Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Polityka mieszkaniowa w Polsce ÔÇô kronika zapowiedzianej katastrofy

Poradniki opisuj─ůce, jak prze┼╝y─ç w dziesi─Öciometrowej kawalerce? Absurdalnie wysokie ceny najmu? Oferty znikaj─ůce p├│┼é godziny od zamieszczenia? To realia du┼╝ych polskich miast. Polityka mieszkaniowa nad Wis┼é─ů zawodzi od lat, a nied┼éugo mo┼╝e by─ç jeszcze gorzej.
Polityka mieszkaniowa w Polsce ÔÇô kronika zapowiedzianej katastrofy
ilustr.: Marta J├│┼║wiak

ÔÇ×Wy chyba nie chcecie, ┼╝eby mieszkanie sta┼éo si─Ö po prostu prawem?!ÔÇŁ, zapyta┼é oniemia┼éy prezydent pewnego du┼╝ego miasta na spotkaniu z aktywistami lokatorskimi. W ┼Ťwiecie prezydenta i wielu podobnych mu urz─Ödnik├│w podstawowym celem przestrzeni miejskiej jest natychmiastowe przynoszenie dochod├│w. Zapis w ustawie o samorz─ůdzie g┼éosz─ůcy, ┼╝e do podstawowych obowi─ůzk├│w w┼éadz samorz─ůdowych nale┼╝y zapewnienie wszystkim mieszka┼äcom dachu nad g┼éow─ů, traktuje si─Ö jak ozdobnik do dokumentu, kt├│rego prawdziwy cel stanowi unormowanie relacji mi─Ödzy samorz─ůdem a firmami deweloperskimi. Samorz─ůdowcy staj─ů si─Ö de facto politycznymi przedstawicielami biznesu.

D─ů┼╝enie do komercjalizacji ka┼╝dej dziedziny ┼╝ycia stanowi jeden z filar├│w kapitalizmu. Nie inaczej jest z zasobem mieszkaniowym.

Pa┼ästwo minimum czy pa┼ästwo dziadowskie?

ÔÇô Zar├│wno w mieszkalnictwie, jak i w innych dziedzinach ┼╝ycia ┼Ťcigamy si─Ö o to, by za wszelk─ů cen─Ö by┼éo jak najtaniej. Ten realizowany za wszelk─ů cen─Ö dogmat doprowadza do wy┼Ťcigu do dna. Miasto oddaje w zarz─ůd prywatnych operator├│w szpitale i szko┼éy. W my┼Ťl maksymy Margaret Thatcher, ┼╝e ÔÇ×nie ma czego┼Ť takiego jak spo┼éecze┼ästwoÔÇŁ, o kosztach spo┼éecznych nikt nie my┼Ťli. Tak samo jest z mieszkaniami, kt├│re s─ů traktowane jak ka┼╝dy inny towar, zas├│b, do kt├│rego nie powinno si─Ö dok┼éada─ç ÔÇô stwierdza Adam Szczepa┼äski, przedstawiciel gda┼äskiego okr─Ögu Partii Razem.

ÔÇô Raport Deloitte z 2021 roku, ÔÇ×Raport Property IndexÔÇŁ, por├│wnuje ┼Ťredni─ů cen─Ö wynajmu za metr kwadratowy w poszczeg├│lnych miastach Europy. Przeci─Ötna cena najmu mieszkania w Gda┼äsku wynosi 9,80 euro za metr kwadratowy, w Wiedniu: 8,65 euro. Nie trzeba dodawa─ç, ┼╝e p┼éaca minimalna w Austrii jest trzykrotnie wy┼╝sza ni┼╝ w Polsce ÔÇô podaje Adam Szczepa┼äski.

W polskiej przestrzeni miejskiej pr├│┼╝no szuka─ç wi─Ökszych projekt├│w budowania nowych lokali na cele komunalne. Przewa┼╝nie wykorzystuje si─Ö ÔÇô coraz szybciej niszcz─ůcy i ulegaj─ůcy degradacji ÔÇô dost─Öpny ju┼╝ zas├│b. R├│wnolegle z wyprzedawaniem lokali trwa proces masowej wyprzeda┼╝y komunalnych grunt├│w.

ÔÇô Nasz pomys┼é przeciwstawienia si─Ö temu gro┼║nemu procesowi jest bardzo prosty. Polega na zakazie sprzeda┼╝y nale┼╝─ůcego do gminy gruntu, gdy ten w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego przeznaczony jest pod zabudow─Ö mieszkaniow─ů lub gdy dzia┼éka gruntu nie zosta┼éa obj─Öta planem zagospodarowania przestrzennego. Mamy nadziej─Ö, ┼╝e gdy ruszy Krajowy Plan Odbudowy i rz─ůd zako┼äczy swoj─ů bezsensown─ů wojenk─Ö z unijnymi instytucjami, zamro┼╝one miliardy b─Ödzie mo┼╝na wykorzysta─ç do sfinansowania programu budownictwa spo┼éecznego ÔÇô t┼éumaczy Adam Szczepa┼äski.

Wyprzedawanie zasob├│w komunalnych to pozbawianie si─Ö strategicznego zasobu. Artyku┼é 75 Konstytucji RP wyra┼║nie zobowi─ůzuje ka┼╝d─ů gmin─Ö do utrzymywania i rozbudowywania spo┼éecznych zasob├│w mieszkaniowych oraz przeznaczania odpowiedniej ilo┼Ťci grunt├│w na realizacj─Ö tego celu.

Mi─Ödzy najmem a kredytem

W ocenie Bartosza Pi┼éata z o┼Ťrodka analitycznego PLANKOM zwi─Ökszenie st├│p procentowych przez Rad─Ö Polityki Pieni─Ö┼╝nej nie b─Ödzie si─Ö ju┼╝ przek┼éada─ç na kolejny wzrost czynsz├│w, ale mocno obni┼╝y tempo deweloperskich inwestycji w budow─Ö nowych mieszka┼ä.

ÔÇô W por├│wnaniu do okresu sprzed pandemii liczba os├│b maj─ůcych zdolno┼Ť─ç do zaci─ůgni─Öcia kredytu hipotecznego pozwalaj─ůcego na zakup mieszkania zmniejszy┼éa si─Ö o ponad 30 procent. Deweloperzy zaczynaj─ů mniej budowa─ç, bo nie chc─ů obni┼╝a─ç cen mieszka┼ä lub mniej zarabia─ç. Od lat na metrze kwadratowym nowego mieszkania mar┼╝a deweloperska kszta┼étuje si─Ö na poziomie 30ÔÇô40 procent, naprawd─Ö by┼éoby spore pole do manewru. Ale przed nami jeszcze d┼éugi okres wzrostu cen mieszka┼ä. I tu wracamy do najnowszych st├│p procentowych. Ich skokowy wzrost uwypukli┼é paradoksy i patologie polskiego rynku mieszkaniowego, o kt├│rych m├│wi┼éo si─Ö ju┼╝ od lat. Po raz pierwszy od 2004 roku raty kredytu s─ů istotnie wy┼╝sze od ┼Ťrednich cen najmu. Jedn─ů z przyczyn jest to, ┼╝e pa┼ästwo polskie prawie zupe┼énie nie uczestniczy w rynku mieszkaniowym. Na ca┼éym obszarze Unii Europejskiej tylko Hiszpania w takim stopniu jak Polska rozregulowa┼éa sw├│j rynek nieruchomo┼Ťci ÔÇô obja┼Ťnia Pi┼éat.

W Polsce znalezienie umowy najmu, w kt├│rej w jasny spos├│b wy┼éo┼╝ono, wed┼éug jakich zasad b─Ödzie zmienia┼é si─Ö czynsz, graniczy z cudem. Tego typu regulacje dotycz─ů wy┼é─ůcznie lokali socjalnych, komunalnych i TBS-├│w (mieszka┼ä udost─Öpnianych przez Towarzystwa Budownictwa Spo┼éecznego, czyli pa┼ästwowe lub prywatne sp├│┼éki albo sp├│┼édzielnie dzia┼éaj─ůce na zasadzie non profit). W tre┼Ť─ç zapisu umowy najmu okazjonalnego mo┼╝na wpisa─ç w zasadzie wszystko. O cenach wynajmu decyduj─ů wi─Öc w┼éa┼Ťciciele nieruchomo┼Ťci, kt├│rzy maj─ů zazwyczaj kredyt na karku i chc─ů go jak najszybciej sp┼éaci─ç.

ÔÇô Je┼Ťli stopy procentowe b─Öd─ů utrzymywane na wysokim poziomie jeszcze przez dwa, trzy lata, paradoksalnie mo┼╝e to wywrze─ç pozytywny wp┼éyw na rodzimy rynek nieruchomo┼Ťci. Fundusze inwestycyjne, kt├│re zacz─Ö┼éy si─Ö w Polsce wreszcie pojawia─ç, b─Öd─ů budowa┼éy mieszkania na wynajem, wiedz─ůc ┼╝e coraz mniejsza grupa os├│b mo┼╝e sobie pozwoli─ç na ich zakup. Z┼é─ů informacj─ů jest to, ┼╝e nie istniej─ů w Polsce regulacje pozwalaj─ůce zapanowa─ç nad dzia┼éaniami takich funduszy. Grozi nam zatem sytuacja z Londynu czy Berlina, gdzie fundusze windowa┼éy ceny nieruchomo┼Ťci do niebotycznych poziom├│w ÔÇô ostrzega Bartosz Pi┼éat.

ÔÇô Reakcj─ů rz─ůdu na chroniczny niedob├│r lokali by┼éo uruchamianie projekt├│w skrojonych pod potrzeby deweloper├│w. Przyk┼éadem mo┼╝e by─ç zako┼äczony widowiskow─ů kl─Ösk─ů program Mieszkanie+, kt├│rego skala by┼éa tak niewielka, ┼╝e praktycznie nie wp┼éyn─ů┼é na polski rynek mieszkaniowy. Zamiast wspiera─ç finansowo budownictwo komunalne usi┼éowano pos┼éu┼╝y─ç si─Ö rynkow─ů protez─ů i pr├│bowano zach─Öci─ç podmioty prywatne do udzia┼éu w publicznym projekcie. Prywatne firmy nie nadawa┼éy si─Ö do wykonywania wyznaczonego zadania, a projekt nie spina┼é si─Ö ju┼╝ na poziomie wst─Öpnych za┼éo┼╝e┼ä. Jeszcze gorszym rozwi─ůzaniem by┼é neoliberalny program Rodzina na Swoim, wdro┼╝ony przez poprzedni─ů ekip─Ö rz─ůdz─ůc─ů. Chodzi┼éo o zasilanie maszynki kredytowej publicznymi pieni─Ödzmi ÔÇô informuje Zenobia ┼╗aczek z Komitetu Obrony Praw Lokator├│w.

Dop┼éaty do kredyt├│w zadzia┼éa┼éy jak pompka nadymaj─ůca i tak ju┼╝ rozro┼Ťni─Öt─ů ba┼äk─Ö spekulacyjn─ů. W rezultacie rz─ůdowa ÔÇ×pomocÔÇŁ zwi─Ökszy┼éa ceny nieruchomo┼Ťci. Program pom├│g┼é niekt├│rym zad┼éu┼╝onym rodzinom dopi─ů─ç domowe bud┼╝ety, jednak liczba jego beneficjent├│w by┼éa bardzo ograniczona. Szklanym sufitem okaza┼é si─Ö skokowy wzrost cen zwi─ůzany z lawinowo rosn─ůcym popytem na kredyty.

Z pustego w pr├│┼╝ne

ÔÇô Konkurencyjne dla pomys┼é├│w PO rozwi─ůzanie w postaci Krajowego Funduszu Mieszkaniowego zosta┼éo pozbawione finansowania w 2009 roku. Fundusz by┼é nastawiony na wspieranie TBS-├│w, kt├│re wydawa┼éy si─Ö ca┼ékiem sensownym rozwi─ůzaniem. Obecnie rozw├│j tego rodzaju budownictwa zosta┼é zupe┼énie pozbawiony dynamiki. Kolejne TBS-y powstaj─ů tylko dlatego, ┼╝e samorz─ůdy przekazuj─ů ta┼äsze lokale (wcze┼Ťniej w┼é─ůczane do zasobu komunalnego) do puli mieszka┼ä zaliczanych do w┼éasno┼Ťci Towarzystw Budownictwa Spo┼éecznego ÔÇô opisuje Zenobia ┼╗aczek.

Tak─ů praktyk─Ö mo┼╝na na du┼╝─ů skal─Ö zaobserwowa─ç w ramach proces├│w gentryfikacyjnych, cho─çby w warszawskiej dzielnicy Praga P├│┼énoc. Ratowanie niedofinansowanego budownictwa spo┼éecznego kosztem lokali z za┼éo┼╝enia s┼éu┼╝─ůcych osobom najubo┼╝szym ÔÇô to absurd, przelewanie z pustego w pr├│┼╝ne.

Jeszcze na pocz─ůtku epoki transformacji ustrojowej liczb─Ö mieszka┼ä komunalnych w stolicy szacowano na oko┼éo 100 tysi─Öcy. Trzydzie┼Ťci lat p├│┼║niej zas├│b mieszkaniowy jest ubo┼╝szy o 20 tysi─Öcy lokali. I cho─ç po latach programowego zmniejszania puli mieszka┼ä przeznaczonych dla mniej zamo┼╝nych warszawiak├│w liczba lokali ustabilizowa┼éa si─Ö na sta┼éym poziomie, to nowe inwestycje s─ů w Warszawie absolutnymi wyj─ůtkami.

ÔÇô Ka┼╝da prolokatorska polityka w stolicy powinna stawia─ç sobie za cel przynajmniej odtworzenie zasobu komunalnego z pocz─ůtku lat 90. Program Warszawa 2030 mia┼é doprowadzi─ç do uzupe┼énienia zasobu miejskich mieszka┼ä, ale nie do┼Ť─ç, ┼╝e mia┼éy to by─ç g┼é├│wnie dro┼╝sze od komunalnych TBS-y i lokale z Mieszkania Plus, to nie poczyniono w tym kierunku ┼╝adnych krok├│w. Obecnie wybudowanie 20 tysi─Öcy mieszka┼ä komunalnych w tak kr├│tkim czasie, i to przy sukcesywnym uszczuplaniu zasobu komunalnego o setki lokali oraz utrzymywaniu bli┼╝ej nieokre┼Ťlonej liczby niezagospodarowanych pustostan├│w, jest marzeniem ┼Ťci─Ötej g┼éowy ÔÇô m├│wi z ┼╝alem Zenobia ┼╗aczek.

Nad mieszka┼äcami stolicy wci─ů┼╝ wisi widmo afery reprywatyzacyjnej, kt├│ra dotkn─Ö┼éa ponad 50 tysi─Öcy os├│b. Dodatkowo w Polsce przebywa oko┼éo 2,2 mln uchod┼║c├│w z Ukrainy, w tym bardzo wielu w du┼╝ych miastach. W samej Warszawie walka o jakiegokolwiek wzgl─Ödnie tanie miejsce do spania przypomina dzik─ů rywalizacj─Ö o miejsca pracy na obszarach dotkni─Ötych wielopokoleniowym, strukturalnym bezrobociem.

ÔÇô Post─Öpowania reprywatyzacyjne zosta┼éy po prostu zamro┼╝one. Wszystkie decyzje Komisji Weryfikacyjnej, kt├│re dotyczy┼éy uznania reprywatyzowanych kamienic z powrotem za w┼éasno┼Ť─ç miasta, nie tylko nie zosta┼éy wykonane, ale s─ů regularnie podwa┼╝ane przez s─ůdy. Przyk┼éadem jest skierowana do Naczelnego S─ůdu Administracyjnego sprawa kamienicy przy ulicy Lutos┼éawskiego 9. Mieszka┼äcy tego domu padli ofiar─ů wyj─ůtkowo brutalnych dzia┼éa┼ä czy┼Ťcicieli kamienic. NSA wyrzuci┼é decyzj─Ö Komisji do kosza, wspieraj─ůc tym samym po┼Ťrednio starania czy┼Ťcicieli ÔÇô t┼éumaczy przedstawicielka Komitetu Obrony Praw Lokator├│w.

Zdaniem Zenobii ┼╗aczek proces reprywatyzacyjny w stolicy zosta┼é doprowadzony do ko┼äca, i to przewa┼╝nie po my┼Ťli negatywnych bohater├│w tej historii. Miasto nie przejmowa┼éo obj─Ötych reprywatyzacj─ů kamienic, gdy┼╝ spodziewa┼éo si─Ö niekorzystnych dla siebie wyrok├│w Naczelnego S─ůdu Administracyjnego.

ÔÇô Mo┼╝e si─Ö wkr├│tce okaza─ç, ┼╝e Komisja Weryfikacyjna nie ma mocy, by podwa┼╝a─ç decyzje zwrotu. Uruchomi┼éoby to kolejn─ů lawin─Ö roszcze┼ä reprywatyzacyjnych ÔÇô obawia si─Ö aktywistka.

W─ů┼╝ w kapitalistycznym raju

Bierno┼Ť─ç samorz─ůd├│w sprzyja powstawaniu sztucznego niedoboru mieszkaniowego. Wed┼éug wynik├│w spisu powszechnego oko┼éo 12 procent wszystkich mieszka┼ä w Polsce spe┼énia przyj─Öt─ů przez GUS definicj─Ö ÔÇ×lokalu niezamieszkanegoÔÇŁ (to jest takiego, w kt├│rym na sta┼ée nie przebywa ani jedna osoba). Liczba pustostan├│w jest gigantyczna ÔÇô w skali Polski to ponad 1,8 miliona mieszka┼ä. W stolicy ten wsp├│┼éczynnik jest jeszcze bardziej alarmuj─ůcy i si─Öga 20 procent. ┼Üwiadome decyzje w┼éadz miejskich pompuj─ů wi─Öc ci─ůgle ba┼äk─Ö spekulacyjn─ů. Pr─Ödzej czy p├│┼║niej sko┼äczy si─Ö to katastrof─ů. Ju┼╝ dzi┼Ť nie ma mo┼╝liwo┼Ťci podtrzymania popytu na takim poziomie, jak jeszcze kilka lat temu. Kryzys ekonomiczny szybko wyczerpie pul─Ö nabywc├│w, kt├│rzy mog─ů sobie pozwoli─ç na czterdziestoletni kredyt. Kolejne edycje Mieszkania na Swoim oraz innych projekt├│w polegaj─ůcych na przekazywaniu publicznych pieni─Ödzy bankom tylko przyspieszaj─ů gigantyczny krach.

ÔÇô Nie mo┼╝na w niesko┼äczono┼Ť─ç podtrzymywa─ç popytu przy pomocy zagranicznych funduszy inwestycyjnych, kt├│re specjalizuj─ů si─Ö w wykupywaniu ┼Ťwie┼╝o wybudowanych, prywatnych, deweloperskich mieszka┼ä oraz utrzymywaniu pustych lokali traktowanych jako lokata kapita┼éu. Ten mechanizm przestanie dzia┼éa─ç, gdy tylko wyczerpie si─Ö wszelka wiarygodno┼Ť─ç takiego sposobu zarabiania ÔÇô ostrzega ┼╗aczek.

Sto┼éeczni aktywi┼Ťci z Komitetu Obrony Praw Lokator├│w wskazuj─ů na niepokoj─ůce podobie┼ästwa mi─Ödzy Polsk─ů a Hiszpani─ů sprzed 2009 roku. Chodzi o setki ziej─ůcych pustk─ů widmowych osiedli, gdzie dziesi─ůtki tysi─Öcy pustych mieszka┼ä wybudowanych w czasie spekulacyjnej fiesty tworzy┼éy sceneri─Ö rodem z film├│w wojennych.

ÔÇô Siedzimy na tykaj─ůcej bombie. Jej wybuch doprowadzi do ko┼äca opiewanego przez media ÔÇ×cudu gospodarczego III RPÔÇŁ. Nie jeste┼Ťmy gotowi na tak spektakularn─ů katastrof─Ö spo┼éeczn─ů i ekonomiczn─ů ÔÇô obawia si─Ö Zenobia ┼╗aczek.

W 1998 roku w Hiszpanii uchwalono ustaw─Ö, kt├│ra sprywatyzowa┼éa obr├│t ziemi─ů. Zak┼éada┼éa, ┼╝e przekszta┼écenie obrotu gruntami w z┼éoty interes dla przedsi─Öbiorc├│w gwa┼étownie zwi─Ökszy liczb─Ö inwestycji. Rosn─ůca poda┼╝ mia┼éa zagwarantowa─ç spadek cen, dzi─Öki czemu m┼éodzi ludzie mieli wreszcie m├│c sobie pozwoli─ç na zakup w┼éasnych mieszka┼ä. Ta bajka o nieustannym wzro┼Ťcie gospodarczym i malej─ůcych cenach nie mia┼éa jednak szcz─Ö┼Ťliwego zako┼äczenia. W roku 2002 na P├│┼éwyspie Iberyjskim zacz─ů┼é si─Ö boom na rynku nieruchomo┼Ťci. Zreformowano prawo pracy, ograniczaj─ůc wszelkie prawa pracownicze ÔÇô zgodnie z za┼éo┼╝eniem, ┼╝e na rozregulowanym rynku przedsi─Öbiorcy b─Öd─ů bardziej sk┼éonni szuka─ç nowych pracownik├│w. Trwaj─ůca gospodarcza hossa sprzyja┼éa masowemu zaci─ůganiu kredyt├│w hipotecznych. Wszystkich zach─Öcano do inwestowania w nieruchomo┼Ťci i odpisywania sobie tych inwestycji od podatk├│w. Dzi─Öki takim rozwi─ůzaniom Hiszpania zas┼éyn─Ö┼éa z szerokich mo┼╝liwo┼Ťci ukrywania nie ca┼ékiem legalnych dochod├│w czy prania brudnych pieni─Ödzy. Gdy wzros┼éa poda┼╝ na mieszkania, ich ceny wzros┼éy, co z kolei doprowadzi┼éo do wzrostu cen grunt├│w. Ba┼äka spekulacyjna zacz─Ö┼éa gwa┼étownie p─Öcznie─ç, przyci─ůgaj─ůc tysi─ůce spragnionych szybkiego zysku. W ci─ůgu niespe┼éna czterech lat ceny mieszka┼ä osi─ůgn─Ö┼éy niebotyczny poziom i nic nie wskazywa┼éo na to, by mia┼éy spa┼Ť─ç cho─çby o jedno euro.

W 2005 roku, gdy ba┼äka spekulacyjna nap─Öcznia┼éa jak przejrza┼éy owoc, Hiszpania budowa┼éa rocznie wi─Öcej mieszka┼ä ni┼╝ Francja, Niemcy i W┼éochy razem wzi─Öte. Podczas gdy mieszkania kosztowa┼éy ponad dwukrotnie wi─Öcej ni┼╝ przed nap─Öcznieniem ba┼äki spekulacyjnej, p┼éace dzi─Öki staraniom neoliberalnych lobbyst├│w od lat sta┼éy w miejscu. Zarobki wi─Ökszo┼Ťci Hiszpan├│w oscylowa┼éy w granicach p┼éacy minimalnej, tote┼╝ lekarstwem na spadaj─ůcy popyt okaza┼éo si─Ö masowe zad┼éu┼╝anie gospodarstw domowych, mo┼╝liwe dzi─Öki rozlu┼║nieniu wymaga┼ä dotycz─ůcych przyznawania kredyt├│w. Mimo ┼╝e sp┼éaty kredyt├│w rozci─ůgni─Öto w czasie na czterdzie┼Ťci lat, to wci─ů┼╝ wzrastaj─ůce ceny lokali sta┼éy si─Ö p─Ötl─ů na┼éo┼╝on─ů na szyje d┼éu┼╝nik├│w. W 2007 roku Hiszpania wyczerpa┼éa swoje zasoby finansowe. Zdolno┼Ť─ç do generowania bogactwa nie poci─ůga┼éa ju┼╝ za sob─ů rozwoju. Jedynym motorem wzrostu bogactwa by┼é wzrost sam w sobie, kt├│ry istnia┼é wy┼é─ůcznie dzi─Öki d┼éugowi.

W 2009 roku eksploduj─ůcy kryzys hipoteczny w USA rozprzestrzeni┼é si─Ö na ca┼éy ┼Ťwiat, zmiataj─ůc hiszpa┼äski rynek nieruchomo┼Ťci jak domek z kart. Banki przesta┼éy nagle po┼╝ycza─ç pieni─ůdze, a inwestorzy ÔÇô kupowa─ç d┼éugi. Nast─ůpi┼é efekt domina: konsumpcja upad┼éa, gospodarka si─Ö skurczy┼éa, firmy przyst─ůpi┼éy do grupowych zwolnie┼ä. Tysi─ůce rodzin uwi─Özionych w pu┼éapce kredyt├│w hipotecznych trafia┼éo na bruk. Bezdomni wegetowali po┼Ťr├│d setek tysi─Öcy pustych, niesprzedanych mieszka┼ä, kt├│re w okresie prosperity nie s┼éu┼╝y┼éy zaspokajaniu podstawowych potrzeb cz┼éowieka, tylko windowaniu cen. Nieliczne banki przejmuj─ůce obci─ů┼╝one d┼éugami nieruchomo┼Ťci sta┼éy si─Ö jedynymi zwyci─Özcami gospodarczej gry, kt├│ra wyrzuci┼éa za burt─Ö miliony ludzi wraz z ich marzeniami o stabilizacji i godnym ┼╝yciu. Rozpocz─ů┼é si─Ö czas strzy┼╝enia owiec.

ÔÇô Setki tysi─Öcy pustostan├│w w Hiszpanii to efekt przeinwestowania, pustych kredyt├│w i ryzykownej gry prowadzonej przez fundusze hedgingowe. Pa┼ästwo nie by┼éo w stanie niczego ludziom zagwarantowa─ç, gdy┼╝ odda┼éo ca┼é─ů decyzyjno┼Ť─ç w r─Öce spekulant├│w. Wyrzek┼éo si─Ö swojej funkcji stabilizatora cen. Obecnie Polska pod wzgl─Ödem sytuacji na rynku mieszkaniowym przypomina Hiszpani─Ö sprzed dw├│ch dekad, a nasza komunalna polityka mieszkaniowa jest r├│wnie z┼éa, jak hiszpa┼äska. Historia spektakularnego za┼éamania si─Ö tamtejszego rynku nieruchomo┼Ťci powinna by─ç wi─Öc dla nas przestrog─ů ÔÇô wskazuje Bartosz Pi┼éat.

Ludzie maj─ů do┼Ť─ç

W Polsce trwaj─ůcy od lutego kryzys migracyjny na┼éo┼╝y┼é si─Ö na wszystkie problemy n─Ökaj─ůce nadwi┼Ťla┼äski rynek mieszkaniowy od lat 90., a tak┼╝e na wywo┼éane pandemicznym lockdownem zubo┼╝enie spo┼éecze┼ästwa.

ÔÇô Od pewnego czasu zmienia si─Ö charakterystyka spraw podejmowanych przez Komitet Obrony Praw Lokator├│w. Przez ostatnie dwa lata komornicy s─ůdowi nie wykonywali egzekucji. Jedyne eksmisje, z kt├│rymi mieli┼Ťmy do czynienia, a kt├│re blokowali nasi woluntariusze i woluntariuszki, by┼éy dzikimi akcjami bandyckich firm w rodzaju Exmitera czy CBBP. Firmy specjalizuj─ůce si─Ö w ┼éamaniu praw lokator├│w na zam├│wienie dzia┼éa┼éy niezwykle intensywnie podczas ca┼éego okresu pandemicznych obostrze┼ä. Po odmro┼╝eniu gospodarki do akcji ruszyli urz─Ödowi komornicy. Dzia┼éaj─ů bezwzgl─Ödnie. Po nowelizacji przepis├│w sami rozpatruj─ů wnioski o swoje odsuni─Öcie. Wynik takiego ÔÇ×orzecznictwaÔÇŁ jest wiadomy ÔÇô m├│wi Zenobia ┼╗aczek.

Ponadto na rynek pracy oraz rynek mieszkaniowy wchodzi pokolenie m┼éodych ludzi niemaj─ůcych ┼╝adnych perspektyw na stabilne ┼╝ycie i w┼éasne mieszkanie. M┼éodzi musz─ů wynajmowa─ç drogie lokale oraz znosi─ç koszmarne traktowanie ze strony w┼éa┼Ťcicieli.

ÔÇô ┼üopata w gr├│b neoliberalizmu zosta┼éa wbita ju┼╝ kilka lat temu. Problemy mieszkaniowe Polak├│w, a zw┼éaszcza m┼éodego pokolenia, z pewno┼Ťci─ů stan─ů si─Ö dominuj─ůcym tematem kampanii wyborczej. To, czy dyskusja nad nimi b─Ödzie mia┼éa charakter systemowy, zale┼╝y od stara┼ä prospo┼éecznych polityk├│w i aktywist├│w. Do┼Ť─ç smutne jest to, ┼╝e na internetowych grupach takich jak Frankowicze czy Stop Bankowemu Bezprawiu dominuj─ů przemy┼Ťlenia, kt├│rych nie powstydzi┼éby si─Ö Janusz Korwin Mikke. Wielu d┼éu┼╝nikom wydaje si─Ö, ┼╝e rozwi─ůzaniem ich problem├│w jest jeszcze wi─Öcej wolnego rynku, gdy┼╝ wy┼╝sze raty kredyt├│w maj─ů ÔÇ×przez socjalizmÔÇŁ. Od nas zale┼╝y, czy ludziom b─Öd─ů pokazywane systemowe zale┼╝no┼Ťci┬áneoliberalizmu. Za frustracj─ů, l─Ökiem i poczuciem krzywdy jeszcze nie idzie ┼Ťwiadomo┼Ť─ç wsp├│lnego interesu klasowego ÔÇô t┼éumaczy Adam Szczepa┼äski z Gda┼äskiego Okr─Ögu Partii Razem.

Wed┼éug Zenobii ┼╗aczek nie ma mo┼╝liwo┼Ťci, by grupa najm┼éodszych Polek i Polak├│w traktowa┼éa rynek mieszkaniowy w naszym kraju jako co┼Ť normalnego i akceptowalnego. Nie otrzymali bowiem nawet takich skromnych mo┼╝liwo┼Ťci wykupu mieszkania i uzyskania kredytu, z jakich korzysta┼éy poprzednie pokolenia. M┼éodzi nie przyjm─ů ju┼╝ popularnego stwierdzenia eksprezydenta Bronis┼éawa Komorowskiego, ┼╝e wystarczy zmieni─ç prac─Ö i wzi─ů─ç kredyt.

Kolejn─ů grup─ů s─ů ludzie, kt├│rzy do tej pory jako┼Ť radzili sobie dzi─Öki zasobom komunalnym. Obecnie przy ci─ůg┼éym ich kurczeniu oraz nieustannym zaostrzaniu kryteri├│w przyznawania lokali nie widz─ů innego wyj┼Ťcia ni┼╝ zajmowanie pustostan├│w. Zazwyczaj jednak nie my┼Ťl─ů o squatowaniu opuszczonych budynk├│w w kategoriach ÔÇ×walki z kapitalizmemÔÇŁ. Wchodz─ů do opuszczonych lokali, gdy┼╝ nie widz─ů ┼╝adnego innego sposobu na zapewnienie sobie i swoim rodzinom zno┼Ťnych warunk├│w mieszkaniowych.

ÔÇô Oddolne pr├│by rozwi─ůzania problem├│w mieszkaniowych staj─ů si─Ö ju┼╝ na tyle cz─Öste, ┼╝e mo┼╝emy m├│wi─ç o prze┼éamaniu spo┼éecznego tabu i l─Öku przed takimi dzia┼éaniami. Do warszawskiego biura Komitetu Obrony Praw Lokator├│w tacy ludzie przychodz─ů praktycznie co dy┼╝ur z zapytaniami i pro┼Ťbami o za┼éatwienie formalno┼Ťci. R├│wnocze┼Ťnie squatersi walcz─ů z pozwami o eksmisje i odmowami zalegalizowania pobytu ze strony administracji. Z biegiem czasu opracowali┼Ťmy ju┼╝ metody, by zmusi─ç w┼éadze administracyjne do w┼é─ůczania zaj─Ötych lokali do miejskiego zasobu komunalnego oraz oczynszowania dawnego miejskiego nieu┼╝ytku wedle zwyczajowej stawki. Wkr├│tce samorz─ůdy b─Öd─ů musia┼éy przej┼Ť─ç nad squatingiem do porz─ůdku dziennego. Oczywi┼Ťcie samo zjawisko jest w pewnym sensie wygodne dla w┼éadz, kt├│re s─ů zwalniane z obowi─ůzku tworzenia nowego zasobu mieszkaniowego ÔÇô wyja┼Ťnia ┼╗aczek.

Ch┼éopiec do bicia potrzebny od zaraz

Jak twierdz─ů przedstawiciele Inicjatywy Pracowniczej, wi─Ökszo┼Ť─ç lokator├│w zmuszonych do p┼éacenia wysokich czynsz├│w nie widzi systemowego charakteru swoich problem├│w. Panuje przekonanie o winie ukrai┼äskich uchod┼║c├│w wojennych, kt├│rzy ÔÇ×┼╝yj─ů na koszt Polak├│wÔÇŁ. Ludzie pozbawieni podstawowego poczucia bezpiecze┼ästwa z krytycznych i zaanga┼╝owanych obywateli zmieniaj─ů si─Ö w mas─Ö przestraszonych jednostek, nap─Ödzanych przez strach i ┼╝─ůdz─Ö odwetu. Zaczynaj─ů wi─Öc zazdro┼Ťci─ç osobom, kt├│re do niedawna koczowa┼éy na dworcu, a teraz t┼éocz─ů si─Ö w kilka os├│b na wynaj─Ötych dziesi─Öciu metrach kwadratowych lub nocuj─ů w o┼Ťrodkach dla uchod┼║c├│w.

ÔÇô Ka┼╝da eksmitowana rodzina stanowi dla skrajnej prawicy wi─Öksz─ů korzy┼Ť─ç ni┼╝ wszystkie marsze narodowc├│w razem wzi─Öte. Nic tak nie radykalizuje nastroj├│w spo┼éecznych, jak ludzka krzywda. Pokrzywdzony cz┼éowiek, kt├│rego pozbawiono wsparcia, chce przynajmniej wiedzie─ç, kto odpowiada za jego cierpienie. A w naszym kraju ca┼éa edukacja ekonomiczna sprowadza si─Ö do poradnika, jak za┼éo┼╝y─ç firm─Ö. Zreszt─ů nawet najbardziej kompletna edukacja nie odniesie skutku w warunkach chronicznego niedoboru tanich mieszka┼ä, braku ┼Ťrodk├│w na czynsz i ci─ůgle wisz─ůcego nad g┼éow─ů widma utraty jedynego ┼║r├│d┼éa utrzymania ÔÇô stwierdza Adam Szczepa┼äski z Partii Razem.

Kryzys migracyjny jest wygodn─ů wym├│wk─ů, pozwalaj─ůc─ů w┼éadzom miejskim oraz centralnym przerzuci─ç ca┼é─ů odpowiedzialno┼Ť─ç za rosn─ůcy od lat kryzys spo┼éeczny i mieszkaniowy na wojn─Ö i inne zewn─Ötrzne czynniki.

ÔÇô Kolejki oczekuj─ůcych na przydzia┼é mieszkania socjalnego lub komunalnego nie malej─ů od lat. W Warszawie z regu┼éy czeka si─Ö ponad dwa lata. Nap┼éyw uchod┼║c├│w nie wp┼éyn─ů┼é na ten proces. Cz─Ö┼Ť─ç lokali przekazano rejonowym o┼Ťrodkom Organizacji Pomocy Spo┼éecznej, kt├│re mog─ů tymczasowo przekazywa─ç je rodzinom z Ukrainy, jednak liczba takich mieszka┼ä jest znikoma i nale┼╝─ů do innej puli ni┼╝ zas├│b, z kt├│rego w┼éadze dzielnic przydzielaj─ů lokale komunalne i socjalne. Mimo to od ludzi przychodz─ůcych na nasze dy┼╝ury lokatorskie s┼éyszymy opowie┼Ťci o Ukrai┼äcach, kt├│rzy zwin─Öli Polakom mieszkanie sprzed nosa ÔÇô relacjonuje Zenobia ┼╗aczek.

Osoby, kt├│re przyby┼éy do Polski po wybuchu wojny w Ukrainie, s─ů wy┼é─ůczone z ochrony przewidzianej w ustawie o ochronie praw lokator├│w. Mog─ů by─ç wyrzucane wprost na bruk i nikt nie b─Ödzie rozpatrywa┼é ich poda┼ä o przyznanie lokalu socjalnego.

ÔÇô W ci─ůgu kilku ostatnich miesi─Öcy wytworzy┼éy si─Ö wi─Öc dwie kategorie mieszka┼äc├│w Polski. M├│wienie, ┼╝e ludzie pozbawieni wszelkiej podmiotowo┼Ťci zabieraj─ů prawa Polakom, jest absurdem ÔÇô podkre┼Ťla ┼╗aczek.

Oferty najmu opatrzone adnotacj─ů ÔÇ×wynajm─Ö tylko PolakomÔÇŁ s─ů coraz cz─Ö┼Ťciej wyst─Öpuj─ůc─ů form─ů rasizmu, kojarz─ůc─ů si─Ö z tabliczkami ÔÇ×Nur f├╝r DeutscheÔÇŁ. Oczywi┼Ťcie pod kategori─Ö ÔÇ×prawdziwych Polak├│wÔÇŁ nie podpadaj─ů r├│wnie┼╝ matki z ma┼éymi dzie─çmi, kt├│rym z regu┼éy odmawia si─Ö wynaj─Öcia mieszkania na wolnym rynku. Zjawisko segregacji ze wzgl─Ödu na p┼ée─ç, wiek, czy pochodzenie, stoj─ůce w ca┼ékowitej sprzeczno┼Ťci z duchem prawa w liberalnym pa┼ästwie, zosta┼éo wi─Öc wprowadzone tylnymi drzwiami i oswojone przez mechanizmy rynkowe.

Lekarstwa na horrendalne czynsze

Nie wszyscy pogodzili si─Ö z cenami mieszka┼ä. Wolontariusze Inicjatywy Pracowniczej zbieraj─ů podpisy pod petycj─ů zmierzaj─ůc─ů do ustalenia maksymalnych cen wynajmu. Z podobn─ů inicjatyw─ů wyszli kilka miesi─Öcy temu mieszka┼äcy Berlina ┼╝─ůdaj─ůcy czynszowego referendum. Pr├│by rozwi─ůzania problemu zaporowych czynsz├│w zaczynaj─ů si─Ö r├│wnie┼╝ pojawia─ç w programach wi─Ökszo┼Ťci partii politycznych.

ÔÇô W roku 2010 Trybuna┼é Konstytucyjny zabroni┼é ustalania g├│rnych granic czynsz├│w. Nie s─ůdz─Ö, by w polskim systemie prawnym wprowadzono taki limit. Tego rodzaju regulacja by┼éaby natomiast mo┼╝liwa w zasobie miejskim, bo tu wysoko┼Ť─ç g├│rnego czynszu ustala rada miasta. Ten czynsz pozostaje wzgl─Ödnie niski, ale w ka┼╝dym wieloletnim planie gospodarowania jest sukcesywnie podnoszony ÔÇô informuje Zenobia ┼╗aczek.

W interesie mieszka┼äc├│w le┼╝y wi─Öc utrzymanie jak najwi─Ökszego zasobu mieszkaniowego, gdy┼╝ stanowi to jedn─ů z najbardziej dogodnych dr├│g ku temu, by w polskim systemie prawnym utrzymywa─ç niskie czynsze. W lokalach nale┼╝─ůcych do zasobu Towarzystw Budownictwa Spo┼éecznego czynsz jest r├│wnie┼╝ ustawowo obni┼╝ony, jednak koszty ponoszone przez lokator├│w TBS-├│w gwa┼étownie wzros┼éy. W rozliczeniach sk┼éadek uwzgl─Ödniane s─ů gwa┼étownie rosn─ůce stopy procentowe.

Z kolei pos┼éowie i dzia┼éacze partii Razem na konferencji prasowej we W┼éoc┼éawku proponowali powo┼éanie pa┼ästwowego dewelopera.

ÔÇô Jednym z podstawowych warunk├│w przydzielenia Polsce pieni─Ödzy z unijnego Planu Odbudowy jest uruchomienie programu budowy mieszka┼ä komunalnych. Rozwi─ůzania istniej─ů, trzeba schyli─ç si─Ö po le┼╝─ůce pieni─ůdze ÔÇô zaznacza Adam Szczepa┼äski.

Bartosz Pi┼éat natomiast dzieli program reform rodzimego rynku nieruchomo┼Ťci na dzia┼éania kr├│tkoterminowe oraz bardziej dalekosi─Ö┼╝ne kroki, wymagaj─ůce twardych pa┼ästwowych regulacji. Jego zdaniem pierwszym i prostym krokiem pa┼ästwa polskiego powinno by─ç opublikowanie wzoru umowy wyznaczaj─ůcej dwa, trzy warianty sposobu wyliczania cen najmu oraz podwy┼╝ek stawek czynszowych. Dokument taki nie by┼éby prawnie obowi─ůzuj─ůcy, ale wywiera┼éby psychologiczn─ů presj─Ö na w┼éa┼Ťcicieli nieruchomo┼Ťci. Drugim krokiem mo┼╝e by─ç utworzenie publicznej bazy danych informuj─ůcej o ┼Ťrednich cenach wynajmu w poszczeg├│lnych miejscach.

ÔÇô Dalsze kroki wymaga┼éyby ju┼╝ nieco wyra┼║niejszych regulacji. Nale┼╝a┼éoby wyznaczy─ç dat─Ö, poczynaj─ůc od kt├│rej wszystkie zawarte umowy na wz├│r niemiecki mia┼éyby stosowa─ç odg├│rnie uregulowane zasady naliczania wysoko┼Ťci czynszu, ┼é─ůcznie z okre┼Ťleniem ceny maksymalnej i minimalnej ÔÇô proponuje Pi┼éat. ÔÇô Kolejnym zadaniem by┼éoby skonsolidowanie istniej─ůcych ju┼╝ od dawna na rynku program├│w mieszkaniowych. Potrzebny nam program, kt├│ry zmotywowa┼éby samorz─ůdy czy sp├│┼édzielnie do inwestycji na wi─Öksz─ů skal─Ö. W 2015 roku zapowiedziano taki ruch, czyli Mieszkanie+, ale decydenci nie przeznaczyli na ten cel ani odpowiednich pieni─Ödzy, ani odpowiednio atrakcyjnych grunt├│w ÔÇô dodaje ekspert. Zwraca uwag─Ö, ┼╝e alternatyw─ů mo┼╝e by─ç uruchomienie wspomnianego wcze┼Ťniej pa┼ästwowego dewelopera czy deweloper├│w. ÔÇô Skoro Poczta Polska czy kolej nie chcia┼éy oddawa─ç grunt├│w na Mieszkanie+, to nic nie szkodzi na przeszkodzie, aby powsta┼éy Poczta Polska Miastobud, PKP Mieszkanex czy Lasy Pa┼ästwowe Drewbud. Maj─ů atrakcyjne grunty i mog─ů wprowadzi─ç na rynek komercyjny i komunalny mieszkania po cenie zbijaj─ůcej z n├│g ka┼╝dego dewelopera. Najpierw jednak na poziomie rz─ůdu musi zapa┼Ť─ç decyzja: robimy to, wchodzimy na rynek nieruchomo┼Ťci z innymi ambicjami ni┼╝ czysty zysk.

Osobn─ů kwesti─ů wed┼éug Pi┼éata jest zabezpieczenie potrzeb mieszka┼äc├│w lokali socjalnych, niemaj─ůcych ┼╝adnej pozycji przetargowej wobec kamienicznik├│w. ÔÇô Bez zasob├│w komunalnych nie za bardzo b─Ödziemy mieli jak przeciwstawi─ç si─Ö mitycznemu ÔÇ×prawu w┼éasno┼ŤciÔÇŁ w Polsce. By─ç mo┼╝e po┼Ťrednim rozwi─ůzaniem by┼éoby utworzenie funduszu zabezpieczaj─ůcego. Je┼Ťli w┼éa┼Ťciciele mieszka┼ä po zawarciu umowy odprowadzaliby do krajowego funduszu jaki┼Ť odsetek sumy odst─Öpnego, to przy niewielkim wk┼éadzie pa┼ästwa uzbiera┼éaby si─Ö ca┼ékiem wysoka suma, z kt├│rej by┼éyby im wyp┼éacane odszkodowania, gdyby lokator nie m├│g┼é wywi─ůzywa─ç si─Ö z obowi─ůzku czynszowego. Jednocze┼Ťnie wynajmuj─ůcy mieliby zabezpieczony dach nad g┼éow─ů, a gmina czas na przygotowanie dla nich alternatywy (mo┼╝e i dofinansowania lokatora, aby by┼é w stanie p┼éaci─ç czynsz). Oczywi┼Ťcie ten system dzia┼éa┼éby bez zarzut├│w, tylko gdyby czynsze w Polsce by┼éy regulowane. Inaczej szybko zmieni┼éby si─Ö w wielki worek publicznych pieni─Ödzy przelewanych na prywatne konta w┼éa┼Ťcicieli mieszka┼ä. Gminy ju┼╝ dzi┼Ť maj─ů zreszt─ů mo┼╝liwo┼Ť─ç wynajmowania mieszka┼ä z rynku komercyjnego i odst─Öpowania ich najemcom socjalnym czy komunalnym na w┼éasnych zasadach. To mo┼╝e by─ç czasem ta┼äsze ni┼╝ budowanie.

Zarazem horrendalne czynsze s─ů problemem na tyle z┼éo┼╝onym, ┼╝e jego pe┼énego rozwi─ůzania nale┼╝a┼éoby szuka─ç na poziomie ustawodawstwa krajowego.

ÔÇô Pr├│cz og├│lnopolskiego, zakrojonego na szerok─ů skal─Ö programu budownictwa niezb─Ödny by┼éby wyrok Trybuna┼éu Konstytucyjnego, kt├│ry obali┼éby poprzednie orzecznictwo zakazuj─ůce ustalania g├│rnych pu┼éap├│w czynsz├│w ze wzgl─Ödu na prawa w┼éa┼Ťcicieli nieruchomo┼Ťci. Bez takiego wyroku jedynym narz─Ödziem, jakie pozostanie jeszcze w r─Ökach decydent├│w podejmuj─ůcych pr├│by uregulowania rynku mieszkaniowego w Polsce, b─Ödzie stworzenie programu budownictwa publicznego, w kt├│rym ustawowo okre┼Ťla si─Ö, ┼╝e tworzony zas├│b mieszkaniowy nie mo┼╝e mie─ç charakteru komercyjnego. Nie widz─Ö te┼╝ innej drogi ni┼╝ finansowanie takiej inwestycji z bud┼╝etu pa┼ästwa ÔÇô deklaruje Zenobia ┼╗aczek.

Opr├│cz ustalenia g├│rnego poziomu wysoko┼Ťci czynsz├│w cz─Ö┼Ť─ç lewicowych polityk├│w i dzia┼éaczy lokatorskich proponuje nacjonalizacj─Ö niekt├│rych nieruchomo┼Ťci.

ÔÇô W ostatnim czasie tego rodzaju posuni─Öcia mia┼éy miejsce w Berlinie i nie jest to ┼╝aden radykalizm. Ka┼╝da pragmatyczna w┼éadza, niekoniecznie nawet lewicowa, si─Öga po takie ┼Ťrodki, gdy zaporowe ceny nieruchomo┼Ťci wywieraj─ů zdecydowanie negatywny wp┼éyw na dalszy rozw├│j miasta ÔÇô nadmienia Szczepa┼äski.

Następny rozdział?

Publiczne budownictwo mieszkaniowe wydaje si─Ö niemo┼╝liwe do pogodzenia z dogmatami ekonomicznymi panuj─ůcymi w polskich mediach oraz umys┼éach i sercach polityk├│w i samorz─ůdowc├│w.

ÔÇô Wi─Ökszo┼Ť─ç polityk├│w Platformy Obywatelskiej ma jeszcze bardziej neoliberalne pogl─ůdy ni┼╝ ich polityczni przeciwnicy z Prawa i Sprawiedliwo┼Ťci. Kieruj─ů si─Ö logik─ů ÔÇ×wolnego rynkuÔÇŁ, w kt├│rego interesie nie le┼╝y przecie┼╝ rozwi─ůzanie problemu wysokich czynsz├│w. To, ┼╝e temat n─Ödzy mieszkaniowej Polak├│w jest coraz powszechniej poruszany w debacie publicznej, wynika z dzia┼éa┼ä ruch├│w oddolnych. Nawet pauza w warszawskiej dzikiej reprywatyzacji oraz powstanie zajmuj─ůcych si─Ö ni─ů instytucji to nast─Öpstwa oddolnej presji oraz ci─Ö┼╝kiej pracy aktywist├│w i aktywistek. Dzia┼éania ruch├│w spo┼éecznych maj─ů wi─Öc sens. Trudno jednak by─ç optymistk─ů, gdy w do┼Ť─ç szybkim tempie maszerujemy w stron─Ö przepa┼Ťci ÔÇô obawia si─Ö Zenobia ┼╗aczek.

Wkr├│tce mo┼╝emy by─ç ┼Ťwiadkami brutalnej walki o mieszkania. Miejskie pustostany mog─ů sta─ç si─Ö przedmiotem zaci─Ötej walki mi─Ödzy potrzebuj─ůcymi. Na pewno dojdzie do masowego naruszania ÔÇ×┼Ťwi─Ötego prawa w┼éasno┼ŤciÔÇŁ i do zmiany mentalno┼Ťci spo┼éecznej.

Dzi─Öki zaanga┼╝owaniu wolontariuszy uda┼éo si─Ö zablokowa─ç szereg ustaw bardzo niekorzystnych dla lokator├│w. Gdyby nie to, wszystkie umowy najmu by┼éyby zawierane wy┼é─ůcznie na czas okre┼Ťlony, znacznie utrudniono by dziedziczenie wynajmu lokalu po rodzicach oraz u┼éatwiono eksmisje. Mamy jednak do czynienia z g┼é─Öbok─ů defensyw─ů.

ÔÇô Sytuacj─Ö mieszkaniow─ů Polek i Polak├│w ukszta┼étowa┼éa wyuczona i narastaj─ůca od lat bezradno┼Ť─ç polityk├│w i samorz─ůdowc├│w. Grupa os├│b, kt├│re czekaj─ů w kolejce po lokal komunalny, jest du┼╝a, ale nie na tyle, by z ich g┼éosem trzeba si─Ö by┼éo liczy─ç podczas wybor├│w krajowych lub samorz─ůdowych. Odbudowa komunalnej polityki mieszkaniowej w Polsce jest nies┼éychanie ┼╝mudnym i niewdzi─Öcznym politycznie tematem. Dla polityk├│w du┼╝o szybszym sposobem na pozyskiwanie popularno┼Ťci wyborc├│w s─ů wi─Öc proste i natychmiast zauwa┼╝alne inwestycje. W dodatku samorz─ůdowiec wydaj─ůcy 100 mln z┼é na zakup nowych autobus├│w mo┼╝e liczy─ç na dofinansowanie tego zakupu dotacj─ů na poziomie nawet 40 proc., a do mieszka┼ä nikt tyle nie dop┼éaci ÔÇô podsumowuje Bartosz Pi┼éat.

Czy wyrzucanie rodzin na bruk lub do zdewastowanych i zagrzybionych lokali w asy┼Ťcie policji nie jest przemoc─ů? Czy nie jest ni─ů zmuszanie ludzi, by oddawali ponad po┼éow─Ö zarobk├│w w zamian za ÔÇ×przywilejÔÇŁ mieszkania w ciasnej norze? Pa┼ästwo, kt├│re zrzeka si─Ö odpowiedzialno┼Ťci za polityk─Ö mieszkaniow─ů, w trakcie narastaj─ůcego kryzysu gospodarczego i spo┼éecznego staje si─Ö r─Ök─ů trzymaj─ůc─ů policyjn─ů pa┼ék─Ö, wymierzon─ů w cia┼éa pracuj─ůcych. Od nas zale┼╝y, czy w┼éa┼Ťnie taki b─Ödzie nast─Öpny rozdzia┼é w historii polskiego spo┼éecze┼ästwa.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś