Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Pomys┼é ┼Ťwietny, ale na realizacj─Ö stanowczo za wcze┼Ťnie

W obecnych warunkach politycznych propozycja pisania konstytucji niejako obok konfliktu partyjnego to pr├│ba wyci─ůgni─Öcia siebie samego za w┼éosy z bagna. Bo czy mo┼╝na przezwyci─Ö┼╝y─ç polityczn─ů polaryzacj─Ö (zw┼éaszcza le┼╝─ůc─ů w interesie biegun├│w konfliktu, zw┼éaszcza za┼Ť tego silniejszego) tworz─ůc najwy┼╝sze prawo, kt├│rego dobry kszta┼ét i spo┼éeczna legitymizacja wymagaj─ů jednak uprzedniego... zniesienia polaryzacji? S─ůdz─Ö, ┼╝e o praktyczn─ů realizacj─Ö tego pomys┼éu b─Ödzie niezwykle trudno. Nie znaczy to bynajmniej, ┼╝e pomys┼é naszych konserwatywnych koleg├│w i kole┼╝anek to tylko czysta fantazja. Po prostu dojrze─ç musi do niej uk┼éad polityczny.

krytyka polityczna
Wygl─ůda na to, ┼╝e krakowscy konserwaty┼Ťci zaszli nas od demokratycznej flanki. Klub Jagiello┼äski wzywa prezydenta Dud─Ö do rezygnacji z referendum konstytucyjnego w zaplanowanej na 10 i 11 listopada formie i uruchomienia masowego ÔÇô wzorowanego na do┼Ťwiadczeniu Islandii ÔÇô procesu pisania nowej konstytucji. Co wa┼╝ne, autorzy pomys┼éu nie skupiaj─ů si─Ö na tre┼Ťci ani kierunku zmiany ustroju Rzeczpospolitej, lecz na samym dziele jego tworzenia. Powszechne uczestnictwo i przejrzysto┼Ť─ç procesu umo┼╝liwi─ů, ich zdaniem, wyj┼Ťcie poza obecn─ů polaryzacj─Ö, w warunkach kt├│rej niemo┼╝liwa jest ponadpartyjna zgoda na ustaw─Ö zasadnicz─ů. Powodzenie ca┼éej procedury ÔÇô od wielkiej ankiety konstytucyjnej, przez obywatelsk─ů komisj─Ö, kt├│ra jej wnioski uporz─ůdkuje, a┼╝ po obywatelski panel formu┼éuj─ůcy kierunkowe pytania do referendum rozpisanego na wniosek prezydenta ÔÇô by┼éoby zatem nowym otwarciem w polskiej polityce. Pozwoli┼éoby odbudowa─ç legitymacj─Ö obywatelskiej wsp├│lnoty nadszarpni─Öt─ů przez wypaczenia III RP, a zar┼╝ni─Öt─ů ostatecznie przez zamach PiS na obecn─ů konstytucj─Ö. Brzmi to wszystko naprawd─Ö dobrze, a dla lewicy stanowi nie lada zgryz ÔÇô (hiper)demokracj─Ö trudno si─Ö bowiem lewicy krytykuje. A jednak spr├│bujmy.
Na pocz─ůtek drobiazg: czy powszechne d├ęsint├ęressement wobec prezydenckiej inicjatywy debaty konstytucyjnej i referendum konsultacyjnego ws. kierunk├│w jej zmiany to rzeczywi┼Ťcie ÔÇ×┼Ťwiadectwo niedojrza┼éo┼Ťci polskich elitÔÇŁ? Cz─Ö┼Ť─ç z partii, ale tak┼╝e wielu wyborc├│w, po prostu uwa┼╝a konstytucj─Ö z 1997 roku za dobr─ů, a problem widzi w jej ┼éamaniu. Problem, dodajmy, polityczny ÔÇôwynikaj─ůcy ze z┼éej woli czy ideologii obozu rz─ůdz─ůcego, nie za┼Ť z obiektywnych wad samej ustawy zasadniczej. Ci bardziej krytyczni wobec jej kszta┼étu w inicjatywie prezydenta widz─ů z kolei ÔÇô r├│wnie┼╝ nie bez podstaw ÔÇô gr─Ö ÔÇ×emancypacyjn─ůÔÇŁ wobec w┼éasnego obozu, a nie powa┼╝n─ů propozycj─Ö dyskusji, o ofercie ustrojowej nie wspominaj─ůc.
Ze swej strony wejd─Ö w buty konserwatysty i powiem, ┼╝e lepsze bywa wrogiem dobrego. Owszem, konstytucj─Ö z 1997 roku, kieruj─ůc si─Ö ÔÇ×liberalizmem strachuÔÇŁ po prezydenturze Lecha Wa┼é─Ösy, pisano pod k─ůtem zagro┼╝e┼ä nadmiernie autorytarnymi osobowo┼Ťciami. Owszem, nie mia┼éa ona poparcia pe┼énego spektrum politycznego (cho─ç to nie wina centrolewicy, ┼╝e prawica nie wesz┼éa w 1993 roku do Sejmu). Jak ka┼╝dy dokument prawno-polityczny ustawa zasadnicza podlega krytyce i mo┼╝liwej korekcie. O ile zapisana w niej aksjologia wydaje si─Ö nam bliska ÔÇô tu i teraz ÔÇô optymalnej (ÔÇ×spo┼éeczna gospodarka rynkowaÔÇŁ wpisana za spraw─ů Unii Pracy, ekumeniczna preambu┼éa…), wiele rozwi─ůza┼ä szczeg├│┼éowych warto na nowo przemy┼Ťle─ç.
Wyra┼║nie niska u nas kultura politycznej kohabitacji (i w og├│le wsp├│┼épracy: o miejsce przy zagranicznym stole bili si─Ö przecie┼╝ nie tylko Kaczy┼äski z Tuskiem, ale nawet Kwa┼Ťniewski z Millerem w 2003 roku) sugeruje, ┼╝e warto ujednoznaczni─ç kompetencje w obszarze polityki zagranicznej ÔÇô najlepiej na korzy┼Ť─ç rz─ůdu jako o┼Ťrodka o najsilniejszej legitymacji (wi─Ökszo┼Ť─ç parlamentarna). W sprawie Trybuna┼éu Konstytucyjnego ÔÇô w kontek┼Ťcie ÔÇ×opcji zerowejÔÇŁ, ale tak┼╝e z my┼Ťl─ů o przysz┼éo┼Ťci ÔÇô dobry pomys┼é zg┼éosi┼é ju┼╝ sam Klub Jagiello┼äski (s─Ödziowie wybierani moc─ů 2/3 g┼éos├│w). Warto rozwa┼╝y─ç te┼╝ wzmocnienie niezale┼╝no┼Ťci samorz─ůd├│w (aby nie by┼éy mo┼╝liwe eksperymenty ├á la zawetowana pr├│ba zmian przepis├│w o Regionalnych Izbach Obrachunkowych) i przede wszystkim tr├│jpodzia┼éu w┼éadz. Wreszcie, tak┼╝e poszerzenie katalogu praw obywatelskich. Co do zasady jednak zmiana tre┼Ťci ustrojowej konstytucji nie wydaje si─Ö dzisiaj najbardziej pal─ůc─ů potrzeb─ů.
Dzi┼Ť kluczowa jest legitymacja polityczna ÔÇô powszechne uznanie dla obowi─ůzywania konstytucji ÔÇô kt├│ra silniej ni┼╝ jakiekolwiek progi i wymogi prawne sprzyja jej przestrzeganiu i funkcjonalno┼Ťci dla pa┼ästwa i obywateli. Eksperci Klubu Jagiello┼äskiego licz─ů, ┼╝e uda si─Ö j─ů uzyska─ç ÔÇ×wszczepiaj─ůc by-passÔÇŁ mi─Ödzy pa┼ästwem a obywatelami, kt├│ry pominie skonfliktowane na ┼Ťmier─ç i ┼╝ycie partie. Tylko czy faktycznie?
Powszechny, przejrzysty charakter uczestnictwa w rzeczowej deliberacji mo┼╝e pom├│c uchroni─ç samo referendum konstytucyjne przed losem plebiscytu: jeste┼Ť za czy przeciw w┼éadzy (zamiast: czy jeste┼Ť za systemem prezydenckim czy kanclerskim? Czy jeste┼Ť za wzmocnieniem roli referendum og├│lnokrajowego? Czy jeste┼Ť za wi─Öksz─ů partycypacj─ů lokaln─ů?). Prawdziwa deliberacja sprzyja┼éaby zapewne jako┼Ťci samej ustawy zasadniczej. Wreszcie, taki proces ÔÇô gdyby si─Ö powi├│d┼é ÔÇô pozwoli┼éby wi─Ökszo┼Ťci przyswoi─ç konstytucj─Ö jako realn─ů podstaw─Ö naszej wsp├│lnoty politycznej. Dzisiaj jest im ona albo oboj─Ötna (wci─ů┼╝ najcz─Ö┼Ťciej), albo wprost wroga (bo ÔÇ×uwolsko-postkomunistycznaÔÇŁ). Je┼Ťli nawet jest ÔÇ×swojaÔÇŁ, to zazwyczaj dlatego, ┼╝e PiS j─ů praktycznie ┼éamie, a ideologicznie zwalcza. To rzeczywi┼Ťcie zupe┼énie inna sytuacja od np. ameryka┼äskiej czy francuskiej, gdzie na warto┼Ťci konstytucyjne (ÔÇ×warto┼Ťci republikiÔÇŁ) powo┼éuj─ů si─Ö niemal wszystkie si┼éy polityczne, za┼Ť demokratyczny konflikt polityczny to w du┼╝ej mierze sp├│r o ich interpretacj─Ö.
To wszystko prawda… a jednak. W obecnych warunkach politycznych propozycja pisania konstytucji niejako obok konfliktu partyjnego to pr├│ba wyci─ůgni─Öcia siebie samego za w┼éosy z bagna. Bo czy mo┼╝na przezwyci─Ö┼╝y─ç polityczn─ů polaryzacj─Ö (zw┼éaszcza le┼╝─ůc─ů w interesie biegun├│w konfliktu, zw┼éaszcza za┼Ť tego silniejszego) tworz─ůc najwy┼╝sze prawo, kt├│rego dobry kszta┼ét i spo┼éeczna legitymizacja wymagaj─ů jednak uprzedniego… zniesienia polaryzacji?
Teoretycznie tak. Mog─Ö sobie wyobrazi─ç, ┼╝e taka spo┼éecznie, oddolnie tworzona konstytucja rozsadza ramy konfliktu partyjnego, za┼Ť na jego gruzach buduje si─Ö zupe┼énie nowy uk┼éad. Gdyby jednak mia┼éa faktycznie spe┼éni─ç tak─ů funkcj─Ö, to ca┼éy proces b─Ödzie sabotowany przez uk┼éad obecny ÔÇô bo w ÔÇ×najlepszymÔÇŁ razie wzmocni prezydenta i os┼éabi sp├│jno┼Ť─ç obozu w┼éadzy; w ÔÇ×najgorszymÔÇŁ za┼Ť przestawi osie konfliktu i wykreuje nowych aktor├│w. Odrzucenie bowiem tak silnie legitymizowanego dokumentu (tj. wytycznych do zmiany konstytucji) na poziomie prac parlamentarnych by┼éoby politycznym samob├│jstwem g┼éosuj─ůcych. Jego przyj─Öcie mo┼╝e za┼Ť wywr├│ci─ç ca┼éy polityczny stolik.
I jeszcze druga rzecz ÔÇô czy naprawd─Ö b─Ödziemy w stanie deliberowa─ç o konstytucji abstrahuj─ůc od gier partyjnych? Od kalkulacji, czy ten proces pomo┼╝e w┼éadzy czy opozycji? Tu najlepsza odpowied┼║ brzmi, rzecz jasna, ÔÇ×nie dowiemy si─Ö, zanim nie spr├│bujemyÔÇŁ.
Gdyby propozycja Klubu Jagiello┼äskiego znalaz┼éa polityczn─ů artykulacj─Ö (czytaj: prezydent przej─ů┼éby si─Ö ich apelem) oznacza┼éoby to niez┼éy ferment w obozie w┼éadzy i ferment w og├│le ÔÇô o ile oczywi┼Ťcie ca┼éy proces ÔÇ×uczestnicz─ůcej deliberacjiÔÇŁ nie zostanie ustawiony pod interes partyjny rz─ůdz─ůcych. S─ůdz─Ö jednak, z powod├│w wy┼╝ej wymienionych, ┼╝e o jego praktyczn─ů realizacj─Ö b─Ödzie niezwykle trudno. Nie znaczy to bynajmniej, ┼╝e pomys┼é naszych konserwatywnych koleg├│w i kole┼╝anek to tylko czysta fantazja ÔÇô po prostu dojrze─ç musi do niej uk┼éad polityczny.
Skoro niemiecka chadecja mog┼éa realizowa─ç postulaty tamtejszych Zielonych (wyj┼Ťcie z atomu), a katolicka polityczka realizowa─ç postulaty libera┼é├│w i feministek we Francji (ustawa Veil o dopuszczalno┼Ťci przerywania ci─ů┼╝y), nie widz─Ö najmniejszego powodu, dla kt├│rego jaki┼Ť post─Öpowy rz─ůd Rzeczypospolitej Polskiej nie m├│g┼éby skorzysta─ç z pomys┼éu konserwatywnych pa┼ästwowc├│w i podj─ů─ç inicjatywy ÔÇ×powszechnego pisania konstytucjiÔÇŁ.
Rozumiem i sympatyzuj─Ö z ide─ů poszukiwania game-changera dla polskiej polityki, kt├│r─ů obecny uk┼éad niszczy wraz z jej spo┼éecznym otoczeniem. Skoro jednak konstytucj─Ö i tak ostatecznie musimy przeg┼éosowa─ç w parlamencie, to najpierw tamtejszy uk┼éad si┼é musi si─Ö zmieni─ç. Ja osobi┼Ťcie wola┼ébym, aby si─Ö przesun─ů┼é na lewo i aby twarz─ů demokratycznych inicjatyw by┼é raczej Robert Biedro┼ä ni┼╝ Andrzej Duda. To akurat kwestia moich i mojego ┼Ťrodowiska preferencji. Jestem jednak przekonany, ┼╝e bez nowego uk┼éadu si┼é po wyborach w 2019 roku ka┼╝dy tego rodzaju pomys┼é zostanie zd┼éawiony w zarodku. Je┼Ťli uk┼éad uda si─Ö zmieni─ç, to jaki┼Ť nowy, lepszy rz─ůd propozycj─Ö Klubu Jagiello┼äskiego b─Ödzie mia┼é podan─ů na stole.
 
Artyku┼é powsta┼é w┬áramach projektu┬áÔÇ×Spi─ÖcieÔÇŁ .┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á┬á
Inicjatywa wspierana jest przez Fundusz Obywatelski zarz─ůdzany przez Fundacj─Ö dla Polski.

fundusz

Referendum konstytucyjne 2.0

Referendum konstytucyjne nie ma sensu

Konstytucyjny patriotyzm lepszy od crowdsourcingu

Jaros┼éaw Kaczy┼äski stworzy┼é uk┼éad. Nowa konstytucja tego nie naprawi

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś