Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Pols-ko┼Ť─ç niezgody (zapis debaty ÔÇ×KontaktuÔÇŁ)

Mo┼╝na zastanawia─ç si─Ö nad tym, czy polsko┼Ť─ç w prawicowej narracji nie staje si─Ö substytutem sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, wytrychem, kt├│rego mo┼╝na u┼╝y─ç, aby skanalizowa─ç gniew spo┼éeczny, zapomnie─ç o nier├│wno┼Ťciach.

ilustr.: Kuba Mazurkiewicz


Debata wok├│┼é 24. numeru Magazynu Kontakt, zatytu┼éowanego┬áÔÇ×Pols-ko┼Ť─ç niezgodyÔÇŁ, odby┼éa si─Ö 7 marca w kawiarni Stacja Muran├│w. Prezentujemy jej skr├│cony zapis.┬áUdzia┼é wzi─Öli przedstawiciele┬ám┼éodych ┼Ťrodowisk lewicowych i prawicowych:┬áOla Bilewicz (ÔÇ×Nowe PeryferieÔÇŁ),┬áAdam Ostolski (Zieloni 2004) i Piotr Pa┼éka (ÔÇ×FrondaÔÇŁ, RebelyaÔÇŁ). Debat─Ö poprowadzi┼é Jan Mencwel.
 
Olu, pierwsze pytanie do Ciebie. Czy w kwestii patriotyzmu mamy jeszcze co┼Ť do odzyskania jako lewica, czy jako ┼Ťrodowisko ÔÇ×Nowych PeryferiiÔÇŁ macie na to sw├│j pomys┼é? Czy jest jeszcze o kogo walczy─ç? Jaki┼Ť czas temu napisa┼éa┼Ť artyku┼é ÔÇ×Powinni┼Ťmy by─ç z kibolamiÔÇŁ. Pytanie, czy to jeszcze aktualne, a je┼Ťli nie, to gdzie szuka─ç narybku lewicowego patriotyzmu?
Ola Bilewicz: Rzeczywi┼Ťcie, za pomoc─ů kilku tekst├│w, zaanga┼╝owa┼éam si─Ö w dyskusj─Ö o lewicowym patriotyzmie, ale to si─Ö sta┼éo z mojej perspektywy przypadkiem. Nagle zauwa┼╝y┼éem, czy raczej dowiedzia┼éam si─Ö z r├│┼╝nych ┼║r├│de┼é, ┼╝e patriotyzm z lewic─ů jest nie po drodze, ┼╝e do niej nie pasuje, czy te┼╝ jest sprzeczny. W swojej naiwno┼Ťci my┼Ťla┼éam przez d┼éugie lata, ┼╝e jest to rodzaj oczywistej oczywisto┼Ťci. ┼╗e mo┼╝e du┼╝o o tym nie m├│wimy, ale przywi─ůzanie do w┼éasnego kraju, jakkolwiek rozumiane, jest w lewicowo┼Ťci implicite zawarte. Zw┼éaszcza, je┼Ťli chodzi o obron─Ö pa┼ästwa, pa┼ästwa socjalnego, czy te┼╝ innych form pa┼ästwowej aktywno┼Ťci, kt├│re w tym momencie zanikaj─ů, czy te┼╝ ulegaj─ů os┼éabieniu pod wp┼éywem rynku, neoliberalnej polityki i innych czynnik├│w. Nagle dowiedzia┼éam si─Ö, ┼╝e istnieje lewica patriotyczna i antypatriotyczna. ┼╗e s─ů jacy┼Ť goszy┼Ťci i jacy┼Ť socjalpatrioci, kt├│rzy si─Ö nawzajem obrzucaj─ů wyzwiskami i s─ů w przeciwnych obozach. By─ç mo┼╝e by┼éam naiwna wcze┼Ťniej, ale to mnie skonsternowa┼éo i stwierdzi┼éam, ┼╝e kto┼Ť powinien zabra─ç g┼éos i ten lewicowy patriotyzm zacz─ů─ç definiowa─ç, przywraca─ç i konstruowa─ç na nowo. St─ůd pewnie moja obecno┼Ť─ç tutaj. Ale ka┼╝dy powinien patriotyzm definiowa─ç sam, nie chc─Ö odg├│rnie niczego narzuca─ç.
Pyta┼ée┼Ť, czy patriotyzm jest do odzyskania i czy lewica powinna go odzyska─ç. Moim zdaniem tak, cho─ç z szeregiem zastrze┼╝e┼ä, jak ten patriotyzm powinni┼Ťmy rozumie─ç, o czym za chwil─Ö. Dlaczego lewicy potrzebna jest jaka┼Ť forma patriotyzmu? Wydaje mi si─Ö, ┼╝e lewica walczy teraz przede wszystkim o ratowanie resztek pa┼ästwa socjalnego lub te┼╝ o poszerzenie si┼éy pa┼ästwa w konfrontacji z globalnymi rynkami. To co zagro┼╝one wi─ů┼╝e si─Ö w┼éa┼Ťnie z pa┼ästwowo┼Ťci─ů. Je┼Ťli przyjrzymy si─Ö lewicowym postulatom, lewicowym demonstracjom, jest to walka o us┼éugi publiczne. O to, ┼╝eby du┼╝e firmy p┼éaci┼éy podatki w Polsce, ┼╝eby nie likwidowa─ç ┼Ťwiadcze┼ä socjalnych, ┼╝eby pa┼ästwo nie pozostawia┼éo ludzi samych sobie. ┼╗eby nie likwidowa─ç us┼éug publicznych ÔÇô bibliotek, dom├│w kultury. ┼╗eby nie prywatyzowa─ç s┼éu┼╝by zdrowia, a je┼Ťli ju┼╝ to robi─ç to z g┼éow─ů, aby nie powodowa─ç jeszcze wi─Ökszych wyklucze┼ä. Mimo, ┼╝e du┼╝o si─Ö m├│wi o poziomych, sieciowych strukturach ponadnarodowych, kt├│re maj─ů zast─Öpowa─ç pa┼ästwo narodowe, m├│wi si─Ö o rosn─ůcej roli miast, to substancj─ů do kt├│rej si─Ö odwo┼éujemy walcz─ůc o nasze postulaty jest jednak ci─ůgle pa┼ästwo. W tej sytuacji dziwi to, ┼╝e lewica odwraca si─Ö od pa┼ästwa, w tym wypadku od polsko┼Ťci, patriotyzmu. Tak jak pisa┼ée┼Ť w swoim tek┼Ťcie: potrzebny jest jaki┼Ť komponent emocjonalny, przywi─ůzanie, ┼╝eby wiedzie─ç, czego si─Ö w┼éa┼Ťciwie broni, do czego mamy si─Ö odwo┼éywa─ç. Wydaje mi si─Ö, ┼╝e dlatego w┼éa┼Ťnie lewica potrzebuje patriotyzmu. Tak┼╝e dlatego, ┼╝e jest on coraz cz─Ö┼Ťciej zagarniany przez prawic─Ö, kt├│ra go definiuje w spos├│b dla nas zupe┼énie nieakceptowalny, w spos├│b ekskluzywny, eksponuj─ůc w─ůtki ksenofobiczne.
Druga rzecz jest bardziej bie┼╝─ůca ÔÇô trudno tej dyskusji nie odnie┼Ť─ç do tego, co si─Ö dzieje za nasz─ů wschodni─ů granic─ů. Wydaje mi si─Ö, ┼╝e to w┼éa┼Ťnie patriotyzm, przywi─ůzanie do narodowej to┼╝samo┼Ťci pozwala nam w tym momencie solidaryzowa─ç si─Ö z Ukrai┼äcami, rozumie─ç ich walk─Ö, jako walk─Ö samorz─ůdnego ludu przeciwko dominacji rosyjskiej. Tylko uznanie wsp├│lnej historii i wsp├│lnej zale┼╝no┼Ťci daje nam narz─Ödzia do tego, ┼╝eby w┼éa┼Ťnie tak─ů solidarno┼Ť─ç wyrazi─ç. Dlatego, ┼╝e jeste┼Ťmy Polakami, jeste┼Ťmy w stanie solidaryzowa─ç si─Ö z Ukrai┼äcami. Zwr├│─çmy uwag─Ö, ┼╝e to w┼éa┼Ťnie ta cz─Ö┼Ť─ç lewicy, kt├│ra jest bardziej internacjonalistycznie zorientowana, uznaje to, co si─Ö dzieje na Ukrainie za spisek ameryka┼äski i Rosj─Ö jako pot─Ög─Ö, kt├│ra ma si─Ö temu przeciwstawia─ç.
ÔÇĘÔÇĘPiotrze, jeste┼Ť przedstawicielem m┼éodej polskiej prawicy, czy czujesz si─Ö monopolist─ů na rynku patriotyzmu? Je┼╝eli tak, czy m├│g┼éby┼Ť powiedzie─ç, jak to zrobili┼Ťcie? Bo my jeste┼Ťmy w k┼éopocie ÔÇô dyskutujemy, ale nie wiemy, co trzeba zrobi─ç, co trzeba spali─ç, a co zbudowa─ç, ┼╝eby patriotyzm mia┼é lewicowe oblicze.
Piotr Pa┼éka: Ola Bilewicz poruszy┼éa bardzo wiele w─ůtk├│w, do kt├│rych spr├│buj─Ö si─Ö odnie┼Ť─ç. Podziel─Ö si─Ö tylko na pocz─ůtku refleksj─ů ÔÇô prosz─Ö mi tego nie poczyta─ç za arogancj─Ö, jest to szczera refleksja na temat tego, jak wygl─ůda┼éy moje pierwsze chwile z tym numerem waszego pisma. Po przejrzeniu kilku tekst├│w wznios┼éem oczy do nieba: ÔÇ×M├│j Bo┼╝e, ja┼Ťnie pa┼ästwo w 2014 roku zorientowali si─Ö, ┼╝e stracili patriotyzm!ÔÇŁ. Tam si─Ö przewija w─ůtek utylitarny: nie odpowiedzieli┼Ťmy sobie do ko┼äca na pytanie, po co nam jest ten patriotyzm, ale powinni┼Ťmy go odzyska─ç, bo jest to no┼Ťna idea. Przypomnia┼é mi si─Ö numer Krytyki Politycznej o radykalnej ortodoksji, o chrze┼Ťcija┼ästwie, gdzie te┼╝ chrze┼Ťcija┼ästwo by┼éo u┼╝ywane jako ciekawy eksperyment, no┼Ťna idea, kt├│ra mo┼╝e nas zanie┼Ť─ç gdzie┼Ť dalej ni┼╝ jeste┼Ťmy, albo wyprowadzi─ç z pewnych mielizn.
Takie u┼╝ywanie czego┼Ť, co dla innych grup, w tym wypadku, konserwatywnych czy prawicowych ┬ájest takim naturalnym elementem ┼╝ycia , zajmowanie si─Ö tym, bo ┬áwidzimy, ┼╝e to przynosi korzy┼Ť─ç. W┼éa┼Ťnie dlatego jeste┼Ťcie ┬ásp├│┼║nieni o te dwadzie┼Ťcia pi─Ö─ç lat. Nie chc─Ö te┼╝ uog├│lnia─ç, bo wiem, ┼╝e ┬ás─ů ┼Ťrodowiska lewicowe, kt├│re r├│wnie┼╝ w spos├│b naturalny s─ů patriotyczne i nie musz─ů niczego rekonstruowa─ç ani odzyskiwa─ç, bo robi─ů to od dawna. Mam wra┼╝enie, ze dla prawicy mi┼éo┼Ť─ç ojczyzny, polsko┼Ť─ç to by┼éy od zawsze ┬átakie do┼Ť─ç istotne elementy to┼╝samo┼Ťci. Natomiast w lewicowym uj─Öciu tradycja, to┼╝samo┼Ť─ç, polska historia jest o tyle ciekawa, o ile da si─Ö j─ů eksploatowa─ç w lewicowym kluczu. Na prawicy jest troch─Ö odwrotnie.
Zupe┼énie nie rozumiem, dlaczego m├│wicie o tych w─ůtkach ksenofobicznych w prawicowym modelu patriotyzmu, bo jako┼Ť by┼éo je trudno dostrzec w Twoim tek┼Ťcie. Czyta┼éem co┼Ť o tym, ┼╝e prawica eksploatuje Rom├│w. Szczerze m├│wi─ůc zupe┼énie tego nie zauwa┼╝y┼éem. Je┼Ťli co┼Ť robi, to na pewno jest ten silny w─ůtek antyrosyjski, czy antyniemiecki. Ale prosz─Ö zwr├│ci─ç uwag─Ö, ┼╝e to nie jest obawa przed obcym, Niemcem, czy Rosjaninem. Polacy, i to wszelkie badania pokazuj─ů, bardzo lubi─ů o┼Ťcienne narody, bardzo je ceni─ů. Natomiast maj─ů powa┼╝nie podbudowane historycznie obawy przed rz─ůdami tych kraj├│w. Je┼Ťli chodzi o Rosj─Ö, to jest to oczywiste i obserwujemy obecnie dlaczego. Natomiast je┼Ťli chodzi o Niemcy, g┼é├│wnie chodzi o niemiecki kapita┼é i o histori─Ö. O tych uprzedzeniach warto rozmawia─ç. Warto je likwidowa─ç za pomoc─ů wsp├│┼épracy, czy nowej historii, a nie na zasadzie: ÔÇ×O m├│j Bo┼╝e, znowu jaki┼Ť antyniemiecki tekstÔÇŁ. Czasami to jest bardzo uzasadnione.

ilustr.: Kuba Mazurkiewicz


Adamie, Czy ciebie w og├│le to martwi, ┼╝e kto┼Ť zabra┼é lewicy patriotyzm? Czy mie┼Ťci si─Ö on w twojej koncepcji, czy jest czym┼Ť utylitarnym, czego trzeba sprytnie u┼╝y─ç?
Adam Ostolski: Rok temu przed Manif─ů, kt├│rej has┼éo brzmia┼éo ÔÇ×O Polk─Ö niepodleg┼é─ůÔÇŁ i jej znakiem graficznym by┼éa przerobiona kotwica Polski Walcz─ůcej, odby┼éa si─Ö bardzo emocjonalna dyskusja na temat tego, czy to w og├│le wypada, ┼╝eby ruch feministyczny odwo┼éywa┼é si─Ö si─Ö do symboliki niepodleg┼éo┼Ťciowej. Wtedy w tej dyskusji by┼éy trzy stanowiska: pierwsze ÔÇô nie wypada, bo patriotyzm jest jak rasizm, drugie ÔÇô trzeba si─Ö odwo┼éywa─ç, bo to nasza tradycja, trzecie, kt├│re wtedy na sali si─Ö nie pojawi┼éo, ale by┼éo obecne w debacie publicznej ÔÇô ┼é─ůczenie Polski Walcz─ůcej z kobiec─ů piersi─ů czy feminizmem jest nie na miejscu. Ja mam potrzeb─Ö, by wyj┼Ť─ç poza rytualno┼Ť─ç tego sporu, ale nie do ko┼äca wiem jak, nie widz─Ö drogi, wi─Öc pozostaje klarowanie pewnych poj─Ö─ç, precyzowanie swojego stanowiska, szukanie nowych metafor.
Na pewno kiedy my┼Ťl─Ö o patriotyzmie, nie jest dla mnie najistotniejsz─ů rzecz─ů polsko┼Ť─ç. To by─ç mo┼╝e niekt├│rych zmartwi, innych nie, ale dla mnie najwa┼╝niejsz─ů kwesti─ů jest podmiotowo┼Ť─ç. Nasz kraj, bez wzgl─Ödu na to, czy poczuwamy si─Ö do polsko┼Ťci, czy nie, staje si─Ö powoli zapleczem dla autostrad i hipermarket├│w. Ostatnio pewien pose┼é PO umie┼Ťci┼é zdj─Öcie przedstawiaj─ůce to, jak b─Ödzie wygl─ůda┼éa Polska po trzeciej kadencji Platformy. Pomys┼é by┼é taki, ┼╝e do tych autostrad i hipermarket├│w dojdzie du┼╝o fajnych wie┼╝owc├│w. B─Ödziemy przypomina─ç Dubaj czy Hongkong. Gdzie┼Ť w tym wszystkim gin─ů ludzie, kt├│rzy tu mieszkaj─ů. Ten ludzki punkt widzenia, dla mnie jako socjalisty, jest podstawowy. Nie abstrakcyjna polsko┼Ť─ç, ale ludzki punkt widzenia. Spojrzenie w ten spos├│b, ┼╝e potrzebujemy podmiotowego, suwerennego pa┼ästwa albo innych instytucji politycznych, kt├│re b─Öd─ů w stanie reprezentowa─ç nas wobec tych globalnych si┼é. Je┼Ťli m├│wi─Ö, ┼╝e potrzebujemy jakich┼Ť instytucji politycznych (to mo┼╝e by─ç pa┼ästwo), kt├│re b─Öd─ů nas reprezentowa─ç, to znaczy, ┼╝e potrzebne jest jakie┼Ť ÔÇ×myÔÇŁ. ┼╗eby┼Ťmy mieli jak─ů┼Ť zdolno┼Ť─ç kszta┼étowania ┼Ťwiata, w kt├│rym ┼╝yjemy. Gdzie┼Ť na ko┼äcu tego rozumowania jest to, co czasami nazywa si─Ö lewicowym patriotyzmem. To nie musi by─ç przywi─ůzanie do abstrakcyjnie rozumianego pa┼ästwa, nie uwa┼╝am si─Ö za etatyst─Ö, nie uwa┼╝am pa┼ästwa za synonim wszelkiego dobra, ale pa┼ästwo bywa po┼╝ytecznym narz─Ödziem. Mamy jak─ů┼Ť wizj─Ö wsp├│lnoty, nie nale┼╝y jej przesadnie fetyszyzowa─ç ÔÇô wsp├│lnota nie jest absolutnie horyzontem ┼Ťwiata, w kt├│rym ┼╝yjemy, ale jest wa┼╝nym punktem odniesienia.
Dla mnie z patriotyzmem jest tak, jak z homoseksualizmem. To, ┼╝e jestem gejem i to lubi─Ö, to nie znaczy, ┼╝e chcia┼ébym, ┼╝eby wszyscy byli gejami. Wiem, ┼╝e cz─Ö┼Ť─ç os├│b po lewej stronie, kt├│ra boi si─Ö tego lewicowego patriotyzmu, s─ůdzi, ┼╝e my zaraz karzemy by─ç wszystkim patriotami. Chcia┼ébym uspokoi─ç, nie do ko┼äca o to chodzi. Natomiast odniesienie do wizji lepiej urz─ůdzonego, sprawiedliwszego ┼Ťwiata, wydaje mi si─Ö fundamentalne. Z tej katolicko-lewicowej tradycji ostatnich trzydziestu lat od ksi─Ödza J├│zefa Tischnera, kt├│ry dla wielu z was mo┼╝e by─ç wa┼╝n─ů postaci─ů, a dla mnie jest negatywnym punktem odniesienia, zdecydowanie bli┼╝szym pozytywnym, mocnym, cho─ç nie bezproblemowym ┼║r├│d┼éem inspiracji by┼éby ksi─ůdz Jerzy Popie┼éuszko.
Ola Bilewicz: Chcia┼éabym si─Ö odnie┼Ť─ç do twojego, Piotrze, stwierdzenia o tym, ┼╝e lewica nagle przypomnia┼éa sobie o patriotyzmie i zacz─Ö┼éa zastanawia─ç si─Ö, jak by go sobie instrumentalnie u┼╝y─ç. Nie s─ůdz─Ö, ┼╝eby na poziomie panelu dyskusyjnego mo┼╝na by┼éo sensownie m├│wi─ç o emocjonalnym komponencie patriotyzmu, kt├│ry dla mnie jest naturalny. Nie powiedzia┼éam jeszcze o definicji wsp├│lnoty, o czym troch─Ö Adam wspomnia┼é, m├│wi─ůc o podmiotowo┼Ťci. W momencie, w kt├│rym odwracamy si─Ö od polsko┼Ťci i patriotyzmu, to te┼╝ w jaki┼Ť spos├│b tracimy wsp├│lny j─Özyk, kt├│ry mogliby┼Ťmy mie─ç, tracimy te┼╝ w┼éadz─Ö wsp├│┼étworzenia tego j─Özyka, otwierania go. Z mojego punktu widzenia, polsko┼Ť─ç rozumiana na spos├│b lewicowy, to jest polsko┼Ť─ç otwarta, inkluzywna, polsko┼Ť─ç jak najmniej wykluczaj─ůca, poszerzaj─ůca sw├│j zakres. Unikaj─ůc kategorii polsko┼Ťci, zrzekamy si─Ö swojego wp┼éywu na to, jak ona jest definiowana i rozumiana. Dosy─ç wa┼╝ne jest wi─Öc, ┼╝eby polsko┼Ťci si─Ö trzyma─ç i zastanawia─ç si─Ö, co to znaczy ta polsko┼Ť─ç. Natomiast co do instrumentalnego u┼╝ycia ÔÇô prawicy te┼╝ mo┼╝na by cz─Östo to zarzuci─ç. Mo┼╝na zastanawia─ç si─Ö nad tym, czy polsko┼Ť─ç w prawicowej narracji nie staje si─Ö substytutem sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, wytrychem, kt├│rego mo┼╝na u┼╝y─ç, aby skanalizowa─ç gniew spo┼éeczny, zapomnie─ç o nier├│wno┼Ťciach. Nie widz─Ö w praktyce dzia┼éania ÔÇô bo mo┼╝e w programie, czy deklaracjach takie w─ůtki socjalne si─Ö pojawiaj─ů ÔÇô ale w praktyce dzia┼éania np. Prawa i Sprawiedliwo┼Ťci nie widz─Ö rzeczywistej, prospo┼éecznej polityki. Dotychczas co┼Ť takiego nie mia┼éo miejsca.
G┼éos z sali: Stwierdzenie, ┼╝e prawica jest bezwarunkowo zwi─ůzana z mi┼éo┼Ťci─ů ojczyzny, wydaje mi si─Ö ahistoryczne. Co to znaczy, ┼╝e niekt├│rzy musz─ů odzyskiwa─ç patriotyzm, a inni go broni─ç? Historia pokazuje, ┼╝e w ruchach niepodleg┼éo┼Ťciowych, ale te┼╝ nawet w podziemiu pojawia┼éy si─Ö has┼éa zar├│wno przypisywane dzisiaj prawicy, jak i lewicy.
Piotr Pa┼éka: Ja nie powiedzia┼éem, ┼╝e polsko┼Ť─ç to jest co┼Ť, co prawica ma dane zawsze, odwiecznie. W tej chwili dla niej jest to naturalne ┼Ťrodowisko, warto┼Ť─ç sama w sobie, kt├│rej cz─Östo podporz─ůdkowuje jakie┼Ť bie┼╝─ůce ideologie czy tak jak konserwatyzm, aideologiczne podej┼Ťcie. Natomiast lewica polsko┼Ť─ç jakby porzuci┼éa. Mistrzami byli Gombrowicz, Michnik. To by┼éo mocno w kontrze do polsko┼Ťci. Elity zn─Öca┼éy si─Ö nad prostym ludem, kt├│ry ten patriotyzm ni├│s┼é, rozumia┼é go, cz─Östo w spos├│b przewrotny, niekonsekwentny. Wynika┼éo to z modelu edukacji w PRL-u i nie tylko. Na lewicy jest sporo os├│b, kt├│re nie chcia┼éy mie─ç za du┼╝o wsp├│lnego z polsko┼Ťci─ů, czego o nikim z prawicy nie m├│g┼ébym powiedzie─ç. Dla nas jest to dow├│d na wykorzenienie. To nie jest tylko kwestia rozumienia modeli patriotyzmu, ale wprost przyznanie, ┼╝e nas to nie obchodzi. ÔÇ×Jak chcecie, mo┼╝emy by─ç zdrajcami, ale s─ů dla nas wa┼╝niejsze rzeczy na ┼Ťwiecie ni┼╝ identyfikacja narodowa czy terytorialnaÔÇŁ. Natomiast dla prawicy w okresie III RP patriotyzm jest warto┼Ťci─ů sam─ů w sobie. Lewica ma te┼╝ problem estetyczny. Symbolika polsko┼Ťci: flaga, orze┼é, r├│┼╝ne pomniki naszej historii, momenty tragiczne z naszej przesz┼éo┼Ťci, dowarto┼Ťciowanie ofiar wojny, powstania, ┼╝o┼énierzy wykl─Ötych. To jest wielki sukces prawicy: przypominanie tragicznego losu ludzi, kt├│rzy rzeczywi┼Ťcie dla polsko┼Ťci po┼Ťwi─Öcili wszystko dla tego pa┼ästwa. Lewica to zostawi┼éa.
Adam Ostolski: Nie powiedzia┼ébym, ┼╝e lewica ma problem z┬ápatriotyzmem. W dyskusjach toczonych w jej obr─Öbie patriotyzm jest traktowany jako co┼Ť, co jest problematyczne i uwa┼╝am, ┼╝e to dobrze. To bardzo warto┼Ťciowe, ┼╝e patriotyzm nie jest dla nas oczywist─ů oczywisto┼Ťci─ů, kt├│rej si─Ö nie poddaje refleksji. Tylko jest przedmiotem pewnego ┬ásporu, kt├│ry potencjalnie m├│g┼éby wnie┼Ť─ç wi─Öcej ┼╝ycia w to zjawisko. To, co jest nieproblematyczne, to powszednieje, rutynizuje si─Ö. Traci g┼é─Öbi─Ö. I to moim zdaniem sta┼éo si─Ö z patriotyzmem prawicowym, kt├│ry ┬ázyska┼é na masowo┼Ťci, utraci┼é na g┼é─Öbi. I nie m├│wi─Ö tego jak zgorzknia┼éy stary cz┼éowiek, kt├│ry narzeka na nowe czasy. Kiedy m├│wi─Ö o g┼é─Öbi my┼Ťl─Ö o takim uniwersalistycznym odniesieniu, a zarazem transformacyjnym potencjale. Bardzo du┼╝─ů warto┼Ť─ç widz─Ö w takich dyskusjach, cho─ç dostrzegam w nich od jakiego┼Ť czasu pewien impas.
Wydaje mi si─Ö, ze podzia┼é jet pierwotniejsz─ů kategori─ů ni┼╝ to┼╝samo┼Ť─ç. I jestem r├│wnie┼╝ przekonany, jako althusserysta, ze nie ma czego┼Ť takiego jak czyste podzia┼éy. Tak jak jest pewna prawicowa fantazja o czystej wsp├│lnocie narodowej, w kt├│rej wszelkie r├│┼╝nice tak na prawd─Ö schodz─ů na drugi plan, tak istnieje pewna marksistowska, czy lewicowa fantazja o tym, ┼╝e ┬ápodzia┼é klasowy mo┼╝na uzna─ç za ┬áten jeden fundamentalny, a te wszystkie inne odsun─ů─ç. Istnieje te┼╝ fantazja obecna w feminizmie drugiej fali o tym, ┼╝e ┬átak na prawd─Ö kobiety i m─Ö┼╝czy┼║ni to jest jedyna r├│┼╝nica, kt├│ra si─Ö liczy. W zwi─ůzku z tym, wszystkie inne podzia┼éy mo┼╝na odsun─ů─ç. Z tego co mi wiadomo, ka┼╝dy podzia┼é jest zdeterminowany, czy zabrudzony jakim┼Ť innym podzia┼éem. Zawsze wyst─Öpuje z czym┼Ť innym. Klasa spo┼éeczna r├│wnie┼╝ wyst─Öpuje zabrudzona, czy te┼╝ wzbogacona innymi to┼╝samo┼Ťciami. Wi─Öc dla mnie ta dyskusja o tyle jest potencjalnie ciekawa, ┼╝e jest r├│wnie┼╝ dyskusj─ů o ┼Ťwiecie, kt├│ry jest immanentnie niejednorodny. Nie da si─Ö tej niejednorodno┼Ťci ┼Ťwiata usun─ů─ç jakim┼Ť prostym jednolitym gestem.
 
Wybra┼éa i zredagowa┼éa Ala Budzy┼äska.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś