Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

Plan Morawieckiego. W pu艂apce p贸艂艣rodk贸w

Bez elementu stymuluj膮cego krajowy popyt, trudno uzna膰 skuteczno艣膰 strategii Morawieckiego. Zmieniaj膮c jedynie rozk艂ad w艂asno艣ci kapita艂u w polskiej gospodarce, przek艂adamy pieni膮dze z kosmopolitycznej do narodowej kieszeni.

ilustr.: Natalia 艁ukasiak

ilustr.: Natalia 艁ukasiak


鈥濸olska b臋dzie wielka albo nie b臋dzie jej wcale鈥 鈥 g艂osi dumnie motto Planu na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju, opracowanego przez nowoutworzone Ministerstwo pod wodz膮 Mateusza Morawieckiego. Gdy zag艂臋bi膰 si臋 w t臋 najnowsz膮 instrukcj臋 monta偶u Wielkiej Polski, trudno nie odnie艣膰 wra偶enia, 偶e dobrym rozwi膮zaniom gospodarczym brakuje spo艂ecznych uzupe艂nie艅, bez kt贸rych plan mo偶e sta膰 si臋 programem zasi艂k贸w dla najbogatszych Polak贸w.
Beata Szyd艂o, podsumowuj膮c rezultat prac nad programem, stwierdzi艂a, 偶e 鈥瀋hcemy, 偶eby rozw贸j Polski przebiega艂 w spos贸b skoordynowany i r贸wnomierny. 呕eby ka偶dy, niezale偶nie od tego, gdzie mieszka, mia艂 r贸wne szanse鈥. Je偶eli dokument ma rzeczywi艣cie wskazywa膰 kierunek dzia艂a艅 obecnej ekipy, to warto pochyli膰 si臋 nad nim w艂a艣nie pod k膮tem zapewniania Polakom r贸wnych szans i godnych warunk贸w 偶ycia. Tym bardziej 偶e, je偶eli wierzy膰 komunikatowi ze strony Ministerstwa Rozwoju, plan 鈥瀔ierunkuje dzia艂ania rz膮du na najbli偶szych kilkana艣cie lat鈥, mo偶emy mie膰 zatem do czynienia z tekstem o ogromnym wp艂ywie na polsk膮 gospodark臋 i spo艂ecze艅stwo.
P贸艂peryferia w pu艂apce. Nowa Ziemia Obiecana
Obecnie polska gospodarka jest gospodark膮 poddostawcy. Produkujemy tanio niskoprzetworzone dobra na eksport do kraj贸w zachodnich. Mar偶e producent贸w s膮 niskie, a najwi臋ksz膮 rol臋 odgrywaj膮 du偶e firmy o kapitale zagranicznym. R贸偶nica pomi臋dzy Produktem Narodowym Brutto (wytworzonym na ca艂ym 艣wiecie przez podmioty, kt贸rych w艂a艣ciciele maj膮 obywatelstwo danego kraju) a Produktem Krajowym Brutto (warto艣ci膮 d贸br, informuj膮c膮 o wyp艂ywie kapita艂u z danego kraju) dla Polski nale偶y do najwi臋kszych w Unii Europejskiej i ca艂y czas si臋 zwi臋ksza. Takie przygn臋biaj膮ce wnioski wydaj膮 si臋 p艂yn膮膰 z przenikliwego raportu聽opracowanego przez Fundacj臋 Kaleckiego. Je偶eli nie podejmiemy dzia艂a艅, to naszym bogactwem rzeczywi艣cie stan膮 si臋 鈥瀕asy i tania si艂a robocza鈥, jak to kiedy艣, m贸wi膮c o przysz艂o艣ci polskiej gospodarki, dobitnie wyrazi艂 Jaros艂aw Gowin. Polacy zarabiaj膮 za ma艂o, kraj wszed艂 w pu艂apk臋 艣redniego dochodu, a ostatnie lata wzrostu utwierdzi艂y nas tylko w schemacie rozwoju zale偶nego, przede wszystkim od zagranicznych firm, i wymiany gospodarczej z Niemcami.
Odpowiedzi膮 na te wyzwania jest, zdaniem tw贸rc贸w raportu, reindustrializacja. Plan Morawieckiego zak艂ada wsp贸艂prac臋 pa艅stwa i polskiego biznesu w celu stworzenia obszar贸w przemys艂owych produkuj膮cych wysoko przetworzone produkty na potrzeby rynku. Obszary przemys艂owe b臋d膮 ze sob膮 wsp贸艂pracowa膰 w ramach Krajowych Program贸w Rozwojowych o atrakcyjnych nazwach, takich jak 鈥濴uxtorpeda 2.0鈥, maj膮cego na celu stworzenie polskich poci膮g贸w metra, czy 鈥濩yberpark Enigma鈥, obiecuj膮cego post臋py w pracach na zabezpieczeniami cyfrowymi i technikami analiz danych. Aktywna polityka inwestycyjna pa艅stwa ma stworzy膰 zapotrzebowanie na wykwalifikowanych specjalist贸w, przyczyni si臋 do wzrostu zapotrzebowania na technologie i powi臋kszy innowacyjno艣膰 polskich uczelni.
Decentralizacja za rz膮d贸w Prawa i Sprawiedliwo艣ci wydaje si臋 dobr膮 przeciwwag膮 tendencji centralizacyjnych z czas贸w rz膮d贸w Platformy Obywatelskiej. Zaanga偶owanie pa艅stwa w budow臋 i rozw贸j nowych centr贸w przemys艂owych wielokrotnie w historii przynosi艂o efekty, od przedwojennej Gdyni do doliny Krzemowej. Plan zast臋puje kontrowersyjn膮 koncepcj臋 鈥瀌yfuzji przez polaryzacj臋鈥 Micha艂a Boniego, stawiaj膮c膮 na nowoczesne centra rozwoju, kt贸re mia艂y poci膮gn膮膰 za sob膮 kraj, znan膮 z programu 鈥濸olska 2030鈥, bardziej rozproszonym, skupionym na ubo偶szych regionach programem aktywnych inwestycji, kt贸ry budzi du偶e zaufanie. Polska B powinna zatem zaciera膰 r臋ce. Pytanie, czy rzeczywi艣cie jej mieszka艅cy skorzystaj膮 z narodowych inwestycji.
Dobry, polski jeden procent
Raport po艣wi臋ca kilkadziesi膮t stron przedstawieniu rozmaitych form wspierania polskich przedsi臋biorc贸w. Nie jestem ani ekonomist膮, ani przedsi臋biorc膮, dlatego nie zamierzam ocenia膰 jako艣ci proponowanych rozwi膮za艅. Bardzo niepokoj膮cy wydaje si臋 jednak fakt, 偶e polscy pracownicy s膮 dla tw贸rc贸w raportu grup膮 w艂a艣ciwie nieistotn膮. W ca艂ym, licz膮cym 77 stron, podsumowaniu raportu problemowi tworzenia i wzmacniania instytucji dialogu spo艂ecznego po艣wi臋cone jest tylko jedno zdanie: 鈥濶iezb臋dna jest 芦Gra do jednej bramki禄 鈥撀爋dej艣cie od Polski resortowej, wsp贸艂praca z partnerami spo艂ecznymi, pracodawcami i zwi膮zkami zawodowymi鈥. Na jednej stronie zostaje wspomniany te偶 akcjonariat pracowniczy jako metoda na zwi臋kszenie podmiotowo艣ci pracownik贸w. Trudno na tej podstawie oczekiwa膰 czego艣 wi臋cej ni偶 fasadowego wykorzystywania istniej膮cych instytucji dialogu spo艂ecznego, czyli p艂ynnej kontynuacji rozwi膮za艅 znanych z rz膮d贸w poprzedniej ekipy.
Dzi臋ki planowi Morawieckiego w wielu obszarach polscy przedsi臋biorcy zast膮pi膮 mi臋dzynarodowe korporacje. Polscy biznesmani zatrudni膮 polskich pracownik贸w i zap艂ac膮 polskie podatki, wi臋c na rozwoju biznesu skorzystamy wszyscy, wydaje si臋 g艂osi膰 raport. Nawet je艣li teoria skapywania maj膮tku od najbogatszych do najbiedniejszych nie sprawdzi艂a si臋 w skali 艣wiatowej, to mo偶e chocia偶 w skali lokalnej, w ramach sprawnie funkcjonuj膮cego pa艅stwa narodowego, mo偶na m贸wi膰 przecie偶 o og贸lnym rozwoju gospodarczym. Koncepcja nie wydaje si臋 do ko艅ca pozbawiona sensu. Trudno zaprzeczy膰, 偶e dystans kulturowy, geograficzny, a nawet finansowy pomi臋dzy lokalnym Januszem i zatrudnionym w jego firmie szeregowym Andrzejem jest przecie偶 znacznie mniejszy ni偶 pomi臋dzy Andrzejem a kosmopolitycznym Chrisem, mened偶erem mi臋dzynarodowego holdingu z siedzib膮 w londy艅skim City, dla kt贸rego Wielka Polska jest abstrakcyjnym poj臋ciem funkcjonuj膮cym w Europie 艢rodkowo鈥揥schodniej. Wzmacniaj膮c Janusza, wzmacniamy Andrzeja. Proste i zrozumia艂e. Niestety, nie dzia艂a.
Od Janusza do Andrzeja. Obietnice skapywania
Podobne kroki do proponowanych w planie Morawieckiego dzia艂a艅 podj膮艂 kilka lat temu w臋gierski FIDESZ. Zwi臋kszono udzia艂 pa艅stwa i wprowadzono reformy wspieraj膮ce w臋gierskich przedsi臋biorc贸w. Skutki wzmocnienia narodowego okaza艂y si臋 jednak co najwy偶ej po艂owiczne. Faktycznie, r贸偶nica pomi臋dzy PNB a PKB systematycznie spada od 2007 roku, a rola w臋gierskiego kapita艂u wzrasta w w臋gierskiej gospodarce. R贸wnolegle jednak wzros艂a ilo艣膰 ludzi 偶yj膮cych w materialnym ub贸stwie (z 12,3 procent w 2009 do 14,9 procent w 2015), rozwarstwienie spo艂eczne i zagro偶enie bied膮, a realne wynagrodzenie i p艂ace na W臋grzech nale偶膮 do najni偶szych w Unii Europejskiej. Nawet je偶eli uznamy, 偶e wzrost udzia艂u PNB i stabilny wzrost PKB rz臋du 2鈥3 procent daj膮 mo偶liwo艣膰 m贸wienia o pewnym sukcesie realizacji pomys艂贸w gospodarczych Orbana, to spo艂eczne skutki s膮 bardzo dyskusyjne. Najwyra藕niej tak偶e narodowe elity ch臋tniej dziel膮 si臋 z masami opowie艣ciami o budowie Wielkich W臋gier ni偶 w艂asnymi pieni臋dzmi.
Je偶eli kiedykolwiek Janusz podniesie w Polsce pensj臋 Andrzejowi, to nie dlatego, 偶e 艂膮czy ich wsp贸lna mi艂o艣膰 do Wielkiej Polski. Ewentualna podwy偶ka b臋dzie wynika膰 z poprawy sytuacji negocjacyjnej Andrzeja 鈥 jego kompetencje stan膮 si臋 rzadsze na rynku, b臋dzie cz臋艣ciej otrzymywa艂 intratne oferty z konkurencyjnych firm lub da rad臋 przekona膰 Janusza do swojej wyj膮tkowej u偶yteczno艣ci dla firmy. Andrzej mo偶e si臋 te偶 zapisa膰 do zwi膮zku zawodowego, kt贸ry wzmocni jego pozycj臋 w rozmowie z pracodawc膮 i u艂atwi wynegocjowanie lepszych warunk贸w zatrudnienia. Przedsi臋biorczego Janusza do podwy偶ki mo偶e wreszcie czasem zmusi膰 pa艅stwo 鈥 podnosz膮c p艂ac臋 minimaln膮 lub minimaln膮 stawk臋 godzinow膮, co mia艂o ostatnio miejsce w Niemczech. Kulturowo鈥損atriotyczne motywacje b臋d膮 jednak, w przypadku walki o podwy偶ki p艂ac, zawsze gra艂y rol臋 co najwy偶ej drugoplanow膮.
Brak konkretnych dzia艂a艅 ukierunkowanych na wzmocnienie pozycji pracownik贸w i wzrost p艂ac, przebijaj膮cy przez ca艂y raport, mo偶e w przysz艂o艣ci zahamowa膰 rozw贸j drobnych polskich przedsi臋biorstw produkuj膮cych na rynek krajowy, a pracownik贸w polskich zepchn膮膰 do sytuacji ubo偶szych od nich W臋gr贸w. Polacy musz膮 nie tylko produkowa膰, ale mie膰 kiedy i za co konsumowa膰 innowacyjne produkty polskich zak艂ad贸w przemys艂owych. Bez stymuluj膮cego krajowy popyt elementu trudno uzna膰 skuteczno艣膰 tej strategii. Zmieniaj膮c jedynie rozk艂ad w艂asno艣ci kapita艂u w polskiej gospodarce, przek艂adamy pieni膮dze z kosmopolitycznej do narodowej kieszeni. Z perspektywy niemal 25 procent najubo偶szych Polak贸w, zarabiaj膮cych obecnie mniej ni偶 dwa tysi膮ce z艂otych miesi臋cznie, ta narodowo艣膰 kieszeni, w kt贸rej znajd膮 si臋 pieni膮dze, kt贸rych nigdy nie zobacz膮, mo偶e by膰 jednak zupe艂nie oboj臋tna, a nadzieje, obecnie pok艂adane w dobrym, ale kulawym spo艂ecznie planie, mog膮 doprowadzi膰 do bolesnego rozczarowania. Plan Morawieckiego bez wzmocnienia pracownik贸w mo偶e 艂atwo sta膰 si臋 workiem biznesowych p贸艂艣rodk贸w wspieraj膮cych prywatne interesy, zmuszaj膮c Polsk臋 do powt贸rzenia w臋gierskich b艂臋d贸w.
***
Plan Morawieckiego w ca艂o艣ci dost臋pny jest tutaj

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie - w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej Polityka prywatno艣ci zamknij