fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Pomi臋dzy gniewem a bezradno艣ci膮. Raport o Czeczenii

Bezprecedensowe okrucie艅stwo wobec homo- i biseksualnych m臋偶czyzn w Czeczenii wywo艂a艂o przera偶enie spo艂eczno艣ci LGBT na ca艂ym 艣wiecie, kt贸ra w wielu miejscach zmobilizowa艂a si臋 do protest贸w. Istnieje ryzyko, 偶e w艂adze Rosji i Czeczenii nie poprzestan膮 na tym聽i przeprowadz膮 kompletn膮 czystk臋. Ofiarami b臋d膮 setki ludzi.
Pomi臋dzy gniewem a bezradno艣ci膮. Raport o Czeczenii
ilustr.: Stanis艂aw Gajewski

Pierwsze niepokoj膮ce doniesienia o dramatycznej sytuacji oko艂o setki homoseksualnych m臋偶czyzn w Czeczenii obieg艂y 艣wiat pierwszego kwietnia. Mieli oni by膰 torturowani pr膮dem, brutalnie przes艂uchiwani, zabijani. Cz臋艣膰 obserwator贸w nieopatrznie zignorowa艂a przera偶aj膮ce wie艣ci ze wzgl臋du na dat臋 ich publikacji; ba, nawet czecze艅skie w艂adze uzna艂y to za g艂upi 偶art 鈥 鈥瀗ie mo偶na zatrzymywa膰 i n臋ka膰 kogo艣, kogo po prostu nie ma w tym kraju鈥. Sekretarz prasowy prezydenta Czeczenii Alvi Karimow powiedzia艂 Nowej Gazecie, 偶e aresztowania homoseksualnych m臋偶czyzn nie maj膮 racji bytu w Czeczenii, poniewa偶 鈥瀓e艣li w Czeczenii by艂yby takie osoby, to organy nie mia艂yby 偶adnych problem贸w z nimi, poniewa偶 to ich krewni wys艂aliby ich do miejsca, z kt贸rego nie ma powrotu鈥. To nie jest pierwszy sygna艂, 偶e zab贸jstwa honorowe w Czeczenii wci膮偶 maj膮 si臋 鈥瀌obrze鈥. W kraju, w kt贸rym nie ma mowy o podstawowych prawach obywatelskich trudno doszukiwa膰 si臋 jakiejkolwiek r贸wno艣ci os贸b LGBT, w tym przypadku w szczeg贸lno艣ci gej贸w. Od kilku tygodni sprawa homofobicznych prze艣ladowa艅 wrze jednak w 艣wiatowych mediach.

Moskiewska Grupa Helsi艅ska, jedna z czo艂owych organizacji zajmuj膮cych si臋 obron膮 praw cz艂owieka w Rosji, od kilku lat sygnalizuje marginalizacj臋 i dyskryminacj臋 os贸b LGBT na terenie tego kraju. Od pocz膮tku drugiej dekady lat 2000 spo艂eczno艣膰 LGBT w Rosji zacz臋艂a by膰 przedstawiana przez w艂adze jako antyrosyjska i sprzeczna z podstaw膮 kremlowskiego raison d’脡tat. Nie mo偶emy w tym kontek艣cie nie wymieni膰 proputinowskiej pozycji Rosyjskiej Cerkwi Prawos艂awnej, kt贸ra od rozpadu ZSSR ma znacz膮cy wp艂yw na polityk臋 wewn臋trzn膮 Rosji. Czeczenia powinna by膰 jednak rozpatrywana poza nawiasem tego 鈥瀋entralnego鈥, rosyjskiego kontekstu. Podczas gdy politycy rosyjscy bagatelizuj膮 dyskryminacj臋 os贸b nieheteroseksualnych, czecze艅skie w艂adze 艣wiadomie pod偶egaj膮 do nienawi艣ci wobec tej grupy mniejszo艣ciowej.

Mimo geograficznego po艂o偶enia Czecze艅skiej Republiki na po艂udniowych peryferiach Federacji Rosyjskiej przy granicy z Gruzj膮 od kilku dekad ten region ma du偶e znaczenie dla centralnych w艂adz rosyjskich. Dzisiejsza Republika Czecze艅ska pod przyw贸dztwem ekstrawaganckiego lidera Ramzana Kadyrowa, jako autonomiczna republika w sk艂adzie Rosji, od jakiego艣 czasu jest te偶 bol膮czk膮 Wladimira Putina. Cz臋艣膰 ekspert贸w wskazuje, 偶e zab贸jstwo dzia艂acza rosyjskiej opozycji Borisa Niemcowa w lutym 2015 mo偶e by膰 zwi膮zane z narastaj膮cym konfliktem na linii Kadyrow鈥揚utin. 聽Do dzisiaj owiany tajemnic膮 jest motyw czecze艅ski w tym 艣ledztwie.聽 Sytuacja homoseksualnych m臋偶czyzn w autonomii otwiera nowy rozdzia艂 w relacjach mi臋dzy Kremlem a Groznym, gdzie ni膰 porozumienia ju偶 od dawna zanika. Z jednej strony Putin nie mo偶e sobie pozwoli膰 na otwieranie nowego frontu konfliktu z Kadyrowem, z drugiej 鈥 rozzuchwalony Kadyrow mo偶e nie chcie膰 pokaza膰 s艂abo艣ci wobec Putina na oczach swoich poplecznik贸w. W ka偶dym wypadku przegranymi w tej sytuacji s膮 czecze艅skie mniejszo艣ci.

Zmowa milczenia

Geneza obecnej sytuacji w Czeczenii wed艂ug analityk贸w Nowoj Gaziety i dzia艂aczy Russian LGBT Network, rosyjskiej organizacji na rzecz os贸b LGBT, nie jest jednoznaczna. Niemniej faktem jest to, 偶e, jak mo偶emy przeczyta膰 w artykule Nowej Gazety pod tytu艂em 鈥瀂ab贸jstwa honorowe. Jak ambicje znanego dzia艂acza LGBT obudzi艂y straszny staro偶ytny zwyczaj w Czeczenii鈥, prze艣ladowania, a raczej ich druga, mocniejsza fala, by艂y sprowokowane zamiarem moskiewskiej inicjatywy GayRussia. Chcieli oni przeprowadzi膰 seri臋 parad LGBT w regionie; a w艂a艣ciwie wnie艣膰 o pozwolenie na ich przeprowadzenie, nast臋pnie dosta膰 spodziewan膮 odmow臋 i skierowa膰 spraw臋 do Europejskiego Trybuna艂u Praw Cz艂owieka w Strasburgu. Zdaniem Gaziety w艂a艣nie takie nieroztropne i pochopne dzia艂anie rozjuszy艂o Grozny do aktywnych dzia艂a艅 wobec 艂atwych w dobie Internetu do wytropienia gej贸w w Republice Czeczenii.

M贸wi si臋, 偶e brak zdecydowanej reakcji w艂adz rosyjskich na prze艣ladowania聽 homo- i biseksualnych m臋偶czyzn w czecze艅skich miastach przez s艂u偶by to omert脿 鈥 mafijna zmowa milczenia. Mimo 偶e Prokuratura Generalna w Rosji zleci艂a przeprowadzenie 艣ledztwa prokuraturze w Czeczenii, kt贸re mo偶e okaza膰 si臋 jedynie dzia艂aniem fasadowym, nie ma w膮tpliwo艣ci,聽 偶e prawdy mo偶emy si臋 doszukiwa膰 jedynie w 艣wiadectwach samych poszkodowanych, kt贸rym cudem uda艂o si臋 uciec za granic臋 lub poza republik臋. Nieraz bowiem g艂o艣ne sprawy w Rosji s膮 albo zamiatane pod dywan, albo skupione na szukaniu koz艂贸w ofiarnych. Warto przypomnie膰 w tym miejscu, 偶e sama Heda Saratowa, cz艂onkini Rady ds. Rozwoju Spo艂ecze艅stwa Obywatelskiego i Praw Cz艂owieka przy Rz膮dzie Czeczenii, powiedzia艂a, 偶e homoseksualno艣膰 jest z艂em, kt贸re jest zwalczane przez ka偶dego obywatela Republiki. Ponadto do tej pory nie wp艂yn臋艂o do jej biura 偶adne o艣wiadczenie o morderstwach w Czeczenii. 鈥濶ie otrzyma艂am ani jednego wniosku i nie b臋d臋 ich nawet rozpatrywa膰鈥 鈥 powiedzia艂a.

Mi臋dzynarodowa presja

Amnesty International wystosowa艂o apel do przewodnicz膮cych Komisji 艢ledczych Federacji Rosyjskiej i Republiki Czecze艅skiej oraz do Rzecznika Praw Cz艂owieka Federacji Rosyjskiej, w kt贸rym wzywa do poszanowania zobowi膮za艅 do ochrony praw cz艂owieka wynikaj膮cych z um贸w mi臋dzynarodowych, do wszcz臋cia dochodzenia w sprawie zatrzyma艅 i tortur i zapewnienia bezpiecze艅stwa osobom zagro偶onym. Podobne inicjatywy internetowe zosta艂y rozpocz臋te przez mi臋dzynarodow膮 organizacj臋 na rzecz os贸b LGBT All Out, a tak偶e przez osoby indywidualne. Wszystkie one w rekordowo szybkim tempie zyskiwa艂y zwolennik贸w. Internetow膮 petycj臋 o zamkni臋cie nielegalnych miejsc zatrzyma艅 i uwolnienie wi臋zionych tam m臋偶czyzn na platformie Avaaz podpisa艂o ju偶 prawie p贸艂tora miliona os贸b.

O to samo apeluj膮 instytucje mi臋dzynarodowe. Eksperci Rady Praw Cz艂owieka ONZ za偶膮dali od w艂adz Czeczenii 鈥瀦aprzestania prze艣ladowa艅 os贸b podejrzewanych o homo- i biseksualno艣膰, kt贸re w Czeczenii 偶yj膮 w atmosferze strachu nap臋dzanej homofobicznymi wyst膮pieniami w艂adz鈥. Organizacja Bezpiecze艅stwa i Wsp贸艂pracy w Europie doda艂a, 偶e obowi膮zkiem Moskwy jest zbadanie znikni臋膰 homo- i biseksualnych m臋偶czyzn i podejrze艅 o tortury. Mniej zdecydowane s膮 reakcje rz膮d贸w poszczeg贸lnych pa艅stw 鈥 nawet tych, dla kt贸rych wolno艣膰 od tortur i prawa cz艂owieka od lat by艂y priorytetami w polityce zagranicznej. Brytyjscy pos艂owie do Parlamentu Europejskiego wzywali Premier Wielkiej Brytanii Theres臋 May oraz Ministra Spraw Zagranicznych Borisa Johnsona do reakcji i odbycia spotkania z Ambasad膮 Federacji Rosyjskiej. Podobnie pi臋膰dziesi臋ciu cz艂onk贸w ameryka艅skiego Kongresu domaga艂o si臋 od Rexa Tillersona, sekretarza stanu, kt贸ry w kwietniu odwiedza艂 Rosj臋, publicznego pot臋pienia braku reakcji ze strony w艂adz rosyjskich. Jak dot膮d rz膮d USA nie wystosowa艂 jednoznacznego stanowiska w tej sprawie, jednak ci, kt贸rzy g艂os zabieraj膮, m贸wi膮 jednoznacznie: obowi膮zkiem Pa艅stwa jest chroni膰 wszystkich obywateli, aresztowania i morderstwa musz膮 zosta膰 zaprzestane i zbadane, a sprawcy ukarani. Sprzeciw wyrazili mi臋dzy innymi przedstawiciele rz膮d贸w Kanady, Niemiec, Austrii, Litwy, Francji (gdzie Czeczenia by艂a dyskutowana w prezydenckiej kampanii wyborczej), Danii oraz Szwecji. Nadal brakuje g艂osu polskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

Pomi臋dzy gniewem a bezradno艣ci膮

Bezprecedensowe okrucie艅stwo wywo艂a艂o przera偶enie spo艂eczno艣ci LGBT na ca艂ym 艣wiecie, kt贸ra w wielu miejscach zmobilizowa艂a si臋 do protest贸w. Kampania Przeciw Homofobii, Stowarzyszenie Mi艂o艣膰 Nie Wyklucza, Lambda Warszawa, Kultura R贸wno艣ci, Grupa Stonewall, Stowarzyszenie Tolerado i Stowarzyszenie Queerowy Maj zorganizowa艂y wsp贸lnie demonstracje w sze艣ciu miastach Polski. Naprzeciw Ambasady Rosyjskiej w Londynie protestowa艂y setki ludzi. Zgromadzenia odby艂y si臋 tak偶e w Reykjaviku, Brukseli, Pary偶u i w Lizbonie.Planowane s膮 kolejne. Inicjatywom tym towarzyszy艂y uczucia gniewu i strachu, ale, niestety, tak偶e bezradno艣ci. Mi臋dzynarodowa spo艂eczno艣膰 LGBT wie bowiem, 偶e prawa os贸b LGBT, w szczeg贸lno艣ci m臋偶czyzn bi- i homoseksualnych, s膮 od lat naruszane na terenie Federacji Rosyjskiej, a jej w艂adze postrzegaj膮 przemoc fizyczn膮 jako dopuszczaln膮 metod臋 walki o zachowanie tradycyjnych warto艣ci. Rzecznik W艂adimira Putina, Dimitrij Peskov, ignoruje te zjawiska, zaznaczaj膮c, 偶e brakuje rzetelnych doniesie艅 na temat tego, co si臋 dzieje w Czeczenii. Rosja, na t臋 chwil臋, odmawia tak偶e zagwarantowania bezpiecznych 艣cie偶ek ucieczki m臋偶czyznom, kt贸rzy zagro偶eni s膮 zatrzymaniami i torturami. Rol臋 t臋 pr贸buj膮 przej膮膰 organizacje pozarz膮dowe i rz膮dy innych kraj贸w.

Rosyjska organizacja Russian LGBT Network otworzy艂a bezpieczne kana艂y komunikacyjne, dzi臋ki kt贸rym osoby zagro偶one aresztowaniem mog膮 znale藕膰 pomoc w ucieczce z kraju. Pomoc膮 s艂u偶y tak偶e ILGA-Europe, mi臋dzynarodowa federacja europejskich organizacji LGBT, kt贸ra namawia instytucje mi臋dzynarodowe do reakcji oraz zbiera pieni膮dze na ewakuacj臋 prze艣ladowanych m臋偶czyzn homo- i biseksualnych. Obecnie priorytetem s膮 dwie kwestie: pozyskanie deklaracji pa艅stw o wydawaniu wiz dla zagro偶onych czecze艅skich m臋偶czyzn oraz pozyskanie pieni臋dzy, kt贸re umo偶liwi膮 im wyjazd. Istnieje jednak ryzyko, 偶e w艂adze Rosji i Czeczenii nie zatrzymaj膮 si臋 i przeprowadz膮 kompletn膮 czystk臋. Ofiarami padn膮 setki ludzi. Setki tysi臋cy 偶y膰 b臋d膮 w strachu przez wiele kolejnych lat. Konieczne jest, 偶eby艣my pomogli uratowa膰 tyle os贸b, ile si臋 da 鈥 poprzez podpisywanie petycji, przekazywanie darowizn na ewakuacj臋 oraz wywieranie presji na naszych radnych, pos艂ach i ka偶dym, kto mo偶e przyczyni膰 si臋 do stanowczej reakcji ze strony polskiego rz膮du. Teraz nie mo偶emy by膰 oboj臋tni.

Kampania Przeciw Homofobii uruchomi艂a Fundusz Pomocy Czeczenii.聽Aby pom贸c聽ewakuowa膰 zagro偶onych m臋偶czyzn do bezpiecznego miejsca –聽kliknij tutaj.

Pozosta艂e teksty z bie偶膮cego numeru dwutygodnika 鈥濳ontakt鈥 mo偶na znale藕膰 tutaj.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy 艣rodowisko zaanga偶owane w walk臋 z podzia艂ami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi臋ki Waszemu wsparciu!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij