Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

Parawybory, czyli o uniwersyteckiej demokracji

Problemy z zaanga偶owaniem w organizacj臋 uczelnianego 偶ycia wida膰 ju偶 w艣r贸d student贸w. Du偶a cz臋艣膰 jednostek nie wy艂ania nawet swojego samorz膮du. Po ilo艣ci ch臋tnych do startu w wyborach rektora mo偶na wnioskowa膰, 偶e na kolejnych etapach 艣cie偶ki akademickiej tendencja ta tylko si臋 pog艂臋bia.

ilustr.: Marta Basak

ilustr.: Marta Basak


Biegn膮c na wybory rektora, spotka艂am wyk艂adowc臋, kt贸ry r贸wnie偶 jest cz艂onkiem Kolegium Elektor贸w. Zapyta艂am, nieco zmartwiona, czy si臋 sp贸藕ni艂am i ju偶 po wszystkim. Spojrza艂 na mnie i powiedzia艂: 鈥濻膮 sprawy wa偶ne i wa偶niejsze鈥, po czym poszed艂 poprowadzi膰 wyk艂ad.
Symboliczny wymiar tej sytuacji jest 艣wiadectwem do艣膰 powa偶nego problemu zwi膮zanego z wyborami w艂adz uczelni. Nie jest on sam w sobie efektem istniej膮cego systemu wyborczego. Wynika raczej z tego, 偶e niewiele os贸b decyduje si臋 pozosta膰 na Uniwersytecie ze wzgl臋du na potencjaln膮 karier臋 czekaj膮c膮 ich w rz膮dzeniu uczelni膮. Motywacje do kontynuowania 艣cie偶ki naukowej bywaj膮 r贸偶ne: mo偶liwo艣膰 robienia bada艅, realizowania swoich pasji czy nauczania. Trudno jednak odnie艣膰 wra偶enie, 偶eby w艣r贸d nich istotna by艂a ch臋膰 sprawowania w艂adzy. Problemy z zaanga偶owaniem w organizacj臋 uczelnianego 偶ycia wida膰 ju偶 w艣r贸d student贸w. Du偶a cz臋艣膰 jednostek nie wy艂ania nawet swojego samorz膮du. Po ilo艣ci ch臋tnych do startu w wyborach rektora mo偶na wnioskowa膰, 偶e na kolejnych etapach 艣cie偶ki akademickiej tendencja ta tylko si臋 pog艂臋bia.
W aktywizacji cz艂onk贸w spo艂eczno艣ci akademickiej nie pomaga spos贸b przeprowadzania elekcji. Teoretycznie wymagania dotycz膮ce kandydata nie s膮 zbyt restrykcyjne. Wed艂ug Statutu Uniwersytetu Warszawskiego kandydatem na rektora mo偶e by膰 osoba, kt贸ra w dniu wybor贸w nie uko艅czy艂a 70 roku 偶ycia i jej podstawowym miejscem zatrudnienia jest Uniwersytet, gdzie pracuje na stanowisku profesora nadzwyczajnego albo zwyczajnego. Co ciekawe w ustawie Prawo o Szkolnictwie Wy偶szym, do kt贸rej odsy艂a Statut, wymogiem jest stopie艅 doktora. Uczelnia mo偶e zaostrzy膰 ustawowe kryteria. Niemniej nie wydaje si臋, aby na UW profesor贸w brakowa艂o.
Kandydaci? Incognito
Brakuje natomiast profesor贸w ch臋tnych do obj臋cia stanowiska rektora. Jedynym oficjalnym kandydatem do pierwszego etapu wybor贸w by艂 prof. dr hab. Marcin Pa艂ys, kt贸ry ubiega艂 si臋 o reelekcj臋. Nieoficjalnie o poparcie cz艂onk贸w Kolegium Elektor贸w, czyli cia艂a wybieraj膮cego rektora, zabiega艂 tak偶e prof. dr hab. Alojzy Nowak. Kolegium Elektor贸w sk艂ada si臋 z pi臋ciu kurii, kt贸re reprezentuj膮 r贸偶ne grupy istniej膮ce w ramach spo艂eczno艣ci uniwersyteckiej, czyli: (1) samodzielnych pracownik贸w naukowych, (2) innych ni偶 samodzielni pracownik贸w naukowych, (3) pracownik贸w administracji, (4) doktorant贸w i (5) student贸w. W licz膮cym ponad 360 cz艂onk贸w Kolegium studentom przypada w tych wyborach 68 g艂os贸w. I to w艂a艣nie oni otrzymali od prof. Nowaka jasny sygna艂, 偶e je艣li zostanie mu udzielone poparcie, wyrazi zgod臋 na udzia艂 w dalszych etapach wybor贸w.
Studencka cz臋艣膰 Kolegium Elektor贸w przed pierwszym etapem wybor贸w otrzyma艂a maila, w kt贸rym prof. Nowak deklarowa艂 ch臋膰 podj臋cia wyzwania. Warto nadmieni膰, 偶e prof. Nowak ju偶 w poprzedniej kadencji ubiega艂 si臋 o stanowisko rektora, jednak w ostatniej chwili wycofa艂 swoj膮 kandydatur臋. Sta艂 si臋 cz艂onkiem zespo艂u rektorskiego i pe艂ni funkcj臋 Prorektora ds. Bada艅 Naukowych i Wsp贸艂pracy. Jego kampani臋 na kadencj臋 2016鈥2020 rozpocz臋艂o pojawienie si臋 w Internecie strony, na kt贸rej prof. Nowak dzi臋kowa艂 za 76 oddanych na niego g艂os贸w w wyborach, kt贸re si臋 jeszcze nie odby艂y. Witryna szybko znikn臋艂a i w miejsce zdj臋cia u艣miechni臋tego nieoficjalnego kandydata na rektora oraz linku do jego programu 鈥5 tez dla UW鈥 pojawi艂 si臋 komunikat: 鈥濻trona w budowie鈥. Nied艂ugo p贸藕niej nieoficjalny kandydat, prof. Nowak, wys艂a艂 do studenckich elektor贸w wspomnianego maila.
鈥濿olna鈥 elekcja
Wkr贸tce potem odby艂 si臋 pierwszy etap elekcji, czyli g艂osowanie indykacyjne. Ka偶dy cz艂onek Kolegium Elektor贸w otrzymuje na nim kart臋, na kt贸rej mo偶e wpisa膰 dwa dowolne nazwiska, a tak偶e, co okaza艂o si臋 zgubne dla jedynego oficjalnego kandydata, dowolne imiona. Prof. Pa艂ys, pojawia si臋 na protokole z g艂osowania w czterech r贸偶nych konfiguracjach. Po jednym g艂osie otrzymali Maciej Pa艂ys, Marian Pa艂ys i Marek Pa艂ys. Marcin Pa艂ys za艣 171 g艂os贸w. Prof. Nowak 125. Do nast臋pnego etapu wybor贸w mog膮 przej艣膰 osoby, kt贸rych nazwiska wskazane zosta艂y przez przynajmniej 10% g艂osuj膮cych. Pr贸g ten przekroczy艂o jeszcze dw贸ch kandydat贸w, prof. Jolanta Choi艅ska-Mika oraz prof. Leszek Kolankiewicz.
Wyniki wybor贸w indykacyjnych sta艂y si臋 nawet na chwil臋 obiektem zainteresowania prasy. Zachowanie student贸w, kt贸rzy zdecydowali si臋 odda膰 g艂osy blokiem, wskazuj膮c dw贸ch kandydat贸w, kt贸rych nazwiska nie pojawia艂y si臋 w kuluarach, na jeden dzie艅 przyci膮gn臋艂o uwag臋 dziennikarzy. Dzi臋ki temu, 偶e r贸偶nica mi臋dzy wynikiem prof. Pa艂ysa a prof. Nowaka wynosi艂a czterdzie艣ci sze艣膰 g艂os贸w, wydawa艂o si臋, 偶e to studencki blok tak naprawd臋 wygra艂 wybory indykacyjne. Jednomy艣lny g艂os we w艂a艣ciwych wyborach m贸g艂 przeci膮偶y膰 szal臋 wybranego przez student贸w kandydata. Tym samym wzmocniona zosta艂a pozycja negocjacyjna student贸w. Wszyscy bowiem spodziewali si臋, 偶e zgod臋 na kandydowanie wyrazi prof. Pa艂ys, jako oficjalny kandydat, oraz prof. Nowak, jako autor maila zapowiadaj膮cego podj臋cie wyzwania.
Oczywi艣cie ten scenariusz to czyste聽political fiction. Kolejnym bowiem wymogiem stawianym kandydatom jest wyra偶enie w terminie trzech dni od g艂osowania indykacyjnego pisemnej zgody na kandydowanie we w艂a艣ciwych wyborach i w razie sukcesu: obj臋cie stanowiska. Wym贸g ten spe艂ni艂 jedynie prof. Marcin Pa艂ys. Pozostali wskazani w wyborach indykacyjnych kandydaci nie z艂o偶yli niezb臋dnego o艣wiadczenia. Prof. Nowak tym samym ponownie zrezygnowa艂 z ubiegania si臋 o stanowisko rektora. Studenci nie otrzymali maila wyja艣niaj膮cego decyzj臋 prof. Nowaka, kt贸ry przecie偶 dosta艂 o 29 g艂os贸w wi臋cej, ni偶 si臋 spodziewa艂, zgodnie z jego efemeryczn膮 stron膮 internetow膮.
W tym miejscu historia wybor贸w rektora Uniwersytetu Warszawskiego na lata 2016鈥2020 w艂a艣ciwie si臋 ko艅czy. Zgodnie z przepisami odby艂a si臋 debata z kandydatem na rektora. Poza tym spotka艂 si臋 on z cz艂onkami studenckiej cz臋艣ci Kolegium Elektor贸w, 偶eby porozmawia膰 o sformu艂owanych przez t臋 grup臋 postulatach. W mi臋dzyczasie tw贸rcy bloga Wariograf, od niedawna opisuj膮cy kontrowersyjne aspekty uczelnianego 偶ycia, zabrali si臋 za rozliczanie realizacji przez poprzedniego-obecnego rektora聽studenckich postulat贸w z poprzedniej kampanii. Efekty tego zestawienia mog膮 zniech臋ca膰 do formu艂owania kolejnych propozycji zmian, skoro w du偶ej cz臋艣ci te sprzed czterech lat pozostaj膮 aktualne. 20 kwietnia odby艂y si臋 wybory, w kt贸rych prof. Pa艂ys zosta艂 wybrany na rektora.
Kuluary
W tej kr贸tkiej historii nie brak absurdalnych obrazk贸w z kuluar贸w. W czasie wybor贸w indykacyjnych siedz膮ca obok studenckich elektor贸w kobieta, r贸wnie偶 cz艂onkini Kolegium, kilkukrotnie pyta艂a, kto w og贸le startuje, kto ma szanse wygra膰 i kogo powinna wpisa膰. 鈥濳ampania wyborcza鈥 nie przybiera bowiem zbyt spektakularnej formy, a o wyborach ma艂o kto w og贸le na Uniwersytecie wie. Z perspektywy studenckiej najwi臋kszym w tym czasie wydarzeniem by艂o spotkanie z prof. Pa艂ysem, na kt贸re zaproszeni byli wszyscy ch臋tni do podzielenia si臋 swoimi uwagami na temat programu wyborczego rektora. Przysz艂o oko艂o czterdziestu os贸b, przy czym wi臋kszo艣膰 stanowili cz艂onkowie Kolegium Elektor贸w.
System wybor贸w indykacyjnych nie sprzyja pluralizmowi. Sam Statut UW jest do艣膰 interesuj膮cym znakiem tego, jak przebiegaj膮 wybory. Znajdujemy w nim przepis: 鈥濲e偶eli zg艂oszono wi臋cej ni偶 jednego kandydata na Rektora, to sporz膮dza si臋 list臋 kandydat贸w w porz膮dku alfabetycznym鈥. Je偶eli. Utworzony na pocz膮tku lat 80. system mia艂 w za艂o偶eniach pozwala膰 na wyb贸r zaufanych kandydat贸w, spo艣r贸d kt贸rych nast臋pnie minister wybiera艂 rektora. Nie potrafi臋 wyja艣ni膰, jakimi jego zaletami mo偶na wyt艂umaczy膰, 偶e nadal jest obowi膮zuj膮cym sposobem wybierania w艂adz uczelni.
Oczywi艣cie mo偶na przyj膮膰 perspektyw臋, w kt贸rej odpowiedzialno艣膰 za nisk膮 jako艣膰 uniwersyteckiej demokracji spada na niewielkie zaanga偶owanie cz艂onk贸w spo艂eczno艣ci akademickiej w 偶ycie uczelni. Zar贸wno student贸w, dzia艂aj膮cych w strukturach samorz膮dowych, jak i tych aktywnych w innego typu organizacjach na Uniwersytecie, jest niewielu. W prote艣cie zorganizowanym przez Uniwersytet Zaanga偶owany, kt贸ry mia艂 stanowi膰 form臋 sprzeciwu wobec takiej formu艂y przeprowadzania wybor贸w, wzi臋艂o udzia艂 kilkadziesi膮t os贸b. Przypomnijmy, 偶e wszystkich student贸w jest oko艂o czterdzie艣ci tysi臋cy.
Wiadomo: s膮 sprawy wa偶ne i wa偶niejsze. G艂贸wn膮 funkcj膮 uczelni ma by膰 prowadzenie bada艅 i dydaktyka. Nie s膮dz臋 jednak, by sta艂o to w sprzeczno艣ci z promowaniem aktywnej, obywatelskiej postawy. Demokracji te偶 trzeba si臋 uczy膰. Jako cz艂onkini Kolegium Elektor贸w mam poczucie, jakbym zamiast lekcji demokracji dosta艂a do艣膰 smutn膮 nauczk臋 o jej s艂abo艣ci.
***
Kolejny tekst z cyklu聽鈥濿racamy na uniwersytet鈥. Do tej pory ukaza艂y si臋:

Wracamy na Uniwersytet!

Prof. Dolata: Nauka nie jest demokratyczna!


 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij