Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Prof. Stempin: Co po Franciszku?

Najwi─Öcej zale┼╝y od wyboru nast─Öpcy Franciszka. Papie┼╝, dokonuj─ůc kreacji kardynalskich, obdarza nimi hierarch├│w o podobnej jak on wra┼╝liwo┼Ťci. Tym samym zwi─Öksza szans─Ö wyboru duchowego pobratymca.

@marjacielecka

@marjacielecka


Wywiad pochodzi z┬á36. numeru┬ápapierowego Magazynu ÔÇ×KontaktÔÇŁ pod tytu┼éem ÔÇ×Biblia dziesi─ÖcioleciaÔÇŁ.
KAROL KLECZKA: Mija pi─ůty rok pontyfikatu. Mo┼╝na powiedzie─ç, ┼╝e papie┼╝ Franciszek dokonuje reformy Ko┼Ťcio┼éa. Sam pod koniec zesz┼éego roku przedstawi┼é kardyna┼éom jej ┬ászczeg├│lne wytyczne. Jednak reforma ta nie dzieje si─Ö na poziomie dekret├│w czy dokument├│wÔÇŽ
PROF. ARKADIUSZ STEMPIN:┬áNic dziwnego. Trudno zadekretowa─ç czy wyrazi─ç w dokumentach odej┼Ťcie od urz─Ödowego traktowania wiernych, patrzenia na nich z g├│ry z poczuciem moralno-instytucjonalnej wy┼╝szo┼Ťci. Papie┼╝ napomina, ┼╝e duchowni musz─ů przesta─ç grozi─ç kaznodziejskim palcem, patrz─ůc przy tym z wyrzutem i pogard─ů na grzesz─ůcych.
Czyli to zmiana praktyki: Franciszek uczy inaczej patrze─ç na wiernych i do nich podchodzi─ç. Gdzie naj┼éatwiej to zauwa┼╝y─ç?
Mo┼╝e najbardziej uwidacznia si─Ö to w stosunku do homoseksualist├│w. Bez zmiany doktryny Franciszek namawia do traktowania ich z respe┬áktem. De facto powo┼éuje si─Ö przy tym na samego Chrystusa i Jego s┼éowa: ÔÇ×Kto jest bez winy, niech pierwszy rzuci kamieniemÔÇŁ (J 8, 7).
Co zatem ze zmian─ů doktrynaln─ů? Przecie┼╝ niekt├│rzy krytycy papie┼╝a zarzucaj─ů mu w┼éa┼Ťnie zerwanie z nauczaniem Paw┼éa VI czy Jana Paw┼éa II.
Warto pami─Öta─ç, ┼╝e na polu doktryny najbardziej spektakularna pr├│ba strukturalnej zmiany ÔÇô czyli ta wobec os├│b rozwiedzionych, pozostaj─ůcych w nowych zwi─ůzkach, z mo┼╝liwo┼Ťci─ů uczestniczenia w sakramencie komunii ÔÇô zako┼äczy┼éa si─Ö tak naprawd─Ö pora┼╝k─ů. Zwolennicy papie┼╝a przegrali konfrontacje na obydwu synodach w Rzymie.
To z czym w┼éa┼Ťciwie mamy do czynienia? To jeden projekt czy kilka? Kardyna┼é Walter Kasper nazywa ten projekt ÔÇ×rewolucj─ů czu┼éo┼ŤciÔÇŁ ÔÇô to chyba dobre okre┼Ťlenie na to, ┼╝e trudno reformerskie zap─Ödy Franciszka jednoznacznie uj─ů─ç?
Papie┼╝ Franciszek wprowadza trzy zasadnicze reformy. Pierwsza to decentralizacja Kurii Rzymskiej, jej uszczuplenie i zmiana jej funkcji z centrali dowodzenia na jednostk─Ö s┼éu┼╝ebn─ů. Najbardziej jest to widoczne w osobie kardyna┼éa Sekretarza Stanu. Obecny, kardyna┼é Pietro Parolin, nie jest jak jego poprzednik ÔÇô kardyna┼é Tarcisio Bertone ÔÇô swego rodzaju ÔÇ×wicepapie┼╝emÔÇŁ, strojnym w z┼éote ornaty narcyzem, tylko szarym s┼éug─ů. Druga reforma to przeniesienie kompetencji z Rzymu na ko┼Ťcio┼éy lokalne i kolegialny synod biskup├│w. I wreszcie trzecia reforma, pastoralna, to zamiana Ko┼Ťcio┼éa na biedny Ko┼Ťci├│┼é biednych ludzi. Bo taki los dzieli wi─Ökszo┼Ť─ç jego wyznawc├│w.
Kto┼Ť ÔÇ×przeszkadzaÔÇŁ papie┼╝owi w tych zmianach?
We wszystkich trzech wymiarach Franciszek napotyka op├│r, cho─çby w┼Ťr├│d hierarchii i kr─Ög├│w konserwatywnych. Portale tych ostatnich wyros┼éy w Internecie jak grzyby po deszczu. Przy czym warto zauwa┼╝y─ç, ┼╝e krytyka Franciszka jest i bezpo┼Ťrednia, i po┼Ťrednia ÔÇô na przyk┼éad w formie adoracji jego poprzednika, Benedykta XVI. Jeden z najlepiej poinformowanych watykanist├│w, Marco Politi, nie przez przypadek ostatni─ů swoj─ů ksi─ů┼╝k─Ö o papie┼╝u zatytu┼éowa┼é ÔÇ×Samotny w┼Ťr├│d wilk├│wÔÇŁÔÇŽ
A Polacy? Jeszcze ca┼ékiem niedawno pytanie o to, czy Polacy kochaj─ů papie┼╝a, wydawa┼éo si─Ö mie─ç trywialn─ů odpowied┼║. Jak to dzi┼Ť wygl─ůda?
Nie s─ůdz─Ö ┼╝eby darzyli Franciszka wielkim uczuciem. Zbyt wielu pami─Öta jeszcze polskiego papie┼╝a. St─ůd stosunek do ka┼╝dego jego nast─Öpcy jest funkcj─ů emocjonalnej relacji do papie┼╝a Polaka. W du┼╝ym stopniu bezrefleksyjnej. Nauczanie papieskie Jana Paw┼éa II nie by┼éo znane, cho─ç kolejne jego encykliki by┼éy kupowane w ramach prezent├│w komunijnych. Przyk┼éad? Wystarczy przypomnie─ç papieskie wyst─ůpienie w Polsce, kiedy czerwony ze z┼éo┼Ťci, wal─ůc pi─Ö┼Ťci─ů w kant m├│wnicy, pi─Ötnowa┼é masow─ů aborcj─Ö Polak├│w.
W czym najbardziej si─Ö to oddalenie Polak├│w od papie┼╝a Polaka wyra┼╝a? To niecodzienna diagnoza, zw┼éaszcza je┼Ťli we┼║mie si─Ö pod uwag─Ö ilo┼Ť─ç wyst─ůpie┼ä frazy ÔÇ×Jan Pawe┼é IIÔÇŁ w homiliachÔÇŽ
My┼Ťl─Ö, ┼╝e mo┼╝na wskaza─ç pewien szczeg├│lny moment. Rozbie┼╝no┼Ť─ç mi─Ödzy nauczaniem papieskim a jego recepcj─ů w Polsce, odzwierciedli┼éa si─Ö najmocniej w stosunku do wojny w Iraku w 2003 roku. Podczas gdy Jan Pawe┼é II niczym lew ze wzg├│rza watyka┼äskiego pr├│bowa┼é zapobiec misyjnej wojnie organizowanej przez neokonserwatyst├│w z Waszyngtonu, w Polsce rz─ůdz─ůcy skrz─Ötnie to przemilczeli, Ko┼Ťci├│┼é hierarchiczny w┼éo┼╝y┼é g┼éow─Ö w piasek, a wierni, konsumuj─ůc wadowickie krem├│wki, chyba nawet poj─Öcia nie mieli o stanowisku Jana Paw┼éa II. O tym si─Ö jednak nie pami─Öta, kontempluj─ůc jego w wi─Ökszo┼Ťci koszmarno-kiczowate pomniki.
@marjacielecka

@marjacielecka


Skoro Franciszka w Polsce jest ma┼éo, to sp├│jrzmy chocia┼╝, jak papieska reforma przebiega poza naszym Ko┼Ťcio┼éem. Zazwyczaj my┼Ťli si─Ö u nas o chrze┼Ťcija┼ästwie w kategoriach europocentrycznych. Co wi─Öc pontyfikat Franciszka znaczy dla Ko┼Ťcio┼éa powszechnego?
Prosz─Ö zauwa┼╝y─ç, dok─ůd papie┼╝ si─Ö udaje z pielgrzymkami. To absolutne peryferie Ko┼Ťcio┼éa. Ostatnio do Bangladeszu i Birmy. Bangladesz to chyba najbiedniejszy kraj ┼Ťwiata, n─Ökany dodatkowo powodziami. Kreacje kardynalskie te┼╝ otrzymuj─ů przede wszystkim hierarchowie z tak zwanego by┼éego ÔÇ×Trzeciego ┼ÜwiataÔÇŁ. A je┼Ťli ju┼╝ ci z Europy, to duchowni wolni od pontyfikalnego zaci─Öcia, jak arcybiskup Corrado Lorefice z Palermo. W obydwu wypadkach egzemplifikuje to kurs pontyfikatu w wymiarze ┼Ťwiatowym: Franciszek stan─ů┼é na czele biednego Ko┼Ťcio┼éa biednych ludzi, kt├│rzy potrzebuj─ů Boga mi┼éosiernego, a nie karz─ůcego. Tutaj wida─ç zmian─Ö, kt├│r─ů niesie jego pontyfikat, a o kt├│rej m├│wi┼éem wcze┼Ťniej.
No dobrze, ale co po Franciszku? Papie┼╝ ma ju┼╝ osiemdziesi─ůt jeden lat, a wci─ů┼╝ stawia przed sob─ů i Ko┼Ťcio┼éem wiele zada┼ä. Jakie widzi pan mo┼╝liwe scenariusze po jego pontyfikacie?
Oczywi┼Ťcie, zar├│wno na szczytach kurii rzymskiej, jak i szczeg├│lnie w ko┼Ťcio┼éach lokalnych, wi─Ökszo┼Ť─ç hierarch├│w nie popiera kursu Franciszka i jest wroga jego reformie. Nieformalnym liderem tej grupy jest afryka┼äski kardyna┼é Robert Sarah, rezyduj─ůcy w Rzymie prefekt Kongregacji do spraw Kultu Bo┼╝ego i Dyscypliny Sakrament├│w. Ale najwi─Öcej w instytucji zorganizowanej hierarchicznie zale┼╝y od wyboru nast─Öpcy. Papie┼╝, dokonuj─ůc kreacji kardynalskich, obdarza nimi hierarch├│w o podobnej jak on wra┼╝liwo┼Ťci i teologicznym spojrzeniu, wi─Öc tym samym zwi─Öksza szans─Ö wyboru duchowego pobratymca.
Kto zatem miałby kontynuować reformę Franciszka?
W chwili obecnej najwi─Öksze szanse na obj─Öcie schedy po nim mia┼éby honduraski kardyna┼é Oscar Maradiaga, co oznacza┼éoby kontynuacj─Ö pontyfikatu Franciszka. Najbli┼╝sze konklawe b─Ödzie w┼éa┼Ťnie starciem zwolennik├│w Maradiagi i Saraha. W przypadku elekcji tego drugiego, pontyfikat Franciszka zostanie elegancko ÔÇ×zapomnianyÔÇŁ.
***
Prof. Arkadiusz Stempin jest historykiem, politologiem i watykanist─ů. Komentator polityczny, wyk┼éadowca Wy┼╝szej Szko┼éy Europejskiej im. ks. J. Tischnera.
***
Pozosta┼ée teksty z bie┼╝─ůcego numeru dwutygodnika ÔÇ×KontaktÔÇŁ mo┼╝na znale┼║─ç┬átutaj.
***
Polecamy tak┼╝e:

P─Ödziwiatr: Jest wielu Jack├│w Mi─Ödlar├│w w polskich seminariach

Wieloma g┼éosami o Janie Pawle II

G├│rski: Uwierz w dzieci!

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś