Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Odwa┼╝nie z rozwag─ů. Architektoniczne szale┼ästwa w Sewilli

Kwestia strategii, jak─ů nale┼╝y przyj─ů─ç przy ponownej aran┼╝acji przestrzeni w historycznym mie┼Ťcie, zawsze jest problematyczna i budzi liczne kontrowersje. Na co mo┼╝e sobie pozwoli─ç m┼éody niemiecki architekt w starym sercu Andaluzji? W Sewilli, gdzie narodzi┼éa si─Ö inkwizycja i flamenco, a kt├│rej mieszka┼äcy kochaj─ů swoj─ů histori─Ö?

Żródło: https://www.yatzer.com/Metropol-Parasol-The-World-s-Largest-Wooden-Structure-J-MAYER-H-Architects

Żródło: https://www.yatzer.com/Metropol-Parasol-The-World-s-Largest-Wooden-Structure-J-MAYER-H-Architects


Czy stara architektura mo┼╝e bezkolizyjnie wsp├│┼égra─ç z┬ánowoczesn─ů? Nie tylko mo┼╝e, zaryzykowa┼éabym stwierdzenie, ┼╝e blisko┼Ť─ç skrajnie r├│┼╝nych w stylu realizacji potrafi┬ádzia┼éa─ç na obop├│ln─ů korzy┼Ť─ç. Odwa┼╝ne projekty takich architekt├│w jak Daniel Libeskind mog─ů budzi─ç kontrowersje, ale wielu te┼╝ zaskakuj─ů, a nawet fascynuj─ů. A ju┼╝ z┬ápewno┼Ťci─ů przyci─ůgaj─ů uwag─Ö i o┼╝ywiaj─ů cz─Östo zapomnian─ů, zapuszczon─ů przestrze┼ä.
To w┼éa┼Ťnie innowacyjna, pomys┼éowa architektura w najwi─Ökszym stopniu mo┼╝e przyczynia─ç si─Ö do procesu rewitalizacji przestrzeni. Przyk┼éadem koronnym jest oczywi┼Ťcie Muzeum Guggenheima w Bilbao, kt├│rego budowa sprawi┼éa, ┼╝e niepozorne, pogr─ů┼╝one w kryzysie miasto przeobrazi┼éo si─Ö niemal┼╝e w ┼Ťwiatowe centrum sztuki wsp├│┼éczesnej. Wizjonerski budynek Franka GehryÔÇÖego oraz konsekwentne kompleksowe zmiany podupadaj─ůcych dzielnic przemys┼éowych sprawi┼éy, ┼╝e miasto zacz─Ö┼éo t─Ötni─ç ┼╝yciem, a sam fenomen spo┼éecznoÔÇôekonomicznoÔÇôkulturowy okrzykni─Öto Efektem Bilbao.
Żródło: www.yatzer.com

Żródło: www.yatzer.com


Bez w─ůtpienia mniej lub bardziej lubiane budynki, takie jak Muzeum Guggenheima czy paryskie Centre Pompidou, s─ů szeroko rozpoznawalne. W przeciwie┼ästwie do tych ┼Ťwiatowej s┼éawy realizacji znacznie mniej, o ile w og├│le, kojarzone s─ů interwencje na po┼éudniu Hiszpanii. Na co mo┼╝e sobie pozwoli─ç m┼éody niemiecki architekt w starym sercu Andaluzji? W Sewilli, gdzie narodzi┼éa si─Ö inkwizycja i flamenco, a kt├│rej mieszka┼äcy kochaj─ů swoj─ů histori─Ö?
Po prostu grzyby
Metropol Parasol wyr├│s┼é na placu w centrum andaluzyjskiej stolicy w kwietniu 2011 roku. Cho─ç to jego oficjalna nazwa, t─Ö przedziwn─ů konstrukcj─Ö wszyscy nazywaj─ů ÔÇ×Las SetasÔÇŁ, czyli dos┼éownie ÔÇ×grzybamiÔÇŁ. Rozpisany w 2004 roku konkurs na zaaran┼╝owanie przestrzeni centralnie po┼éo┼╝onego placu de la Encarnaci├│n wygra┼é berli┼äski architekt J├╝rgen Mayer. Jego projekt przewidywa┼é struktur─Ö sk┼éadaj─ůc─ů si─Ö z┬ásze┼Ťciu gigantycznych parasoli, z┬ákt├│rych ┼╝adne nie s─ů identyczne. Uwa┼╝aj─ůc drewno za wci─ů┼╝ aktualny materia┼é budowlany, architekt postanowi┼é zastosowa─ç je w swoim projekcie. Konstrukcje z┬áwarstwowo klejonego drewna wspierane s─ů na ┼╝elbetowych s┼éupach. Rozci─ůgaj─ůce si─Ö na ca┼é─ů szeroko┼Ť─ç placu, wysokie na dwadzie┼Ťcia sze┼Ť─ç metr├│w sewilskie Grzyby zaliczaj─ů si─Ö do grona┬ánajwi─Ökszych drewnianych konstrukcji na ┼Ťwiecie.

fot.: Weronika Pawlak


Poklasztorna pustka
Na przestrzeni lat wielokrotnie zmienia┼éa si─Ö zabudowa i funkcje placu de la Encarnaci├│n. Stary klasztor augustia┼äski zburzono na samym pocz─ůtku XIX wieku i postawiono w jego miejsce hal─Ö targow─ů, kt├│rej budowa poci─ůgn─Ö┼éa za sob─ů wyburzenie wielu dom├│w. Hal─Ö z┬ákolei rozebrano w 1973 ze wzgl─Ödu na z┼éy stan techniczny. Od tego czasu plac sta┼é pusty, otoczony kamienicami o nietypowych fasadach. Po┼éo┼╝ony po┼Ťr├│d najwi─Ökszych atrakcji turystycznych Sewilli, sam by┼é martwym miejscem s┼éu┼╝─ůcym jedynie za parking. To, ┼╝e plac musia┼é zosta─ç poddany rewitalizacji, nie ulega┼éo w─ůtpliwo┼Ťci.
Kwestia strategii, jak─ů nale┼╝y przyj─ů─ç przy ponownej aran┼╝acji przestrzeni w historycznym mie┼Ťcie, zawsze jest problematyczna i budzi liczne kontrowersje. W przypadku placu de la Encarnaci├│n pojawi┼éa si─Ö dodatkowa komplikacja, jak─ů by┼éo odkrycie w 1990 podczas podj─Ötej budowy parkingu podziemnego ruin z┬áczas├│w rzymskich, co naturalnie spowodowa┼éo wstrzymanie prac na kolejne lata.
Źródło: http://leyendasdesevilla.blogspot.com.es/2011/06/metropol-parasol-y-antiquarium.html

Źródło: http://leyendasdesevilla.blogspot.com.es/2011/06/metropol-parasol-y-antiquarium.html


Jak zatem wprowadza─ç innowacje w miejsca, kt├│re wci─ů┼╝ nosz─ů znamiona wiekowej historii? Z┬ápewno┼Ťci─ů nie jest dobrym wyj┼Ťciem pr├│ba odtworzenia jej poprzez odbudow─Ö kt├│rego┼Ť ze stoj─ůcych tam w przesz┼éo┼Ťci budynk├│w. Nawet je┼Ťli podj─Öto by tak─ů decyzj─Ö, to na kt├│ry z┬ánich nale┼╝a┼éoby si─Ö zdecydowa─ç? Najp├│┼║niejszy? Naj┼éadniejszy? Dlaczego ten, a nie inny? Pami─Ötajmy, ┼╝e z┬ájakiego┼Ť powodu zosta┼éy one rozebrane. Nie twierdz─Ö, ┼╝e stawianie historycznej makiety jest jednoznacznie z┼éym rozwi─ůzaniem, zda┼éo ono bowiem egzamin w przypadku warszawskiego Pa┼éacu Jab┼éonowskich (cho─ç i on budzi kontrowersje, zw┼éaszcza je┼Ťli wzi─ů─ç pod uwag─Ö jego tylko wybi├│rcz─ů odbudow─Ö). Istnieje jednak obawa, ┼╝e pr├│by wpasowania nowej architektury w zabytkow─ů przestrze┼ä poprzez imitacj─Ö budynku historycznego sko┼äcz─ů si─Ö tak─ů kl─Ösk─ů, jak niedawno powsta┼éy biurowiec Plac Zamkowy ÔÇô Business with Heritage, zbudowany zreszt─ů r├│wnie┼╝, podobnie jak Las Setas, w miejscu starego, dosy─ç szpetnego parkingu.
Skrajnie innym rozwi─ůzaniem jest odwa┼╝na ingerencja w historyczne przestrzenie. Doskonale znanymi przyk┼éadami takiego zabiegu s─ů mi─Ödzy innymi┬áparyskie Centre Pompidou b─ůd┼║ stalowoÔÇôszklana piramida przed Luwrem. Prawdziwym wyzwaniem dla architekta jest stworzenie projektu, kt├│ry nie tylko wpasuje si─Ö w przestrze┼ä, ale tak┼╝e nie zdominuje jej ca┼ékowicie.

Żródło: www.yatzer.com


Byleby nie zdominowa─ç
Cho─ç na pierwszy rzut oka ekscentryczna konstrukcja Metropol Parasol mo┼╝e wyda─ç si─Ö zbyt kontrastuj─ůca, projekt ten jest znakomicie przemy┼Ťlany i nie tylko wsp├│┼égra z┬átradycyjn─ů przestrzeni─ů miejsk─ů, ale tak┼╝e pe┼éni szereg u┼╝ytecznych funkcji. Przede wszystkim projekt zak┼éada w┼é─ůczenie w budowl─Ö odkrytych ruin rzymskich. Na podziemnym poziomie zerowym zaaran┼╝owano pod┼Ťwietlone Antiquarium, gdzie mo┼╝na podziwia─ç staro┼╝ytne relikty. Na poziomie ulicy, wewn─ůtrz konstrukcji, odtworzono hal─Ö targow─ů, nawi─ůzuj─ůc do dziewi─Ötnastowiecznych zabudowa┼ä. Od zewn─ůtrz Las Setas otacza szereg kawiarenek i restauracji, zwykle zape┼énionych po brzegi klientel─ů. Poziom trzeci, na kt├│ry wspinamy si─Ö po kilkudziesi─Öciu schodach, tak zwana Plaza Mayor, to p┼éaski plac, kt├│ry stwarza odpowiedni─ů przestrze┼ä dla r├│┼╝norakich wydarze┼ä kulturalnych, a na co dzie┼ä jest z┬ápewno┼Ťci─ů rajem dla deskorolkarzy. Prawdziw─ů wisienk─Ö na torcie stanowi┬ánatomiast najwy┼╝szy poziom ÔÇô┬átaras widokowy. Z dachu roz┼éo┼╝ystych parasoli rozci─ůga si─Ö znakomita panorama miasta. Znakomita ze wzgl─Ödu na wysoko┼Ť─ç konstrukcji. Las Setas nie wystaj─ů ponad ┼Ťredni─ů wysoko┼Ť─ç otaczaj─ůcych je budynk├│w, dzi─Öki czemu mo┼╝emy podziwia─ç detale wy┼╝szych partii fasad licznych ko┼Ťcio┼é├│w, zupe┼énie niedostrzegalne z┬ápoziomu ulicy. Mo┼╝na powiedzie─ç, ┼╝e wysoko┼Ť─ç budowli jest wyrazem pokory architekta wobec historycznej tradycji Sevilli. W przeciwie┼ästwie do warszawskiego Stadionu Narodowego Metropol Parasol nie jest widoczny z┬áka┼╝dego miejsca w og├│lnej panoramie miasta. Przyci─ůga, a nie dominuje. Z┬ádaleka niewidoczny, sam stwarza punkt widokowy niepor├│wnywalny z┬á┼╝adnym innym miejscem.
Inspiracj─ů dla J├╝rgena Mayera przy tworzeniu projektu by┼éy mi─Ödzy innymi finezyjne sklepienia sewilskiej katedry, a tak┼╝e drzewa fikusa rosn─ůce na pobliskim placu. Nasuwaj─ů si─Ö tak┼╝e inne skojarzenia, niekoniecznie zamierzone przez autora. Jasne a┼╝urowe parasolki w kolorze drzewa brzozowego mog─ů przywodzi─ç na my┼Ťl wszechobecn─ů w Andaluzji stylistyk─Ö arabsk─ů, ich faluj─ůca struktura szalone projekty najs┼éynniejszego hiszpa┼äskiego architekta ÔÇô Gaudiego, a mo┼╝e nawet rozwichrzon─ů sp├│dnic─Ö tancerki flamenco? Poza wszystkim projekt Mayera ma warto┼Ť─ç czysto funkcjonaln─ů. Mia┼é stworzy─ç wielkomiejsk─ů przestrze┼ä stanowi─ůc─ů ochron─Ö przed s┼éo┼äcem w mie┼Ťcie nazywanym patelni─ů Europy, gdzie temperatura dochodzi nawet do pi─Ö─çdziesi─Öciu stopni.

Żródło: www.yatzer.com


Celem projektu niemieckiego architekta by┼éa przede wszystkim rewitalizacja zaniedbanego miejskiego placu. Cho─ç jego odwa┼╝ny projekt ma wielu przeciwnik├│w, Metropol Parasol bez w─ůtpienia zda┼é egzamin. Pe┼éni funkcj─Ö handlow─ů i rekreacyjn─ů, a plac de la Encarnaci├│n t─Ötni ┼╝yciem. Drewniane parasolki sta┼éy si─Ö nowym symbolem miasta i mo┼╝e nieco zmieniaj─ů spos├│b postrzegania Sewilli w pozosta┼éej cz─Ö┼Ťci Hiszpanii, wci─ů┼╝ uznawanej za konserwatywn─ů. Ekstrawagancka, relatywnie nowa budowla, ma oczywi┼Ťcie swoich zagorza┼éych krytyk├│w, ale przypomnijmy, ┼╝e Wie┼╝a Eiffla, dzi┼Ť ukochany symbol Pary┼╝a, z┬ápocz─ůtku te┼╝ nie cieszy┼éa si─Ö dobr─ů opini─ů. To w┼éa┼Ťnie nowa, odwa┼╝na architektura jest rozwi─ůzaniem na zaaran┼╝owanie pustych, niefunkcjonalnych przestrzeni. Warto, ┼╝eby rozwa┼╝y┼éy to osoby decyduj─ůce o przysz┼éo┼Ťci warszawskiego placu Defilad┬áczy┬áplacu Pi┼ésudskiego.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś