Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Polexitu nie b臋dzie. Unii niestety te偶 mo偶e nie by膰

Robert Schuman ju偶 w momencie narodzin wsp贸lnot europejskich zwraca艂 uwag臋, 偶e warunkiem powodzenia projektu integracji jest przekonanie ludzi, i偶 przysz艂o艣膰 ekonomiczna ich dzieci b臋dzie lepsza. Bior膮c pod uwag臋, 偶e dzi艣 nikt w Europie nie ma tej pewno艣ci, Unia znalaz艂a si臋 na zakr臋cie, za kt贸rym nie wiemy, co czeka.

jagiellonski24
Trzy wymiary euro-kryzys贸w
Rozmow臋 o przysz艂o艣ci Unii Europejskiej, a zw艂aszcza miejscu i roli Polski w niej, nale偶y rozpocz膮膰 od wprowadzenia trzech za艂o偶e艅 wst臋pnych.
Po pierwsze, Unia znajduje si臋 w najpowa偶niejszym kryzysie w swojej historii. Istnieje wiele opinii na temat przyczyn, aktualnego stanu oraz mo偶liwych rozwi膮za艅 obecnego kryzysu (kryzys贸w), ale wydaje si臋, 偶e mamy do czynienia z konsensusem co do oceny skali wyzwa艅 stoj膮cych przed procesem integracji europejskiej. Wynikaj膮 one nie tylko z przyczyn wewn臋trznych, ale tak偶e z powod贸w o charakterze zewn臋trznym. W艣r贸d nich wymieni膰 powinni艣my mi臋dzy innymi globalizacj臋, p臋dz膮ce zmiany technologiczne, za kt贸rymi Unia nie nad膮偶a, migracyjne tsunami z Afryki P贸艂nocnej czy wreszcie prawdopodobn膮 stopniow膮 peryferyzacj臋 Europy w ramach nowego 艂adu mi臋dzynarodowego. Zreszt膮, nie trzeba patrze膰 poza granice Unii 鈥 ju偶 sama skala wyzwa艅 wewn臋trznych, na czele z przysz艂o艣ci膮 wsp贸lnej waluty, sp臋dza sen z powiek europejskich lider贸w.
Po drugie, kryzys UE spowodowany jest g艂贸wnie problemami pa艅stw cz艂onkowskich 鈥 kwestionowanie idei integracji w wi臋kszo艣ci pa艅stw europejskich (nota bene za wyj膮tkiem pa艅stw naszego regionu) zwi膮zane jest mi臋dzy innymi z procesem narastaj膮cych r贸偶nic dochodowych.
Spore grupy spo艂eczne we Francji, Niemczech czy we W艂oszech nie czuj膮 si臋 beneficjentami wsp贸艂pracy w ramach UE, gdy偶 korzy艣ci wynikaj膮ce z globalizacji, liberalizacji handlu i funkcjonowania swobody przep艂ywu kapita艂u czy d贸br czerpie ograniczona liczba obywateli.
Jednocze艣nie, wspomniane grupy staj膮 si臋 ofiarami tzw. 鈥瀌umpingu socjalnego鈥 ze strony mieszka艅c贸w Europy 艢rodkowej, kt贸rzy nie tylko wykorzystuj膮 szanse zwi膮zane ze swobodnym przep艂ywem os贸b i us艂ug, ale dodatkowo czerpi膮 korzy艣ci z tytu艂u unijnej polityki sp贸jno艣ci, na kt贸r膮 zrzuca膰 musz膮 si臋 francuscy, niemieccy czy w艂oscy podatnicy. Nic wi臋c dziwnego, 偶e po raz pierwszy w historii powojennej Europy spo艂ecze艅stwa zachodnie spodziewaj膮 si臋 pogorszenia jako艣ci 偶ycia nast臋pnego pokolenia. Jak s艂usznie zauwa偶a m.in. Ulrike Guerot, kryzys idei pa艅stwa dobrobytu le偶y u podstaw s艂abo艣ci UE i wsp贸艂czesnych problem贸w z demokracj膮 liberaln膮.
Robert Schuman zwraca艂 uwag臋 ju偶 w momencie narodzin wsp贸lnot europejskich, 偶e warunkiem powodzenia projektu integracji jest przekonanie ludzi, i偶 przysz艂o艣膰 ekonomiczna ich dzieci b臋dzie lepsza. W tym sensie mo偶na powiedzie膰, 偶e po prawie 70 latach Unia znalaz艂a si臋 na zakr臋cie i nikt z nas tak naprawd臋 nie wie, co za nim czeka.
Po trzecie wreszcie, nigdy wcze艣niej nie by艂o takiej przepa艣ci w sposobie postrzegania rzeczywisto艣ci pomi臋dzy 鈥瀍litami instytucjonalnymi鈥 UE a rz膮dami wielu pa艅stw cz艂onkowskich oraz ich spo艂ecze艅stwami. Prezentowana przez Emmanuela Macrona czy Jean-Claude鈥檃 Junckera wizja pog艂臋bienia integracji, jakkolwiek z pewnych powod贸w zrozumia艂a, jest dzi艣 z perspektywy europejskiego demosu niemal ca艂kowicie abstrakcyjna.
Opcja ever closer Union, czy tak popularne w Polsce okre艣lenie 鈥瀢i臋cej Europy鈥, nie le偶膮 dzi艣 na stole. Bez zrozumienia tego faktu przysz艂oroczne wybory do Parlamentu Europejskiego b臋d膮 dla wspomnianych elit prawdziwym szokiem.聽 Na razie mo偶na bowiem odnie艣膰 wra偶enie, 偶e ignoruj膮 echa nadci膮gaj膮cej burzy.
Gdzie w tym wszystkim jest Polska AD 2018? Polska, podobnie jak inne kraje regionu, jest niew膮tpliwie beneficjentem integracji europejskiej, cho膰 w innym sensie, ni偶 prezentuj膮 to w prymitywny spos贸b polscy euroentuzja艣ci, kt贸rzy po stronie korzy艣ci bior膮 pod uwag臋 jedynie transfery z Brukseli, a po stronie koszt贸w nasz膮 sk艂adk臋 cz艂onkowsk膮.
Polexitu nie b臋dzie
Nie mo偶na bowiem zapomina膰, 偶e poza sk艂adkami cz艂onkowskimi ponie艣li艣my jako kraj ogromne koszty zwi膮zane z b艂yskawicznym dostosowaniem naszego prawa do regulacji wsp贸lnotowych oraz ca艂kowitym otwarciem naszych rynk贸w. Nie ma dzi艣 nikogo, kto by艂by w stanie wskaza膰 rzetelne analiz臋 koszt贸w i korzy艣ci.
Dlaczego zatem Polska jest beneficjentem integracji? Nasza gospodarka rozwija si臋 w znacznym stopniu dzi臋ki rozwojowi gospodarki niemieckiej, kt贸ra z kolei jest najwi臋kszym wygranym wsp贸lnej waluty. Projekt euro, kt贸ry z roku na rok pog艂臋bia deficyty na rachunkach obrot贸w bie偶膮cych pa艅stw po艂udnia Europy, przyczyni艂 si臋 bowiem do zbudowania niemieckiej pot臋gi eksportowej, a przez mechanizmy kooperacyjne w ramach rynku wewn臋trznego UE umo偶liwi艂 艣rodkowoeuropejski cud gospodarczy w ostatnim 膰wier膰wieczu. Mo偶na zaryzykowa膰 stwierdzenie, 偶e miliony euro p艂yn膮 dzi艣 z Portugalii, Hiszpanii, Grecji czy W艂och via Niemcy do kraj贸w grupy wyszehradzkiej.
Co z tego wszystkiego wynika dla Polski i naszej strategii polityki europejskiej? Wbrew opiniom opozycji, kt贸ra oskar偶a rz膮d PiS o d膮偶enie do Polexitu, nie ma w og贸le tematu wyj艣cia Polski z UE. Polska to nie ojczyzna eurosceptyk贸w. Por贸wnania do dzia艂a艅 premiera Davida Camerona, kt贸ry dopuszczaj膮c krytyk臋 Brukseli uruchomi艂 lawin臋 prowadz膮c膮 do Brexitu, s膮 zatem kompletnie nieuzasadnione.
W warstwie ekonomicznej, w przeciwie艅stwie do Brytyjczyk贸w wci膮偶 jeste艣my bowiem krajem na dorobku, kt贸rego spo艂ecze艅stwo ze wzgl臋du na wspomniane wcze艣niej mechanizmy transmisyjne korzysta z integracji europejskiej. Z kolei w warstwie symbolicznej nie mamy za sob膮 realnego do艣wiadczenia imperialnego dziedzictwa, a nasz posttransformacyjny presti偶 zwi膮zany jest wprost z cz艂onkostwem w UE. Dlatego w艂a艣nie nikt w Europie nie wstrzymuje oddechu podczas wybor贸w w Polsce, bo wiadomo, 偶e niezale偶nie od tego, kto wygra, i tak b臋dzie to si艂a prounijna.
Z tego powodu wykorzystywanie artyku艂u 7 TUE 鈥 i to nie tylko przez Bruksel臋, ale i inne zachodnioeuropejskie stolice 鈥 de facto stanowi idealny temat zast臋pczy wobec 艂amania przez pa艅stwa starej Unii europejskich zasad, takich jak cho膰by Paktu Stabilno艣ci i Wzrostu.
Jednocze艣nie debata po艣wi臋cona rz膮dom prawa daje wygodny pretekst do zmiany sposobu redystrybucji 艣rodk贸w ze wschodu na po艂udnie Europy. Maj膮c to na uwadze, w interesie Polski by艂oby jak najszybsze 鈥瀢ygaszenie鈥 sporu wok贸艂 reform s膮dowych, co jednak niestety z powod贸w wewn臋trznych nie jest mo偶liwe. Podobnie zreszt膮 jak rezygnacja przez opozycj臋 ze strategii 鈥濸iS chce nas wyprowadzi膰 z Unii鈥.
Jedynym realnym scenariuszem pozostaje zatem upowszechnienie zgodnej z prawd膮 narracji, 偶e z jednej strony w UE nie ma dzi艣 politycznej przestrzeni dla euroentuzjastycznej wizji pog艂臋bienia integracji a la Macron, z pe艂n膮 艣wiadomo艣ci膮, 偶e bez reformy strefa euro pr臋dzej czy p贸藕niej si臋 za艂amie. Jest to zreszt膮 zgodne z naszym interesem 鈥 reforma strefy euro w wydaniu Macrona nie do艣膰, 偶e uderzy w niemieck膮, a przez to i w polsk膮 gospodark臋, to jeszcze w praktyce wypchnie nas z Unii i rynku wewn臋trznego, co by艂oby dla Polski polityczn膮 i gospodarcz膮 katastrof膮 (bo na wej艣cie do strefy euro nie ma dzi艣 ani politycznej szansy, ani gospodarczego uzasadnienia). Trzeba sobie przy okazji jasno powiedzie膰, 偶e nie ma nic z艂ego w tym, 偶e patrzymy na sw贸j interes. Wizja Macrona ubiera przecie偶 w europejskie szaty stary i dobrze znany francuski szowinizm.
Realne propozycje
Z drugiej strony, Polska musi podkre艣la膰 z uporem maniaka, 偶e jest jednym z nielicznych jednoznacznie proeuropejskich pa艅stw, kt贸re chce dalszej integracji, ale wed艂ug nowego, eurorealistycznego modelu. Modelu, kt贸ry zreszt膮 mo偶na uto偶sami膰 z czwartym scenariuszem rozwoju UE, przedstawionym w marcu 2017 roku przez przewodnicz膮cego Komisji, Jean-Claude鈥檃 Junckera. Zgodnie z tym scenariuszem, nazwanym przez samego Junckera 鈥濪oing less more efficiently鈥, Unia powinna w niekt贸rych obszarach wzmocni膰 swoje kompetencje, a w niekt贸rych je os艂abi膰, po to, aby uratowa膰 sprawczo艣膰 i legitymizacj臋 Wsp贸lnoty jako ca艂o艣ci.
W jakich obszarach potrzebujemy 鈥瀞kuteczniejszej Europy鈥? Z pewno艣ci膮 s膮 t膮 kwestie ochrony zewn臋trznych granic UE i wsparcia Frontexu. W drugiej kolejno艣ci potrzebujemy wzmocnienia Europejskiego Funduszu Obronnego i silniejszej koordynacji w zakresie przemys艂贸w obronnych, przy jednoczesnym odrzuceniu francuskich mrzonek o europejskiej armii. Dalej, potrzebujemy silnego, europejskiego g艂osu w relacjach handlowych z partnerami zewn臋trznymi, aby uratowa膰 partnerstwo transatlantyckie i jednocze艣nie umiej臋tnie ukszta艂towa膰 zasady wsp贸艂pracy z Chinami. G艂osu, kt贸ry b臋dzie respektowa膰 w mniejszym lub wi臋kszym stopniu interesy wszystkich pa艅stw cz艂onkowskich. Jednocze艣nie potrzebujemy doko艅czenia budowy rynku wewn臋trznego, zw艂aszcza w obszarze swobody przep艂ywu us艂ug, kt贸ra jest dzi艣 ograniczana m.in. przez orzecznictwo Trybuna艂u Sprawiedliwo艣ci UE czy g艂o艣n膮 dyrektyw臋 o pracownikach delegowanych. Wreszcie, powinno nam zale偶e膰 na intensyfikacji walki z rajami podatkowymi i zwi臋kszeniu 艣rodk贸w na innowacyjno艣膰 gospodarki, o czym w Parlamencie Europejskim m贸wi艂 premier Mateusz Morawiecki.
To jednak nie wszystko. W ramach strategii 鈥濪oing less more efficiently鈥 nie chodzi tylko o efektywno艣膰, ale i solidarno艣膰. Dlatego powinno nam zale偶e膰 na wprowadzeniu w 偶ycie ogromnego 鈥瀙lanu Marshalla鈥 dla Afryki, aby cho膰 spr贸bowa膰 zapobiec masowej migracji do Europy.
Last but not least, powinni艣my wspiera膰 stworzenie mechanizm贸w wsparcia dla bankrutuj膮cych pa艅stw Po艂udnia, nie tylko poprzez reform臋 polityki sp贸jno艣ci (kt贸ra nota bene przez samego ojca rynku wewn臋trznego, Jacquesa Delorsa, by艂a uznawana jako rekompensata za otwarcie rynk贸w przez s艂absze gospodarki), ale tak偶e stworzenie mechanizm贸w kompensacyjnych w strefie euro, np. w postaci proponowanej po wojnie przez Johna Maynarda Keynesa tzw. unii clearingowej.
To wszystko s膮 politycznie realne postulaty, kt贸re w przeciwie艅stwie do ever closer Union le偶膮 na stole. Co wi臋cej, wbrew krytykom polskiej dyplomacji, wiele z nich Warszawa pr贸buje wprowadzi膰 do europejskiej agendy lub b臋dzie to robi膰 w najbli偶szych miesi膮cach. Oczywi艣cie zawsze mo偶na by膰 bardziej skutecznym i unika膰 dyplomatycznych b艂臋d贸w, kt贸rych rz膮dowi PiS nie uda艂o si臋 niestety unikn膮膰.
***
Podsumowuj膮c, Polska ma do zaproponowania realistyczn膮, cho膰 pewnie nie do ko艅ca dopracowan膮, wizj臋 przysz艂o艣ci UE. Z r贸偶nych powod贸w, w tym tak偶e wewn臋trznych, nie ma dzi艣 wystarczaj膮co silnych narz臋dzi do wcielenia jej w 偶ycie. Warto jednak o tej wizji rozmawia膰 z europejskimi partnerami, na czele z Berlinem. W gruncie rzeczy wizja ta jest znacznie lepsza dla Niemc贸w ni偶 pomys艂y Macrona. Co wi臋cej, wprowadzenie tej eurorealistycznej wizji mo偶e pom贸c w zahamowaniu marszu antysystemowych partii pokroju Alternatywy dla Niemiec. Alternatyw膮 bowiem dla korzystnej dla nas wizji reformy jest rozpad Unii.
***

Artyku艂 powsta艂 w聽ramach projektu聽鈥濻pi臋cie鈥 .聽

Inicjatywa wspierana jest przez Fundusz Obywatelski zarz膮dzany przez Fundacj臋 dla Polski.

fundusz

***

Demokratyczna Polska w demokratycznej Europie

Demos potrzebny Unii od zaraz

Wszyscy jeste艣my z PRL-u?

UE: Inkluzywna przestrze艅 solidarno艣ci

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij