Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Pomi─Ödzy gniewem a bezradno┼Ťci─ů. Raport o Czeczenii

Bezprecedensowe okrucie┼ästwo wobec homo- i biseksualnych m─Ö┼╝czyzn w Czeczenii wywo┼éa┼éo przera┼╝enie spo┼éeczno┼Ťci LGBT na ca┼éym ┼Ťwiecie, kt├│ra w wielu miejscach zmobilizowa┼éa si─Ö do protest├│w. Istnieje ryzyko, ┼╝e w┼éadze Rosji i Czeczenii nie poprzestan─ů na tym┬ái przeprowadz─ů kompletn─ů czystk─Ö. Ofiarami b─Öd─ů setki ludzi.

ilustracja kontaktRGB LGBT czeczenia

ilustr.: Stanisław Gajewski


Pierwsze niepokoj─ůce doniesienia o dramatycznej sytuacji oko┼éo setki homoseksualnych m─Ö┼╝czyzn w Czeczenii obieg┼éy ┼Ťwiat pierwszego kwietnia. Mieli oni by─ç torturowani pr─ůdem, brutalnie przes┼éuchiwani, zabijani. Cz─Ö┼Ť─ç obserwator├│w nieopatrznie zignorowa┼éa przera┼╝aj─ůce wie┼Ťci ze wzgl─Ödu na dat─Ö ich publikacji; ba, nawet czecze┼äskie w┼éadze uzna┼éy to za g┼éupi ┼╝art ÔÇô ÔÇ×nie mo┼╝na zatrzymywa─ç i n─Öka─ç kogo┼Ť, kogo po prostu nie ma w tym krajuÔÇŁ. Sekretarz prasowy prezydenta Czeczenii Alvi Karimow powiedzia┼é Nowej Gazecie, ┼╝e aresztowania homoseksualnych m─Ö┼╝czyzn nie maj─ů racji bytu w Czeczenii, poniewa┼╝ ÔÇ×je┼Ťli w Czeczenii by┼éyby takie osoby, to organy nie mia┼éyby ┼╝adnych problem├│w z nimi, poniewa┼╝ to ich krewni wys┼éaliby ich do miejsca, z kt├│rego nie ma powrotuÔÇŁ. To nie jest pierwszy sygna┼é, ┼╝e zab├│jstwa honorowe w Czeczenii wci─ů┼╝ maj─ů si─Ö ÔÇ×dobrzeÔÇŁ. W kraju, w kt├│rym nie ma mowy o podstawowych prawach obywatelskich trudno doszukiwa─ç si─Ö jakiejkolwiek r├│wno┼Ťci os├│b LGBT, w tym przypadku w szczeg├│lno┼Ťci gej├│w. Od kilku tygodni sprawa homofobicznych prze┼Ťladowa┼ä wrze jednak w ┼Ťwiatowych mediach.
Moskiewska Grupa Helsi┼äska, jedna z czo┼éowych organizacji zajmuj─ůcych si─Ö obron─ů praw cz┼éowieka w Rosji, od kilku lat sygnalizuje marginalizacj─Ö i dyskryminacj─Ö os├│b LGBT na terenie tego kraju. Od pocz─ůtku drugiej dekady lat 2000 spo┼éeczno┼Ť─ç LGBT w Rosji zacz─Ö┼éa by─ç przedstawiana przez w┼éadze jako antyrosyjska i sprzeczna z podstaw─ů kremlowskiego raison d’├ëtat. Nie mo┼╝emy w tym kontek┼Ťcie nie wymieni─ç proputinowskiej pozycji Rosyjskiej Cerkwi Prawos┼éawnej, kt├│ra od rozpadu ZSSR ma znacz─ůcy wp┼éyw na polityk─Ö wewn─Ötrzn─ů Rosji. Czeczenia powinna by─ç jednak rozpatrywana poza nawiasem tego ÔÇ×centralnegoÔÇŁ, rosyjskiego kontekstu. Podczas gdy politycy rosyjscy bagatelizuj─ů dyskryminacj─Ö os├│b nieheteroseksualnych, czecze┼äskie w┼éadze ┼Ťwiadomie pod┼╝egaj─ů do nienawi┼Ťci wobec tej grupy mniejszo┼Ťciowej.
Mimo geograficznego po┼éo┼╝enia Czecze┼äskiej Republiki na po┼éudniowych peryferiach Federacji Rosyjskiej przy granicy z Gruzj─ů od kilku dekad ten region ma du┼╝e znaczenie dla centralnych w┼éadz rosyjskich. Dzisiejsza Republika Czecze┼äska pod przyw├│dztwem ekstrawaganckiego lidera Ramzana Kadyrowa, jako autonomiczna republika w sk┼éadzie Rosji, od jakiego┼Ť czasu jest te┼╝ bol─ůczk─ů Wladimira Putina.┬áCz─Ö┼Ť─ç ekspert├│w wskazuje, ┼╝e zab├│jstwo dzia┼éacza rosyjskiej opozycji Borisa Niemcowa w lutym 2015 mo┼╝e by─ç zwi─ůzane z narastaj─ůcym konfliktem na linii KadyrowÔÇôPutin. ┬áDo dzisiaj owiany tajemnic─ů jest motyw czecze┼äski w tym ┼Ťledztwie.┬á Sytuacja homoseksualnych m─Ö┼╝czyzn w autonomii otwiera nowy rozdzia┼é w relacjach mi─Ödzy Kremlem a Groznym, gdzie ni─ç porozumienia ju┼╝ od dawna zanika.┬áZ jednej strony Putin nie mo┼╝e sobie pozwoli─ç na otwieranie nowego frontu konfliktu z Kadyrowem, z drugiej ÔÇô┬ározzuchwalony Kadyrow mo┼╝e nie chcie─ç pokaza─ç s┼éabo┼Ťci wobec Putina na oczach swoich poplecznik├│w. W ka┼╝dym wypadku przegranymi w tej sytuacji s─ů czecze┼äskie mniejszo┼Ťci.
Zmowa milczenia
Geneza obecnej sytuacji w Czeczenii wed┼éug analityk├│w Nowoj Gaziety i dzia┼éaczy Russian LGBT Network, rosyjskiej organizacji na rzecz os├│b LGBT, nie jest jednoznaczna. Niemniej faktem jest to, ┼╝e, jak mo┼╝emy przeczyta─ç w artykule Nowej Gazety pod tytu┼éem ÔÇ×Zab├│jstwa honorowe. Jak ambicje znanego dzia┼éacza LGBT obudzi┼éy straszny staro┼╝ytny zwyczaj w CzeczeniiÔÇŁ, prze┼Ťladowania, a raczej ich druga, mocniejsza fala, by┼éy sprowokowane zamiarem moskiewskiej inicjatywy GayRussia. Chcieli oni przeprowadzi─ç seri─Ö parad LGBT w regionie; a w┼éa┼Ťciwie wnie┼Ť─ç o pozwolenie na ich przeprowadzenie, nast─Öpnie dosta─ç spodziewan─ů odmow─Ö i skierowa─ç spraw─Ö do Europejskiego Trybuna┼éu Praw Cz┼éowieka w Strasburgu. Zdaniem Gaziety w┼éa┼Ťnie takie nieroztropne i pochopne dzia┼éanie rozjuszy┼éo Grozny do aktywnych dzia┼éa┼ä wobec ┼éatwych w dobie Internetu do wytropienia gej├│w w Republice Czeczenii.
M├│wi si─Ö, ┼╝e brak zdecydowanej reakcji w┼éadz rosyjskich na prze┼Ťladowania┬á homo- i biseksualnych m─Ö┼╝czyzn w czecze┼äskich miastach przez s┼éu┼╝by to omert├á ÔÇô mafijna zmowa milczenia. Mimo ┼╝e Prokuratura Generalna w Rosji zleci┼éa przeprowadzenie ┼Ťledztwa prokuraturze w Czeczenii, kt├│re mo┼╝e okaza─ç si─Ö jedynie dzia┼éaniem fasadowym, nie ma w─ůtpliwo┼Ťci,┬á ┼╝e prawdy mo┼╝emy si─Ö doszukiwa─ç jedynie w ┼Ťwiadectwach samych poszkodowanych, kt├│rym cudem uda┼éo si─Ö uciec za granic─Ö lub poza republik─Ö. Nieraz bowiem g┼éo┼Ťne sprawy w Rosji s─ů albo zamiatane pod dywan, albo skupione na szukaniu koz┼é├│w ofiarnych. Warto przypomnie─ç w tym miejscu, ┼╝e sama Heda Saratowa, cz┼éonkini Rady ds. Rozwoju Spo┼éecze┼ästwa Obywatelskiego i Praw Cz┼éowieka przy Rz─ůdzie Czeczenii, powiedzia┼éa, ┼╝e homoseksualno┼Ť─ç jest z┼éem, kt├│re jest zwalczane przez ka┼╝dego obywatela Republiki. Ponadto do tej pory nie wp┼éyn─Ö┼éo do jej biura ┼╝adne o┼Ťwiadczenie o morderstwach w Czeczenii. ÔÇ×Nie otrzyma┼éam ani jednego wniosku i nie b─Öd─Ö ich nawet rozpatrywa─çÔÇŁ ÔÇô┬ápowiedzia┼éa.
Mi─Ödzynarodowa presja
Amnesty International wystosowa┼éo apel do przewodnicz─ůcych Komisji ┼Üledczych Federacji Rosyjskiej i Republiki Czecze┼äskiej oraz do Rzecznika Praw Cz┼éowieka Federacji Rosyjskiej, w kt├│rym wzywa do poszanowania zobowi─ůza┼ä do ochrony praw cz┼éowieka wynikaj─ůcych z um├│w mi─Ödzynarodowych, do wszcz─Öcia dochodzenia w sprawie zatrzyma┼ä i tortur i zapewnienia bezpiecze┼ästwa osobom zagro┼╝onym. Podobne inicjatywy internetowe zosta┼éy rozpocz─Öte przez mi─Ödzynarodow─ů organizacj─Ö na rzecz os├│b LGBT All Out, a tak┼╝e przez osoby indywidualne. Wszystkie one w rekordowo szybkim tempie zyskiwa┼éy zwolennik├│w. Internetow─ů petycj─Ö o zamkni─Öcie nielegalnych miejsc zatrzyma┼ä i uwolnienie wi─Özionych tam m─Ö┼╝czyzn na platformie Avaaz podpisa┼éo ju┼╝ prawie p├│┼étora miliona os├│b.
O to samo apeluj─ů instytucje mi─Ödzynarodowe. Eksperci Rady Praw Cz┼éowieka ONZ za┼╝─ůdali od w┼éadz Czeczenii ÔÇ×zaprzestania prze┼Ťladowa┼ä os├│b podejrzewanych o homo- i biseksualno┼Ť─ç, kt├│re w Czeczenii ┼╝yj─ů w atmosferze strachu nap─Ödzanej homofobicznymi wyst─ůpieniami w┼éadzÔÇŁ. Organizacja Bezpiecze┼ästwa i Wsp├│┼épracy w Europie doda┼éa, ┼╝e obowi─ůzkiem Moskwy jest zbadanie znikni─Ö─ç homo- i biseksualnych m─Ö┼╝czyzn i podejrze┼ä o tortury. Mniej zdecydowane s─ů reakcje rz─ůd├│w poszczeg├│lnych pa┼ästw ÔÇô nawet tych, dla kt├│rych wolno┼Ť─ç od tortur i prawa cz┼éowieka od lat by┼éy priorytetami w polityce zagranicznej. Brytyjscy pos┼éowie do Parlamentu Europejskiego wzywali Premier Wielkiej Brytanii Theres─Ö May oraz Ministra Spraw Zagranicznych Borisa Johnsona do reakcji i odbycia spotkania z Ambasad─ů Federacji Rosyjskiej. Podobnie pi─Ö─çdziesi─Öciu cz┼éonk├│w ameryka┼äskiego Kongresu domaga┼éo si─Ö od Rexa Tillersona, sekretarza stanu, kt├│ry w kwietniu odwiedza┼é Rosj─Ö, publicznego pot─Öpienia braku reakcji ze strony w┼éadz rosyjskich. Jak dot─ůd rz─ůd USA nie wystosowa┼é jednoznacznego stanowiska w tej sprawie, jednak ci, kt├│rzy g┼éos zabieraj─ů, m├│wi─ů jednoznacznie: obowi─ůzkiem Pa┼ästwa jest chroni─ç wszystkich obywateli, aresztowania i morderstwa musz─ů zosta─ç zaprzestane i zbadane, a sprawcy ukarani. Sprzeciw wyrazili mi─Ödzy innymi przedstawiciele rz─ůd├│w Kanady, Niemiec, Austrii, Litwy, Francji (gdzie Czeczenia by┼éa dyskutowana w prezydenckiej kampanii wyborczej), Danii oraz Szwecji. Nadal brakuje g┼éosu polskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych.
Pomi─Ödzy gniewem a bezradno┼Ťci─ů
Bezprecedensowe okrucie┼ästwo wywo┼éa┼éo przera┼╝enie spo┼éeczno┼Ťci LGBT na ca┼éym ┼Ťwiecie, kt├│ra w wielu miejscach zmobilizowa┼éa si─Ö do protest├│w. Kampania Przeciw Homofobii, Stowarzyszenie Mi┼éo┼Ť─ç Nie Wyklucza, Lambda Warszawa, Kultura R├│wno┼Ťci, Grupa Stonewall, Stowarzyszenie Tolerado i Stowarzyszenie Queerowy Maj zorganizowa┼éy wsp├│lnie demonstracje w sze┼Ťciu miastach Polski. Naprzeciw Ambasady Rosyjskiej w Londynie protestowa┼éy setki ludzi. Zgromadzenia odby┼éy si─Ö tak┼╝e w Reykjaviku, Brukseli, Pary┼╝u i w Lizbonie.Planowane s─ů kolejne. Inicjatywom tym towarzyszy┼éy uczucia gniewu i strachu, ale, niestety, tak┼╝e bezradno┼Ťci. Mi─Ödzynarodowa spo┼éeczno┼Ť─ç LGBT wie bowiem, ┼╝e prawa os├│b LGBT, w szczeg├│lno┼Ťci m─Ö┼╝czyzn bi- i homoseksualnych, s─ů od lat naruszane na terenie Federacji Rosyjskiej, a jej w┼éadze postrzegaj─ů przemoc fizyczn─ů jako dopuszczaln─ů metod─Ö walki o zachowanie tradycyjnych warto┼Ťci. Rzecznik W┼éadimira Putina, Dimitrij Peskov, ignoruje te zjawiska, zaznaczaj─ůc, ┼╝e brakuje rzetelnych doniesie┼ä na temat tego, co si─Ö dzieje w Czeczenii. Rosja, na t─Ö chwil─Ö, odmawia tak┼╝e zagwarantowania bezpiecznych ┼Ťcie┼╝ek ucieczki m─Ö┼╝czyznom, kt├│rzy zagro┼╝eni s─ů zatrzymaniami i torturami. Rol─Ö t─Ö pr├│buj─ů przej─ů─ç organizacje pozarz─ůdowe i rz─ůdy innych kraj├│w.
Rosyjska organizacja Russian LGBT Network otworzy┼éa bezpieczne kana┼éy komunikacyjne, dzi─Öki kt├│rym osoby zagro┼╝one aresztowaniem mog─ů znale┼║─ç pomoc w ucieczce z kraju. Pomoc─ů s┼éu┼╝y tak┼╝e ILGA-Europe, mi─Ödzynarodowa federacja europejskich organizacji LGBT, kt├│ra namawia instytucje mi─Ödzynarodowe do reakcji oraz zbiera pieni─ůdze na ewakuacj─Ö prze┼Ťladowanych m─Ö┼╝czyzn homo- i biseksualnych. Obecnie priorytetem s─ů dwie kwestie: pozyskanie deklaracji pa┼ästw o wydawaniu wiz dla zagro┼╝onych czecze┼äskich m─Ö┼╝czyzn oraz pozyskanie pieni─Ödzy, kt├│re┬áumo┼╝liwi─ů im wyjazd. Istnieje jednak ryzyko, ┼╝e w┼éadze Rosji i Czeczenii nie zatrzymaj─ů si─Ö i przeprowadz─ů kompletn─ů czystk─Ö. Ofiarami padn─ů setki ludzi. Setki tysi─Öcy ┼╝y─ç b─Öd─ů w strachu przez wiele kolejnych lat. Konieczne jest, ┼╝eby┼Ťmy pomogli uratowa─ç tyle os├│b, ile si─Ö da ÔÇô poprzez podpisywanie petycji, przekazywanie darowizn na ewakuacj─Ö oraz wywieranie presji na naszych radnych, pos┼éach i ka┼╝dym, kto mo┼╝e przyczyni─ç si─Ö do stanowczej reakcji ze strony polskiego rz─ůdu. Teraz nie mo┼╝emy by─ç oboj─Ötni.
Kampania Przeciw Homofobii uruchomi┼éa Fundusz Pomocy Czeczenii.┬áAby pom├│c┬áewakuowa─ç zagro┼╝onych m─Ö┼╝czyzn do bezpiecznego miejsca –┬ákliknij tutaj.┬á
Pozosta┼ée teksty z bie┼╝─ůcego numeru dwutygodnika ÔÇ×KontaktÔÇŁ mo┼╝na znale┼║─ç tutaj.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś