hierarch贸w?

 
鈥濸os艂owie Prawa i Sprawiedliwo艣ci oburzeni ostatnimi dzia艂aniami rz膮du wobec katolik贸w za艂o偶yli parlamentarny zesp贸艂 przeciwdzia艂ania ateizacji. Jego pierwsz膮 inicjatyw膮 b臋dzie organizacja manifestacji przeciwko dyskryminacji ludzi wierz膮cych – 21 kwietnia w Warszawie鈥 – tak膮 informacj臋 opublikowa艂 22 marca Nasz Dziennik na swojej stronie internetowej. Artyku艂 opisuj膮cy now膮 inicjatyw臋 parlamentarzyst贸w skupionych wok贸艂 pani pos艂anki Anny Sobeckiej nosi zreszt膮 do艣膰 znamienny tytu艂 鈥瀂etrze膰 k艂y ateizmu鈥. Trzeba przyzna膰, 偶e w niczym nie ust臋puje on sile innych hase艂 formu艂owanych w ramach coraz gor臋tszych spor贸w na temat relacji Ko艣ci贸艂 鈥 pa艅stwo.
Podczas gdy jedni politycy i dzia艂acze spo艂eczni podejmuj膮 walk臋 z dyskryminacj膮 Ko艣cio艂a katolickiego i warto艣ci chrze艣cija艅skich, inni wzywaj膮 do przeci臋cia p臋powiny 艂膮cz膮cej polski Ko艣ci贸艂 i polski parlament. 鈥濿ygl膮da na to, 偶e zamiast demokracji uczestnicz膮cej – mamy demokracj臋 rynkowo 鈥 konkordatow膮. Na to, jak 偶yjemy, ogromny wp艂yw maj膮 biskupi i przedstawiciele wielkich korporacji, kt贸rych przecie偶 nikt nie wybra艂, na kt贸rych nikt nie g艂osowa艂, a kt贸rzy reprezentuj膮 interesy konkretnej instytucji, nie za艣 ca艂ego spo艂ecze艅stwa鈥 – czytamy z kolei w tegorocznej 鈥濭azetce Manifowej鈥.
 
Obserwuj膮c tylko ten niewielki wycinek dyskusji o Ko艣ciele, kt贸r膮 relacjonuj膮 najwi臋ksze polskie media, mo偶na odnie艣膰 wra偶enie, 偶e brakuje w Polsce 艣rodowisk, kt贸re s膮 zdolne do zaproponowana jakiego艣 alternatywnego sposobu podej艣cia do spraw Ko艣cio艂a i jego miejsca w spo艂ecze艅stwie. Tymczasem, pomi臋dzy Manif膮 a powo艂aniem nowej komisji parlamentarnej, w dniach od 16-go do 18-go marca br. odbywa艂 si臋 IX Zjazd Gnie藕nie艅ski. Sta艂 si臋 on okazj膮 do spotkania ponad 1000 chrze艣cijan z Polski i Europy, kt贸rzy wsp贸lnie debatowali nad tym, jak o偶ywi膰 zaanga偶owanie ludzi wierz膮cych na rzecz budowy wsp贸lnego 艣wiata w duchu warto艣ci przez nich wyznawanych.
Redaktor Cezary 艁asiczka z radia Tok Fm w audycji 鈥濴ekcja religii鈥 skomentowa艂 rzecz nast臋puj膮co: 鈥濵oi dzisiejsi go艣cie [Dominika Koz艂owska i Jakub Kiersnowski 鈥 przyp. aut.] na tym Zje藕dzie byli, w tym spotkaniu brali udzia艂, wyjechali podbudowani, a na 艣wiecie i tak nic si臋 nie zmieni艂o鈥. Jak膮 miar膮 mierzy膰, czy to wydarzenie mo偶e na tle k艂贸tni o kszta艂t relacji Ko艣ci贸艂 鈥 pa艅stwo da膰 pocz膮tek jakiej艣 nowej jako艣ci, czy te偶 pozostanie nic nieznacz膮cym przedsi臋wzi臋ciem garstki 艣wieckich chrze艣cijan popieranych przez niezbyt licznych hierarch贸w?
 
Trzeba bowiem podkre艣li膰, 偶e cho膰 samemu Zjazdowi patronowa艂 Arcybiskup J贸zef Kowalczyk, Metropolita Gnie藕nie艅ski, Prymas Polski, a w艣r贸d cz艂onk贸w komitetu honorowego Zjazdu znale藕li si臋 m.in.: kard. Stanis艂aw Dziwisz, Metropolita Krakowski, kard. Kazimierz Nycz, Metropolita Warszawski, arcybiskup J贸zef Michalik, Metropolita Przemyski, przewodnicz膮cy Konferencji Episkopatu Polski, arcybiskup Jeremiasz, Prezes Polskiej Rady Ekumenicznej, Prawos艂awny Arcybiskup Wroc艂awski i Szczeci艅ski, arcybiskup Henryk Muszy艅ski, Przewodnicz膮cy Zjazd贸w Gnie藕nie艅skich, arcybiskup Stanis艂aw G膮decki, Metropolita Pozna艅ski, wiceprzewodnicz膮cy Konferencji Episkopatu Polski, biskup Krzysztof Nitkiewicz, Przewodnicz膮cy Rady ds. Ekumenizmu Konferencji Episkopatu Polski, Biskup Sandomierski oraz ks. prof. dr hab. Piotr Mazurkiewicz, sekretarz Komisji Konferencji Biskup贸w UE, to tylko niekt贸rzy z nich uczestniczyli w obradach.
Skoro tak, to pytanie, jakie konkretne prze艂o偶enie 鈥 poza uznaniem, 偶e idea wyra偶ona w przes艂aniu Zjazdu jest ze wszech miar s艂uszna 鈥 mia艂 ten Zjazd na dzia艂ania podejmowane przez Episkopat Polski (lub te偶 na tre艣膰 wypowiedzi ksi臋偶y i biskup贸w) by膰 mo偶e nie jest bezzasadne? Czy dla kt贸rego艣 z ksi臋偶y sta艂 si臋 on impulsem sk艂aniaj膮cym do zrewidowania swojego stosunku do obecno艣ci lekcji religii w szko艂ach, dzia艂alno艣ci parafii, zasad finansowania Ko艣cio艂a? Czy te偶 jego sukcesem jest przekonanie jedynie tych, kt贸rzy i tak od dawna s膮 ju偶 przekonani?
 
Szkoda te偶, 偶e na Zje藕dzie zabrak艂o solidnej reprezentacji polityk贸w, kt贸rzy w swych dzia艂aniach odwo艂uj膮 si臋 do chrze艣cija艅skich zasad. Szkoda te偶, 偶e zabrak艂o dobrej reprezentacji 艣rodowisk konserwatywnych. Poza licznymi organizacjami charytatywnymi oraz dzia艂aj膮cymi na rzecz pojednania mi臋dzy narodami (te dwa w膮tki stanowi艂y ni膰 przewodni膮 Zjazdu), spor膮 cz臋艣膰 prelegent贸w stanowi艂y osoby, kt贸re tak偶e nale偶a艂oby zaliczy膰 do grona 鈥瀙rzekonanych鈥: ks. Tomasz Halik, siostra Ma艂gorzata Chmielewska, bp Grzegorz Ry艣 czy o. Ludwik Wi艣niewski. O potrzebie dialogu z wyznawcami innych religii i 艣wiatopogl膮d贸w, konieczno艣ci wi臋kszego zaanga偶owania obywatelskiego w budowanie wsp贸lnot ko艣cielnych i spo艂ecznych, brania wi臋kszej odpowiedzialno艣ci za ich kszta艂t czy te偶 po艂o偶enia wi臋kszego nacisku na wzmocnienie oddolnych dzia艂a艅 w Ko艣ciele i spo艂ecze艅stwie 鈥 z pewno艣ci膮 tych go艣ci nie trzeba by艂o o tym przekonywa膰. Nie znaczy to jednak, 偶e Zjazd niczego nie zmieni艂. Aby zobaczy膰, jaki by艂 sens tego wydarzenia, nale偶y zrezygnowa膰 z perspektywy, kt贸r膮 przyj臋艂am w pierwszej cz臋艣ci analiz.
Przegl膮daj膮c komentarze po Zje藕dzie, w 偶adnym z nich nie natrafi艂am na okre艣lenie, 偶e by艂o to spotkanie 鈥瀔atolik贸w otwartych鈥. Fakt ten zdziwi艂 mnie nie dlatego, 偶e sama jestem zwolenniczk膮 odwo艂ywania si臋 do tego typu okre艣le艅. Chodzi raczej o to, 偶e 鈥 bior膮c pod uwag臋 sam膮 tylko list臋 艣rodowisk zaanga偶owanych w jego organizacj臋 czy te偶 wykaz temat贸w – okazuje si臋, i偶 z grubsza pokrywa si臋 ona z tematami i 艣rodowiskami, kt贸re przez publicyst贸w zwykle klasyfikowane s膮 jako cz臋艣膰 dziedzictwa w艂a艣nie 鈥瀔atolicyzmu otwartego鈥.
Dzi艣 terminy 鈥濳o艣ci贸艂 otwarty鈥 czy 鈥瀔atolicy otwarci鈥 najcz臋艣ciej u偶ywane s膮 jednak w publicystyce, kt贸ra zajmuje si臋 Ko艣cio艂em jako instytucj膮. Oczywi艣cie, taka perspektywa jest zrozumia艂a i nieraz potrzebna. Ko艣ci贸艂 istnieje bowiem w okre艣lonych ramach demokratycznego pa艅stwa, wywieraj膮c sw贸j wp艂yw na kszta艂t 偶ycia spo艂eczno-politycznego. Co wi臋cej, jest powi膮zany z pa艅stwem sieci膮 r贸偶nego rodzaju zale偶no艣ci natury prawno-finansowej. Niestety, dzi艣 w my艣leniu o Ko艣ciele bardzo cz臋sto uwzgl臋dnia si臋 jedynie t臋 perspektyw臋, przyjmuj膮c kt贸r膮 z konieczno艣ci musimy definiowa膰 o艣rodki w艂adzy, strefy wp艂yw贸w, frakcje. Bior膮c pod uwag臋 jedynie ten punkt widzenia, mo偶na 艣mia艂o potwierdzi膰, 偶e Zjazd Gnie藕nie艅ski nie sta艂 si臋 zaczynem jakiej艣 nowej si艂y w Ko艣ciele albo te偶 manifestacj膮 znaczenia wspomnianego ju偶 鈥濳o艣cio艂a otwartego鈥.
 
W moim przekonaniu w pytaniu o sens tego Zjazdu perspektywa instytucjonalna i polityczna musi ust膮pi膰 miejsca perspektywie wiary. Semper reformanda? Czy te偶 semper purificanda? Jak ma wygl膮da膰 nasz wk艂ad w budowanie wsp贸lnoty ludzi wierz膮cych? Jak dzi艣 nale偶y odczytywa膰 miejsce i rol臋 chrze艣cijan w coraz bardziej zr贸偶nicowanym, sk艂贸conym i pogr膮偶onym w kryzysie 艣wiecie? Odpowiedzi, kt贸re pada艂y podczas Zjazdu, by艂y w zasadzie zgodne: Ko艣ci贸艂 i 艣wiat wci膮偶 potrzebuj膮 odnowy. Jednak dla chrze艣cijan jedyn膮 drog膮 odnowy 艣wiata jest wewn臋trzna odnowa naszej wiary. Je艣li chcemy da膰 co艣 艣wiatu, musimy najpierw odnowi膰 nasz膮 to偶samo艣膰 chrze艣cija艅sk膮, a nie 艣wieck膮. W tym sensie dobry obywatel musi wpierw sta膰 si臋 艣wi臋tym obywatelem. Nie znaczy to oczywi艣cie, 偶e w debatach publicznych, w kt贸rych bior膮 udzia艂 ludzie r贸偶nych wyzna艅 i 艣wiatopogl膮d贸w, mamy si臋 odwo艂ywa膰 jedynie do argument贸w wyp艂ywaj膮cych z wiary. Ju偶 艣w. Tomasz podkre艣la艂, 偶e dop贸ki tylko mo偶emy, poruszajmy si臋 na poziomie naturalnego poznania. Chodzi raczej o to, by艣my jako obywatele nie brali w nawias naszej chrze艣cija艅skiej to偶samo艣ci. Je偶eli b臋dziemy si臋 koncentrowa膰 wy艂膮cznie na tym, w jaki spos贸b mo偶emy wp艂ywa膰 na 艣wiat, bez jednoczesnego mierzenia si臋 z pytaniem, jakie jest dzi艣 moje 鈥 chrze艣cijanina 鈥 miejsce w 艣wiecie, b臋dziemy tylko generowali wci膮偶 nowe wersje tego samego kryzysu.
Pozwol臋 sobie zako艅czy膰 te rozwa偶ania jeszcze jednym cytatem, kt贸ry, jak s膮dz臋, pozwoli zobaczy膰 w innym 艣wietle te, kt贸re m贸j tekst otwiera艂y. Ksi膮dz biskup Grzegorz Ry艣 w kazaniu wyg艂oszonym podczas Mszy 艣w. w intencji pani Anny i pana Jerzego Turowicz贸w, rozpoczynaj膮cej obchody roku Jerzego Turowicza, powiedzia艂: 鈥濳o艣ci贸艂 jest stale wezwany do tego, 偶eby si臋 oczyszcza膰. Nie tylko zmienia膰, ale te偶 oczyszcza膰. Jest wezwany do tego, 偶eby zrobi膰 rachunek sumienia, 偶eby zobaczy膰, 偶e dopuszcza si臋 win i zgorszenia. Zobaczy膰, 偶e nawet tajemne jego grzechy s膮 tak naprawd臋 zgorszeniem dla 艣wiata. Mo偶e kto艣 zapyta膰, czy wolno w taki spos贸b m贸wi膰 o Ko艣ciele? Czy wolno tak m贸wi膰 o Ko艣ciele w Polsce? Niekt贸rzy m贸wi膮, 偶e czas jest niedobry dla Ko艣cio艂a. 呕e wiara i Ko艣ci贸艂 s膮 z wielu stron atakowane. Czy w takim czasie wolno w ten spos贸b m贸wi膰 o Ko艣ciele? Czy moment jest po temu odpowiedni?
Co by napisa艂 Pan Jerzy? Zapyta艂by zapewne, dlaczego katolicy w Polsce nie maj膮 by膰 traktowani jak doro艣li ludzie. I napisa艂by co艣 wi臋cej, bo tak pisa艂 50 lat temu, kiedy zaczyna艂 si臋 Sob贸r i kiedy w komunistycznej Polsce by艂o rzeczywi艣cie ci臋偶ko: 偶e je艣li Ko艣ci贸艂 znalaz艂 si臋 w sytuacji, kt贸ra mu nie sprzyja, to tym bardziej musi by膰 radykalny, tym bardziej musi 偶y膰 Ewangeli膮 i tym dok艂adniej musi robi膰 rachunek sumienia. Dla Pana Jerzego to nie by艂a kwestia taktyki, tu sz艂o o co艣 znacznie g艂臋bszego: o co艣, co tak偶e dzisiaj jest wa偶nym tematem do przemy艣lenia.
Chodzi mianowicie o rozumienie tego, czym w og贸le jest Ko艣ci贸艂; na czym polega jego misja i jego relacja do 艣wiata 鈥 zw艂aszcza wtedy (!), gdy ten 艣wiat wydaje si臋 zdechrystianizowany. Ot贸偶 to w艂a艣nie taki 艣wiat domaga si臋 po stronie Ko艣cio艂a nie strachu, lecz otwarto艣ci鈥.
 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij