magazyn lewicy katolickiej

Opcja atomowa by┼éaby najbardziej ekologiczna i ekonomiczna

Elektrownie s─ů coraz starsze, ceny energii id─ů w g├│r─Ö, sektor w─Öglowy ┼╝yje ju┼╝ tylko dzi─Öki wsparciu pa┼ästwa. Alternatyw─ů jest energia j─ůdrowa ÔÇô technologia wydajna, bezpieczna, ekologiczna oraz tania w u┼╝ytkowaniu.
Opcja atomowa byłaby najbardziej ekologiczna i ekonomiczna
ilustr.: Anna Grzelewska

ÔÇ×Spi─ÖcieÔÇŁ to projekt wsp├│┼épracy mi─Ödzyredakcyjnej pi─Öciu ┼Ťrodowisk, kt├│re dzieli bardzo wiele, ale ┼é─ůczy gotowo┼Ť─ç do podj─Öcia niecodziennej rozmowy. Klub Jagiello┼äski, Magazyn Kontakt, Krytyka Polityczna, Kultura Liberalna i Nowa Konfederacja co kilka tygodni wybieraj─ů nowy temat do dyskusji, a pi─Ö─ç powsta┼éych w jej ramach tekst├│w publikujemy naraz na wszystkich pi─Öciu portalach.

***

Jest ju┼╝ za p├│┼║no. Czas na d┼éugie debaty i rozwa┼╝ania o tym, jak powinna wygl─ůda─ç polska energetyka, min─ů┼é lata temu. Teraz potrzebujemy zdecydowanych decyzji i politycznego konsensusu, poniewa┼╝ nie mo┼╝emy sobie pozwoli─ç na to, ┼╝eby kolejna ekipa rz─ůdz─ůca zmieni┼éa zdanie i zacz─Ö┼éa wdra┼╝a─ç swoj─ů w┼éasn─ů wizj─Ö. Na transformacj─Ö energetyczn─ů potrzebne s─ů lata, mo┼╝emy wiec za┼éo┼╝y─ç, ┼╝e w tym czasie rz─ůd powinien zmieni─ç si─Ö przynajmniej kilkukrotnie. I nie dajcie si─Ö zwie┼Ť─ç tym, co m├│wi─ů niekt├│rzy zwolennicy postawienia wszystkiego na OZE, ┼╝e id─ůc wskazan─ů przez nich drog─ů, mo┼╝emy szybko zmieni─ç wszystko. Mo┼╝e i jeden wiatrak buduje si─Ö szybko (cho─ç przy obecnych regulacjach nie┼éatwo), ale na rewolucj─Ö w ca┼éej bran┼╝y potrzebujemy czasu ÔÇô czego dowodem jest Energiewende w Niemczech.

Temu, ┼╝e potrzebne s─ů zmiany, nie mo┼╝e ju┼╝ zaprzecza─ç nikt przy zdrowych zmys┼éach ÔÇô nasze elektrownie s─ů coraz starsze, co samo w sobie wymusza budow─Ö nowych mocy, restrykcyjne prawo unijne powoduje, ┼╝e ceny energii wci─ů┼╝ id─ů w g├│r─Ö, a polski sektor w─Öglowy ┼╝yje ju┼╝ tylko dzi─Öki wsparciu pa┼ästwa, na kt├│re coraz bardziej nas nie sta─ç. Dowodz─ů tego cho─çby s┼éowa prezesa PGE, kt├│ry og┼éosi┼é, ┼╝e powiazanie z w─Öglem wp─Ödza sp├│┼ék─Ö w k┼éopoty finansowe, przez co nie mo┼╝e ona finansowa─ç nowych inwestycji i prosi o wydzielenie aktyw├│w w─Öglowych.

Bior─ůc to wszystko pod uwag─Ö, gdybym dzi┼Ť mia┼éa mo┼╝liwo┼Ť─ç zdecydowa─ç, jakie dzia┼éania podj─ů─ç, powiedzia┼éabym stanowczo ÔÇô budujemy elektrowni─Ö atomow─ů! Dlaczego? Poniewa┼╝ to technologia wydajna, bezpieczna, ekologiczna oraz tania w u┼╝ytkowaniu. Przy czym wa┼╝ne jest, ┼╝eby zacz─ů─ç budow─Ö jak najszybciej, bo potrzeba na ni─ů przynajmniej dziesi─Öciu lat (ale jak ju┼╝ wspomina┼éam, nie ma tu szybkich rozwi─ůza┼ä).

Warto r├│wnie┼╝ doda─ç, ┼╝e wi─Ökszo┼Ť─ç Polak├│w popiera budow─Ö elektrowni atomowej. I to pomimo braku jakiejkolwiek akcji spo┼éecznej, kt├│rej celem mia┼éoby by─ç zaznajomienie spo┼éecze┼ästwa z t─ů technologi─ů. St─ůd cz─Öst─ů przyczyn─ů wszelakich obaw s─ů skojarzenia typu Czarnobyl (temat modny w popkulturze, niestety cz─Östo pokazywany w spos├│b niezgodny z rzeczywisto┼Ťci─ů), bro┼ä atomowa, ska┼╝enia radioaktywne i tak dalej. Dlatego tak wa┼╝ne jest, ┼╝eby w┼éa┼Ťnie teraz mity te obali─ç. Poni┼╝ej wi─Öc przedstawiam argumenty, kt├│re w tym pomog─ů.

Bezpieczeństwo

Wsp├│┼éczesne elektrownie atomowe s─ů o wiele bezpieczniejsze od innych rozwi─ůza┼ä, bezpieczniejsze nawet ni┼╝ elektrownie w─Öglowe. Wsp├│┼éczesne elektrownie j─ůdrowe s─ů zabezpieczone na wielu poziomach, tak by tragedie takie jak Czarnobyl czy Fukushima (gdzie jedyne ofiary by┼éy ofiarami ┼║le przeprowadzonej ewakuacji, nie promieniowania) nigdy si─Ö nie powt├│rzy┼éy. Podstawowym za┼éo┼╝eniem jest to, ┼╝e zabezpieczenia mog─ů zawie┼Ť─ç, a ludzie pope┼éniaj─ů b┼é─Ödy. Dlatego w produkcji energii nuklearnej stosuje si─Ö a┼╝ pi─Ö─ç poziom├│w bezpiecze┼ästwa ÔÇô gdy jeden zawiedzie. inne ograniczaj─ů skutki takiej sytuacji.

R├│wnie┼╝ lokalizacja elektrowni j─ůdrowej ma bardzo du┼╝e znaczenie. Dok┼éadnie badane s─ů r├│┼╝ne mo┼╝liwe zagro┼╝enia, uwzgl─Ödniane s─ů wszystkie warunki ┼Ťrodowiskowe. Systemy bezpiecze┼ästwa s─ů projektowane osobno dla ka┼╝dej elektrowni, dzi─Öki czemu s─ů one w┼éa┼Ťnie idealnie dopasowane do lokalnej specyfiki, tak by jak najlepiej chroni─ç elektrowni─Ö zar├│wno z zewn─ůtrz, jak i wewn─ůtrz.

Je┼Ťli elektrownia j─ůdrowa powstanie w Polsce, b─Ödzie musia┼éa to by─ç, zgodnie rygorystycznymi z przepisami, elektrownia z nowoczesnym rdzeniem generacji III lub III+, w przypadku kt├│rych ryzyko awarii jest minimalne. Jak mo┼╝emy przeczyta─ç na stronie Polskiej Agencji Atomowej, ÔÇ×obiekt nale┼╝y zaprojektowa─ç tak, aby prawdopodobie┼ästwo degradacji rdzenia by┼éo mniejsze ni┼╝ raz na 100 tys. lat pracy reaktora, a prawdopodobie┼ästwo wyst─ůpienia awarii mog─ůcej doprowadzi─ç do wczesnego uszkodzenia obudowy bezpiecze┼ästwa lub do du┼╝ych uwolnie┼ä substancji promieniotw├│rczych by┼éo mniejsze ni┼╝ raz na 1 milion lat pracy reaktoraÔÇŁ. Bior─ůc pod uwag─Ö korzy┼Ťci, warto zaryzykowa─ç tak mikroskopijne zagro┼╝enie.

Ekologia

Je┼Ťli szukamy najbardziej ekologicznego rozwi─ůzania w energetyce, to rozwi─ůzanie jest jedno ÔÇô elektrownia atomowa. Dlaczego nie inne rozwi─ůzania? Elektrownie w─Öglowe i gazowe produkuj─ů du┼╝e ilo┼Ťci gaz├│w cieplarnianych i innych zanieczyszcze┼ä, spalanie biomasy wi─ů┼╝e si─Ö z po┼Ťwi─Öceniem ogromnych teren├│w pod uprawy (kt├│re mog┼éyby by─ç wykorzystane w lepszych celach, chocia┼╝by uprawy ┼╝ywno┼Ťci, co mo┼╝e okaza─ç si─Ö bardzo istotne, je┼Ťli wraz ze zmianami klimatu b─Ödziemy mie─ç coraz mniej p├│l uprawnych), elektrownie wiatrowe i s┼éoneczne zajmuj─ů ogromne przestrzenie, przez co zanieczyszczaj─ů krajobraz oraz wp┼éywaj─ů negatywnie na ┼╝ycie dzikich zwierz─ůt, elektrownie wodne za┼Ť przeszkadzaj─ů w migracji ryb. Oczywi┼Ťcie elektrownia j─ůdrowa r├│wnie┼╝ ma swoje minusy, na przyk┼éad wydobycie uranu nie jest oboj─Ötne dla ┼Ťrodowiska ÔÇô jednak wykorzystuje si─Ö go stosunkowo ma┼éo i wraz z rozwojem technologii, na przyk┼éad poprzez wykorzystanie fuzji j─ůdrowej oraz odpad├│w j─ůdrowych, zapotrzebowanie b─Ödzie coraz mniejsze. Je┼Ťli chodzi o wydobycie pierwiastk├│w, r├│wnie┼╝ OZE ma swoje trupy w szafie (niestety do┼Ť─ç dos┼éownie). Wydobycie neodymu, kt├│ry wykorzystuj─ů turbiny wiatrowe, w znacz─ůcy spos├│b zanieczyszcza ┼Ťrodowisko, podobnie jak wydobycie kobaltu, w sprawie kt├│rego wielokrotnie ju┼╝ wypowiada┼éy si─Ö organizacje broni─ůce praw cz┼éowieka, poniewa┼╝ do jego wydobycia wykorzystywana jest praca niewolnicza, w tym dzieci w Demokratycznej Republice Konga.

Oczywi┼Ťcie sceptycy s┼éusznie zapytaj─ů: co z odpadami z elektrowni atomowej? ┬áNie s─ů one du┼╝ym problemem. Po pierwsze, odpad├│w jest ma┼éo (je┼Ťli elektrownia wyprodukuje rocznie oko┼éo 32 ton odpad├│w, to zajmuj─ů one tylko oko┼éo kilku metr├│w sze┼Ťciennych), dzi─Öki czemu ┼éatwo zamkn─ů─ç je w betonowych pojemnikach i odizolowa─ç (mo┼╝na bezpiecznie przechodzi─ç ko┼éo takich pojemnik├│w, nie jest to niebezpieczne dla zdrowia ÔÇô wi─Öksze promieniowanie przyjmujemy, przechodz─ůc obok ha┼édy popio┼éu z elektrociep┼éowni). Po drugie, ca┼éy czas pracuje si─Ö nad technologi─ů pozwalaj─ůc─ů jak najlepiej ponownie wykorzysta─ç te odpady. Po trzecie, wszystkie elektrownie produkuj─ů odpady ÔÇô stare wiatraki i panele fotowoltaiczne te┼╝ przecie┼╝ trzeba gdzie┼Ť sk┼éadowa─ç.

Ostatnio modny jest r├│wnie┼╝ temat wylania wody, kt├│ra s┼éu┼╝y┼éa do ch┼éodzenia reaktor├│w po awarii w Fukushimie, do oceanu. Media przedstawiaj─ů katastroficzn─ů wizj─Ö, w kt├│rej do ┼Ťrodowiska trafi toksyczna, radioaktywna woda. Jednak jak zapewniaj─ů analizy wykonane na zlecenie rz─ůdu Japonii, st─Ö┼╝enie pierwiastk├│w radioaktywnych w tej wodzie jest na tyle niskie, ┼╝e nie stanowi ┼╝adnego zagro┼╝enia. Co wi─Öcej, eksperci przekonuj─ů, ┼╝e mo┼╝na by┼éoby tak─ů wod─Ö bezpiecznie pi─ç. Je┼Ťli jednak kto┼Ť nie do ko┼äca wierzy analizom, nale┼╝y przypomnie─ç, ┼╝e ska┼╝ona woda z Fukushimy wyciek┼éa ju┼╝ wiele lat temu i nie wp┼éyn─Ö┼éo to w zauwa┼╝alny spos├│b na ska┼╝enie oceanu lub radioaktywno┼Ť─ç ryb (wzros┼éa ona nieznacznie, jednak w stopniu niezagra┼╝aj─ůcym zdrowiu w przypadku ich spo┼╝ycia).

Koszty

Kolejnym cz─Östo podnoszonym problemem s─ů koszty elektrowni j─ůdrowej. Zacznijmy od budowy. Zainstalowanie elektrowni zdolnej do wyprodukowania 1 MW energii ma kosztowa─ç oko┼éo 15 mln z┼é (taka elektrownia produkowa┼éaby du┼╝o wi─Öcej energii, jej koszt oznacza┼éby wi─Öc wielokrotno┼Ť─ç tej kwoty). Dla por├│wnania w przypadku wiatrak├│w to oko┼éo 7 mln z┼é, paneli s┼éonecznych ÔÇô oko┼éo 3 mln z┼é, elektrowni wodnej ÔÇô 9 mln z┼é, elektrowni na w─Ögiel kamienny ÔÇô 7 mln z┼é, elektrowni gazowej ÔÇô 4 mln z┼é. Na tym etapie elektrownia j─ůdrowa wyra┼║nie przegrywa.

Nale┼╝y jednak pami─Öta─ç, ┼╝e koszty nie ko┼äcz─ů si─Ö na budowie. M├│wi─ůc o kosztach, musimy bra─ç pod uwag─Ö r├│wnie┼╝ eksploatacj─Ö, a w przypadku Polski r├│wnie┼╝ koszty emisji CO2. Warto w tym miejscu r├│wnie┼╝ wspomnie─ç o raporcie WISE Europa ÔÇ×Ukryty rachunek za w─ÖgielÔÇŁ, zgodnie z kt├│rym od 1990 roku ┼Ťrednio dop┼éacamy do g├│rnictwa 8,5 mld z┼é rocznie, a je┼Ťli we┼║miemy pod uwag─Ö koszty ukryte (na przyk┼éad wy┼╝sze koszty opieki zdrowotnej spowodowane smogiem), koszt ten to blisko 30 mld z┼é ÔÇô czyli mniej wi─Öcej po┼éowa koszt├│w budowy elektrowni j─ůdrowej. Istotnym kosztem w przypadku energii wiatrowej i fotowoltaicznej jest r├│wnie┼╝ konieczno┼Ť─ç utrzymania rezerw ukrytych, czyli mo┼╝liwych do uruchomienia mocy, w przypadku gdy wydajno┼Ť─ç innych ┼║r├│de┼é jest niepewna lub zmienna.

Warto r├│wnie┼╝ spojrze─ç na kwesti─Ö nieco szerzej ÔÇô na koszty, jakie ponosi spo┼éecze┼ästwo. Chodzi mi─Ödzy innymi o zanieczyszczenia powietrza, lokalne zmiany klimatu, wy┼é─ůczenie grunt├│w z u┼╝ytkowania i ograniczenie dost─Öpnych zasob├│w, wp┼éyw r├│┼╝nych technologii na bezpiecze┼ästwo dostaw energii, zatrudnienie i sp├│jno┼Ť─ç regionaln─ů oraz na innowacyjno┼Ť─ç i rozw├│j gospodarczy. Wszystkie wspomniane powy┼╝ej czynniki uwzgl─Ödnili autorzy raportu OECD i NEA, z kt├│rego wynika, ┼╝e energetyka j─ůdrowa jest najta┼äszym zeroemisyjnym ┼║r├│d┼éem energii. Do podobnych wniosk├│w doszli eksperci, kt├│rzy przygotowywali rz─ůdowy program budowy atomu w Polsce, zaktualizowany w pa┼║dzierniku tego roku.

Zwyk┼éego Kowalskiego najbardziej interesuj─ů jednak ceny energii. Owszem, mo┼╝emy cieszy─ç si─Ö, ┼╝e ceny dla gospodarstw domowych w Polsce s─ů wzgl─Ödnie niskie na tle Europy, jednak w du┼╝ej cz─Ö┼Ťci zale┼╝─ů one od polityki pa┼ästwa w tym zakresie. Dlatego du┼╝o lepiej por├│wnywa─ç ceny hurtowe energii ÔÇô w tym przypadku Polska jest w czo┼é├│wce europejskiej (jedynie w Grecji i na Malcie by┼éo dro┼╝ej). Warto przyjrze─ç si─Ö jednak krajom, w kt├│rych cena by┼éa najni┼╝sza. Pierwsze miejsce zaj─Ö┼éa Norwegia, kt├│rej energetyka, dzi─Öki doskona┼éym ku temu warunkom, opiera si─Ö na hydroenergii (cho─ç coraz cz─Ö┼Ťciej s┼éycha─ç sprzeciwy ┬álokalnych ekolog├│w). Kolejne miejsca na podium zajmuj─ů Belgia i Francja ÔÇô kraje opieraj─ůcy sw├│j miks na atomie. Przy czym w przypadku Belgii prawdopodobnie nied┼éugo ulegnie to zmianie ÔÇô planowane jest zamkni─Öcie elektrowni j─ůdrowych do 2025 roku, w ich miejsce powstan─ů elektrownie gazowe oraz OZE. Wszystko to przy aplauzie belgijskiej partii Zielonych ÔÇô tak, Zieloni chc─ů zast─ůpienia zeroemisyjnych elektrowni j─ůdrowych elektrowniami gazowymi, kt├│rych wp┼éyw na klimat jest o wiele wi─Ökszy.

Bezpieczeństwo dostaw

Kolejnym wa┼╝nym elementem, kt├│ry nale┼╝y bra─ç pod uwag─Ö przy wyborze odpowiedniej technologii, jest bezpiecze┼ästwo dostaw ÔÇô zar├│wno surowc├│w, jak i energii.

Koronnym argumentem w polskim sporze o energetyk─Ö jest to, ┼╝e mamy w─Ögiel, wi─Öc dzi─Öki temu najbezpieczniejszym wyj┼Ťciem dla nas jest budowa kolejnych elektrowni w─Öglowych (cz─Östo przy zignorowaniu ilo┼Ťci w─Ögla importowanego do Polski). Jak wygl─ůda kwestia dostaw surowc├│w do elektrowni j─ůdrowej? Najwi─Ökszym producentem uranu jest obecnie Kazachstan, mo┼╝emy te┼╝ kupowa─ç surowiec z Rosji. Jednak mamy r├│wnie┼╝ w┼éasny, polski uran (pierwiastek ten wydobywano u nas od drugiej wojny ┼Ťwiatowej do 1973 roku) ÔÇô obecnie szacuje si─Ö, ┼╝e zasoby wystarczaj─ůce na pokrycie potrzeb krajowych mo┼╝na znale┼║─ç chocia┼╝by na Podlasiu. Mo┼╝na r├│wnie┼╝ wykorzysta─ç uran, kt├│ry ju┼╝ jest wydobywany razem z miedzi─ů.

Je┼Ťli chodzi o bezpiecze┼ästwo dostaw energii do odbiorc├│w ÔÇô energetyka j─ůdrowa jest niezwykle stabilna, nie ma wi─Öc zagro┼╝enia pojawiania si─Ö nag┼éych przerw w dostawach. Niestety OZE, przy wszystkich swoich zaletach, nie s─ů do ko┼äca przewidywalne ÔÇô w czerwcu 2019 roku Niemcy by┼éy trzykrotnie zagro┼╝one blackoutem tak powa┼╝nie, ┼╝e operatorzy sieci przesy┼éowych wydali o┼Ťwiadczenie w tej sprawie, w kt├│rym wprost powiedzieli, ┼╝e sytuacja by┼éa krytyczna: zabrak┼éo a┼╝ 6 GW mocy. Co ciekawe, problemem mo┼╝e by─ç r├│wnie┼╝ produkowanie zbyt du┼╝ej ilo┼Ťci energii przez OZE. PSE Operator cz─Östo informowa┼éo o niekontrolowanym przep┼éywie energii z Niemiec, z gigantycznych farm wiatrowych na p├│┼énocy kraju. Kiedy te elektrownie produkowa┼éy wi─Öcej energii, ni┼╝ m├│g┼é pomie┼Ťci─ç niemiecki system, by┼éa ona przekazywana do Polski. Czy to ┼║le? Tak, poniewa┼╝ w momencie, kiedy nikt takiej energii nie zamawia┼é i jej nie potrzebuje, taki przesy┼é generuje jedynie koszty dla operatora. Dodatkowym, powa┼╝niejszym zagro┼╝eniem jest mo┼╝liwo┼Ť─ç zapchania naszej sieci przesy┼éowej. Problem zosta┼é szcz─Ö┼Ťliwie ograniczony dzi─Öki budowie na granicy specjalnych instalacji, kt├│re pozwalaj─ů na kontrolowanie ilo┼Ťci przesy┼éanej energii.

Na tym jednak nie ko┼äcz─ů si─Ö niemieckie problemy z niestabilno┼Ťci─ů systemu opartego o OZE. Jak ju┼╝ wspomniano wcze┼Ťniej, system energetyczny kraju ma swoj─ů okre┼Ťlon─ů pojemno┼Ť─ç. Je┼Ťli wi─Öc OZE produkuj─ů w danym momencie zbyt du┼╝o energii, nale┼╝y wy┼é─ůczy─ç cz─Ö┼Ť─ç mocy (ale i tak trzeba za t─Ö energi─Ö zap┼éaci─ç), je┼Ťli za ma┼éo ÔÇô nale┼╝y uruchomi─ç ┼║r├│d┼éa rezerwowe, na przyk┼éad elektrownie gazowe (przez ca┼éy czas nale┼╝y te┼╝ utrzymywa─ç takie moce w gotowo┼Ťci, co generuje koszty). Je┼Ťli wzi─ů─ç pod uwag─Ö jedynie nieskoemisyjne ┼║r├│d┼éa energii, to energetyka j─ůdrowa pod wzgl─Ödem bezpiecze┼ästwa dostaw jest stanowczo lepsza ni┼╝ OZE.

Podsumowanie

Czasu mamy bardzo ma┼éo, trzeba dzia┼éa─ç ju┼╝ dzi┼Ť. W ostatnich miesi─ůcach sprawy nieco przyspieszy┼éy ÔÇô wst─Öpnie porozumieli┼Ťmy si─Ö z USA w sprawie zakupu technologii, rz─ůd zaktualizowa┼é program budowy atomu w Polsce, Unia Europejska da┼éa budowie zielone ┼Ťwiat┼éo. Prace nad ewentualn─ů lokalizacj─ů trwaj─ů ju┼╝ od lat, wi─Öc pierwsze kroki zosta┼éy poczynione. Zawr├│cenie z tej drogi by┼éoby zagro┼╝eniem dla bezpiecze┼ästwa energetycznego Polski ÔÇô je┼Ťli b─Ödziemy nadal inwestowa─ç w w─Ögiel, b─Öd─ů ros┼éy koszty (zar├│wno finansowe, jak i spo┼éeczne), nie mamy warunk├│w naturalnych jak Norwegia do budowy hydroelektrowni, a OZE, przy wszystkich swoich zaletach, wci─ů┼╝ ma wiele wad i najlepiej sprawdza si─Ö w krajach, kt├│re maj─ů do tego naturalne predyspozycje (chocia┼╝by rozw├│j fotowoltaiki w Afryce, gdzie jest du┼╝o s┼éo┼äca, a jednocze┼Ťnie mo┼╝na budowa─ç panele na pustyni, nie zabieraj─ůc przestrzeni pod pola uprawne).

Je┼Ťli d─ů┼╝ymy do szybkiej dekarbonizacji ÔÇô atom jest najlepszym rozwi─ůzaniem, co pokazuje przyk┼éad francuski. Dla por├│wnania: niemiecka Energiewende trwa ju┼╝ dwadzie┼Ťcia lat, a w─Ögiel ma by─ç obecny w miksie do 2038 roku (w tym roku otworzono te┼╝ now─ů elektrowni─Ö na w─Ögiel brunatny).

Elektrownie j─ůdrowe s─ů bezpieczne, ekologiczne oraz w og├│lnym rozrachunku do┼Ť─ç tanie. Moim zdaniem obecnie nie dysponujemy lepsz─ů technologi─ů, kt├│ra pozwala┼éaby nam na jednoczesn─ů walk─Ö z globalnym ociepleniem oraz zaspokojenie naszych potrzeb energetycznych. Dlaczego wi─Öc z nich rezygnowa─ç?

***

Inicjatywa wspierana jest przez Fundusz Obywatelski imienia Henryka Wujca zarz─ůdzany przez Fundacj─Ö dla Polski.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś