magazyn lewicy katolickiej

Pan p┼éaci, pani p┼éaci, a kolega ÔÇ×bierze na fakturk─ÖÔÇŁ

Podatki powinny by─ç progresywne, bud┼╝et zasila─ç powinny w wi─Ökszej mierze podatki dochodowe, a nie podatki od konsumpcji. No i przesta┼ämy udawa─ç, ┼╝e playstation to wydatek na firm─Ö.

Hubert Walczy┼äski ko┼äczy sw├│j tekst o podatkach koncyliacyjnym stwierdzeniem, ┼╝e mo┼╝emy si─Ö r├│┼╝ni─ç w ocenach roli pa┼ästwa w gospodarce, ale powinni┼Ťmy zgodzi─ç si─Ö z tym, ┼╝e funkcjonowanie pa┼ästwa ÔÇ×nie powinno by─ç finansowane z kieszeni najubo┼╝szychÔÇŁ. W pe┼éni si─Ö z tym Hubercie zgadzamy. I zgadzamy si─Ö z tym, ┼╝e system podatkowy w Polsce wymaga reform. Bo po prostu nie jest sprawiedliwy.

W szczeg├│┼éach rozwi─ůza┼ä b─Ödziemy si─Ö troch─Ö r├│┼╝ni─ç i inaczej rozk┼éada─ç akcenty. Zacznijmy jednak od sprawy podstawowej, czyli od celu zmian. Ten widzimy w Kontakcie i Krytyce Politycznej w spos├│b zbli┼╝ony. Reformie podatkowej w Polsce powinny przy┼Ťwieca─ç dwa cele.

Dzi┼Ť konsument p┼éaci najwi─Öcej

Pierwszym, najbardziej og├│lnym, powinno by─ç przeniesienie ci─Ö┼╝aru utrzymania bud┼╝etu z podatk├│w po┼Ťrednich na podatki bezpo┼Ťrednie, czyli dochodowe. Dlaczego? To bardzo proste. Podatki konsumpcyjne s─ů wi─Ökszym ci─Ö┼╝arem dla mniej zarabiaj─ůcych, za to dochodowe od os├│b fizycznych, to najlepsze narz─Ödzie do zmniejszania nier├│wno┼Ťci ekonomicznych.

Obecnie bud┼╝et naszego kraju utrzymywany jest w pierwszej kolejno┼Ťci przez podatki nak┼éadane na r├│┼╝nego rodzaju konsumpcj─Ö. Wp┼éywy z podatk├│w po┼Ťrednich to r├│wnowarto┼Ť─ç 14 proc. PKB, tymczasem wp┼éywy ze wszystkich podatk├│w bezpo┼Ťrednich oraz maj─ůtkowych (mi─Ödzy innymi PIT, CIT i podatek od nieruchomo┼Ťci) to ledwie 8 proc. Tymczasem ┼Ťrednia unijna dla tych drugich to 13 proc. PKB. Sam PIT przynosi polskim finansom publicznym r├│wnowarto┼Ť─ç ledwie 5,3 proc. PKB ÔÇô przeci─Ötna w UE jest niemal dwa razy wy┼╝sza. W pa┼ästwach egalitarnej p├│┼énocy utrzymanie bud┼╝etu w znacznie wi─Ökszym stopniu oparte jest na podatkach bezpo┼Ťrednich, a w szczeg├│lno┼Ťci na podatkach od dochod├│w osobistych, kt├│re w Szwecji zapewniaj─ů bud┼╝etowi dochody na poziomie 15 proc., a w Danii 27 proc. PKB.

Progresja podatkowa głupcy

Drugim celem reformy powinno by─ç wprowadzenie realnej progresji w podatku PIT. Fikcj─Ö polskiej progresji Hubert Walczy┼äski opisa┼é bardzo dobrze. Obecnie progresja obejmuje jedynie umowy o prac─Ö, a i w tym przypadku jest wyj─ůtkowo mizerna. Dzieje si─Ö tak dlatego, ┼╝e najlepiej zarabiaj─ůcy z sektora prywatnego przechodz─ů na samozatrudnienie, w efekcie czego korzystaj─ů z rycza┼étowych sk┼éadek ZUS oraz liniowego PIT. W┼éa┼Ťnie dlatego drug─ů stawk─Ö PIT p┼éaci tylko nieca┼ée 5 proc. podatnik├│w ÔÇô poniewa┼╝ 700 tysi─Öcy najlepiej zarabiaj─ůcych przesz┼éo na podatek liniowy.

Dlatego te┼╝ kluczowym elementem reformy powinno by─ç wprowadzenie powszechnego systemu podatkowo-sk┼éadkowego dla wszystkich dochod├│w osobistych. Nie ma sensu reformowa─ç opodatkowania poszczeg├│lnych form dzia┼éalno┼Ťci, jak zdaje si─Ö proponowa─ç Hubert Walczy┼äski. Wszystkie dochody osobiste ÔÇô to jest z pracy, zlece┼ä, samozatrudnienia oraz dywidend ÔÇô powinny by─ç opodatkowane i osk┼éadkowane dok┼éadnie w taki sam spos├│b.

Po prostu domy┼Ťln─ů form─ů pracy jest bycie pracownic─ů i pracownikiem. A przedsi─Öbiorc─ů si─Ö jest wtedy, kiedy realnie zatrudnia si─Ö innych ludzi.

Przy tej okazji nale┼╝a┼éoby te┼╝ znacznie zwi─Ökszy─ç progresj─Ö ÔÇô wprowadzi─ç doln─ů stawk─Ö 10 proc., a tak┼╝e g├│rn─ů 40 proc. (dla dochod├│w powy┼╝ej p├│┼é miliona). W po┼é─ůczeniu z wprowadzonymi przez PiS ÔÇô 4-procentow─ů danin─ů solidarno┼Ťciow─ů (opodatkowuj─ůc─ů dochody powy┼╝ej miliona rocznie) oraz wysok─ů kwot─ů woln─ů (30 tysi─Öcy z┼é), taki system by┼éby faktycznie progresywny. Przy okazji odci─ů┼╝y┼éby te┼╝ mniej zarabiaj─ůcych samozatrudnionych, wi─ů┼╝─ůc wymiar ich sk┼éadek z faktycznym dochodem.

Taki system bardzo wyra┼║nie podni├│s┼éby opodatkowanie faktycznych przedsi─Öbiorstw formalnie funkcjonuj─ůcych jako jednoosobowe dzia┼éalno┼Ťci gospodarcze (JDG). Ale tak jak wspomnieli┼Ťmy wy┼╝ej ÔÇô one powinny po prostu przechodzi─ç na podatek CIT. Sp├│┼éka z o. o. powinna by─ç domy┼Ťln─ů form─ů dzia┼éania firm, kt├│re na sta┼ée zatrudniaj─ů pracownik├│w. Zreformowany PIT powinien dotyczy─ç tylko realnych JDG, kt├│re nikogo na sta┼ée nie zatrudniaj─ů ÔÇô czyli samozatrudnionych.

Politycy ÔÇô poza lewicowymi ÔÇô boj─ů si─Ö tematu progresji podatkowej. Przy okazji niedawnych zapowiedzi Polskiego ┼üadu mogli┼Ťmy zobaczy─ç, jak na s┼éowo ÔÇ×podatkiÔÇŁ reagowa┼éa strona liberalna. Nas┼éuchali┼Ťmy si─Ö komentarzy o tym, ┼╝e PiS chce gn─Öbi─ç klas─Ö ┼Ťredni─ů i podcina─ç skrzyd┼éa przedsi─Öbiorcom. I cho─ç dost─Öpne w wielu miejscach wyliczenia pokazywa┼éy, ┼╝e wi─Öcej mieli zap┼éaci─ç naprawd─Ö bardzo bogaci, to panik─ů zareagowali ┼Ťredniacy.

Pomys┼éy podatkowe nie spodoba┼éy si─Ö chyba te┼╝ wyborcom PiS, bo partia wycofuje si─Ö z wielu z nich. Zdaje si─Ö, ┼╝e nawet wyborcy partii rz─ůdz─ůcej nie wierz─ů, ┼╝e rz─ůd ┼Ťci─ůgnie podatki z najwi─Ökszych firm, wi─Öc uwa┼╝aj─ů, ┼╝e ┼Ťci─ůgnie ze s┼éabszych.

Tak czy siak ┼╝adna z dw├│ch najwi─Ökszych si┼é politycznych dzi┼Ť progresji podatkowej, kt├│ra by┼éaby reform─ů ca┼éo┼Ťciow─ů, nie wprowadzi. Paradoksalnie ÔÇô cho─çby nawet politycy tych partii byli przekonani, ┼╝e progresja to skuteczne narz─Ödzie walki z nier├│wno┼Ťciami ekonomicznymi (a z tymi to chyba tylko Konfederacja walczy─ç nie chce) ÔÇô to trudno im b─Ödzie przekona─ç do tego nawet w┼éasnych wyborc├│w.

Obni┼╝y─ç VAT, ale z g┼éow─ů

Obok wprowadzenia realnej progresji w podatku PIT r├│wnocze┼Ťnie powinno si─Ö odpowiednio obni┼╝y─ç VAT. Obni┼╝ka podstawowej stawki VAT o 1 punkt proc. to koszt dla bud┼╝etu oko┼éo 9 mld z┼é. Tak wi─Öc, je┼Ťli opisana wy┼╝ej reforma PIT przynios┼éaby dodatkowe 30 mld z┼é, podstawowa stawka VAT powinna spa┼Ť─ç o 3 punkt proc., czyli do 20 proc. Ewentualnie mo┼╝na po prostu rozszerzy─ç katalog produkt├│w obj─Ötych ni┼╝sz─ů lub zerow─ů stawk─ů VAT, utrzymuj─ůc podstawow─ů stawk─Ö na dotychczasowym poziomie. To drugie rozwi─ůzanie by┼éoby mo┼╝e nawet lepsze, ale musia┼éoby zosta─ç wcze┼Ťniej uzgodnione z Komisj─ů Europejsk─ů.

Wa┼╝ne, ┼╝eby wszystkie reformy podatkowe by┼éy zsynchronizowane i planowane systemowo, bo bez tego o ┼╝adnej sprawiedliwo┼Ťci podatkowej nie b─Ödzie mowy.

Donald Tusk proponowa┼é niedawno, ┼╝e nale┼╝y obni┼╝y─ç VAT na gaz, pr─ůd i paliwa do zera i ┼╝e nawet sam ch─Ötnie pomo┼╝e polskiemu rz─ůdowi w negocjacjach z KE dotycz─ůcych tego rozwi─ůzania. Niestety, te pomys┼éy bardziej ni┼╝ jak przemy┼Ťlany d┼éugofalowy plan wygl─ůdaj─ů jak podwy┼╝ka VAT przez rz─ůd PO w 2011 roku. Przypomnijmy, ┼╝e do ko┼äca 2010 roku stawka podstawowa wynosi┼éa 22, a obni┼╝ona 8 proc. Podwy┼╝ka o 1 punkt proc. mia┼éa podreperowa─ç finanse pa┼ästwa. Stare stawki mia┼éy wr├│ci─ç w 2014 roku, ale nie wr├│ci┼éy. PiS obiecywa┼é, ┼╝e VAT obni┼╝y, ale tego nie zrobi┼é i tak ta chwilowa zmiana jest z nami od dekady.

W polskich warunkach nie ma sensu wprowadzanie podatku maj─ůtkowego, co proponuje Hubert Walczy┼äski. Co ciekawe Hubert przywo┼éuje badania Marcina Wro┼äskiego, a nas to mi─Ödzy innymi Wro┼äski przekona┼é, cho─çby w wywiadzie, jakiego udzieli┼é Krytyce Politycznej, ┼╝e ÔÇ×wprowadzenie podatku maj─ůtkowego w USA, na poziomie ca┼éej Unii ma sens, ale w Polsce to jest nieuzasadnioneÔÇŁ.

Mo┼╝na za to zreformowa─ç istniej─ůce podatki maj─ůtkowe. Zreszt─ů w duchu tego, co proponuje Kontakt. Powinno si─Ö wi─Öc zlikwidowa─ç zwolnienie z podatku od spadk├│w ze strony najbli┼╝szej rodziny, ale wprowadzi─ç albo kwot─Ö woln─ů, albo po prostu zwolni─ç z tego podatku jedno mieszkanie, o ile spadkobierca nie posiada ju┼╝ w┼éasnych nieruchomo┼Ťci.

Wprowadzenie podatku katastralnego od kolejnego mieszkania r├│wnie┼╝ jest bardzo dobrym pomys┼éem, przy czym powinien on obowi─ůzywa─ç ju┼╝ od drugiej nieruchomo┼Ťci. Zak┼éadamy, ┼╝e w jednym mieszkaniu kto┼Ť realnie mieszka, ale drugie i kolejne trzyma jako lokat─Ö kapita┼éu. Powinien wi─Öc od tego kapita┼éu zap┼éaci─ç podatek. Obecnie opodatkowanie nieruchomo┼Ťci mieszkalnych jest absurdalnie niskie i niesprawiedliwe. Podatek katastralny mia┼éby jeszcze tak─ů zalet─Ö, ┼╝e wyra┼║nie podni├│s┼éby wp┼éywy samorz─ůd├│w, gdy┼╝ w ca┼éo┼Ťci trafia do bud┼╝et├│w gmin.

Nie ma natomiast potrzeby gruntownego reformowania podatku CIT. Unikanie podatk├│w przez sp├│┼éki prawdopodobnie nie jest tak pot─Ö┼╝ne, jak si─Ö powszechnie wydaje. Wed┼éug szacunk├│w Polskiego Instytutu Ekonomicznego zagraniczna luka w CIT, b─Öd─ůca w┼éa┼Ťnie efektem wyprowadzania zysk├│w za granic─Ö, wynosi 3 mld z┼é. Zdecydowana wi─Ökszo┼Ť─ç luki w CIT to efekt ulg inwestycyjnych, a nie optymalizacji podatkowej. Nale┼╝y wi─Öc rozwa┼╝y─ç likwidacj─Ö cz─Ö┼Ťci ulg inwestycyjnych, poniewa┼╝ trudno znale┼║─ç dowody na to, ┼╝e one faktycznie przyci─ůgaj─ů inwestor├│w, kt├│rzy oczywi┼Ťcie z nich korzystaj─ů, ale raczej przy okazji.

Na fakturk─Ö?

Z sam─ů optymalizacj─ů mo┼╝na walczy─ç, intensyfikuj─ůc dzia┼éania skarb├│wki, kt├│ra w ostatnich latach ograniczy┼éa liczb─Ö kontroli. Przy czym fiskus w dzia┼éalno┼Ťci kontrolnej powinien obj─ů─ç nie tylko zagraniczne korporacje, ale te┼╝ ma┼ée firmy rodzime, kt├│rych w┼éa┼Ťciciele masowo zaliczaj─ů konsumpcj─Ö prywatn─ů do koszt├│w.

Znacie na pewno wszyscy takie pytanie, kt├│re jest dzi┼Ť zadawane przy niemal ka┼╝dej kasie ÔÇô nie wa┼╝ne, czy kupujesz paliwo na stacji, playstation w sklepie, fotel czy ubranie. Pytanie to brzmi: ÔÇ×czy fakturka b─Ödzie?ÔÇŁ. Norm─ů sta┼éo si─Ö bowiem branie faktury na wszystko, na co si─Ö da i wrzucanie domowych wydatk├│w ÔÇ×w kosztyÔÇŁ.

ÔÇ×Branie na faktur─ÖÔÇŁ wszystkiego jest prawdopodobnie najbardziej powszechnym i kosztownym dla bud┼╝etu sposobem optymalizacji podatkowej w Polsce, tymczasem w debacie publicznej praktycznie nie wyst─Öpuje jako problem do rozwi─ůzania.

***

Inicjatyw─Ö wspiera Fundusz Obywatelski imienia Henryka Wujca.

fundusz obywatelski

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś