Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Prof. Lipowicz: Prawo ma chroni─ç s┼éabszego!

Kluczowa jest tu dla mnie kategoria ÔÇ×s┼éabszegoÔÇŁ, czy nawet ÔÇ×najs┼éabszegoÔÇŁ. Musimy ca┼éy czas pami─Öta─ç o tym, ┼╝e podstawow─ů funkcj─ů prawa jest w┼éa┼Ťnie obrona takich os├│b.

ilustr.: Kuba Mazurkiewicz


Prof. Irena Lipowicz, Rzecznik Praw Obywatelskich, stwierdzi┼éa, ┼╝e wysoko┼Ť─ç kwoty wolnej od podatku, kt├│ra wynosi w Polsce 3089 z┼é i jest dwukrotnie ni┼╝sza od ustawowego minimum egzystencji, jest niezgodna z zapisan─ů w┬ápolskiej Konstytucji zasad─ů sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej. I przekaza┼éa spraw─Ö do Trybuna┼éu Konstytucyjnego. W rozmowie z nami t┼éumaczy, co prawna gwarancja sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej oznacza dla obywateli RP.
Z prof. Iren─ů Lipowicz rozmawia Stanis┼éaw Zakroczymski
 
Rozpoczynamy now─ů seri─Ö rozm├│w Magazynu Kontakt, zatytu┼éowan─ů ÔÇ×KWESTIE KLUCZOWEÔÇŁ. Raz w miesi─ůcu w naszym internetowym wydaniu ukazywa─ç si─Ö b─Öd─ů wywiady z wybitnymi, a pozostaj─ůcymi cz─Östo w cieniu lud┼║mi polskiej nauki i ┼╝ycia publicznego, kt├│rzy w swojej dzia┼éalno┼Ťci dotykaj─ů spraw kluczowych dla funkcjonowania pa┼ästwa i spo┼éecze┼ästwa polskiego. Dzi┼Ť wywiad z prof. Iren─ů Lipowicz. W styczniu uka┼╝e si─Ö rozmowa z socjologiem, prof. Kazimierzem M. S┼éomczy┼äskim na temat podzia┼é├│w klasowych w Polsce. W lutym w rozmowie z politologiem prof. Jackiem Czaputowiczem poruszymy temat suwerenno┼Ťci pa┼ästwowej w kontek┼Ťcie globalizuj─ůcego si─Ö ┼Ťwiata. Polecamy si─Ö na przysz┼éo┼Ť─ç!
 
***
STANIS┼üAW ZAKROCZYMSKI:Mamy w Polsce bardzo szczeg├│ln─ů konstytucj─Ö.
PROF. IRENA LIPOWICZ: To prawda. I zarazem dow├│d, ┼╝e jest to nasza, polska konstytucja.
┼╗adna inna europejska ustawa zasadnicza nie posiada takiego przepisu jak nasz artyku┼é drugi. Wed┼éug niego Rzeczpospolita Polska nie tylko jest demokratycznym pa┼ästwem prawa, ale ma tak┼╝e ÔÇ×urzeczywistnia─ç zasady sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznejÔÇŁ. Co to zmienia w sytuacji przeci─Ötnego obywatela?
Skoro zawarto tak─ů zasad─Ö w konstytucji, to oznacza, ┼╝e jest ona wa┼╝n─ů wskaz├│wk─ů dla dzia┼éa┼ä pa┼ästwa i wytyczn─ů dla poczyna┼ä jego organ├│w. Wynika z tego r├│wnie┼╝, ┼╝e parlament, stanowi─ůc prawo, powinien zwraca─ç uwag─Ö na to, czy jaka┼Ť grupa spo┼éeczna nie zosta┼éa w spos├│b trwa┼éy pokrzywdzona lub nadmiernie uprzywilejowana. Ponadto administracja publiczna, prokuratura, s─ůdy i inne instytucje pa┼ästwa powinny mie─ç to na wzgl─Ödzie przy stosowaniu prawa, jak r├│wnie┼╝ podczas opracowywania akt├│w wykonawczych czy wydawania wyrok├│w. Chodzi mi─Ödzy innymi o to, aby ci najsilniejsi, maj─ůcy najwi─Öksz─ů si┼é─Ö przebicia, nie byli jeszcze dodatkowo uprzywilejowani przez prawoÔÇŽ
Rzecznik jest jedynym urz─Ödnikiem pa┼ästwowym, kt├│ry ma ustawowy obowi─ůzek dopomina─ç si─Ö o sprawiedliwo┼Ť─ç spo┼éeczn─ů. Jak pani rozumie to poj─Öcie?
Kluczowa jest tu dla mnie kategoria ÔÇ×s┼éabszegoÔÇŁ, czy nawet ÔÇ×najs┼éabszegoÔÇŁ. Musimy ca┼éy czas pami─Öta─ç o tym, ┼╝e podstawow─ů funkcj─ů prawa, opr├│cz ochrony jednostki i wsp├│lnoty pa┼ästwowej, jest w┼éa┼Ťnie obrona takich os├│b. Przede wszystkim dotyczy to ubogich, ale nie tylko. Zdarza si─Ö przecie┼╝ cz─Östo, ┼╝e kto┼Ť na skutek niezawinionego zdarzenia losowego znalaz┼é si─Ö nagle w trudnym po┼éo┼╝eniu prawnym. S─ů te┼╝ pewne kategorie obywateli, kt├│re jakby z definicji s─ů s┼éabsze, na przyk┼éad osoby z niepe┼énosprawno┼Ťci─ů, a tak┼╝e cz─Östo osoby s─Ödziwe, i te grupy powinny by─ç szczeg├│lnie chronione.
Pani poprzednicy wyra┼╝ali bardzo r├│┼╝ne pogl─ůdy na temat sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej. Profesor Ewa ┼ü─Ötowska traktowa┼éa t─Ö zasad─Ö g┼é├│wnie w odniesieniu do formalnej r├│wno┼Ťci obywateli wobec prawa, Natomiast jej nast─Öpca, profesor Tadeusz Zieli┼äski, twierdzi┼é na przyk┼éad, ┼╝e sprawiedliwo┼Ť─ç spo┼éeczna to przede wszystkim konieczno┼Ť─ç rozbudowy praw socjalnych, kt├│re, jak twierdzi┼é dwadzie┼Ťcia lat temu, s─ů ograniczane przez ÔÇ×gorliwo┼Ť─ç dzisiejszych neofit├│w tkwi─ůcych na pozycjach wczesnego XIX-wiecznego kapitalizmuÔÇŁ. Kt├│re z tych stanowisk by┼éoby Pani bli┼╝sze?
Oczywi┼Ťcie w og├│lnym poj─Öciu sprawiedliwo┼Ťci zawiera si─Ö tak┼╝e r├│wne traktowanie. Jednak dzisiaj nie musimy ju┼╝ na co dzie┼ä wywodzi─ç zasady sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej z tej og├│lnej formu┼éy, poniewa┼╝ od czas├│w, kiedy pani profesor ┼ü─Ötowska by┼éa rzecznikiem, podstawy normatywne formalnej r├│wno┼Ťci znacznie si─Ö wzmocni┼éy. Natomiast faktycznie brak sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej spowodowany gorszym traktowaniem ca┼éych grup spo┼éecznych ze wzgl─Ödu na ich pewne cechy, tak┼╝e ze wzgl─Ödu na luki b─ůd┼║ zaniechania prawne i brak dostatecznej wra┼╝liwo┼Ťci w┼éadzy, to s─ů problemy, z kt├│rym wci─ů┼╝ musimy si─Ö zmaga─ç, odwo┼éuj─ůc si─Ö do Konstytucji.
Ten temat pojawi┼é si─Ö zreszt─ů ostatnio, przy okazji 25-lecia wolno┼Ťci. Niekt├│rzy twierdz─ů, ┼╝e mamy wolno┼Ť─ç, a brakuje namÔÇŽ
ÔÇŽbraterstwa?
Tak twierdzi profesor Modzelewski. Ale mo┼╝e to braterstwo nie mo┼╝e pojawi─ç si─Ö dlatego, ┼╝e brakuje w┼éa┼Ťnie podstaw sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej?
Tu musz─Ö z ca┼é─ů moc─ů podkre┼Ťli─ç, ┼╝e Rzecznik Praw Obywatelskich jest urz─Ödem z natury apolitycznym. Cz─Östo opowiadanie si─Ö za lub przeciw sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej bywa uto┼╝samiane z okre┼Ťlonym kierunkiem politycznym. Ja chc─Ö si─Ö od tego zdecydowanie zdystansowa─ç. St─ůd operuj─Ö najch─Ötniej neutraln─ů kategori─ů ÔÇ×s┼éabszegoÔÇŁ: osoby, podmiotu, kt├│ry powinien by─ç przez prawo i przez aparat pa┼ästwa obj─Öty szczeg├│ln─ů piecz─ů. W mojej pracy stykam si─Ö z ogromn─ů liczb─ů takich os├│b.
W┼éa┼Ťnie. Rocznie dochodz─ů do urz─Ödu tysi─ůce skargÔÇŽ
Oko┼éo siedemdziesi─Öciu tysi─ÖcyÔÇŽ
To wielka skala. Jakie kryterium bierze pani pod uwag─Ö, gdy waha si─Ö, czy dana sprawa stoi w sprzeczno┼Ťci z zasad─ů sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej i czy nale┼╝y zaskar┼╝y─ç j─ů do Trybuna┼éu Konstytucyjnego?
Przede wszystkim trzeba wyja┼Ťni─ç, ┼╝e praktycznie ka┼╝dy rzecznik na ┼Ťwiecie, mimo r├│┼╝nych kultur i system├│w prawnych, jest w stanie za┼éatwi─ç do ko┼äca pozytywnie, w pe┼éni zgodnie z oczekiwaniami wnioskodawcy, oko┼éo jednej pi─ůtej trafiaj─ůcych do niego spraw. Kolejne 20 procent to sukces cz─Ö┼Ťciowy. Nast─Öpne oko┼éo 30 procent skarg, kt├│re w gruncie rzeczy s─ů wo┼éaniem o informacj─Ö i pomoc prawn─ů. Jest te┼╝ du┼╝y procent skarg niew┼éa┼Ťciwie kierowanych, w przypadku kt├│rych tylko pomagamy nadawcom odnale┼║─ç w┼éa┼Ťciwego adresata. Niestety, s─ů te┼╝ liczne przypadki spraw, gdy jest ju┼╝ za p├│┼║no, by podj─ů─ç jak─ůkolwiek interwencj─Ö, min─Ö┼éy ustawowe terminy, bo zainteresowany nie mia┼é, na przyk┼éad, mo┼╝liwo┼Ťci skorzysta─ç z pomocy prawnej w odpowiednim czasie. Na szcz─Ö┼Ťcie mamy lata, w kt├│rych dochodzimy do 27-procentowej skuteczno┼Ťci spraw zako┼äczonych pozytywnie. To bardzo du┼╝o.
A co si─Ö dzieje ze sprawami, kt├│rych nie udaje si─Ö za┼éatwi─ç?
Czasami okazuje si─Ö, ┼╝e trwa┼ée pokrzywdzenie obywatela czy migranta wynika nie z tego, ┼╝e co┼Ť zaniedba┼é, ale ┼╝e pracownik urz─Ödu by┼é nieuczciwy, albo ÔÇô m├│wi─ůc delikatnie ÔÇô niem─ůdry, bo nie zapozna┼é si─Ö dostatecznie z prawem. Bywa jednak, ┼╝e wszyscy chc─ů dobrze, a sam przepis jest z┼éy albo niezgodny z konstytucj─ů. Ustawodawca sformu┼éowa┼é go w spos├│b, kt├│ry w┼éa┼Ťnie sprzeciwia si─Ö zasadzie sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej. Wtedy w biurze rzecznika dokonujemy pewnego rodzaju ÔÇ×zsumowaniaÔÇŁ takich spraw i wyst─Öpujemy do odpowiedniego ministra o zmian─Ö z┼éych przepis├│w lub bezpo┼Ťrednio do Trybuna┼éu Konstytucyjnego o stwierdzenie ich niezgodno┼Ťci z ustaw─ů zasadnicz─ů.
Czy taki mechanizm zadzia┼éa┼é w przypadku wniosku w sprawie kwoty wolnej od podatku?
W przypadku dw├│ch kategorii os├│b, ofiar przemocy i ludzi ubogich, zawsze jest nieco inaczej. Docieraj─ů do nas zwykle osoby bezradne, skar┼╝─ůce si─Ö na sw├│j los. One nie potrafi─ů nam powiedzie─ç: ÔÇ×To dlatego, ┼╝e jest za niska kwota wolna od podatku, kt├│ra wynosi 3089 z┼éotych i prosz─Ö mi j─ů podwy┼╝szy─ç do 5270, a wtedy moje prawa b─Öd─ů zabezpieczone zgodnie z konstytucj─ůÔÇŁ. To nie ich rola. Dopiero analiza ich dramatycznej sytuacji ┼╝yciowej, jako swego rodzaju produkt uboczny ich zasadniczych skarg na r├│┼╝ne rzeczy, na przyk┼éad na nieotrzymanie zasi┼éku czy brak mieszkania socjalnego, doprowadzi┼é nas do tego wniosku. Z tego krzyku, czasem protestu czy nawet pikiet ludzi, kt├│rzy wiedz─ů tylko, ┼╝e dzieje im si─Ö krzywda, wywnioskowali┼Ťmy, gdzie znajduj─ů si─Ö rzeczywiste ┼║r├│d┼éa ich problem├│w i jak mo┼╝emy spr├│bowa─ç pom├│c. To efekt wielu miesi─Öcy pracy zatrudnionych w urz─Ödzie rzecznika ludzi.
Co dokładnie wykryli?
Zesp├│┼é Wst─Öpnej Oceny Wniosk├│w ÔÇ×wydoby┼éÔÇŁ ten paradoks dotycz─ůcy obywateli, kt├│rym z jednej strony zgodnie z ustaw─ů przys┼éuguje prawo do otrzymywania pomocy spo┼éecznej, z kt├│rych z drugiej za┼Ť strony pa┼ästwo ┼Ťci─ůga podatek. Czyli prawodawca sam przyzna┼é, ┼╝e to s─ů ludzie znajduj─ůcy si─Ö w skrajnym ub├│stwie, kt├│rym pa┼ästwo musi pomaga─ç, i jednocze┼Ťnie na┼éo┼╝y┼é na nich obowi─ůzek utrzymywania pa┼ästwa.
Czyli kwota wolna od podatku wtedy by┼éaby sprawiedliwa, gdyby przekracza┼éa pr├│g skrajnego ub├│stwa?
To nie jest takie proste. Ja tylko wskazuj─Ö na niekonsekwencj─Ö ustawodawcy. Chc─Ö przypomnie─ç, ┼╝e istota obci─ů┼╝enia podatkowego polega na tym, ┼╝e oczekujemy, i┼╝ do utrzymania pa┼ästwa b─Ödzie si─Ö przyczynia┼é kto┼Ť, kto jest w stanie te ci─Ö┼╝ary ponie┼Ť─ç. Pa┼ästwo nie powinno natomiast absolutne swoim dzia┼éaniem wtr─ůca─ç nikogo w skrajne ub├│stwo! Mo┼╝na sobie przecie┼╝ wyobrazi─ç sytuacj─Ö, w kt├│rej kto┼Ť balansuje na cienkiej linie skrajnego ub├│stwa. Jeszcze z niej nie spad┼é, ale konieczno┼Ť─ç uiszczenia tego podatku mo┼╝e sprawi─ç, ┼╝e si─Ö to stanie. To jest w moim odczuciu niezgodne z zasad─ů sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej. Poruszy┼éam t─Ö kwesti─Ö w niedawnej rozmowie z rektorem i mam nadziej─Ö, ┼╝e ÔÇ×obudziÔÇŁ ona r├│wnie┼╝ ┼Ťrodowisko naukowe.
A czy nie uwa┼╝a pani, ┼╝e zasadniczy problem polega na tym, ┼╝e ani kwota wolna od podatku, ani ┼Ťwiadczenia dla os├│b bezrobotnych czy pomocy spo┼éecznej, nie maj─ů mechanizmu obowi─ůzkowej ustawowej waloryzacji? Najwi─Ökszym kuriozum by┼éo ju┼╝ chyba, gdy w zwi─ůzku ze wzrostem cen ustawowa granica ub├│stwa spad┼éa poni┼╝ej granicy minimum egzystencji i dwa lata temu trzeba j─ů by┼éo po siedmiu latach wreszcie zmieni─çÔÇŽ
Podnosz─Ö ten argument we wniosku do Trybuna┼éu. Prosz─Ö jednak pami─Öta─ç o tym, ┼╝e Rzecznik nie ma inicjatywy ustawodawczej. To ju┼╝ odpowiedzialno┼Ť─ç pos┼é├│w i senator├│w. Oczywi┼Ťcie, by┼éoby ┼éatwiej, gdyby istnia┼é mechanizm automatycznej rewaloryzacji. Albo wystarczy┼éoby, gdyby parlamentarzy┼Ťci zachowali czujno┼Ť─ç i co roku dokonywali przegl─ůdu wysoko┼Ťci tych ┼Ťwiadcze┼ä i prog├│w. Nie musia┼éabym wtedy niczego zaskar┼╝a─ç. Zobaczymy, jaki b─Ödzie los mojego wniosku, czy Trybuna┼é rozpatrzy go pozytywnie i jak do ewentualnego orzeczenia odniesie si─Ö parlament. Jednak warto pami─Öta─ç o tym, ┼╝e wniosek do Trybuna┼éu jest pewnym samoistnym sygna┼éem prawnym i spo┼éecznym. Parlament nie musi czeka─ç na orzeczenie s─Ödzi├│w. M├│j wniosek nie ma praw autorskich i pos┼éowie mog─ů z niego skorzysta─ç. Sprawi┼éoby mi to wielk─ů satysfakcj─Ö i przynios┼éo po┼╝ytek obywatelom.
Jaki system podatkowy mo┼╝na by uzna─ç za najbardziej odpowiadaj─ůcy zasadzie sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej? Pani poprzednik, doktor Janusz Kochanowski, wyrazi┼é na ten temat do┼Ť─ç kontrowersyjny pogl─ůd, uznaj─ůc, ┼╝e podatek progresywny nie jest sprawiedliwy, gdy┼╝ r├│┼╝nicuje proporcjonalny wk┼éad obywateli do bud┼╝etu pa┼ästwaÔÇŽ
Ja nie id─Ö w s─ůdach tak daleko, troch─Ö z obawy, aby nie wyj┼Ť─ç poza moj─ů apolityczn─ů rol─Ö. Z szacunkiem odnosz─Ö si─Ö do pogl─ůd├│w mojego zmar┼éego poprzednika, natomiast nie chcia┼éabym ordynowa─ç parlamentowi konkretnego systemu podatkowego. Je┼╝eli chodzi o sprawiedliwo┼Ť─ç w odniesieniu do wszystkich podatnik├│w, to uwa┼╝am, ┼╝e obecnie zasada sprawiedliwo┼Ťci jest naruszana w inny spos├│b. Mamy do czynienia z indywidualnymi interpretacjami podatkowymi. To normalne, ┼╝e ustawa mo┼╝e by─ç nieprecyzyjna i potrzebuje interpretacji, pytanie tylko, jak wielu. Je┼Ťli kilkunastu tysi─Öcy, tak jak dzisiaj, to co┼Ť jest nie w porz─ůdku. Pod wzgl─Ödem ich liczby jeste┼Ťmy w Europie na drugim miejscu, zaraz za Francj─ů. To rodzi szereg nier├│wno┼Ťci, bo korzystaj─ů z nich oczywi┼Ťcie g┼é├│wnie ci obrotni, zamo┼╝niejsi i znaj─ůcy prawo. Natomiast gorzej sytuowani b─Öd─ů mieli z tym problem. I nie chodzi tu tylko o sytuacje skrajnego ub├│stwa. Ta kwestia bardzo r├│┼╝nicuje na przyk┼éad sytuacj─Ö wielkich korporacji wobec drobnych i ┼Ťrednich przedsi─Öbiorc├│w, kt├│rzy nie maj─ů ani ┼Ťrodk├│w, ani czasu, by skorzysta─ç z pomocy adwokata, a w przypadku interpretacji jest ona wymagana. Co┼Ť tu jest nie w porz─ůdku z punktu widzenia systemowego. Z zasady sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej nie wynika wi─Öc konkretny system podatkowy, ale jego pewne cechy: jasno┼Ť─ç, przejrzysto┼Ť─ç czy rzeczywista r├│wno┼Ť─ç szans w dochodzeniu swoich praw.
Znamienn─ů cech─ů naszego systemu podatkowego jest to, ┼╝e mamy jeden z najni┼╝szych podatk├│w CIT p┼éacony przez przedsi─Öbiorc├│w, natomiast jedn─ů z najwy┼╝szych stawek VAT, czyli podatku, kt├│ry p┼éacimy my wszyscy, a szczeg├│lnie dotyka on najubo┼╝szychÔÇŽ
To bardzo interesuj─ůcy problem. Zw┼éaszcza te uwagi dotycz─ůce CIT s─ů ciekawe z punktu widzenia ostatnich odkry─ç, ┼╝e wielkie i bogate korporacje p┼éac─ů u nas cz─Östo minimalne podatki. Przyznam, ┼╝e w tej kwestii nie wykonywali┼Ťmy jeszcze szczeg├│┼éowej analizy, ale rzeczywi┼Ťcie bywa tak, ┼╝e podatek nie ca┼ékiem s┼éu┼╝y celowi, do kt├│rego jest powo┼éany. Dobrze by by┼éo, gdyby┼Ťmy mniej wi─Öcej co pi─Ö─ç czy dziesi─Ö─ç lat zadawali sobie generalne pytanie, czy nasze prawo dobrze funkcjonuje, tak┼╝e w obszarze podatkowym, czy jeszcze chroni najs┼éabszych i nie stwarza nieuzasadnionych przywilej├│w w─ůskim grupom spo┼éecznym. Czyli przywilej├│w, kt├│re nie wynikaj─ů z warto┼Ťci konstytucyjnej lub z jakich┼Ť szczeg├│lnych powod├│w, kt├│re s─ů uzasadnione przez ustawodawc─Ö i powszechnie akceptowane.
A w Polsce to robimy?
Od strony naukowej tak. Jest na przyk┼éad fantastyczny raport Polskiej Akademii Nauk dotycz─ůcy poziomu legislacji w Polsce, w kt├│rym zawarto przegl─ůd stanowionego prawa. A poza tym ca┼éo┼Ťciow─ů, pog┼é─Öbion─ů analiz─ů, s─ů raporty NIK sporz─ůdzane ostatnio bardzo rzetelnie, a chyba niezbyt dobrze wykorzystywane przez inne organy pa┼ästwa. Prokuratura podejmuje sprawy tylko na podstawie po┼éowy kierowanych do niej wniosk├│w Najwy┼╝szej Izby KontroliÔÇŽ
Jakie s─ů tego skutki?
Cz─Östo, kiedy zwracam uwag─Ö na trudn─ů sytuacj─Ö najubo┼╝szych i potrzebuj─ůcych, s┼éysz─Ö, ┼╝e nie ma pieni─Ödzy, by to zmieni─ç. A gdyby uda┼éo si─Ö uszczelni─ç system podatkowy, by─ç mo┼╝e pozwoli┼éoby to znale┼║─ç dodatkowe ┼Ťrodki na zaspokojenie tych potrzebÔÇŽ
Wspomniany ju┼╝ Pani poprzednik, prof. Zieli┼äski, na zako┼äczenie swojej kadencji m├│wi┼é, ┼╝e ÔÇ×Polska nie jest jeszcze pa┼ästwem sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, sprawiedliwo┼Ť─ç spo┼éeczna sprzeciwia si─Ö nazbyt g┼é─Öbokim r├│┼╝nicom sytuacji ┼╝yciowej ludno┼Ťci, gwarantuje wszystkim minimum egzystencji i zapewnia obywatelom r├│wne szanse awansu spo┼éecznego. W Polsce wykrocze┼ä przeciwko sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej jest jeszcze bardzo wieleÔÇŁ. Czy po osiemnastu latach mo┼╝na powiedzie─ç sytuacja si─Ö poprawi┼éa?
Z pewno┼Ťci─ů s─ů obszary, w kt├│rych jest lepiej, ale ci─ůgle jeszcze mamy ca┼ée kategorie ludzi, kt├│rych sytuacja jest szczeg├│lnie trudna. Opr├│cz tych, o kt├│rych ju┼╝ m├│wili┼Ťmy, s─ů to przede wszystkim ludzie chorzy psychicznie oraz osoby ob┼éo┼╝nie chore na obszarach wiejskich, jak r├│wnie┼╝ w og├│le ludzie starsi. Z naszych bada┼ä wynika, ┼╝e grupy te wymagaj─ů pilnej pomocy. Powszechny jest te┼╝ brak odpowiedniej pomocy prawnej. S─ů ponadto obszary, na kt├│rych wyst─Öpuje daleko id─ůca oboj─Ötno┼Ť─ç spo┼éeczna, na przyk┼éad je┼Ťli chodzi o pomoc by┼éym wi─Ö┼║niom. Przed naszym pa┼ästwem i spo┼éecze┼ästwem jest wi─Öc jeszcze w tej kwestii wiele do zrobienia. Ale to ju┼╝ jest temat na ca┼ékiem odr─Öbn─ů rozmow─Ö.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś