Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

P臋dziwiatr: Jest wielu Jack贸w Mi臋dlar贸w w polskich seminariach

Najwy偶szy czas, 偶eby co艣 zmieni膰 w sposobie edukowania kleryk贸w. Przede wszystkim stara膰 si臋 ich lepiej przygotowa膰 do tego spotkania z inno艣ci膮, 偶eby wykszta艂ci膰 w nich cho膰by rudymentarn膮 poprawno艣膰 polityczn膮, kt贸ra jest niezb臋dna do funkcjonowania w zr贸偶nicowanym 艣wiecie.

ilustr.: Zuzanna Wicha

ilustr.: Zuzanna Wicha


Z Konradem P臋dziwiatrem rozmawia Karol Kleczka.
Jeszcze niedawno obecno艣膰 muzu艂man贸w stanowi艂a element pewnego lokalnego kolorytu. Kto艣 m贸g艂 kojarzy膰 Tatar贸w i w sumie na tym wiedza si臋 ko艅czy艂a. Sk膮d nagle islamofobia, skoro w Polsce 偶yje zaledwie garstka muzu艂man贸w?
Jednym z problem贸w, na kt贸rych bazuje wsp贸艂czesna islamofobia, s膮 nieprzepracowane l臋ki w stosunku nie tylko do muzu艂man贸w, ale do r贸偶nych innych mniejszo艣ci 鈥 postrzeganych nie jako 鈥瀒nni鈥, tylko jako 鈥瀘bcy鈥. Na to wp艂ywa r贸wnie偶 nieprzepracowany polski antysemityzm. Najlepszym dowodem jest to, jak kontrowersyjny by艂 temat Jedwabnego, jakim szerokim echem si臋 odbi艂, jak bardzo przeora艂 polskie spo艂ecze艅stwo i jakie wywo艂a艂 podzia艂y. Komunizm te wszystkie problemy zami贸t艂 pod dywan i nie prowadzi艂 polityki, kt贸ra by znacz膮co problematyzowa艂a tematyk臋 innych w spo艂ecze艅stwie i o niej uczy艂a. St膮d my艣lenie o mniejszo艣ciach jako elemencie folkloru, a nie realnej rzeczywisto艣ci spo艂ecznej.
Co si臋 sta艂o przez ostatnie trzydzie艣ci lat, skoro nast膮pi艂a taka zasadnicza zmiana w podej艣ciu do innych?
Wielu rzeczy zabrak艂o, bo dzisiejszy l臋k wobec innego wynika z nieprzerobionych l臋k贸w z przesz艂o艣ci. W du偶ym stopniu przyczyn膮 jest brak szeroko poj臋tej edukacji wielokulturowej, kt贸ra pokazuje zar贸wno pozytywne, jak i negatywne strony wielokulturowo艣ci, ale przede wszystkim informuje i pozwala ludziom wyrobi膰 sobie w艂asne zdanie.
Mam na my艣li tak膮 edukacj臋, kt贸ra wychodzi poza samo informowanie o tym, 偶e na terytorium Polski s膮 uznane mniejszo艣ci, ale idzie dalej i pokazuje, co te spo艂eczno艣ci wnios艂y. Nie pr贸buje przedstawia膰 Holokaustu w spos贸b 鈥濵y艣my bardziej ucierpieli鈥, powtarzaj膮c, 偶e byli艣my jedynym narodem, dla kt贸rego za przechowywanie 呕yd贸w grozi艂a kara 艣mierci i tak dalej. Tego typu mity s膮 regularnie powielane w przestrzeni publicznej i w procesie edukacji.
Ale przecie偶 w Polsce od dawna 偶yli muzu艂manie.
Tak, pionierzy imigranckiej spo艂eczno艣ci muzu艂ma艅skiej w Polsce przybywali tu ju偶 od ko艅ca lat 50. i zdecydowali si臋 na pozostanie w kraju, ale trzeba pami臋ta膰 o drugim czynniku zmian proces贸w migracyjnych, mianowicie otwarciu si臋 kraju po okresie wzgl臋dnego zamkni臋cia. Globalizacja, kt贸ra dociera do Polski, przejawia si臋 nie tylko w procesach imigracyjnych. Polacy maj膮 mo偶liwo艣膰 wyjecha膰 w 艣wiat, a to cz臋sto wi膮偶e si臋 z gigantycznym szokiem kulturowym. Znam wykszta艂cone osoby pe艂ni膮ce funkcje publiczne, kt贸re zupe艂nie szczerze m贸wi膮, przyk艂adowo: 鈥濶o nie, ten Pary偶 jest straszny. W tej i w tej dzielnicy to w og贸le nie da si臋 chodzi膰, bo s膮 sami czarni鈥.
To wynika z pewnego momentu historycznego, kt贸ry my przespali艣my, w kt贸rym nie uczestniczyli艣my. Je艣li nie jeste艣my przygotowani do zr贸偶nicowania, kt贸re wyst臋puje od dawna w Europie Zachodniej, to jak mamy rozumie膰 zr贸偶nicowanie w obr臋bie w艂asnego kraju? Jeste艣my kompletnie nieprzygotowani. Nie bez przyczyny wielu polskich animator贸w kr臋g贸w islamofobicznych to osoby, kt贸re albo s膮, albo by艂y za granic膮 i one 鈥瀢idzia艂y, jak to tam dzia艂a鈥 i maj膮 wiedz臋, 鈥瀌o czego to prowadzi鈥, jakie to s膮 鈥瀟ragiczne konsekwencje tej polityki multi-kulti鈥.
Nadal nie rozumiem. Ka偶dy ma jakiego艣 wujka czy s膮siada ze starszego pokolenia, kt贸ry pracowa艂 na Bliskim Wschodzie na kontrakcie i zasadniczo ma mi艂e wspomnienia, bo przywi贸z艂 偶onie fajn膮 bi偶uteri臋 czy 艂adne futro. Zatem jaka艣 kultura spotkania albo przynajmniej zetkni臋cie zachodzi艂o. Teraz narracja jest zupe艂nie przeciwna.
Badaczka Sara Ahmed twierdzi, 偶e osoba, kt贸ra widzi obcego, postrzega go jako obcego, zanim go jeszcze zobaczy. To kto艣, kto ju偶 jest uprzednio nastawiony negatywnie do samego spotkania. Mo偶na to sobie wyobrazi膰 jako pewn膮 matryc臋, na kt贸r膮 wp艂yn臋艂o kilka czynnik贸w. Z jednej strony wraz z rewolucj膮 ira艅sk膮 pojawi艂 si臋 islam polityczny. Polak贸w to w艂a艣ciwie nie dotyczy艂o. Owszem, pisa艂 o tym Kapu艣ci艅ski, ale to by艂 tak naprawd臋 bardzo odleg艂y 艣wiat. Zacz膮艂 nabiera膰 barw po upadku komunizmu, gdy utracili艣my wroga i zacz臋艂o si臋 poszukiwanie nowego innego, do kt贸rego mogliby艣my si臋 ustawi膰 w opozycji, 偶eby si臋 okre艣li膰.
Zderzenie cywilizacji?
Pierwsze takie starcie to konflikt o chusty we Francji czy kwestia 鈥濻zata艅skich werset贸w鈥, bo pojawiaj膮 si臋 鈥濷ni 鈥 barbarzy艅cy鈥, kt贸rzy niszcz膮 ksi膮偶ki i nie potrafi膮 nabra膰 dystansu do tego, 偶e to fikcja literacka.
Potem przychodzi 9.11, czyli ataki, kt贸re s膮 traktowane jako namacalny dow贸d na to, 偶e 鈥濷ni鈥 pr贸buj膮 nas zniszczy膰. Nast臋puj膮 kolejne zamachy terrorystyczne, kt贸re za ka偶dym razem maj膮 potwierdza膰 tez臋, 偶e islam nam zagra偶a i 偶e jest religi膮 os贸b, kt贸re s膮 agresywne. Je艣li nie s膮 terrorystami teraz, to b臋d膮 nimi w przysz艂o艣ci, a gdy twierdz膮, 偶e wyznaj膮 religi臋 pokoju, to tak naprawd臋 nas ok艂amuj膮, bo przecie偶 wida膰 go艂ym okiem, jak jest naprawd臋. Tak ta argumentacja wygl膮da.
Nie zanosi si臋 na to, 偶eby Polska sz艂a na kurs kolizyjny. Przecie偶 偶yj膮cy tu muzu艂manie to garstka obywateli.
Obecna sytuacja to absolutny ewenement w historii Polski. Nap艂yw imigracyjny realnie nie nast臋puje, ale jest niezwykle upolityczniony. Figura uchod藕cy to w za艂o偶eniu muzu艂manin, a takie uto偶samienie jest czysto politycznym zabiegiem. Dlatego polskie spo艂ecze艅stwo w spos贸b gigantyczny wyolbrzymia ilo艣膰 muzu艂man贸w w kraju. By艂o takie badanie, kt贸re pokaza艂o, 偶e Polacy uwa偶aj膮, 偶e aktualnie w Polsce 偶yje 2,5 miliona muzu艂man贸w, a do 2020 b臋dzie ich 5 milion贸w. Wydaje si臋, 偶e to jest kompletnie nienormalne.
Sk膮d to si臋 bierze?
Kryzys migracyjny zbieg艂 si臋 z wyborami parlamentarnymi w Polsce. Co ciekawe, w momencie, w kt贸rym kryzys si臋 zako艅czy艂, ten w膮tek nadal 偶y艂, cho膰by dzi臋ki inicjatywie referendum pochodz膮cej od Kukiz鈥15. Nie by艂 pierwszoplanowy, ale co chwil臋 bywa艂 odgrzewany i na艣wietlany w spos贸b, kt贸rego koleiny zosta艂y wyznaczone w 2015 roku.
Dlaczego zatem w艂a艣nie Polacy tak silnie si臋 obawiaj膮 islamu?
Tutaj z pomoc膮 przychodz膮 teorie kontaktu, kt贸re pokazuj膮, 偶e kontakt to element, kt贸ry rozbraja te konflikty i pozwala ludziom wyj艣膰 poza uprzedzenia. W Polsce ludzie maj膮 niewielk膮 mo偶liwo艣膰, aby poza nie wyj艣膰, poniewa偶 kontakt z innymi spo艂eczno艣ciami jest ekstremalnie ograniczony. Dodatkowo jeste艣my codziennie bombardowani informacjami, kt贸re tylko i wy艂膮cznie upewniaj膮 Polak贸w w tym, 偶e ich postrzeganie 艣wiata jest s艂uszne.
Nazywam to islamofobi膮 banaln膮聽鈥 w艂a艣nie ni膮 偶ywi膮 si臋 media w Polsce. Wyst臋puje na co dzie艅, cho膰 sobie tego nie u艣wiadamiamy. Pewnych rzeczy si臋 nie kwestionuje, na przyk艂ad m贸wi si臋 w spos贸b oczywisty, 偶e 鈥瀠chod藕cy s膮 zagro偶eniem dla Europy鈥, a pod tym has艂em kryj膮 si臋 muzu艂manie.
Morduj膮cy chrze艣cijan.
Dok艂adnie. Tym si臋 charakteryzuje rasizm kulturowy 鈥 nie jest prosty i oczywisty, ale cz臋sto kryje si臋 w symbolice, w przekazie. Je艣li jeste艣my cz艂onkami spo艂eczno艣ci katolickiej i wiemy, 偶e katolicy dziel膮 si臋 na takich, kt贸rzy chodz膮 do ko艣cio艂a codziennie, oraz takich cotygodniowych, a tak偶e takich, kt贸rzy udaj膮 si臋 raz do roku, to widzimy jakie艣 zr贸偶nicowanie na poziomie uczestnictwa w rytuale. Jak popatrzymy ideologicznie, to wszyscy s膮 tacy sami. Popatrzmy na to, jak si臋 przedstawia islam. Najcz臋艣ciej jako koherentny zbi贸r kulturowy, kt贸ry determinuje ludzi do tego, 偶eby dzia艂a膰 w taki, a nie inny spos贸b, i w zwi膮zku z tym je艣li kto艣 jest muzu艂maninem, to z g贸ry wiadomo, 偶e b臋dzie taki, a nie inny. Jakby wszyscy z nich byli je艣li nie aktualnym, to potencjalnym zagro偶eniem, bo Koran ich po prostu do tego zmusza.
Jak ten obraz wygl膮da w praktyce?
S膮 wyj膮tki, kt贸re niuansuj膮 sytuacj臋, ale przygotowywa艂em jeszcze nieopublikowan膮 analiz臋 鈥濭o艣cia Niedzielnego鈥 oraz 鈥濶iedzieli鈥 w kwestii tego, w jaki spos贸b te czasopisma ukazuj膮 islam w perspektywie ostatnich dziesi臋ciu lat. Tu jest te偶 du偶y zgrzyt w por贸wnaniu do oficjalnej narracji ko艣cielnej, g艂osz膮cej, 偶e islam to partner dla chrze艣cija艅stwa. W膮tek kultury spotkania zajmuje w nich mo偶e 10鈥15 procent artyku艂贸w, za艣 zdecydowana wi臋kszo艣膰 to toposy islamu jako religii, kt贸ra prze艣laduje chrze艣cijan. Powtarza si臋 obraz religii opresji. Te elementy znacz膮co wzmacniaj膮 poczucie zagro偶enia.
Ciekawe, 偶e w Polsce zachodzi du偶e zr贸偶nicowanie co do tego, jaki typ medi贸w dzia艂a wzmacniaj膮co na uprzedzenia. Na przyk艂ad radio i prasa o wiele s艂abiej wzmacniaj膮 uprzedzenia ni偶 media spo艂eczno艣ciowe.
To si臋 wi膮偶e z ich zasi臋giem? S艂uchacze radia to chyba nie jaka艣 szczeg贸lnie szeroka grupa spo艂eczna.
Nie o to chodzi. Przede wszystkim media spo艂eczno艣ciowe dzia艂aj膮 na zasadzie otoczenia u偶ytkownika lud藕mi, kt贸rzy my艣l膮 podobnie.
No tak, ba艅ka informacyjna.
Nie docieraj膮 do nas informacje, kt贸re by zak艂贸ca艂y nasz pogl膮d na 艣wiat. To jeden z podstawowych problem贸w, zw艂aszcza ludzi m艂odych, kt贸rzy w zdecydowanie wi臋kszym stopniu polegaj膮 na mediach spo艂eczno艣ciowych. Bezkrytycznie podchodz膮 do informacji, kt贸re tam znajduj膮. To si臋 odzwierciedli艂o w badaniach, kt贸re przeprowadza艂em w seminariach w艣r贸d kleryk贸w. Okaza艂o si臋, 偶e to w艂a艣nie utrwalaj膮ce uprzedzenia media spo艂eczno艣ciowe s膮 藕r贸d艂em wiedzy na temat islamu dla ponad 80 procent z tych przysz艂ych polskich ksi臋偶y.
Badania by艂y przeprowadzone na grupie oko艂o 160 os贸b z czterech seminari贸w. Na ile ta liczba m贸wi co艣 o kondycji przysz艂ych kap艂an贸w?
To 40 procent wszystkich student贸w seminari贸w w wybranych miejscach Polski p贸艂nocnej i po艂udniowej. Teraz tak: czy jest to reprezentatywne badanie wszystkich seminari贸w w Polsce? Nie, nie jest. Jest to natomiast badanie reprezentatywne w stosunku do tych konkretnych seminari贸w.
Dlaczego nie w wi臋kszej ilo艣ci seminari贸w?
My艣l臋, 偶e mo偶e pan sobie z 艂atwo艣ci膮 odpowiedzie膰 na to pytanie. W bardzo wielu innych seminariach pr贸bowa艂em je przeprowadzi膰, ale spotyka艂em si臋 z odmow膮.
W pa艅skich badaniach wida膰, 偶e islamofobia dotyczy kleryk贸w w podobnym stopniu jak reszty polskiego spo艂ecze艅stwa.
Wyniki badanych student贸w seminari贸w zestawia艂em z zesz艂orocznymi badaniami CBOS-u. Jednym z ciekawych wynik贸w, w kt贸rym wida膰 to korespondowanie, jest co艣, co okre艣la si臋 mianem termometru postrzegania r贸偶nych grup religijnych. Mamy skal臋 od -50 do +50 stopni, gdzie warto艣ci dodatnie oznaczaj膮 sympati臋, a ujemne niech臋膰. Zar贸wno klerycy, jak i wi臋kszo艣膰 Polak贸w, postrzegaj膮 islam r贸wnie ch艂odno. Co ciekawe u przysz艂ych ksi臋偶y najni偶ej l膮duj膮 艣wiadkowie Jehowy, ale stosunek do islamu jest taki sam i wynosi -8,4 w przypadku kleryk贸w, a w przypadku reszty spo艂ecze艅stwa -8,7.
Podobnie jest z kontaktem z muzu艂manami. Zasadniczo 70鈥80 procent spo艂ecze艅stwa nie mia艂o 偶adnego kontaktu z wyznawcami islamu. W przypadku kleryk贸w pokazuje to te偶, 偶e w艂adze uczelni nigdy nie zadba艂y o to, 偶eby przyprowadzi膰 do nich osob臋 z innej spo艂eczno艣ci religijnej, 偶eby mogli z ni膮 porozmawia膰. Nikt ich nie wzi膮艂 do jakiego艣 meczetu, 偶eby mogli porozmawia膰 z wiernymi twarz膮 w twarz.
Do niedawna m贸wi艂o si臋, 偶e polski ksi膮dz to 鈥瀟owar eksportowy鈥. W badaniach pada pytanie o to, czy klerycy 偶yczyliby sobie jako s膮siada muzu艂manina. Oko艂o 80 procent odpowiada, 偶e nie. Taka proporcja powtarza si臋 te偶 w innych kwestiach i wychodzi na to, 偶e mniej wi臋cej czterech na pi臋ciu badanych wi膮偶e islam z przemoc膮, twierdzi, 偶e muzu艂manie s膮 szczeg贸lnie agresywni i tak dalej. Jaki obraz przysz艂ego misjonarza wyp艂ywa z bada艅?
Moim zdaniem badani studenci seminari贸w nie nadaj膮 si臋 do pe艂nienia misji duszpasterskiej, zw艂aszcza za granic膮. Kto艣 mi zada艂 pytanie, czy tego samego typu wyniki uzyska艂bym, gdybym prowadzi艂 je w seminariach zakonnych. Nie. My艣l臋, 偶e nie. Mam takie przekonanie, 偶e otrzyma艂bym innego typu wyniki.
Dlaczego?
Wydaje mi si臋, 偶e profil student贸w seminari贸w zakonnych jest troszk臋 inny. Maj膮 inne pochodzenie spo艂eczno-zawodowe, cz臋艣ciej pochodz膮 z wi臋kszych o艣rodk贸w miejskich. To odrobin臋 inna grupa.
Dawniej kleryk by艂 osob膮, kt贸ra mia艂a jaki艣 baga偶 do艣wiadcze艅 偶yciowych. Teraz bardzo cz臋sto s膮 to go艣cie prosto po szkole 艣redniej. Zmienia si臋 te偶 miejsce pochodzenia. Jedynie 4 procent to byli ludzie, kt贸rzy pochodzili z metropolii, z miast powy偶ej p贸艂 miliona mieszka艅c贸w. Kiedy艣 troszk臋 cz臋艣ciej do seminari贸w szli ludzie z du偶ych miast. Ciekawe s膮 te偶 kwestie dotycz膮ce ich pogl膮d贸w politycznych. Por贸wna艂em moje wyniki z wcze艣niejszymi badaniami prowadzonymi w seminariach i okaza艂o si臋, 偶e dawniej zr贸偶nicowanie sympatii politycznych by艂o znacznie wi臋ksze. Tymczasem moi respondenci byli bardzo homogeniczni i stali murem za rz膮dz膮c膮 koalicj膮. Nie trafi艂a mi si臋 偶adna osoba, kt贸ra g艂osowa艂a na partie lewicowe, margines sympatyzowa艂 z partiami centrowymi, natomiast by艂o wielu, kt贸rzy chcieliby widzie膰 w parlamencie polskim skrajn膮 prawic臋.
Prowadz膮c badanie, mia艂em r贸wnie偶 przed oczami osob臋 by艂ego ksi臋dza Jacka Mi臋dlara i zadawa艂em sobie pytanie: no dobrze, czy to jest 鈥瀢ypadek przy pracy鈥? Czy ten cz艂owiek to jest absolutny przypadek, czy te偶 jest to czubek g贸ry lodowej? Mo偶e to jest zbyt daleko id膮ce por贸wnanie, ale niestety moje badanie jasno pokazuje, 偶e jest wielu Jack贸w Mi臋dlar贸w w polskich seminariach.
Ale polscy biskupi ju偶 nie raz publicznie pot臋piali nacjonalizm. W kwestii uchod藕c贸w te偶 co do zasady maj膮 jasne zdanie.
Badania moich koleg贸w z Poznania pokazuj膮, 偶e w polskim Ko艣ciele jest wi臋cej budowniczych most贸w ni偶 os贸b, kt贸re wola艂yby stawia膰 mury. Znam badania Kamila Kaczmarka, kt贸ry analizowa艂 wypowiedzi biskup贸w i komunikaty Episkopatu, bra艂 pod uwag臋 to, co Episkopat komunikowa艂 na temat kryzysu.
Polscy hierarchowie wpisuj膮 si臋 w to, co g艂osi Watykan, ale moim zdaniem to jest bardzo ograniczone badanie, bo ich wypowiedzi cz臋sto s膮 redagowane. Pojawiaj膮 si臋 w specjalnym kontek艣cie i s膮 dodatkowo tak wyg艂adzone, 偶eby zawiera艂a si臋 w nich jaka艣 polityczna poprawno艣膰. Tymczasem w odpowiedziach badanych przeze mnie kleryk贸w nie ma tego elementu. Oni odpowiadaj膮 szczerze to, co my艣l膮. St膮d si臋 bierze ten rozd藕wi臋k, kompletnie odmienna wizja. To, co mniej oficjalne, pojawia si臋 te偶 w kazaniach.
Je艣li nie biskupi, to mo偶e papie偶 Franciszek stanowi jaki艣 autorytet dla kleryk贸w? Czyta艂em, 偶e 70 procent z nich popiera jego stosunek do kryzysu migracyjnego.
To jest ogromnie ciekawa cz臋艣膰 bada艅. W pytaniu o papie偶a zawar艂em tak偶e pytanie o wezwanie Franciszka do pe艂niejszego w艂膮czenia si臋 katolik贸w w pomoc uchod藕com. Tu zdecydowana wi臋kszo艣膰 (70 procent) sta艂a za papie偶em. Nast臋pnie pyta艂em ich o to, czy polski Ko艣ci贸艂 podziela pogl膮dy papie偶a w sprawie uchod藕c贸w. Otrzyma艂em ca艂kowicie inn膮 odpowied藕. 14 procent m贸wi艂o, 偶e tak, zdecydowanie polski Ko艣ci贸艂 popiera Franciszka, a 36 procent, 偶e raczej popiera. Czyli z tych 70 procent liczby nam si臋 skurczy艂y do 50 procent. Jest jeszcze intryguj膮ce 20 procent, kt贸re konsekwentnie w tych wszystkich pytaniach odpowiada, 偶e 鈥瀗ie ma zdania鈥.
Potem zadaj臋 trzecie pytanie, kt贸re jest kwintesencj膮 stosunku papie偶a do imigrant贸w i jednym z jego wa偶nych postulat贸w. Papie偶 niegdy艣 sugerowa艂, 偶eby ka偶da parafia i ka偶dy klasztor przyj臋艂y przynajmniej jednego uchod藕c臋. Zapyta艂em kleryk贸w, co oni s膮dz膮 o tej propozycji, i tutaj si臋 okazuje, 偶e jedynie 12 procent popiera ten postulat w pe艂ni, a 20 procent raczej popiera, czyli mamy 32 procent os贸b 艂膮cznie. Reszta, czyli zdecydowana wi臋kszo艣膰, jest przeciwna.
Obserwuj臋 ten rozd藕wi臋k w stosunku do papie偶a i pewnie ma on swoje niezale偶ne motywacje, typu: 鈥濸apie偶 tego nie rozumie, bo nie jest z Europy鈥. Natomiast interesuj膮cy jest odp艂yw od pasterzy Ko艣cio艂a w Polsce. To jest faktycznie pora偶aj膮ca tendencja. Jak to mo偶e wygl膮da膰 za dwadzie艣cia, trzydzie艣ci lat?
Ka偶dy p贸jdzie za swoim pasterzem. Tak jak teraz. Nie postrzegam tego jako przepa艣ci, tylko widz臋 odpowiedzi tych m艂odych ludzi w kontek艣cie ogromnego zr贸偶nicowania, kt贸re ma miejsce tak偶e w polskim Ko艣ciele. Ka偶dy z nich bardziej nadstawia ucho albo do tego, co m贸wi jeden biskup, albo co m贸wi drugi.
W Polsce ma miejsce proces sakralizacji narodu, a z drugiej strony nacjonalizacji religii. Ko艣ci贸艂 katolicki w Polsce jest inny, bo jest narodowy w kontek艣cie takiego nacjonalizmu, kt贸ry mi臋dzy innymi charakteryzuje si臋 tym, 偶e pr贸buje budowa膰 to偶samo艣膰 w odniesieniu do r贸偶nych obcych, kt贸rych wyszukuje, a nie na elementach na przyk艂ad pozytywnych.
Przecie偶 biskupi opublikowali dokument 鈥濩hrze艣cija艅ski kszta艂t patriotyzmu鈥, w kt贸rym krytykowali takie tendencje. Wracali do odr贸偶nienia nacjonalizmu od patriotyzmu tak偶e w tym roku.
S艂usznie, 偶e pan o tym wspomnia艂, ale musieli艣my bardzo d艂ugo na ten dokument czeka膰 i niewiele z niego wynik艂o. Proces wyrzucania Mi臋dlara ze Zgromadzenia Ksi臋偶y Misjonarzy te偶 trwa艂 niesko艅czenie d艂ugo, bior膮c pod uwag臋 charakter jego wypowiedzi. Moim zdaniem to, wraz z daleko id膮cym upolitycznieniem cz臋艣ci Ko艣cio艂a w ostatnich latach, zaowocowa艂o mi臋dzy innymi tym, 偶e znacz膮co spad艂o zaufanie do Ko艣cio艂a i uczestnictwo w nabo偶e艅stwach, co wida膰 w najnowszych statystykach.
Wielu ludzi Ko艣cio艂a, kt贸rzy widzieli moje badania, zdaje sobie spraw臋, 偶e to najwy偶szy czas, 偶eby co艣 zmieni膰 w sposobie edukowania kleryk贸w. Przede wszystkim stara膰 si臋 ich lepiej przygotowa膰 do tego spotkania z inno艣ci膮, 偶eby wykszta艂ci膰 w nich cho膰by rudymentarn膮 poprawno艣膰 polityczn膮, kt贸ra jest niezb臋dna do funkcjonowania w zr贸偶nicowanym 艣wiecie. Polska te偶 si臋 stanie r贸偶norodnym spo艂ecze艅stwem, to tylko kwestia czasu. Chodzi mi tutaj o wykszta艂cenie podstawowych umiej臋tno艣ci, zdania sobie sprawy z tego, 偶e j臋zyk jest r贸wnie偶 broni膮 i to z tych bardzo okrutnych 鈥 szczeg贸lnie jak si臋 m贸wi o innych.
Co powinno si臋 sta膰, 偶eby odwr贸ci膰 t臋 tendencj臋? Jedno to umo偶liwienie spotkania z innym, poznania go i jego kultury. Ale co jeszcze?
Te dzia艂ania musz膮 by膰 zr贸偶nicowane i powinny doprowadzi膰 chocia偶by do tego, 偶e ci m艂odzi ludzie na pytanie: 鈥濩zy jeste艣 za zakazaniem funkcjonowania islamu w Polsce?鈥, nie b臋d膮 odpowiada膰 鈥瀟ak鈥, jak zrobili to z ko艅cem 2016 roku i na pocz膮tku 2017, kiedy 44 procent z nich powiedzia艂o, 偶e jest w pe艂ni albo raczej za tym, 偶eby islam zosta艂 zakazany w naszym kraju. Wierz臋, 偶e odpowiedz膮 tak, jak odpowiedzia艂o 40 procent: 偶e si臋 nie zgadza z tym, 偶eby islam by艂 zakazany w Polsce, lub raczej si臋 nie zgadza, maj膮c 艣wiadomo艣膰, 偶e to religia obywateli polskich zamieszkuj膮cych kraj od XIV wieku.
Z jednej strony potrzeba dzia艂ania edukacyjnego, a z drugiej trzeba pami臋ta膰, 偶e wsp贸艂czesne kszta艂towanie postaw w du偶ym stopniu opiera si臋 na emocjach i elementach pozaedukacyjnych. Chodzi o budow臋 realnego spotkania, a nie tylko podej艣cia na zasadzie 鈥瀙rzyprowadzimy imama do seminarium albo zabierzemy ich do meczetu do Kruszynian鈥. Bardzo dobrze 鈥 jak b臋dzie cho膰 tyle, to ju偶 jaki艣 element pozytywny, bo zobacz膮, 偶e islam w Polsce to nie jest co艣 nowego, ale cz臋艣膰 rzeczywisto艣ci spo艂ecznej, historycznej i element naszej pa艅stwowo艣ci. Zobacz膮, 偶e nie jest to tylko obco艣膰, tylko 偶e ta obco艣膰 jest po prostu wpisana w polsko艣膰. Wtedy przyszli ksi臋偶a by膰 mo偶e dostrzeg膮, jak wiele rzeczy mo偶na si臋 od tych innych, widzianych do tej pory jako potencjalni wrogowie, nauczy膰, i b臋d膮 lepiej przygotowani do stawienia czo艂a wyzwaniom superzr贸偶nicowanego 艣wiata, w kt贸rym 偶yjemy.
***
Konrad P臋dziwiatr 鈥 adiunkt w Katedrze Studi贸w Europejskich Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, kierownik projektu 鈥濱slamizm i pluralizm: ugrupowania islamistyczne w Egipcie i Tunezji po Arabskiej Wio艣nie鈥 finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki. Autor monografii 鈥濷d islamu imigrant贸w do islamu obywateli: muzu艂manie w krajach Europy Zachodniej鈥 (2005, 2007) i 鈥濼he New Muslim Elites in European Cities鈥 (2010) oraz licznych publikacji naukowych i popularnonaukowych na temat religii i etniczno艣ci w procesach migracji, islamu i muzu艂man贸w w Europie, na Bliskim Wschodzie i w Afryce P贸艂nocnej, nowej wielokulturowo艣ci oraz obywatelsko艣ci i polityki to偶samo艣ci w艣r贸d os贸b pochodzenia imigranckiego.

***

Pozosta艂e teksty z聽bie偶膮cego numeru dwutygodnika 鈥濳ontakt鈥 mo偶na znale藕膰聽tutaj.

***

Polecamy tak偶e:

Ko艣ci贸艂 tragicznie niekonsekwentny

Ko艣ci贸艂 i lewica. Razem przeciw ksenofobii?

Islamofobia a 鈥瀍cho fundamentalnej jedno艣ci objawienia鈥

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie - w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej Polityka prywatno艣ci zamknij