Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Pr├│buj─ůc rozmawia─ç z (innymi) cia┼éami. ÔÇ×Ministerstwo spraw wewn─Ötrznych ÔÇô intymno┼Ť─ç jako tekstÔÇŁ w MSN

W warszawskim Muzeum Sztuki Nowoczesnej od lat prezentowane s─ů ┼Ťwietnie zaprojektowane wystawy, kt├│re odwa┼╝nie i bezpo┼Ťrednio anga┼╝uj─ů si─Ö w najbardziej aktualne artystyczne spory. Po ekspozycjach dotycz─ůcych sztuki internetowej oraz epoki postartystycznej nadszed┼é czas na wystaw─Ö po┼Ťwi─Öcon─ů problematyce intymno┼Ťci w poezji oraz wsp├│┼éczesnych sztukach wizualnych.

17273628_1440651005977084_629500649_o

materiały prasowe


Po zr├│wnaniu z ziemi─ů wspania┼éego budynku dawnego domu handlowego Emilia Muzeum Sztuki Nowoczesnej zmuszone by┼éo do ┼Ťci┼Ťni─Öcia si─Ö jedynie na ma┼éej powierzchni przy s─ůsiedniej ulicy Pa┼äskiej. Wystawa ÔÇ×Ministerstwo spraw wewn─Ötrznych ÔÇô intymno┼Ť─ç jako tekstÔÇŁ rozplanowana jest w taki spos├│b, aby┼Ťmy mogli w ca┼éo┼Ťci, intymnie w┼éa┼Ťnie, obcowa─ç z zakamarkami tej przestrzeni. Wykorzystana jest piwnica, po raz pierwszy prace wystawione s─ů tak┼╝e na antresoli, a by nie omin─ů─ç ┼╝adnego z prezentowanych element├│w, oko musi by─ç bardziej ni┼╝ czujne. Ta meandryczna, delikatnie klaustrofobiczna aran┼╝acja wystawy w znakomity spos├│b wydaje si─Ö wsp├│┼égra─ç z kodami i tematami pojawiaj─ůcymi si─Ö w zgromadzonych na niej pracach. ÔÇ×Ministerstwo spraw wewn─ÖtrznychÔÇŁ to prezentacja maj─ůca bowiem na celu otwarcie dyskusji po┼Ťwi─Öconej roli zmys┼éowo┼Ťci i uczuciowo┼Ťci w osobistych, konfesyjnych narracjach artystycznych. Jak sugeruje w tek┼Ťcie wst─Öpnym kuratorka Natalia Sielewicz, konieczne jest zadanie pytania o to, czy we wsp├│┼éczesnych warunkach istnieje w og├│le mo┼╝liwo┼Ť─ç takiej wypowiedzi podmiotu, kt├│ra opiera┼éaby si─Ö natychmiastowemu morderczemu dzia┼éaniu ironii neguj─ůcej szczero┼Ť─ç i bezpo┼Ťrednio┼Ť─ç wyznania. Warto zapyta─ç dalej: co oznacza, ┼╝e intymno┼Ť─ç jest tekstem, ale tak┼╝e: czy mo┼╝na pomy┼Ťle─ç o tek┼Ťcie jako intymnym pakcie mi─Ödzy autor(k)ami i czytelni(cz)kami, mi─Ödzy cia┼éem i j─Özykiem?
Wydaje si─Ö, ┼╝e to w┼éa┼Ťnie nade wszystko te dwie relacje wyznaczaj─ů przestrze┼ä swoistego spektaklu dozna┼ä i afekt├│w. Niezwyk┼éy emocjonalny ┼éadunek wielu spo┼Ťr├│d prezentowanych prac wi─ů┼╝e si─Ö z trudn─ů pr├│b─ů translacji do┼Ťwiadczenia na mow─Ö, pismo i obraz, kt├│ra jednocze┼Ťnie musi stanowi─ç spotkanie wpisuj─ůce si─Ö we wspomniany pakt. W tej pr├│bie dochodzi do przekroczenia granic konwencjonalnie oddzielaj─ůcych wypowied┼║ tekstualn─ů i wizualn─ů ÔÇô poezja i sztuka wchodz─ů ze sob─ů w nadzwyczaj interesuj─ůc─ů relacj─Ö, w wyniku kt├│rej dochodzi do wytworzenia r├│┼╝nych po┼Ťrednich form performatywnej, intymnej wypowiedzi.
Dzieje si─Ö tak chocia┼╝by w przepi─Öknej pracy Agnieszki Polskiej, kt├│rej wideo stanowi dla mnie centralny punkt wystawy. ÔÇ×Watery rhymesÔÇŁ (2015) to audiowizualna wypowied┼║ poetycka po┼Ťwi─Öcona s┼éowu, kt├│re jest namacalne ÔÇô posiada swoj─ů g─Östo┼Ť─ç, konkretne wymiary, a nawet porusza si─Ö z konkretn─ů pr─Ödko┼Ťci─ů. S┼éowo nie istnieje, dop├│ki nie zostanie dostrze┼╝one i u┼╝yte, a zatem wprawione w ruch w strumieniu komunikacji, przy czym jest to komunikacja odbywaj─ůca si─Ö w ÔÇ×Watery rhymesÔÇŁ jednocze┼Ťnie w czterech rejestrach: pisma, mowy, wizji i d┼║wi─Öku. Ta synchronizacja zmys┼éowych przekaz├│w ÔÇô nie tylko postulowana, ale i doskonale zrealizowana w samym filmie ÔÇô powoduje, ┼╝e mamy do czynienia z wypowiedzi─ů mocn─ů, pe┼én─ů i wielowymiarow─ů. Jest to wypowied┼║ o ciele, ale tak┼╝e wypowied┼║ cia┼éa, kt├│re r├│wnie┼╝ stworzone jest ze s┼é├│w, o czym dowiadujemy si─Ö w fenomenalnym fragmencie wie┼äcz─ůcym prac─Ö Polskiej, kt├│ry w intryguj─ůcy spos├│b wydaje si─Ö przypomina─ç poezj─Ö konceptyczn─ů:
jeste┼Ť r├│wnie┼╝
m├│j kochany
zbudowany z nieodkrytych s┼é├│w
kwantowych rzeczownik├│w
mikroprzymiotnik├│w
kt├│re dzia┼éaj─ů w
twoim słodkim ciele
ale jest
jedna my┼Ťl
kt├│ra sprawia b├│l:
nie mog─Ö zliczy─ç wszystkich
s┼é├│w twojego cia┼éa
ciała słów.
(przek┼éad┬á na potrzeby niniejszej recenzji: Julia Krzewska)
Zupe┼énie inn─ů koncepcj─Ö ÔÇ×wiersza wizualnegoÔÇŁ proponuje w swoich pracach Zuzanna Bartoszek. Na wystawie prezentuje ona r─Öcznie zapisane utwory poetyckie, kt├│rych znaczenie dodatkowo podkre┼Ťlone jest sposobem u┼éo┼╝enia s┼é├│w na kartkach ÔÇô cz─Östo s─ů one przekrzywione, odwr├│cone, rozpisane w geometrycznych formach. Bartoszek tworzy intymny liryczny dziennik, w kt├│rym niewiele jest patosu i zu┼╝ytej somatycznej metaforyki, sporo za to niebanalnych obserwacji wyra┼╝onych w nadzwyczaj subtelny spos├│b.
Dzienniki i pami─Ötniki jako charakterystyczne formy podmiotowej ekspresji pojawiaj─ů si─Ö na wystawie w Muzeum Sztuki Nowoczesnej jeszcze kilkukrotnie ÔÇô to niemal w ca┼éo┼Ťci im po┼Ťwi─Öcony jest znakomity wideoesej Amalii Ulman, ÔÇ×Annals of private historyÔÇŁ (2015). W pstrokatym, przyt┼éaczaj─ůcym i w niepokoj─ůcy spos├│b prze┼éadowanym tre┼Ťci─ů wideo artystka prezentuje sfingowan─ů histori─Ö o pami─Ötniku jako wynalazku maj─ůcym na celu wykluczenie kobiecego g┼éosu z publicznego dyskursu. Krzyk protestu i b├│lu mia┼é zosta─ç ujarzmiony mi─Ödzy r├│┼╝owymi ok┼éadkami zamykanego na ma┼é─ů k┼é├│dk─Ö zeszytu. W pracy artystka remiksuje r├│wnie┼╝ fragmenty wideoblog├│w zamieszczanych na YouTube ÔÇô cz─Östo s─ů to relacje po┼Ťwi─Öcone tym aspektom ludzkiego ┼╝ycia, kt├│re z jednej strony nale┼╝─ů do najbardziej intymnych, z drugiej za┼Ť stanowi─ů nieustaj─ůcy obiekt zainteresowania ze strony w┼éadzy ÔÇô mowa tu o ci─ů┼╝y, ┼╝yciu seksualnym, zagadnieniu to┼╝samo┼Ťci p┼éciowej. Wideo Ulman sk┼éania do zadania pytania o to, czy za pomoc─ů opowie┼Ťci, snucia ÔÇ×prywatnej historiiÔÇŁ mo┼╝emy dokona─ç podmiotowej emancypacji, czy te┼╝ jest to ju┼╝ historia w ┼Ťcis┼éy spos├│b kulturowo nadzorowana, a przez to raczej to ona m├│wi nami, ni┼╝ my wypowiadamy j─ů?
To zagadnienie kluczowe dla prezentowanych na wystawie prac z nurtu feministycznego i queerowego. Spo┼Ťr├│d tej drugiej grupy szczeg├│lne wra┼╝enie robi poemat Caspar(a) Heinemann(a) ÔÇ×FragmentÔÇŁ (2015), w kt├│rym bohaterowie okre┼Ťlani s─ů jedynie przez neutralny genderowo zaimek ÔÇ×theyÔÇŁ. Nade wszystko jest to opowie┼Ť─ç o pr├│bie wypracowania j─Özyka wolnego od przemocy, j─Özyka, kt├│ry pozwoli┼éby na nawi─ůzanie kontaktu z innymi/r├│┼╝nymi [different] cia┼éami.
Tak┼╝e przemocy i w┼éadzy, tutaj konkretnie ÔÇô w┼éadzy spojrzenia, dotyczy obszerny, ┼Ťwietnie skonstruowany wideoesej autorstwa Audrey Wollen. W ÔÇ×Objects or themselvesÔÇŁ (2016) artystka prowadzi r├│wnolegle dwie narracje. Pierwsza z nich po┼Ťwi─Öcona jest analizie obrazu Diego Velasqueza ÔÇ×Wenus przy lustrzeÔÇŁ oraz opowiada o zniszczeniu tego dzie┼éa przez sufra┼╝ystk─Ö Mary Richardson. Druga za┼Ť m├│wi o deformuj─ůcej cia┼éo chorobie nowotworowej, kt├│r─ů przesz┼éa artystka. Rozci─Öcie obrazu zestawione jest z rozcinaniem cia┼éa, a nieobecny na p┼é├│tnie malarz-kreator preparuj─ůcy idea┼é kobieco┼Ťci pojawia si─Ö obok chirurga-konstruktora decyduj─ůcego o kszta┼écie i wygl─ůdzie operowanego cia┼éa. ÔÇ×Objects or themselvesÔÇŁ to tak┼╝e praca o kobiecym cierpieniu, kt├│re w opinii artystki sprowadzone jest wr─Öcz do roli kulturowego toposu.
Poza wieloma pracami realizuj─ůcymi si─Ö w konkretnych narracyjnych splotach, w kt├│rych dochodzi przede wszystkim do burzenia ustalonych dualistycznych porz─ůdk├│w (wyra┼╝onych chocia┼╝by w parach zewn─Ötrzne/wewn─Ötrzne oraz prywatne/polityczne), mamy na wystawie w Muzeum Sztuki Nowoczesnej do czynienia tak┼╝e z kilkoma propozycjami odnosz─ůcymi si─Ö ┬ádo zagadnienia intymno┼Ťci czy afektu w zupe┼énie odmienny, wr─Öcz ekscentryczny spos├│b. Dwie najciekawsze z nich wyeksponowane zosta┼éy w ciasnej piwnicy budynku, co jeszcze wzmaga potencjalny dyskomfort odbiorc├│w/odbiorczy┼ä niepokoj─ůcych prac SteveÔÇÖa Roggenbucka i Andrzeja Szpindlera.
Vlogi Roggenbucka utrzymane s─ů w konwencji poradnika motywacyjnego lub terapeutycznego i na og├│┼é dotycz─ů mi┼éo┼Ťci do przyrody, czerpania z ┼╝ycia czy bycia uczynnym dla innych, jednak jest w tych filmikach co┼Ť, co zamiast ukojenia i dobrego nastroju przynosi raczej poczucie ca┼ékowitego chaosu. Kamera skacze, monta┼╝ jest zdecydowanie zbyt poszatkowany, a Roggenbuck bez ko┼äca i rozdzieraj─ůco wywrzaskuje swoje przes┼éanie do ca┼éego ┼Ťwiata. ÔÇ×Gdy b─Öd─Ö ju┼╝ martwy, b─Öd─Ö t─Öskni┼é za samym sob─ůÔÇŁ ÔÇô┬ám├│wi.
Z kolei poeta i performer Andrzej Szpindler dochodzi w swojej tw├│rczo┼Ťci do granic komunikatywno┼Ťci. Odczytywane przez niego stylizowanym infantylnym g┼éosem utwory przypominaj─ů wylew informacji, kt├│re nie zd─ů┼╝y┼éy by─ç odpowiednio ustrukturyzowane w ramy ÔÇ×zrozumia┼éejÔÇŁ mowy. To jednocze┼Ťnie poezja dziecka, szale┼äca i kosmity, a raczej poezja wyp┼éywaj─ůca bezpo┼Ťrednio z cia┼é tych trzech umownych postaci.
ÔÇ×Ministerstwo spraw wewn─ÖtrznychÔÇŁ to zreszt─ů w og├│le wystawa przede wszystkim o poezji pomieszczonej w ciele i z niej wyrastaj─ůcej. W jej przestrzeni znajdujemy cia┼éa zrobione ze s┼é├│w, ale tak┼╝e s┼éowa staj─ůce si─Ö cia┼éem. J─Özyk jest tutaj broni─ů obusieczn─ů, mo┼╝e bowiem stanowi─ç zar├│wno ramuj─ůce narz─Ödzie stosowane przez w┼éadz─Ö, jak i ÔÇô w innych wizjach ÔÇôposiada─ç silny emancypacyjny potencja┼é. Te somatyczno-semantyczne pasa┼╝e przekraczaj─ů stereotypowe wizerunki i toposy, dokonuj─ůc jednocze┼Ťnie nowego otwarcia, dzi─Öki kt├│remu niekt├│re zastane podzia┼éy wreszcie mog─ů zosta─ç sproblematyzowane ÔÇô w szczeg├│lno┼Ťci mowa tu o podziale na tekstowe i wizualne, a tak┼╝e na j─Özykowe i cielesne.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś