Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

Postkolonializm. Wprowadzenie

Ksi膮偶ka Younga wprowadza, a mo偶e w艂a艣ciwie przyucza, do niezb臋dnej, by poj膮膰 my艣l postkolonialn膮, wra偶liwo艣ci. Wra偶liwo艣ci na wykluczonych, wykl臋tych, niemych, pogr膮偶onych w nier贸wno艣ciach, niedopuszczanych do decydowania o sobie.


 
Oto trzy dobre wiadomo艣ci dla lewicy. Pierwsza: w polskiej przestrzeni publicznej coraz cz臋艣ciej us艂ysze膰 mo偶na o uj臋ciu rzeczywisto艣ci w perspektywie postkolonialnej. To, z czym od dawien dawna mierzyli si臋 lewicowi my艣liciele co bardziej elitarnych uniwersytet贸w 艣wiata pierwszego i trzeciego, w spos贸b zrozumia艂y przemilczane musia艂o by膰 w krainie zacienionej komunistycznym widmem. Nadesz艂y jednak czasy, gdy i w postsowieckich peryferiach nowolewicowe pokolenia korzysta膰 zacz臋艂y z optyki lud贸w wykl臋tych, poszukuj膮c w niej wyt艂umaczenia swoich dziej贸w, akt贸w oskar偶enia wobec rzeczywisto艣ci i kierunkowskaz贸w jej zmian. Druga: korzystaj膮 one z niej autorsko i 艣wiadomie, albowiem w zaciszu polskich katedr uniwersyteckich studia postkolonialne nadal s膮 wielk膮 terra incognita. Takowe wej艣cie kuchennymi drzwiami nadaje pierwszej z tych wiadomo艣ci dodatkowego znaczenia. Potwierdza to zaanga偶owan膮 istot臋 samej teorii, jej rewolucyjny charakter. Trzeci膮 wiadomo艣膰 rozpoczn臋 zagadk膮: z kim kojarzy si臋 zwrot 鈥瀙edagogika wstydu鈥? Tak, radosny to dzie艅, gdy konserwaty艣ci i prawica, w czasach wyznaczania semantycznych granic przez s艂owniki liberalne oraz prawicowe, zaczynaj膮 pos艂ugiwa膰 si臋 lewicowymi narracjami.
 
Tak naprawd臋 trudno im si臋 dziwi膰. Postkolonializm, jak ma艂o kt贸ra idea, dostarcza prawicowym autorom wiele por臋cznych narz臋dzi potrzebnych do dekonstrukcji poPRLowskiej rzeczywisto艣ci czy zrozumienia politologii kultury, powsta艂ej podczas nieobecno艣ci Polski na mapach 艣wiata. Zreszt膮, na pr贸by odczytania tej odleglejszej historii postkolonialnym kluczem coraz cz臋艣ciej decyduj膮 si臋 i autorzy lewoskr臋tni. Tutaj uk艂on w stron臋 jednej z wa偶niejszych ksi膮偶ek historycznych ostatnich lat: 鈥Fantomowe cia艂o kr贸la鈥 (Jan Sowa). Tak czy siak 鈥 robi si臋 ciekawie. A przecie偶 przed nami jeszcze wielki egzamin dojrza艂o艣ci, polegaj膮cy na przemy艣leniu w艂asnego postrzegania i konstruowania kres贸w. B臋dzie wi臋c jeszcze ciekawiej.
 
Dzi艣 w ksi臋garniach znale藕膰 mo偶na wiele pozycji omawiaj膮cych g艂贸wne postkolonialne koncepcje. Najnowsz膮, najkr贸tsz膮 i naj艂atwiejsz膮 w odbiorze jest: 鈥濸ostkolonializm. Wprowadzenie鈥 Roberta J.C. Younga. Z tym, 偶e potrzebny jest tu drobny komentarz 鈥 warto zwr贸ci膰 wcze艣niej uwag臋 na tytu艂 angielski: 鈥Postcolonialism: A Very Short Introduction鈥. Mam wra偶enie, 偶e to pomini臋te w polskiej wersji very short jest tu do艣膰 kluczowe, albowiem Young nie napisa艂 klasycznego, podr臋cznikowego wtajemniczenia w meandry teorii. Ci, kt贸rzy szukaj膮 tradycyjnych opis贸w, lepiej niech si臋gn膮 po 鈥Kolonializm/Postkolonializm鈥 (Ania Loomba), 鈥Teorie Postkolonialn膮. Wprowadzenie krytyczne鈥 (Leela Gandhi) lub 鈥Podporz膮dkowanie 鈥 niedorozw贸j 鈥 wyobcowanie鈥 (Gawrycki i Szeptycki). Young proponuje nam ksi膮偶eczk臋 troch臋 bardziej wymagaj膮c膮, cho膰 du偶o 艂atwiej napisan膮. Zatem do czego ona nas wprowadza?
 
Za pomoc膮 wielu historii, przyk艂ad贸w, obrazk贸w i cytat贸w w ramkach, dociera Young do sedna podstawowych problem贸w, kt贸rymi zajmuj膮 si臋 od p贸艂wiecza my艣liciele postkolonialni. I, co bardzo wa偶ne, robi to w tak swobodny spos贸b, 偶e aby zrozumie膰 ca艂o艣膰, nie trzeba by膰 oczytanym studentem ostatniego roku studi贸w humanistycznych. Co niestety tyczy si臋 wi臋kszo艣ci pozycji omawiaj膮cych te zagadnienia.
 
Opisuj膮c znaczenia zas艂on muzu艂ma艅skich kobiet, stosunku do w艂asno艣ci ziemskich nomad贸w, zdj臋cia z Harlemu wykonanego w 1924 roku, algierskiej muzyki rai czy tego, jak Che Guevara zaczytywa艂 si臋 we Frantzu Fanonie, dowodzi on jednej ze swoich g艂贸wnych tez: teoria postkolonialna przede wszystkim powinna by膰 praktyk膮 postkolonialn膮. W czym mi臋dzy innymi skrywa si臋 bardzo marksistowski, nawet jak na postkolonialist贸w, charakter postulat贸w autora. Wracaj膮c jednak偶e do pytania sprzed kilku zda艅 鈥 ksi膮偶ka wprowadza, a mo偶e w艂a艣ciwie przyucza, do niezb臋dnej, by poj膮膰 my艣l postkolonialn膮, wra偶liwo艣ci. Wra偶liwo艣ci na wykluczonych, wykl臋tych, niemych, pogr膮偶onych w nier贸wno艣ciach, niedopuszczanych do decydowania o sobie przez wszelakie imperializmy i dominuj膮ce narracje. I to jest wielka rzecz. Du偶o istotniejsza od zrozumienia wielu, cz臋sto abstrakcyjnych i wzajemnie wykluczaj膮cych si臋, stanowisk teoretyk贸w postkolonialnych.
 
Robert J.C. Young, 鈥Postkolonializm. Wprowadzenie鈥, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiello艅skiego, 2012

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij