Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

ÔÇ×Opera za 3 groszeÔÇŁ za 120 z┼éotych

Oczami wyobra┼║ni widzia┼éam protesty w dzie┼ä premiery, poniewa┼╝ tak wysoka cena za sztuk─Ö o n─Ödzy, zbrodni i nier├│wno┼Ťciach spo┼éecznych to jawne blu┼║nierstwo. Ale cho─ç szcz─ůtki Bertolda Brechta i Kurta Weilla przewraca┼éy si─Ö w grobach, to oburzonych t┼éum├│w nie stwierdzono.
ÔÇ×Opera za 3 groszeÔÇŁ za 120 z┼éotych
ilustr.: Julia Tyszka

Gdy odkry┼éam, ┼╝e bilet na ÔÇ×Oper─Ö za trzy groszeÔÇŁ kosztuje w krakowskim teatrze Variete 120 z┼éotych, za┼Ťmia┼éam si─Ö gorzko i dono┼Ťnie. Rozbawi┼éa mnie te┼╝ opcja VIP za 150 z┼éotych (z winem i deserem) oraz bilet ulgowy za z┼éotych 90 (co za ulga!). Oczami wyobra┼║ni widzia┼éam protesty w dzie┼ä premiery, poniewa┼╝ tak wysoka cena za sztuk─Ö o n─Ödzy, zbrodni i nier├│wno┼Ťciach spo┼éecznych to jawne blu┼║nierstwo. Ale cho─ç szcz─ůtki Bertolda Brechta i Kurta Weilla przewraca┼éy si─Ö w grobach, to oburzonych t┼éum├│w nie stwierdzono. Statek pirat├│w o siedmiu ┼╝aglach te┼╝ nie przyp┼éyn─ů┼é, bo Wis┼éa na tym odcinku od dawna jest nie┼╝eglowna.

Oczywi┼Ťcie istniej─ů te┼╝ projekty offowe i niskobud┼╝etowe. Je┼Ťli naprawd─Ö kochasz sztuk─Ö, dasz sobie rad─Ö: zobaczysz, co chcesz, i pos┼éuchasz, czego chcesz. Wcze┼Ťniej jednak musisz nauczy─ç si─Ö j─ů kocha─ç. Dzi─Öki domowi, szkole, kolegom i kole┼╝ankom. Ale nie ka┼╝demu jest to dane.

Je┼Ťli bardzo zale┼╝y ci na ta┼äszym bilecie, mo┼╝esz oczywi┼Ťcie pokombinowa─ç. Za┼éapa─ç si─Ö na ta┼äszy dzie┼ä, specjaln─ů zni┼╝k─Ö dla student├│w, bilet zbiorowy, bilet z zak┼éadu pracy albo spr├│bowa─ç co┼Ť za┼éatwi─ç po znajomo┼Ťci. Co jednak, je┼Ťli nie masz znajomo┼Ťci albo wcale nie jeste┼Ť sta┼é─ů bywalczyni─ů i konsumentk─ů kultury, nie wiesz, jak i czy ÔÇ×mo┼╝na taniejÔÇŁ? Albo po prostu masz swoje lata i troch─Ö wyros┼éa┼Ť (lub ju┼╝ bardzo chcia┼éaby┼Ť wyrosn─ů─ç!) z tego wiecznego, studenckiego kombinowania? Chcia┼éaby┼Ť, ┼╝eby ten bilet by┼é dost─Öpny jak na przyk┼éad… internetowa telewizja?

Bo w latach 90. wszyscy siedzieli┼Ťmy przed telewizorami. Krytyka telewizyjnego uzale┼╝nienia oczywi┼Ťcie istnia┼éa, podobnie jak utyskiwanie na wszechobecno┼Ť─ç i g┼éupot─Ö reklamy oraz post─Öpuj─ůc─ů bierno┼Ť─ç telewidz├│w. Dopiero z nastaniem internetu konsumpcja kultury wizualnej nieco si─Ö zmieni┼éa. Nieograniczone zasoby biblioteki torrent├│w pozwala┼éy skomponowa─ç w┼éasn─ů telewizj─Ö. Mo┼╝na by┼éo miesza─ç klasyki z zapomnianymi filmami klasy Z. Pos┼éucha─ç naprawd─Ö niszowej muzyki i tej zupe┼énie mainstreamowej, w ka┼╝dej chwili. Wszystko w atmosferze gor─ůcych dyskusji na forach fanowskich albo nawet na ┼╝ywo nad wypalonym, po┼╝yczonym CD-kiem. Wygl─ůda┼éo na to, ┼╝e telewizja troch─Ö przegra┼éa…

…ale z nastaniem wideo na ┼╝yczenie, kt├│rego symbolem i synonimem jest Netflix, sytuacja wr├│ci┼éa do normy. Powszechny, dost─Öpny i tani Netflix odes┼éa┼é nas na chwilowo opuszczon─ů kanap─Ö i pod kocyk. Do strefy komfortu. By─ç mo┼╝e nie mamy ju┼╝ oldskulowego telewizora, raczej w kolana grzeje nas laptop. Tym lepiej, cieplej, bezpiecznej.

Na ┼╝ywo

By─ç mo┼╝e nies┼éusznie zmiesza┼éam tu r├│┼╝ne dziedziny. Telewizja, kino i teatr to zupe┼énie inne terytoria, maj─ůce swoj─ů specyfik─Ö. Chcia┼éabym jednak zwr├│ci─ç uwag─Ö nie na r├│┼╝nice mi─Ödzy tymi formami kultury i sztuki, ale na sposoby ich doznawania i konsumowania.

Chocia┼╝ trudno mi si─Ö nazwa─ç znawczyni─ů, nie zawaham si─Ö powiedzie─ç, ┼╝e kocham kontakt z kultur─ů i sztuk─ů na ┼╝ywo. Jestem te┼╝ zwolenniczk─ů tych teorii, kt├│re do┼Ťwiadczenie estetyczne traktuj─ů ciele┼Ťnie i zmys┼éowo, nie sprowadzaj─ůc go jedynie do zbioru wra┼╝e┼ä dost─Öpnych za pomoc─ů profesjonalnych instytucji: muze├│w, teatr├│w i tak dalej. Wiem, ┼╝e sklep spo┼╝ywczy bywa bardziej inspiruj─ůcy ni┼╝ muzealny white cube, a targowisko mo┼╝e by─ç scen─ů teatraln─ů.

Po co zatem sztuce oficjalne instytucje? Instytucje dostarczaj─ů ram, dzi─Öki kt├│rym mo┼╝na skupi─ç uwag─Ö i odda─ç si─Ö do┼Ťwiadczeniu estetycznemu. Do┼Ťwiadczenie to mo┼╝e by─ç przyjemne, poruszaj─ůce, czasem niewygodne, ale przy odrobinie szcz─Ö┼Ťcia zbli┼╝y nas do ┼Ťwiata idei. Albo pozwoli zatrzyma─ç si─Ö w p├│┼é drogi i tylko oderwa─ç od przykrego tu i teraz. Instytucje s─ů drogami na skr├│ty, ale to po┼Ťredniczki wa┼╝ne i potrzebne. Edukuj─ů, inspiruj─ů, s─ů przycz├│┼ékiem lepszego ┼Ťwiata. ┼╗eby nie uprawia─ç nachalnego pi─Öknoduchostwa, przyznaj─Ö, ┼╝e te same instytucje mog─ů te┼╝ pe┼éni─ç rol─Ö ┼Ťwi─ůty┼ä kapita┼éu, mog─ů by─ç miejscem mobbingu i dyskryminacji. Spo┼éeczny cel ich istnienia jest jednak taki, ┼╝e s─ů to sformalizowane przestrzenie kontaktu z dobrem, prawd─ů i pi─Öknem.

Wracaj─ůc jednak do odbierania na ┼╝ywo. Ch─Ö─ç ogl─ůdania ciekawych obraz├│w, s┼éuchania d┼║wi─Ök├│w, kontaktu ze ┼Ťwiatem wytworzonym to potrzeba pi─Ökna i ludzka. Kapita┼éowi (kt├│ry jest bezosobowy, nie chodzi tu o teori─Ö spiskow─ů, ale wskazanie mechanizmu) zale┼╝y na tym, ┼╝eby nas izolowa─ç. Kocyk, laptop, niewychodzenie z domu to popularny zestaw do sp─Ödzania wolnego czasu. Kontakt jedynie z w┼éasn─ů g┼éow─ů, z ekranem, s┼éu┼╝─ůcym rozrywce, ale i zdalnej pracy, to pakiet czyni─ůcy z nas wyalienowane i s┼éabe jednostki. Piel─Ögnowanie tej alienacji jest po┼╝yteczne z kapitalistycznego punktu widzenia. Powsta┼éy o tym tysi─ůce mem├│w (a kto wie, mo┼╝e i prace naukowe). W ka┼╝dym razie jednostki konsumuj─ůce rozrywk─Ö w odosobnieniu, nie konfrontuj─ůce swoich gust├│w i reakcji z innymi, niepr─Ödko zamarz─ů o ┼Ťwiecie innym ni┼╝ ten, kt├│ry je otacza. Trudniej te┼╝ b─Ödzie im opu┼Ťci─ç swoj─ů stref─Ö komfortu. Dzia┼éa─ç wsp├│lnie, i┼Ť─ç na kompromis, a czasem walczy─ç o swoje.

Osobisty, realny i cielesny kontakt z kultur─ů i sztuk─ů pobudza, wzrusza, przywraca cz┼éowiecze┼ästwo. Odsy┼éa my┼Ťl ku lepszemu ┼Ťwiatu. Bez dost─Öpnych, tanich instytucji kultury i sztuki ┼Ťwiat naszej wyobra┼║ni jest ubo┼╝szy. Sztuka z samej swojej definicji jest krytyczna.

Tak jak pisa┼éam ÔÇô s─ů oczywi┼Ťcie tanie ksi─ů┼╝ki, offowe przedsi─Öwzi─Öcia, domowe galerie. Mi┼éo┼Ťnicy i mi┼éo┼Ťniczki przetrwaj─ů zapory cenowe, kapita┼é kulturowy przynajmniej tu zr├│wnowa┼╝y finanse. Nale┼╝y jednak pyta─ç raczej nie o to, jak poradz─ů sobie wyrafinowane jednostki, ale o to, dok─ůd zmierza─ç b─Ödziemy jako spo┼éecze┼ästwo. Czy mo┼╝emy pozwoli─ç sobie na to, by dla ca┼éej rzeszy ludzi kultura nie by┼éa ┼éatwo dost─Öpna? Czy spo┼éeczny koszt wychowywania ludzi bez sta┼éego dost─Öpu do d├│br kultury, do mo┼╝liwo┼Ťci rozwijania narz─Ödzi krytycznych, wreszcie do estetycznych wzrusze┼ä nie b─Ödzie czasem wy┼╝szy ni┼╝ dotacje na kultur─Ö?

Kultura i sztuka dost─Öpna na ┼╝ywo ma dzi┼Ť pot─Ö┼╝n─ů, cho─ç wirtualn─ů konkurencj─Ö. Ta wirtualna konkurencja nie stawia barier, nie m├│wi, jak masz si─Ö ubra─ç ÔÇô mo┼╝esz by─ç w pi┼╝amie lub w dresie. Wirtualna oferta jest blisko ciebie, dostosuje swoje pakiety do twoich potrzeb i zasobu portfela. Da ci komfort, o jakim marzysz, odrobin─Ö zamuli i znieczuli na por─Ö roku i potencjalne ┼╝ycie towarzyskie.

Legalna kultura

Jestem z pokolenia, kt├│re nas┼éucha┼éo si─Ö kolejno o demonicznych skutkach telewizji, gier i internetu. Nie zale┼╝y mi wi─Öc na tym, ┼╝eby jaskrawymi barwami odmalowa─ç zagro┼╝enia p┼éyn─ůce z ta┼Ťmowego ogl─ůdania seriali. Chcia┼éabym jednak zach─Öci─ç czytelniczki i czytelnik├│w do zajrzenia w g┼é─ůb siebie, przypomnienia i przeanalizowania odczu─ç i emocji, kt├│re towarzysz─ů wam na koncercie, w kinie, teatrze czy w muzeum. Do podj─Öcia refleksji nad sztuk─ů jako nie tylko cz─Ö┼Ťci─ů stylu ┼╝ycia, ale te┼╝ drog─ů kszta┼étowania wra┼╝liwego spo┼éecze┼ästwa. Oraz do przej┼Ťcia od lajfstajlowych zap├│r finansowych ku misji spo┼éecznej.

Nie po to pisz─Ö o cenie biletu do opery, by zakwestionowa─ç koszt produkcji przedstawienia. Ten musi by─ç du┼╝y. Cenna jest praca artyst├│w i artystek, sporo kosztuje zaplecze administracyjne i techniczne. Promocja, bie┼╝─ůce utrzymanie. Milion rzeczy, o kt├│rych nie my┼Ťlimy, kupuj─ůc bilet. Produkcja kultury cz─Östo jest droga i w przeliczeniu na pieni─ůdze by─ç mo┼╝e nigdy nie b─Ödzie si─Ö op┼éaca─ç. Warto jednak inwestowa─ç w dost─Öpn─ů finansowo kultur─Ö, bo mi─Ödzy innymi ona uczy krytycyzmu i oporu przed autorytarnymi rz─ůdami. Mam nadziej─Ö, ┼╝e zgodzi si─Ö ze mn─ů ka┼╝da mi┼éo┼Ťniczka i mi┼éo┼Ťnik demokracji.

Ilekro─ç id─Ö do kina, widz─Ö spot, w kt├│rym gwiazdy dzi─Ökuj─ů za korzystanie z legalnych ┼║r├│de┼é kultury. Mam mieszane uczucia. Marz─Ö, ┼╝e kiedy┼Ť b─Ödzie tam emitowany spot ÔÇ×dost─Öpna kulturaÔÇŁ: cieszymy si─Ö, ┼╝e tu jeste┼Ť, dzi─Öki twoim podatkom zapewniamy godny byt artystkom i pracownikom kultury. Dzi─Öki tobie ten film (spektakl, wystaw─Ö) mog─ů obejrze─ç te┼╝ inni. Je┼Ťli kiedy┼Ť zobacz─Ö taki spot, statek pirat├│w zupe┼énie nie b─Ödzie mi potrzebny.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś