Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

Paragwaj: zamach parlamentarny

Parlament w Paragwaju stoi w p艂omieniach. Przed budynkiem: setki manifestant贸w pacyfikowanych przez policj臋. W powietrzu czu膰 gaz 艂zawi膮cy, s艂ycha膰 huk wystrza艂贸w. Pi膮tkowa noc 31 marca w Asunci贸n ko艅czy si臋 saldem ponad dwustu zatrzymanych i kilkudziesi臋ciu rannych. Od wystrza艂u z ostrej amunicji ginie aktywista opozycyjny Rodrigo Quintana. Co tak bardzo rozz艂o艣ci艂o Paragwajczyk贸w?

_IGP2765

fot. Wojciech Ganczarek


Kiedy w 2013 roku Horacio Cartes z prawicowej Partii Czerwonej (ANR) zosta艂 zaprzysi臋偶ony jako prezydent Paragwaju, zapewnia艂 przed kamerami CNN, 偶e nie b臋dzie d膮偶y艂 do reelekcji. Obecnie, na nieco ponad rok przed wyborami, g艂owa pa艅stwa najwyra藕niej zmieni艂a zdanie, a do swego celu d膮偶y w spos贸b co najmniej wzbudzaj膮cy w膮tpliwo艣ci.
Ju偶 w 2016 roku senatorzy opozycyjni i dysydenci z partii rz膮dz膮cej (ANR) przewidzieli taki obr贸t sprawy. Rankiem 25 sierpnia zaproponowali poprawk臋 do konstytucji umo偶liwiaj膮c膮 reelekcj臋 tylko po to, by po po艂udniu tego samego dnia j膮 odrzuci膰. Dzie艅 na tego typu zagrywk臋 nie zosta艂 wybrany przypadkowo. Konstytucja umo偶liwia ponown膮 dyskusj臋 senack膮 nad projektem identycznym lub podobnym dopiero w rok po odrzuceniu jego pierwotnej wersji. Zwolennicy prezydenta maj膮 wi臋c zwi膮zane r臋ce a偶 do 26 sierpnia 2017, tymczasem ju偶 21 sierpnia nale偶y formalnie og艂osi膰 kwietniowe wybory 2018 roku. Poprawka do konstytucji umo偶liwiaj膮ca reelekcj臋, nawet je艣li uda艂oby si臋 j膮 przepchn膮膰 po 26 sierpnia, wesz艂aby w 偶ycia dopiero podczas wybor贸w w 2023 roku.
We wtorek 28 marca na biurku prokuratora generalnego wyl膮dowa艂o doniesienie o pope艂nieniu przest臋pstwa uzurpowania funkcji publicznych i 艂amania konstytucji. W dokumencie przewodnicz膮cy izby wy偶szej parlamentu Roberto Acevedo relacjonuje, jak grupa deputowanych ze stronnictwa prezydenta prosi o sesj臋 nadzwyczajn膮 dla rozpatrzenia projektu zmiany regulaminu senackiego. Acevedo (opozycyjna Partia Liberalna, PLRA) zgadza si臋 i wyznacza dat臋 sesji na 30 marca. Oficjalistom ta data nie podoba si臋 do tego stopnia, 偶e po wielogodzinnym oczekiwaniu drugi wiceprzewodnicz膮cy Julio Velazquez (ANR) wstaje, og艂asza si臋 przewodnicz膮cym izby wy偶szej (przy obecno艣ci rzeczywistego przewodnicz膮cego i pierwszego wiceprzewodnicz膮cego) i zabiera si臋 za prowadzenie obrad sesji nadzwyczajnej w ogniu wulgaryzm贸w wykrzykiwanych przez przeciwnik贸w reelekcji.
Wed艂ug nowego regulaminu senatu jego przewodnicz膮cy traci prawo do blokowania projekt贸w ustaw zatwierdzonych wcze艣niej przez izb臋 ni偶sz膮 (artyku艂 41 regulaminu). Dodatkowo, do zatwierdzenia poprawki do konstytucji nie wymaga si臋 ju偶 wi臋kszo艣ci 2/3 g艂os贸w, a zwyk艂ej wi臋kszo艣ci, a wi臋c poparcia ju偶 nie trzydziestu, a jedynie 23 spo艣r贸d 45 senator贸w (artyku艂 117).
Po wtorkowym przygotowaniu zwolennicy zmian w konstytucji zdecydowali si臋 na g艂贸wne uderzenie w pi膮tkowe popo艂udnie 31 marca. Za zamkni臋tymi drzwiami biura jednej z partii politycznych 25 senator贸w przeg艂osowa艂o projekt poprawki umo偶liwiaj膮cej obecnemu i by艂ym prezydentom ubieganie si臋 o kolejn膮 kadencj臋. Przeciwnicy poprawki, z Efrainem Alegre (PLRA) na czele, ocenili g艂osowanie jako 鈥瀦amach stanu鈥.
Bezpardonowe zachowanie legislator贸w musia艂o wzbudzi膰 sprzeciw paragwajskiego spo艂ecze艅stwa, kt贸re nie tak dawno do艣wiadczy艂o siedmiokrotnej reelekcji Alfredo Stroessnera wywodz膮cego si臋 鈥撀爌odobnie jak Cartes 鈥撀爖 Partii Czerwonej. Genera艂 najpierw wykorzysta艂 dwie pi臋cioletnie kadencje przys艂uguj膮ce mu na mocy konstytucji z 1940 roku. Nast臋pnie na podstawie konstytucji w艂asnego autorstwa z 1967 roku umo偶liwi艂 sobie kolejne dziesi臋膰 lat rz膮d贸w, by potem dzi臋ki poprawce z 1977 roku zalegalizowa膰 nieograniczon膮 liczb臋 reelekcji. Trwaj膮ca blisko 35 lat prawicowa dyktatura wspierana finansowo i politycznie przez Stany Zjednoczone ma na swoim koncie przesz艂o osiemna艣cie tysi臋cy torturowanych i czterystu 鈥瀦nikni臋tych鈥. To mi臋dzy innymi powrotu tego scenariusza obawiaj膮 si臋 wyborcy i tak偶e dlatego postdyktatorska konstytucja z 1992 umo偶liwia politykom tylko jedn膮 kadencj臋 w roli prezydenta kraju lub gubernatora departamentu.
Protesty pod has艂em 鈥瀗igdy wi臋cej dyktatury鈥 rozpocz臋艂y si臋 w 艣rod臋 29 marca, dzie艅 po zatwierdzeniu zmian w regulaminie senatu. W pi膮tek, kiedy opinia publiczna dowiedzia艂a si臋 o g艂osowaniu nad poprawk膮 do konstytucji za zamkni臋tymi drzwiami, manifestacje straci艂y pokojowy charakter. Wed艂ug relacji lokalnych medi贸w protestuj膮cy wdarli si臋 do siedziby parlamentu, wybijaj膮c szyby i wynosz膮c z sali obrad mi臋dzy innymi tabliczki z nazwiskami senator贸w. W budynku pod艂o偶ono ogie艅: wschodnia 艣ciana do dzi艣 stoi w ruinie.
Wed艂ug licznych opinii w pi膮tek w艣r贸d manifestant贸w pojawi艂o si臋 wiele nowych twarzy, sprawiaj膮cych wra偶enie raczej najemnych bandyt贸w ni偶 ludzi protestuj膮cych z przekonania. Z drugiej strony, tak偶e dzia艂ania policji wywo艂a艂y polemik臋. Efrain Alegre ocenia, 偶e s艂u偶by porz膮dkowe wykazywa艂y si臋 wyj膮tkow膮 agresj膮, dziennikarze oskar偶aj膮 policjant贸w o niszczenie kamer i aparat贸w fotograficznych, a Narodowy Mechanizm Zapobiegania Torturom donosi, 偶e wiele os贸b zatrzymano bezpodstawnie, dochodzi艂o do tortur; policjanci mieli r贸wnie偶 偶膮da膰 艂ap贸wek w zamian za uwolnienie. Kr贸tko po p贸艂nocy oddzia艂 konny policji zbli偶y艂 si臋 do siedziby ABC, jednego z najwa偶niejszych dziennik贸w w kraju. Bez widocznego powodu wystrzelono w kierunku wej艣cia, rani膮c od艂amkami szk艂a dw贸ch pracownik贸w. Natalia Daporta, edytorka dziennika, kt贸ra by艂a w贸wczas w budynku, zapewnia, 偶e ani w redakcji, ani w okolicy nie by艂o 偶adnych manifestant贸w, wi臋c 鈥撀爅ak dodaje 鈥撀爊ie rozumie motyw贸w zaj艣cia. Nast臋pnie mundurowi przeszli kilkaset metr贸w dalej, do siedziby Partii Liberalnej, gdzie od strza艂u z ostrej amunicji zgin膮艂 Rodrigo Quintana.
艢mier膰 Quintany uspokoi艂a nastroje ulicy, ale zarazem postawi艂a w trudnej sytuacji administracj臋 rz膮dow膮. W odpowiedzi na oskar偶enia o brutalne dzia艂ania s艂u偶b porz膮dkowych prezydent Horacio Cartes odwo艂a艂 ze stanowiska ministra spraw wewn臋trznych i komendanta g艂贸wnego policji, odnosz膮c si臋 jednocze艣nie do manifestacji jako do 鈥瀉kt贸w wandalizmu鈥. Ze swojej strony policja unika艂a odpowiedzialno艣ci za zamordowanie Quintany, o艣wiadczaj膮c, 偶e strzelano jedynie kulami gumowymi, a przypadkowo tylko ten jeden nab贸j, kt贸ry trafi艂 艣mierteln膮 ofiar臋, by艂 o艂owiany. Jednak, jak podaje dziennik ABC, 艣ledztwo prokuratury wykaza艂o, 偶e ostrej amunicji przy ataku na siedzib臋 Partii Liberalnej by艂o znacznie wi臋cej. St膮d nie cichn膮 opinie por贸wnuj膮ce 31 marca z czasami dyktatury Stroessnera.
Pejza偶 polityczny nie jest jednak tak dwubiegunowy jak uliczne starcia policji z protestuj膮cymi. Kwestia reelekcji podzieli艂a Parti臋 Czerwon膮: cz臋艣膰 z jej cz艂onk贸w nie popiera ponownego wyboru Cartesa na prezydenta i konsekwentnie: projektu poprawki do konstytucji. Projekt popiera natomiast cz臋艣膰 stronnictwa Fernando Lugo, centrolewicowego by艂ego prezydenta, obalonego na drodze impeachmentu w 2012 roku w艂a艣nie przez Parti臋 Czerwon膮. Zn贸w: impeachmentu, kt贸rego legalno艣膰 do dzi艣 pozostaje kwesti膮 dyskusyjn膮. Dosz艂o wi臋c do do艣膰 egzotycznej koalicji przeciwnik贸w politycznych.
Pierwszy z nich to aktualny prezydent Horacio Cartes, typowy przedstawiciel latynoameryka艅skiej prawicy. Przedsi臋biorca (papierosy i napoje gazowane), studiowa艂 w Stanach Zjednoczonych, syn przedstawiciela Cessny w Paragwaju, dzia艂acz sportowy, karany za oszustwa finansowe i oskar偶any o winkulacje z handlem narkotykami oraz kontraband膮. W 2009 roku zwi膮za艂 si臋 z Parti膮 Czerwon膮, tradycyjnie reprezentuj膮c膮 interesy wielkich posiadaczy ziemskich. Lubi wypowiada膰 si臋 w obronie warto艣ci demokratycznych. Jak podaj膮 lokalne media: Cartes znalaz艂 si臋 w spisie wyborc贸w dopiero w wieku 53 lat. Innymi s艂owy: pierwszy raz bra艂 udzia艂 w wyborach powszechnych w 2013 roku, gdy g艂osowa艂 na samego siebie.
Zgo艂a odmiennie sprawa ma si臋 w przypadku Fernando Lugo, socjologa i by艂ego biskupa Ko艣cio艂a Katolickiego. Jego wyb贸r na prezydenta Paragwaju w 2008 sta艂 si臋 wydarzeniem politycznym na skal臋 stulecia, jako 偶e przerwa艂 w ten spos贸b sze艣膰dziesi臋cioletni okres rz膮d贸w Partii Czerwonej. Pochodzi z ubogiej rodziny, jako ksi膮dz pracowa艂 w boliwijskich Andach i interesowa艂 si臋 Teologi膮 Wyzwolenia. Na polityczne wy偶yny wynios艂a go fala niezadowolenia w rejonach wiejskich, gdzie od dziesi臋cioleci nierozwi膮zanym pozostaje problem skrajnie nier贸wnej dystrybucji ziemi. Destytuowany w niejasnych okoliczno艣ciach: organizacje mi臋dzynarodowe MERCOSUR i UNASUR zawiesi艂y cz艂onkostwo Paragwaju, oceniaj膮c impeachment Lugo jako 鈥瀦erwanie z porz膮dkiem demokratycznym鈥. Niedoko艅czon膮 kadencj臋 鈥瀊iskupa ubogich鈥 wspomina si臋 przede wszystkim jako okres widocznej poprawy w s艂u偶bie zdrowia i edukacji.
Paragwaj pozostaje jednym z najubo偶szych kraj贸w Ameryki Po艂udniowej, a jednocze艣nie krajem, w kt贸rym r贸偶nice spo艂eczne s膮 najwi臋ksze. W zestawieniu 154 pa艅stw 艣wiata wed艂ug nier贸wno艣ci dochod贸w (indeks Giniego) przygotowanym przez Bank 艢wiatowy Paragwaj zaj膮艂 dopiero 133 miejsce. Szacuje si臋 ponadto, 偶e w Paragwaju 1 procent w艂a艣cicieli posiada 77 procent ziem uprawnych. Nie dziwi膮 wi臋c wyniki sonda偶y przedwyborczych. Zak艂adaj膮c, 偶e poprawka do konstytucji ostatecznie umo偶liwi reelekcj臋, Lugo mia艂by dosta膰 a偶 52,6 procent g艂os贸w, zostawiaj膮c daleko w tyle Cartesa, z wynikiem 11,9 procent. W przeciwnym wypadku, to jest odrzucaj膮c mo偶liwo艣膰 ponownego wyboru Lugo lub Cartesa, na czo艂o stawki zdecydowanie wybija si臋 Mario Ferreira, obecny burmistrz Asuncion, z 47,3 procent g艂os贸w. Ten ostatni natomiast wywodzi si臋 ze stronnictwa Lugo, a obecnie przynale偶y do centrolewicowej PRF.
Wydaje si臋 wi臋c, 偶e niezale偶nie od rezultatu obecnych przepychanek parlamentarnych w kwietniu 2018 roku po raz drugi w historii Paragwaju wyborcy wska偶膮 na lewic臋. Czy b臋dzie to Lugo, czy Ferreira 鈥 o tym mo偶e zadecydowa膰 poprawka do konstytucji. W najbli偶szych dniach S膮d Najwy偶szy ma zaj膮膰 si臋 spraw膮 nieregularno艣ci przy g艂osowaniu z dnia 28 marca. Je艣li s臋dziowie nie b臋d膮 mieli zastrze偶e艅 i, konsekwentnie, obrady za zamkni臋tymi drzwiami z 31 marca uzna si臋 za konstytucyjne, poprawka trafi do sejmu. Na koniec jednak potrzebna b臋dzie jeszcze wygrana w referendum, a wi臋c o wszystkim zadecyduj膮 wyborcy.
Pozosta艂e teksty z bie偶膮cego numeru dwutygodnika 鈥濳ontakt鈥 mo偶na znale藕膰 tutaj.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie - w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej Polityka prywatno艣ci zamknij