Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Odwa偶nie z rozwag膮. Architektoniczne szale艅stwa w Sewilli

Kwestia strategii, jak膮 nale偶y przyj膮膰 przy ponownej aran偶acji przestrzeni w historycznym mie艣cie, zawsze jest problematyczna i budzi liczne kontrowersje. Na co mo偶e sobie pozwoli膰 m艂ody niemiecki architekt w starym sercu Andaluzji? W Sewilli, gdzie narodzi艂a si臋 inkwizycja i flamenco, a kt贸rej mieszka艅cy kochaj膮 swoj膮 histori臋?

呕r贸d艂o: https://www.yatzer.com/Metropol-Parasol-The-World-s-Largest-Wooden-Structure-J-MAYER-H-Architects

呕r贸d艂o: https://www.yatzer.com/Metropol-Parasol-The-World-s-Largest-Wooden-Structure-J-MAYER-H-Architects


Czy stara architektura mo偶e bezkolizyjnie wsp贸艂gra膰 z聽nowoczesn膮? Nie tylko mo偶e, zaryzykowa艂abym stwierdzenie, 偶e blisko艣膰 skrajnie r贸偶nych w stylu realizacji potrafi聽dzia艂a膰 na obop贸ln膮 korzy艣膰. Odwa偶ne projekty takich architekt贸w jak Daniel Libeskind mog膮 budzi膰 kontrowersje, ale wielu te偶 zaskakuj膮, a nawet fascynuj膮. A ju偶 z聽pewno艣ci膮 przyci膮gaj膮 uwag臋 i o偶ywiaj膮 cz臋sto zapomnian膮, zapuszczon膮 przestrze艅.
To w艂a艣nie innowacyjna, pomys艂owa architektura w najwi臋kszym stopniu mo偶e przyczynia膰 si臋 do procesu rewitalizacji przestrzeni. Przyk艂adem koronnym jest oczywi艣cie Muzeum Guggenheima w Bilbao, kt贸rego budowa sprawi艂a, 偶e niepozorne, pogr膮偶one w kryzysie miasto przeobrazi艂o si臋 niemal偶e w 艣wiatowe centrum sztuki wsp贸艂czesnej. Wizjonerski budynek Franka Gehry鈥檈go oraz konsekwentne kompleksowe zmiany podupadaj膮cych dzielnic przemys艂owych sprawi艂y, 偶e miasto zacz臋艂o t臋tni膰 偶yciem, a sam fenomen spo艂eczno鈥揺konomiczno鈥搆ulturowy okrzykni臋to Efektem Bilbao.
呕r贸d艂o: www.yatzer.com

呕r贸d艂o: www.yatzer.com


Bez w膮tpienia mniej lub bardziej lubiane budynki, takie jak Muzeum Guggenheima czy paryskie Centre Pompidou, s膮 szeroko rozpoznawalne. W przeciwie艅stwie do tych 艣wiatowej s艂awy realizacji znacznie mniej, o ile w og贸le, kojarzone s膮 interwencje na po艂udniu Hiszpanii. Na co mo偶e sobie pozwoli膰 m艂ody niemiecki architekt w starym sercu Andaluzji? W Sewilli, gdzie narodzi艂a si臋 inkwizycja i flamenco, a kt贸rej mieszka艅cy kochaj膮 swoj膮 histori臋?
Po prostu grzyby
Metropol Parasol wyr贸s艂 na placu w centrum andaluzyjskiej stolicy w kwietniu 2011 roku. Cho膰 to jego oficjalna nazwa, t臋 przedziwn膮 konstrukcj臋 wszyscy nazywaj膮 鈥濴as Setas鈥, czyli dos艂ownie 鈥瀏rzybami鈥. Rozpisany w 2004 roku konkurs na zaaran偶owanie przestrzeni centralnie po艂o偶onego placu de la Encarnaci贸n wygra艂 berli艅ski architekt J眉rgen Mayer. Jego projekt przewidywa艂 struktur臋 sk艂adaj膮c膮 si臋 z聽sze艣ciu gigantycznych parasoli, z聽kt贸rych 偶adne nie s膮 identyczne. Uwa偶aj膮c drewno za wci膮偶 aktualny materia艂 budowlany, architekt postanowi艂 zastosowa膰 je w swoim projekcie. Konstrukcje z聽warstwowo klejonego drewna wspierane s膮 na 偶elbetowych s艂upach. Rozci膮gaj膮ce si臋 na ca艂膮 szeroko艣膰 placu, wysokie na dwadzie艣cia sze艣膰 metr贸w sewilskie Grzyby zaliczaj膮 si臋 do grona聽najwi臋kszych drewnianych konstrukcji na 艣wiecie.

fot.:聽Weronika Pawlak


Poklasztorna pustka
Na przestrzeni lat wielokrotnie zmienia艂a si臋 zabudowa i funkcje placu de la Encarnaci贸n. Stary klasztor augustia艅ski zburzono na samym pocz膮tku XIX wieku i postawiono w jego miejsce hal臋 targow膮, kt贸rej budowa poci膮gn臋艂a za sob膮 wyburzenie wielu dom贸w. Hal臋 z聽kolei rozebrano w 1973 ze wzgl臋du na z艂y stan techniczny. Od tego czasu plac sta艂 pusty, otoczony kamienicami o nietypowych fasadach. Po艂o偶ony po艣r贸d najwi臋kszych atrakcji turystycznych Sewilli, sam by艂 martwym miejscem s艂u偶膮cym jedynie za parking. To, 偶e plac musia艂 zosta膰 poddany rewitalizacji, nie ulega艂o w膮tpliwo艣ci.
Kwestia strategii, jak膮 nale偶y przyj膮膰 przy ponownej aran偶acji przestrzeni w historycznym mie艣cie, zawsze jest problematyczna i budzi liczne kontrowersje. W przypadku placu de la Encarnaci贸n pojawi艂a si臋 dodatkowa komplikacja, jak膮 by艂o odkrycie w 1990 podczas podj臋tej budowy parkingu podziemnego ruin z聽czas贸w rzymskich, co naturalnie spowodowa艂o wstrzymanie prac na kolejne lata.
殴r贸d艂o: http://leyendasdesevilla.blogspot.com.es/2011/06/metropol-parasol-y-antiquarium.html

殴r贸d艂o: http://leyendasdesevilla.blogspot.com.es/2011/06/metropol-parasol-y-antiquarium.html


Jak zatem wprowadza膰 innowacje w miejsca, kt贸re wci膮偶 nosz膮 znamiona wiekowej historii? Z聽pewno艣ci膮 nie jest dobrym wyj艣ciem pr贸ba odtworzenia jej poprzez odbudow臋 kt贸rego艣 ze stoj膮cych tam w przesz艂o艣ci budynk贸w. Nawet je艣li podj臋to by tak膮 decyzj臋, to na kt贸ry z聽nich nale偶a艂oby si臋 zdecydowa膰? Najp贸藕niejszy? Naj艂adniejszy? Dlaczego ten, a nie inny? Pami臋tajmy, 偶e z聽jakiego艣 powodu zosta艂y one rozebrane. Nie twierdz臋, 偶e stawianie historycznej makiety jest jednoznacznie z艂ym rozwi膮zaniem, zda艂o ono bowiem egzamin w przypadku warszawskiego Pa艂acu Jab艂onowskich (cho膰 i on budzi kontrowersje, zw艂aszcza je艣li wzi膮膰 pod uwag臋 jego tylko wybi贸rcz膮 odbudow臋). Istnieje jednak obawa, 偶e pr贸by wpasowania nowej architektury w zabytkow膮 przestrze艅 poprzez imitacj臋 budynku historycznego sko艅cz膮 si臋 tak膮 kl臋sk膮, jak niedawno powsta艂y biurowiec Plac Zamkowy 鈥 Business with Heritage, zbudowany zreszt膮 r贸wnie偶, podobnie jak Las Setas, w miejscu starego, dosy膰 szpetnego parkingu.
Skrajnie innym rozwi膮zaniem jest odwa偶na ingerencja w historyczne przestrzenie. Doskonale znanymi przyk艂adami takiego zabiegu s膮 mi臋dzy innymi聽paryskie Centre Pompidou b膮d藕 stalowo鈥搒zklana piramida przed Luwrem. Prawdziwym wyzwaniem dla architekta jest stworzenie projektu, kt贸ry nie tylko wpasuje si臋 w przestrze艅, ale tak偶e nie zdominuje jej ca艂kowicie.

呕r贸d艂o: www.yatzer.com


Byleby nie zdominowa膰
Cho膰 na pierwszy rzut oka ekscentryczna konstrukcja Metropol Parasol mo偶e wyda膰 si臋 zbyt kontrastuj膮ca, projekt ten jest znakomicie przemy艣lany i nie tylko wsp贸艂gra z聽tradycyjn膮 przestrzeni膮 miejsk膮, ale tak偶e pe艂ni szereg u偶ytecznych funkcji. Przede wszystkim projekt zak艂ada w艂膮czenie w budowl臋 odkrytych ruin rzymskich. Na podziemnym poziomie zerowym zaaran偶owano pod艣wietlone Antiquarium, gdzie mo偶na podziwia膰 staro偶ytne relikty. Na poziomie ulicy, wewn膮trz konstrukcji, odtworzono hal臋 targow膮, nawi膮zuj膮c do dziewi臋tnastowiecznych zabudowa艅. Od zewn膮trz Las Setas otacza szereg kawiarenek i restauracji, zwykle zape艂nionych po brzegi klientel膮. Poziom trzeci, na kt贸ry wspinamy si臋 po kilkudziesi臋ciu schodach, tak zwana Plaza Mayor, to p艂aski plac, kt贸ry stwarza odpowiedni膮 przestrze艅 dla r贸偶norakich wydarze艅 kulturalnych, a na co dzie艅 jest z聽pewno艣ci膮 rajem dla deskorolkarzy. Prawdziw膮 wisienk臋 na torcie stanowi聽natomiast najwy偶szy poziom 鈥撀爐aras widokowy. Z dachu roz艂o偶ystych parasoli rozci膮ga si臋 znakomita panorama miasta. Znakomita ze wzgl臋du na wysoko艣膰 konstrukcji. Las Setas nie wystaj膮 ponad 艣redni膮 wysoko艣膰 otaczaj膮cych je budynk贸w, dzi臋ki czemu mo偶emy podziwia膰 detale wy偶szych partii fasad licznych ko艣cio艂贸w, zupe艂nie niedostrzegalne z聽poziomu ulicy. Mo偶na powiedzie膰, 偶e wysoko艣膰 budowli jest wyrazem pokory architekta wobec historycznej tradycji Sevilli. W przeciwie艅stwie do warszawskiego Stadionu Narodowego Metropol Parasol nie jest widoczny z聽ka偶dego miejsca w og贸lnej panoramie miasta. Przyci膮ga, a nie dominuje. Z聽daleka niewidoczny, sam stwarza punkt widokowy niepor贸wnywalny z聽偶adnym innym miejscem.
Inspiracj膮 dla J眉rgena Mayera przy tworzeniu projektu by艂y mi臋dzy innymi finezyjne sklepienia sewilskiej katedry, a tak偶e drzewa fikusa rosn膮ce na pobliskim placu. Nasuwaj膮 si臋 tak偶e inne skojarzenia, niekoniecznie zamierzone przez autora. Jasne a偶urowe parasolki w kolorze drzewa brzozowego mog膮 przywodzi膰 na my艣l wszechobecn膮 w Andaluzji stylistyk臋 arabsk膮, ich faluj膮ca struktura szalone projekty najs艂ynniejszego hiszpa艅skiego architekta 鈥 Gaudiego, a mo偶e nawet rozwichrzon膮 sp贸dnic臋 tancerki flamenco? Poza wszystkim projekt Mayera ma warto艣膰 czysto funkcjonaln膮. Mia艂 stworzy膰 wielkomiejsk膮 przestrze艅 stanowi膮c膮 ochron臋 przed s艂o艅cem w mie艣cie nazywanym patelni膮 Europy, gdzie temperatura dochodzi nawet do pi臋膰dziesi臋ciu stopni.

呕r贸d艂o: www.yatzer.com


Celem projektu niemieckiego architekta by艂a przede wszystkim rewitalizacja zaniedbanego miejskiego placu. Cho膰 jego odwa偶ny projekt ma wielu przeciwnik贸w, Metropol Parasol bez w膮tpienia zda艂 egzamin. Pe艂ni funkcj臋 handlow膮 i rekreacyjn膮, a plac de la Encarnaci贸n t臋tni 偶yciem. Drewniane parasolki sta艂y si臋 nowym symbolem miasta i mo偶e nieco zmieniaj膮 spos贸b postrzegania Sewilli w pozosta艂ej cz臋艣ci Hiszpanii, wci膮偶 uznawanej za konserwatywn膮. Ekstrawagancka, relatywnie nowa budowla, ma oczywi艣cie swoich zagorza艂ych krytyk贸w, ale przypomnijmy, 偶e Wie偶a Eiffla, dzi艣 ukochany symbol Pary偶a, z聽pocz膮tku te偶 nie cieszy艂a si臋 dobr膮 opini膮. To w艂a艣nie nowa, odwa偶na architektura jest rozwi膮zaniem na zaaran偶owanie pustych, niefunkcjonalnych przestrzeni. Warto, 偶eby rozwa偶y艂y to osoby decyduj膮ce o przysz艂o艣ci warszawskiego placu Defilad聽czy聽placu Pi艂sudskiego.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij