Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Prawdziwa twarz pandemii

To, co grozi nam naprawd─Ö, to nie tylko choroba i utrata bliskich z grup ryzyka, ale te┼╝ zapa┼Ť─ç ochrony zdrowia. Je┼Ťli do tego dojdzie, wr├│cimy do ÔÇ×stanu naturalnegoÔÇŁ, w kt├│rym nie tylko koronawirus, ale i inne problemy zdrowotne mog─ů determinowa─ç nasz los.
Prawdziwa twarz pandemii
ilustr.: Gabi Kowol

Magia ekranu, magia liczb

Przez ekrany smartfon├│w, komputer├│w i┬átelewizor├│w otrzymujemy codzienne relacje z┬áfront├│w walki z┬áepidemi─ů na ca┼éym ┼Ťwiecie. Batalistyczne komunikaty sp┼éywaj─ů na bie┼╝─ůco, przy ┼Ťniadaniu otrzymujemy raporty od oddzia┼é├│w liniowych, w┬ádrodze do pracy (kt├│ra czasem polega na posprz─ůtaniu sto┼éu po ┼Ťniadaniu i┬áotwarciu laptopa) docieraj─ů do nas ┼Ťwie┼╝e dane o nowych zachorowaniach czy liczbie os├│b w┬ákwarantannie. Czasopisma naukowe otwieraj─ů swoje bazy danych dotycz─ůcych┬ákoronawirusa, internet pe┼éen jest ciekawych analiz i┬ápolemik ekspert├│w od epidemiologii i┬ázdrowia publicznego. W mi─Ödzyczasie instytucje, media i┬áwolontariusze tworz─ů zestawienia zbiorcze, prognozy i┬áwykresy. Ka┼╝dy mo┼╝e wej┼Ť─ç w┬árol─Ö dow├│dcy w┬átej bitwie i┬áocenia─ç posuni─Öcia polityk├│w. Natomiast wi─Ökszo┼Ť─ç z┬ánas pr├│buje wyinterpretowa─ç z┬ázalewu danych jeden, zdawa┼éoby si─Ö, najistotniejszy wska┼║nik: ┼Ťmiertelno┼Ť─ç, czyli liczb─Ö zgon├│w podzielon─ů przez liczb─Ö chorych. To punkt zaczepienia, konkretna liczba, kt├│ra odpowiada na najwa┼╝niejsze z┬áindywidualnego punktu widzenia pytanie ÔÇô jakie ja i┬ámoi bliscy mamy szanse w┬áprzypadku zaka┼╝enia?

Tymczasem na obecnym etapie rozwoju pandemii nie mo┼╝emy by─ç pewni liczby zgon├│w na COVID-19. Mo┼╝liwe, ┼╝e jest ona zawy┼╝ana mi─Ödzy innymi┬áprzez osoby w┬ástanie ci─Ö┼╝kim lub krytycznym, kt├│re zarazi┼éy si─Ö koronawirusem, co przyspieszy┼éo o┬ákilka dni ich niechybn─ů ┼Ťmier─ç. Niewykluczone jednak, ┼╝e liczba ta jest zani┼╝ana ÔÇô czy to poprzez fakt, ┼╝e na COVID-19 umieraj─ů ┼╝yj─ůce w┬ásamotno┼Ťci starsze osoby, kt├│re┬ánie trafiaj─ů nawet do systemu ochrony zdrowia, czy te┼╝ w┬áwyniku klasyfikowania ┼Ťmierci osoby z COVID-19 jako zgonu z powodu chor├│b wsp├│┼éistniej─ůcych. Tym bardziej nie mo┼╝emy by─ç pewni liczby chorych, poniewa┼╝ ta ┼Ťci┼Ťle zale┼╝y od skali i┬ásprawno┼Ťci przeprowadzanych test├│w. Dodatkowym czynnikiem niepewno┼Ťci s─ů ewentualne┬áb┼é─Ödy w┬áraportowaniu lub manipulowanie danymi przez rz─ůdy.

ÔÇ×Lawina bieg od tego zmienia, po jakich toczy si─Ö kamieniachÔÇŁ

Rozwijaj─ůca si─Ö pandemia jest jak kula ┼Ťniegowa, kt├│ra wtacza si─Ö do poszczeg├│lnych kraj├│w, wywo┼éuj─ůc r├│┼╝ne efekty w┬ázale┼╝no┼Ťci od szybko┼Ťci, skali i┬ájako┼Ťci reakcji pa┼ästw i┬áspo┼éecze┼ästw, ale tak┼╝e od uwarunkowa┼ä demograficznych, ekonomicznych i┬ákulturowych. P├│┼énocne W┼éochy nale┼╝─ů do najbogatszych region├│w Europy (a┬átym samym ┼Ťwiata). Jednocze┼Ťnie w┬áchwili pisania tego tekstu liczba ofiar ┼Ťmiertelnych COVID-19 we W┼éoszech przekroczy┼éa 3,5┬átysi─ůca (o┬áoko┼éo┬á300 wi─Öcej ni┼╝ w┬áChinach, przy czym w┬áChinach zdiagnozowano dwa razy wi─Öcej os├│b). W┬áchwili oddawania tego tekstu do publikacji liczba potwierdzonych zaka┼╝e┼ä we┬áW┼éoszech wynosi┼éa oko┼éo┬á110┬átysi─Öcy, za┼Ť liczba ofiar ┼Ťmiertelnych oko┼éo┬á13┬átysi─Öcy. Wci─ů┼╝ docieraj─ů stamt─ůd dramatyczne wiadomo┼Ťci o┬ákonieczno┼Ťci stosowania ÔÇ×odwr├│conego triage’uÔÇŁ (leczenie w┬ápierwszej kolejno┼Ťci pacjent├│w o┬ánajwi─Ökszych szansach na prze┼╝ycie) czy organizowaniu wojskowych transport├│w zw┼éok do innych cz─Ö┼Ťci kraju, poniewa┼╝ liczba zgon├│w przekracza mo┼╝liwo┼Ťci krematori├│w (taka sytuacja ma obecnie miejsce w Bergamo). R├│wnocze┼Ťnie na przyk┼éad w┬áNiemczech, przy do┼Ť─ç podobnej dynamice rozprzestrzeniania si─Ö wirusa (mierzonej w┬áliczbie diagnozowanych przypadk├│w), notuje si─Ö mniej wi─Öcej 50┬árazy mniej zgon├│w ni┼╝ we W┼éoszech.

Takiej r├│┼╝nicy nie da si─Ö wyt┼éumaczy─ç wy┼é─ůcznie faktem, ┼╝e w┼éoskie spo┼éecze┼ästwo nale┼╝y do najstarszych w┬áEuropie, dlatego w┬ámediach pojawiaj─ů si─Ö spekulacje wskazuj─ůce przyczyn─Ö w r├│┼╝nej metodologii klasyfikacji zgon├│w zale┼╝nie od kraju ÔÇô tak─ů informacj─Ö przekaza┼é w┬áwywiadzie dla Radia Zet minister Szumowski. Tymczasem odpowied┼║ mo┼╝e kry─ç si─Ö zupe┼énie gdzie indziej. Po zachorowaniu najbardziej zagro┼╝one s─ů osoby powy┼╝ej siedemdziesi─ůtego roku ┼╝ycia oraz obci─ů┼╝one r├│┼╝nymi schorzeniami (kt├│re najcz─Ö┼Ťciej tak┼╝e zwi─ůzane s─ů z┬áwiekiem). Organizacja pa┼ästwa, styl ┼╝ycia oraz normy kulturowe spowodowa┼éy, ┼╝e we┬áW┼éoszech zarazi┼éo si─Ö du┼╝o os├│b starszych. Wed┼éug danych Worldvaluesurvey ponad 20┬áproc. W┼éoch├│w w┬áwieku 30ÔÇô49 lat mieszka z rodzicami. W┬áNiemczech ÔÇô oko┼éo┬á6┬áproc. (w┬áPolsce oko┼éo┬á30┬áproc.). Rozwojowi epidemii w┼Ťr├│d senior├│w s┼éu┼╝y r├│wnie┼╝ w┼éoski model wsparcia opieku┼äczego i┬ástylu ┼╝ycia: dziadkowie aktywnie pomagaj─ůcy w┬áopiece nad wnukami (na przyk┼éad┬áprzy odbieraniu dzieci ze szko┼éy), bliskie wi─Özi rodzinne czy aktywne ┼╝ycie spo┼éeczne. Wszystko to razem powoduje, ┼╝e we W┼éoszech istniej─ů bardzo dobre warunki do transmisji wirusa pomi─Ödzy generacjami. I wida─ç to w danych: w przybli┼╝eniu 60┬áproc.┬ázdiagnozowanych z┬áCOVID-19 to seniorzy (60+), a 40┬áproc. stanowi─ů osoby poni┼╝ej 60 roku ┼╝ycia. W Korei Po┼éudniowej oko┼éo┬á20┬áproc. zara┼╝onych koronawirusem to osoby starsze, w┬áNiemczech za┼Ť ÔÇô nieco powy┼╝ej 10┬áprocent.

Przypadek korea┼äski jest o┬átyle specyficzny, ┼╝e du┼╝─ů cz─Ö┼Ť─ç zara┼╝onych stanowili tam stosunkowo m┼éodzi wyznawcy chrze┼Ťcija┼äskiej sekty ko┼Ťcio┼éa Shincheonji. Pierwsz─ů osob─Ö z┬ákoronawirusem w┬áKorei zdiagnozowano 20┬ástycznia. By┼éa to 35-letnia Chinka, kt├│ra przylecia┼éa z Wuhan do Seulu i┬ázosta┼éa odizolowana jeszcze na lotnisku. Przez kolejne cztery tygodnie Korei Po┼éudniowej udawa┼éo si─Ö szybko diagnozowa─ç i izolowa─ç kolejnych zaka┼╝onych. Dzi─Öki monitoringowi i┬áinwigilacji smartfon├│w Korea┼äczycy s─ů w┬ástanie namierzy─ç wszystkie osoby, kt├│re zbli┼╝y┼éy si─Ö do zaka┼╝onych na dystans poni┼╝ej dw├│ch metr├│w. Pierwszych 12 zaka┼╝onych, kt├│rzy przywie┼║li ze sob─ů koronawirusa do Korei, mia┼éo kontakt z setkami os├│b, ale ostatecznie zarazi┼éo si─Ö tylko 18 z nich (w┬ásumie 30 zaka┼╝e┼ä).

Sytuacja wymkn─Ö┼éa si─Ö spod kontroli wraz z┬ápojawieniem si─Ö ÔÇ×Pacjentki 31ÔÇŁ. Wci─ů┼╝ nie jest jasne, od kogo si─Ö zarazi┼éa, natomiast nie wiedz─ůc o┬ázaka┼╝eniu, uda┼éa si─Ö na uroczysto┼Ťci religijne sekty, do kt├│rej nale┼╝y. 9┬ái 15 lutego sp─Ödzi┼éa w┬ánale┼╝─ůcym do organizacji ko┼Ťciele po dwie godziny, maj─ůc w tym czasie kontakt z┬áponad tysi─ůcem os├│b. W┼Ťr├│d samych wyznawc├│w do 18┬ámarca zdiagnozowano w┬ásumie ponad 5┬átysi─Öcy zaka┼╝onych, co w├│wczas stanowi┼éo ponad 60 proc. os├│b z┬ákoronawirusem w┬áca┼éym kraju. Nawet przy najbardziej rozwini─Ötych narz─Ödziach inwigilacji, bardzo dobrej organizacji systemowej oraz przestrzeganych ┼Ťci┼Ťle przez s┼éu┼╝by i┬áspo┼éecze┼ästwo procedurach wystarczy jeden przypadek, kt├│ry wymknie si─Ö spod kontroli i┬áspowoduje gwa┼étowny przyrost liczby zaka┼╝onych. Przyk┼éad korea┼äski dobrze pokazuje skal─Ö wyzwania zwi─ůzanego z┬áepidemi─ů: aby skutecznie przeci─ů─ç ┼éa┼äcuch zaka┼╝e┼ä i┬ást┼éumi─ç rozprzestrzenianie si─Ö wirusa, nie wystarczy znale┼║─ç 99 proc.┬ázaka┼╝onych ÔÇô trzeba znale┼║─ç wszystkich. A to bardzo trudne, poniewa┼╝ ca┼éo┼Ť─ç systemu jest tak silna, jak jego najs┼éabsze ogniwo. W┬ád┼éugim terminie ┼╝aden system nie b─Ödzie bezb┼é─Ödny, dlatego do wynalezienia szczepionki jedyny spos├│b na wzgl─Ödne kontrolowanie epidemii stanowi ┼Ťcis┼éa kontrola granic (przed ÔÇ×importowaniemÔÇŁ wirusa) i┬ászybkie wychwytywanie oraz izolowanie wszystkich chorych.

Kraje, w kt├│rych rozw├│j epidemii nast─ůpi┼é wcze┼Ťniej, s─ů oknem na przysz┼éo┼Ť─ç ÔÇô ich sytuacja pozwala pr├│bowa─ç przewidzie─ç rozw├│j wydarze┼ä w┬áinnych cz─Ö┼Ťciach ┼Ťwiata. Przyk┼éadowo, ju┼╝ na pocz─ůtku epidemii wszystko wskazywa┼éo na to, ┼╝e w┬ászczeg├│lnie trudnej sytuacji b─Öd─ů Stany Zjednoczone. Brak powszechnego dost─Öpu do publicznej opieki zdrowotnej, olbrzymia cz─Ö┼Ť─ç spo┼éecze┼ästwa ┼╝yj─ůca w┬ániepewnych warunkach pracy (na przyk┼éad mniejsza ni┼╝ w Europie dost─Öpno┼Ť─ç p┼éatnych urlop├│w zdrowotnych) i┬áw┬ániedostatku (22┬ámiliony uczni├│w dostaje w┬ászko┼éach darmowe posi┼éki, bo┬áich rodzic├│w na to nie sta─ç; w┬áNowym Jorku dotyczy to 74┬áproc. uczni├│w), zdecentralizowany system polityczny utrudniaj─ůcy koordynacj─Ö dzia┼éa┼ä pomi─Ödzy stanami oraz fakt, ┼╝e oko┼éo┬á40 proc. spo┼éecze┼ästwa choruje na oty┼éo┼Ť─ç (co wi─ů┼╝e si─Ö z┬áobci─ů┼╝eniami zdrowotnymi takimi jak cukrzyca czy choroby kardiologiczne) ÔÇô to koktajl, kt├│ry mo┼╝e okaza─ç si─Ö dewastuj─ůcy dla najpot─Ö┼╝niejszego gospodarczo i┬ápolitycznie kraju ┼Ťwiata.

W chwili oddawania tekstu do redakcji to USA sta┼éy si─Ö epicentrum pandemii, z┬ánajwi─Öksz─ů liczb─ů os├│b zara┼╝onych koronawirusem i┬áwy┼╝sz─ů ni┼╝ we W┼éoszech i┬áHiszpanii dynamik─ů przyrostu zgon├│w. Pandemia obna┼╝a tak┼╝e patologie brytyjskiego rynku pracy ÔÇô w┬ákraju kapitalistycznej awangardy 37 proc. pracownik├│w deklaruje, ┼╝e nie mog─ů pozwoli─ç sobie finansowo na pozostanie w┬ádomu w przypadku choroby, 16 proc. za┼Ť obawia si─Ö bezdomno┼Ťci. To pokazuje, ┼╝e by─ç mo┼╝e problem tkwi w┬ámodelu, w┬ákt├│rym pa┼ästwa abdykowa┼éy z┬áodpowiedzialno┼Ťci za relacje ekonomiczne i┬áspo┼éeczne na rzecz s┼éabo kontrolowanego wolnego rynku. W┬átakich warunkach utrudniona jest walka z epidemi─ů, a┬ái┬ájej konsekwencje gospodarcze i┬áspo┼éeczne s─ů du┼╝o bardziej dotkliwe.

Ochrona zdrowia umiera na COVIDÔÇŽ

Kluczowe w┬áobecnej pandemii s─ů liczby chorych wymagaj─ůcych hospitalizacji i┬áintensywnej opieki. Sama choroba ÔÇô COVID-19 ÔÇô jest szczeg├│lnie gro┼║na dla os├│b obci─ů┼╝onych innymi schorzeniami (w┬átym najcz─Ö┼Ťciej starszych), ale w┬ápor├│wnaniu do takich chor├│b zaka┼║nych jak EBOLA czy SARS ┼Ťmiertelno┼Ť─ç jest du┼╝o ni┼╝sza. Centralnym zagro┼╝eniem pandemii nie jest wyj─ůtkowo wysoki odsetek zgon├│w, tylko obci─ů┼╝enie system├│w opieki zdrowotnej. Szybko┼Ť─ç i┬áskala zaka┼╝e┼ä staj─ů si─Ö szczeg├│lnie niebezpieczne, gdy przekraczaj─ů dwa progi. Pierwszy z nich to moment, gdy liczba zaka┼╝onych sprawia, ┼╝e niemo┼╝liwe staje si─Ö efektywne leczenie na oddzia┼éach i┬áw┬ászpitalach zaka┼║nych. Ten pr├│g jest przekraczany we wszystkich pa┼ästwach, w┬ákt├│rych nie stosuje si─Ö wystarczaj─ůco wcze┼Ťnie odpowiednio drako┼äskich ┼Ťrodk├│w nakierowanych na walk─Ö z┬ározprzestrzenianiem si─Ö choroby (a┬ánie jej leczeniem). I┬ánie dotyczy to tylko os├│b starszych: ÔÇ×choroby wsp├│┼éistniej─ůceÔÇŁ to na przyk┼éad┬ácukrzyca czy choroby uk┼éadu oddechowego (takie jak astma), do┼Ť─ç powszechne niezale┼╝nie od wieku. Dzi─Öki rozwojowi medycyny oraz odpowiedniej organizacji ochrony zdrowia osoby z┬átakimi obci─ů┼╝eniami s─ů w┬ázasadzie postrzegane jako zdrowe i┬áfunkcjonuj─ů normalnie.

Drugi pr├│g zostaje przekroczony, gdy niemo┼╝liwe staje si─Ö normalne korzystanie z opieki zdrowotnej przez innych chorych. Podstaw─ů dzia┼éania system├│w ochrony zdrowia jest gromadzenie i leczenie chorych na r├│┼╝ne schorzenia w jednym miejscu, co pozwala koncentrowa─ç i skutecznie wykorzystywa─ç personel medyczny, infrastruktur─Ö oraz sprz─Öt. Kluczowy jednak jest tutaj fakt, ┼╝e z┼éamaniami, chorobami kardiologicznymi czy astm─ů nie da si─Ö zarazi─ç. Ale koronowirusem ÔÇô ju┼╝ tak. Liczba zaka┼╝onych pr─Ödzej czy p├│┼║niej nie tylko zaczyna sprawia─ç, ┼╝e efektywne leczenie chorych na COVID-19 wymaga┼éoby stworzenia r├│wnoleg┼éego systemu ochrony zdrowia przeznaczonego tylko do walki z┬át─ů chorob─ů, lecz tak┼╝e doprowadza do sytuacji, ┼╝e to w┬ászpitalach i┬ána SOR-ach naj┼éatwiej si─Ö zakazi─ç ÔÇô i to┬áw┼éa┼Ťnie osobom, dla kt├│rych koronawirus jest najgro┼║niejszy.

Dlatego z┬áczasem wprowadza si─Ö ograniczenia w┬ádzia┼éaniu ca┼éych system├│w ochrony zdrowia (przyk┼éadowo w┬áPolsce przeprowadzane s─ů wy┼é─ůcznie zabiegi ratuj─ůce ┼╝ycie; odradza si─Ö te┼╝ wizyt u lekarza poza sytuacjami naprawd─Ö niezb─Ödnymi). Konsekwencje zara┼╝enia koronawirusem ÔÇ×zwyk┼éychÔÇŁ pacjent├│w staj─ů si─Ö dla nich gro┼║niejsze ni┼╝ niew┼éa┼Ťciwe lub op├│┼║nione leczenie.

ÔÇŽa wraz z┬áni─ů umiera pa┼ästwo (nie)opieku┼äcze

Tomasz Stawiszy┼äski pisze, ┼╝e z powodu ┼Ťredniowiecznych epidemii stawali┼Ťmy si─Ö istotami w┬ápierwszej kolejno┼Ťci walcz─ůcymi o┬áw┼éasne przetrwanie, co paradoksalnie przypomina ÔÇ×┬źstan natury┬╗, pierwotn─ů form─Ö istnienia ludzkiej zbiorowo┼Ťci, w kt├│rej trwa permanentna walka wszystkich ze wszystkimiÔÇŁ. Pod tym wzgl─Ödem epidemia jest wed┼éug Stawiszy┼äskiego jak serum prawdy, kt├│re wzbudza w┬ánas niedo┼Ťwiadczane na co dzie┼ä mechanizmy l─Öku i┬ách─Öci przetrwania. Odziera nas tym samym z┬ákulturowych mechanizm├│w pozwalaj─ůcych budowa─ç skomplikowane relacje spo┼éeczne i┬ásystemy warto┼Ťci, w┬ákt├│rych cenione by┼éo nie tylko to, co u┼╝yteczne i┬ápozwalaj─ůce przetrwa─ç. Ta sytuacja odkrywa, jak du┼╝a cz─Ö┼Ť─ç spo┼éecze┼ästwa mo┼╝e normalnie funkcjonowa─ç i pracowa─ç dzi─Öki ochronie zdrowia ÔÇô bez niej pozostaje hobbesowski stan natury, w┬ákt├│rym wydarzenia losowe (z┼éamana noga, konieczno┼Ť─ç operacji wyrostka robaczkowego, wypadek) nie s─ů tylko epizodem w┬ánaszym ┼╝yciu, ale mog─ů je diametralnie zmieni─ç, a┬ánawet stanowi─ç dla niego powa┼╝ne zagro┼╝enie.

D┼éugotrwa┼éa pandemia to powr├│t do ┼Ťwiata z┬ábardzo ograniczon─ů ochron─ů zdrowia. ┼Üwiata, kt├│rego zachodnie spo┼éecze┼ästwa nie maj─ů prawa pami─Öta─ç, ale kt├│ry jest codzienno┼Ťci─ů du┼╝ej cz─Ö┼Ťci spo┼éecze┼ästw kraj├│w globalnego Po┼éudnia. Polskie spo┼éecze┼ästwo w┬ámig poj─Ö┼éo t─Ö prawd─Ö. W┬áwyniku chronicznego niedofinansowania i┬ákiepskiej organizacji jeszcze przed epidemi─ů nasze szpitale przypomina┼éy dzia┼éaj─ůce w┬áwarunkach wyj─ůtkowych wojenne lazarety. Przyzwyczajeni do niedomagaj─ůcych (w┬ápor├│wnaniu do pa┼ästw zachodnich) us┼éug publicznych, zrozumieli┼Ťmy, ┼╝e system opieki zdrowotnej, kt├│ry powinien nas chroni─ç i┬ázapewnia─ç nam bezpiecze┼ästwo, wymaga naszej ochrony ÔÇô bo w walce z┬ánajwi─Ökszym wyzwaniem od drugiej wojny ┼Ťwiatowej dysponujemy resztkami wiekowej kadry medycznej, pracuj─ůcej w┬áwarunkach permanentnego niedoboru i┬áchaosu. Dlatego rz─ůd, przy pe┼énej akceptacji obywateli, m├│g┼é wdra┼╝a─ç ograniczenia, kt├│re na podobnym etapie rozwoju epidemii w┬áwi─Ökszo┼Ťci kraj├│w zachodnich wzbudzi┼éyby gwa┼étowny op├│r spo┼éeczny. Doskonale zdajemy sobie spraw─Ö z┬átego, ┼╝e niekontrolowany wybuch epidemii oznacza zapa┼Ť─ç systemu ochrony zdrowia, co zagra┼╝a wszystkim, niezale┼╝nie od pozycji spo┼éecznej.

Epidemia jest tak┼╝e serum prawdy dla organizacji pa┼ästw i┬áspo┼éecze┼ästw, testem pokazuj─ůcym, wok├│┼é jakich warto┼Ťci i┬ápriorytet├│w zosta┼éy zbudowane. To, jak chorujemy i kto z┬ánas jest bardziej zagro┼╝ony, zale┼╝y nie tylko od wirusa, jako┼Ťci ochrony zdrowia i┬áodpowiedzi pa┼ästw, ale tak┼╝e od tego, jak zorganizowani jeste┼Ťmy jako spo┼éecze┼ästwo i┬ájak mamy urz─ůdzony kraj. Wygl─ůda na to, ┼╝e takie pa┼ästwa jak Tajwan, Hongkong, Niemcy, Korea Po┼éudniowa, Wietnam, Szwecja czy Norwegia, znajduj─ůce si─Ö wprawdzie na r├│┼╝nym etapie rozwoju pandemii, p├│ki co potrafi─ů ograniczy─ç jej zdrowotne i┬ágospodarcze skutki. Wszystko wskazuje, ┼╝e z epidemi─ů lepiej radz─ů sobie kraje zorganizowane wok├│┼é warto┼Ťci wsp├│lnotowych, w┬ákt├│rych odpowiedzialno┼Ť─ç za stan zdrowia, sytuacj─Ö na rynku pracy czy wsparcie opieku┼äcze dla najstarszych i┬ánajm┼éodszych nie le┼╝─ů przede wszystkim po stronie jednostki (maj─ůcej by─ç zdoln─ů do zakupu tych us┼éug na ÔÇ×wolnym rynkuÔÇŁ), ale te┼╝ po stronie pa┼ästwa. Wynika to nie tylko st─ůd, ┼╝e rz─ůdy tych kraj├│w maj─ů wi─Öksz─ů kontrol─Ö i┬áwi─Öcej narz─Ödzi do przeciwdzia┼éania epidemii, lecz tak┼╝e z tego, ┼╝e dzi─Öki ich aktywnej roli spo┼éecze┼ästwa maj─ů wi─Öksze zaufanie do w┼éasnych w┼éadz (cho─ç w┬áprzypadku rz─ůd├│w autorytarnych ÔÇô takich jak Wietnam, Chiny czy Singapur ÔÇô jest to raczej mieszanka strachu i┬áindoktrynacji ni┼╝ zaufanie) oraz┬áwi─Öksz─ů gotowo┼Ť─ç do podporz─ůdkowywania si─Ö regulacjom we w┼éa┼Ťciwym czasie.

Do skutecznej walki z┬áepidemi─ů nie wystarczy sprawna ochrona zdrowia. Konieczne jest te┼╝ sprawne pa┼ästwo, kt├│re opiera swoje dzia┼éania na danych oraz┬áwiedzy eksperckiej i potrafi zapewni─ç obywatelkom i obywatelom poczucie bezpiecze┼ästwa ekonomicznego. Potrzebne jest dobrze wyedukowane i┬ásilne spo┼éecze┼ästwo, kt├│re rozumie i traktuje serio zagro┼╝enie (oraz┬ápotrafi dostosowa─ç do niego codzienn─ů rutyn─Ö). Last but not least, niezb─Ödni s─ů wiarygodni politycy, kt├│rym mo┼╝na zaufa─ç, ┼╝e wprowadzane zmiany s─ů naprawd─Ö konieczne dla ochrony zdrowia, a┬ánie s─ů trikami maj─ůcymi umocni─ç ich w┼éadz─Ö. Gdy za┼Ť epidemia przeradza si─Ö w pandemi─Ö, to do tego koktajlu nale┼╝y do┼éo┼╝y─ç koordynacj─Ö dzia┼éa┼ä na poziomie mi─Ödzynarodowym.

Nasze zdolno┼Ťci walki z┬ákoronawirusem s─ů tak silne, jak silne s─ů najs┼éabsze ogniwa naszych pa┼ästw i┬áspo┼éecze┼ästw. To trudne czasy dla optymist├│w.

Wszystkie przytaczane w tek┼Ťcie dane statystyczne opisuj─ůce rozw├│j pandemii maj─ů na celu przybli┼╝enie mechanizm├│w tego zjawiska i by┼éy aktualne w momencie publikacji. Z uwagi na ci─ůg┼éy wzrost liczby chorych oraz ofiar ┼Ťmiertelnych polecamy korzysta─ç z oficjalnych informacji podawanych przez odpowiednie instytucje lub regularnie aktualizowanych danych zbiorczych udost─Öpnianych przez naukowc├│w (na przyk┼éad tutaj).

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś