Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Odurzaj─ůcy kult

Czy legendarnego m─Ö┼╝czyzn─Ö w bia┼éym garniturze i figurk─Ö szkieletu mo┼╝na uzna─ç za postacie ┼Ťwi─Ötych? Mo┼╝na. To Jesus Malverde i Santa Muerte z Meksyku ÔÇô patroni handlarzy narkotyk├│w ÔÇô kt├│rych kult zar├│wno w wymiarze religijnym, jak i kulturalnym jest w tym kraju coraz bardziej popularny.

Ilustr.: Anna Krztoń

Ilustr.: Anna Krztoń


Odk─ůd w 2006 roku Felipe Calder├│n wypowiedzia┼é wojn─Ö kartelom, Meksyk sk─ůpany jest we krwi. Wed┼éug r├│┼╝nych szacunk├│w, w trwaj─ůcym ju┼╝ dziewi─Ö─ç lat konflikcie zgin─Ö┼éo od 80 do 120 tysi─Öcy os├│b. Eskalacja wojny narkotykowej i przemocy w Meksyku umo┼╝liwi┼éa zaistnienie zjawiska ÔÇ×narkokulturyÔÇŁ i ÔÇ×narkoreligiiÔÇŁ. Meksyka┼äska kultura ÔÇ×narkoÔÇŁ wytworzy┼éa w┼éasn─ů muzyk─Ö, telenowele, literatur─Ö, slangi, a nawet wierzenia i religi─Ö.
Kraina karteli 
Owa kultura narkotykowa fascynuje coraz wi─Öksz─ů cz─Ö┼Ť─ç Meksykan├│w, zw┼éaszcza w stanie Sinaloa, le┼╝─ůcym w p├│┼énocno-zachodniej cz─Ö┼Ťci kraju. Przez wiele pokole┼ä w g├│rach Sierra Madre hodowano opium. Dzisiaj region ten nadal s┼éynie z produkcji i handlu narkotykami (g┼é├│wnie marihuan─ů i kokain─ů), a wiele bar├│w, restauracji, warsztat├│w samochodowych czy sklep├│w funkcjonuje dzi─Öki wsparciu ÔÇ×narkohandlarzyÔÇŁ. To st─ůd wywodzi si─Ö jeden z najwi─Ökszych karteli w kraju ÔÇô kartel Sinaloa. Gdy w 2014 roku policja zatrzyma┼éa jego przyw├│dc─Ö Joaquina ÔÇ×ChapoÔÇŁ Guzmana, kilkuset mieszka┼äc├│w Sinaloi wysz┼éo na ulic─Ö, aby wyrazi─ç swoje poparcie dla bandyty. Cz─Östo bowiem gangsterzy uwa┼╝ani s─ů przez miejscowych za dobrodziei i sponsor├│w, maj─ůc opini─Ö wsp├│┼éczesnych Robin Hood├│w. Nierzadko w tej cz─Ö┼Ťci pa┼ästwa nazywa si─Ö ich valientes, czyli ÔÇ×odwa┼╝nymiÔÇŁ. Tworz─ů si─Ö wok├│┼é nich r├│┼╝ne legendy i mity, kt├│re umacniane s─ů przez miejscowych ┼Ťpiewak├│w, wykonuj─ůcych tak zwane narcocorridos┬áÔÇô ballady narkotykowe. Pie┼Ťni te opowiadaj─ů o narkotykowych bossach, przemytnikach, strzelaninach, morderstwach i nalotach policji. Opisuj─ů brutalno┼Ť─ç karteli i ÔÇ×narko┼ŤwiatÔÇŁ. Teksty utwor├│w odnosz─ů si─Ö r├│wnie┼╝ do konkretnych wydarze┼ä, pojawiaj─ů si─Ö w nich prawdziwe daty i miejsca. Na przyk┼éad piosenka 118 balazaos (118 kul) opowiada o tym, jak pewien gangster prze┼╝y┼é zamach. Zaczyna si─Ö nast─Öpuj─ůco:
Strzelali do mnie z bliska,
Z najprawdziwszych Kozich Rog├│w,
By mie─ç pewno┼Ť─ç ┼╝e zgin─Ö.
Pad┼éo sto osiemna┼Ťcie kul,
Lecz Bóg mnie ocalił.

ÔÇ×Kozie RogiÔÇŁ to oczywi┼Ťcie ka┼éasznikowy. Popularno┼Ť─ç kapeli wykonuj─ůcych narcocorridos si─Öga tak┼╝e poza granice Meksyku┬áÔÇô dotar┼éa do kraj├│w Ameryki ┼Ürodkowej i do Stan├│w Zjednoczonych, w kt├│rych obecna jest po┼Ťr├│d spo┼éeczno┼Ťci latynoskiej. Muzycy wydaj─ů nawet p┼éyty i kr─Öc─ů teledyski┬áÔÇô przewa┼╝nie za pieni─ůdze baron├│w narkotykowych. Wiele kapel wykonuj─ůcych ballady nie ukrywa, ┼╝e wsp├│┼épracuje z kartelami. Nie tylko wysoko postawieni w hierarchii, ale tak┼╝e ni┼╝si rang─ů mafiosi zamawiaj─ů u zespo┼é├│w ballady. Ich g┼é├│wnym celem jest rozs┼éawianie samych siebie ÔÇô swoich nazwisk lub pseudonim├│w. Corridos przedstawiaj─ů gangster├│w jako ludzi nieustraszonych, odwa┼╝nych i hojnych, dzia┼éaj─ůc tym samym na wyobra┼║ni─Ö wielu Meksykan├│w.
Meksyk nie jest jedynym krajem, w kt├│rym przest─Öpcom wystawia si─Ö laurki. Przyk┼éadem mog─ů tu by─ç Stany Zjednoczone i muzyka gangsta-rap, kt├│ra by┼éa bardzo popularna w latach 80. i 90. Czarnosk├│rzy raperzy rymowali o narkotykach, przemocy, wrogach i przest─Öpczo┼Ťci zorganizowanej. Wed┼éug niekt├│rych muzyka ta nakr─Öca┼éa spiral─Ö wrogo┼Ťci mi─Ödzy Wschodnim a Zachodnim Wybrze┼╝em. To w┼éa┼Ťnie doprowadzi┼éo do zab├│jstw dw├│ch znany raper├│w: Tupaca Sharkura i The Notoriusa Biga, kt├│rzy dla wielu m┼éodych Amerykan├│w byli idolami i wzorami. Kult mafijny istnieje r├│wnie┼╝ we W┼éoszech, w kt├│rych do dzi┼Ť mo┼╝na kupi─ç koszulk─Ö, zapalniczk─Ö albo inny gad┼╝et z wizerunkiem Ojca Chrzestnego.
Wielu mieszka┼äc├│w kolumbijskiego miasta Medell├şn op┼éakiwa┼éo jednego z najwi─Ökszych baron├│w narkotykowego ┼Ťwiata, Pablo Escobara, gdy ten zosta┼é zastrzelony przez policj─Ö. Cho─ç by┼é on odpowiedzialny za ┼Ťmier─ç wielu niewinnych ludzi i s┼éyn─ů┼é z okrucie┼ästwa, Escobar w swoim rodzinnym mie┼Ťcie kojarzy┼é si─Ö z hojno┼Ťci─ů i dobrodziejstwem. Jednak to w┼éa┼Ťnie w Meksyku, w przeciwie┼ästwie do USA, W┼éoch czy Kolumbii (gdzie r├│wnie┼╝ trwa┼éa krwawa wojna nie tylko z kartelami, ale tak┼╝e z partyzantkami i szwadronami ┼Ťmierci), ÔÇ×narkokulturaÔÇŁ odciska najwi─Öksze pi─Ötno na lokalnej spo┼éeczno┼Ťci. Meksyka┼äska narkotykowa rzeczywisto┼Ť─ç wytworzy┼éa w┼éasn─ů religi─Ö, w┼éasne sekty oraz w┼éasnych ┼Ťwi─Ötych.
Święta Śmierć
Jedn─ů z takich ┼Ťwi─Ötych postaci dla narkotykowych mafios├│w w Meksyku jest Santa Muerte czyli ┼Üwi─Öta ┼Ümier─ç. Kult tej ÔÇ×┼Ťwi─ÖtejÔÇŁ figurki jest coraz bardziej popularny w tym latynoskim pa┼ästwie. Santa Muerte jest szkieletem p┼éci ┼╝e┼äskiej, owini─Ötym szat─ů o r├│┼╝nych kolorach. Czasami w jednej r─Öce trzyma kos─Ö i ma na sobie z┼éot─ů bi┼╝uteri─Ö. Ka┼╝dego roku, 1 listopada, tysi─ůce Meksykan├│w zbieraj─ů si─Ö w dzielnicy Tepito w Mexico City (tam jest najbardziej popularna), aby modli─ç si─Ö i oddawa─ç jej ho┼éd. Do kapliczek po┼Ťwi─Öconych ┼Üwi─Ötej ┼Ümierci wierni przynosz─ů s┼éodycze, owoce, kadzid┼éa, pieni─ůdze, a nawet alkohol czy papierosy. Przynosi si─Ö tak┼╝e szaty lub ┼Ťwiece w r├│┼╝nych kolorach. Ka┼╝dy kolor ma swoj─ů symbolik─Ö. Bia┼éy oznacza czysto┼Ť─ç i wdzi─Öczno┼Ť─ç, czerwony ÔÇô mi┼éo┼Ť─ç, z┼éoty ÔÇô pieni─ůdze, sukces i dobrobyt, czarny ÔÇô nieszcz─Ö┼Ťcia sprowadzane na wrog├│w (ma te┼╝ chroni─ç przed czarn─ů magi─ů i czarami), kolor zielony symbolizuje sprawiedliwo┼Ť─ç, ciemno┼╝├│┼éty ÔÇô zdrowie, niebieski ÔÇô m─ůdro┼Ť─ç i powodzenie w edukacji, a br─ůzowa barwa ma s┼éu┼╝y─ç do wywo┼éywania duch├│w. Posta─ç ┼Üwi─Ötej owiana jest mitami i legendami. Kogo┼Ť mia┼éa uzdrowi─ç z nowotworu, kogo┼Ť innego ze ┼Ťlepoty, innym zapewni┼éa pono─ç dobrobyt i bezpiecze┼ästwo. Jest popularnym b├│stwem po┼Ťr├│d biedoty oraz os├│b, kt├│re wykonuj─ů niebezpieczne nocne zawody, mi─Ödzy innymi policjant├│w, prostytutek, taks├│wkarzy, w┼éa┼Ťcicieli bar├│w, ┼╝o┼énierzy oraz oczywi┼Ťcie gangster├│w.
Kult Santa Muerte mocno kojarzy si─Ö z przest─Öpczo┼Ťci─ů. Przez baron├│w narkotykowych uznawana jest za ÔÇ×patronk─Ö handlarzy narkotyk├│wÔÇŁ. M├│wi si─Ö, ┼╝e ma usprawiedliwia─ç porwania, handel ┼Ťrodkami odrzucaj─ůcymi i morderstwa dokonywane przez mafios├│w. Natomiast ─çwiartowanie ofiar, ucinanie im g┼é├│w b─ůd┼║ ich palenie ma by─ç sk┼éadan─ů dla niej ofiar─ů. Zdarzy┼é si─Ö nawet przypadek odnalezienia masowego grobu z cia┼éami pi─Ö─çdziesi─Öciu os├│b, kt├│re mia┼éy na sobie bi┼╝uteri─Ö i tatua┼╝e z wizerunkiem Santa Muerte. Kartele narkotykowe (np. Las Zetas) stawiaj─ů jej o┼étarze, kt├│re niszczone s─ů przez wojskowych. Katolicy twierdz─ů, ┼╝e ┼Üwi─Öta ┼Ümier─ç jest dzie┼éem szatana, Ko┼Ťci├│┼é wielokrotnie krytykowa┼é oddawanie jej czci, twierdz─ůc, ┼╝e jest to blu┼║nierstwo przeciwko religii. Mimo krytyki ze strony w┼éadz i duchowie┼ästwa, w Meksyku, USA i Ameryce ┼Ürodkowej ma ona ju┼╝ kilka milion├│w wyznawc├│w.
┼Üwi─Öta ┼Ümier─ç nie jest jedyn─ů patronk─ů los narcos. Inn─ů r├│wnie wa┼╝n─ů i znacz─ůc─ů postaci─ů jest dla nich Jesus Malverde. W przeciwie┼ästwie do ┼Üwi─Ötej ┼Ümierci, nie wygl─ůda tak strasznie i ponuro. Przypomina normalnego m─Ö┼╝czyzn─Ö: ma w─ůsy, bia┼éy garnitur i czasami kapelusz. W centrum stolicy Sinaloa, w mie┼Ťcie Culiacan, znajduje si─Ö po┼Ťwi─Öcona mu kaplica. Podobno urodzi┼é si─Ö w 1870 roku i w wieku 39 lat zosta┼é zabity. Nie do ko┼äca wiadomo, jak straci┼é ┼╝ycie. Wed┼éug jednych ┼║r├│de┼é mia┼é zosta─ç zdradzony przez przyjaciela i zabity przez niego, inne wersje m├│wi─ů, ┼╝e zosta┼é powieszony b─ůd┼║ zastrzelony przez policj─Ö. Jest uznawany za patrona handlarzy i przemytnik├│w narkotyk├│w. Miejscowi rolnicy dzi─Ökuj─ů mu za obfite zbiory upraw marihuany lub maku, a ÔÇ×narkohandlarzeÔÇŁ za udany przemyt. Mafiosi ozdabiaj─ů jego podobizn─ů bro┼ä albo samochody, a narcocorridos ┼Ťpiewaj─ů o nim ballady. Jedna z nich brzmi tak:
Z r─Ökami pe┼énymi opiumowej gumy pozdrawiam Malverde.
On mi ufa, to jemu sk┼éadam obietnice,
A B├│g si─Ö do tego nie miesza. On nie pomo┼╝e ci w tym fachu.
Wiem, ┼╝e narkotyki s─ů z┼ée, ale to dzi─Öki nim zarabiam pieni─ůdze.
Nie wińcie Sinaloa, wińcie cały Meksyk.
Tutaj biznes kwitnie wsz─Ödzie i na ca┼éym ┼Ťwiecie.
Dzi┼Ť wybieram si─Ö do Culiacan nowym samochodem,
Jad─Ö do ┼Ťwi─ůtyni, tam si─Ö um├│wi┼éem.
Czeka na mnie Malverde, dzi┼Ť s─ů jego urodziny.

Inny katolicyzm
Jesus Malverde (podobnie jak ┼Üwi─Öta ┼Ümier─ç) nie jest oczywi┼Ťcie uznawany za ┼Ťwi─Ötego przez Ko┼Ťci├│┼é katolicki. Mimo to, zar├│wno do ÔÇ×pana z w─ůsamiÔÇŁ, jak i do Santa Muerte modl─ů si─Ö nie tylko kryminali┼Ťci, ale tak┼╝e normalni Meksykanie. Jemu r├│wnie┼╝ przypisuje si─Ö cuda uleczenia ┼Ťmiertelnie chorych. Jest w tym wszystkim pewien paradoks: ÔÇ×NarkoreligiaÔÇŁ i sekty tak mocno zadomowi┼éy si─Ö w┼éa┼Ťnie w Meksyku, kt├│ry uchodzi za kraj niezwykle katolicki. To tutaj na ka┼╝dym kroku mo┼╝na zauwa┼╝y─ç niesamowit─ů gorliwo┼Ť─ç religijn─ů, a kult Matki Boskiej z Gwadelupy jest silny i znacz─ůcy. Obrazki, naklejki z postaciami ┼Ťwi─Ötych i r├│┼╝a┼äce mo┼╝na zauwa┼╝y─ç w taks├│wkach, samochodach, na T-shirtach czy w domach. Jednak katolicyzm w tym azteckim pa┼ästwie, tak samo jak w innych krajach Ameryki ┼üaci┼äskiej, ma swoj─ů specyfik─Ö. Meksykanie od wielu lat fascynowali si─Ö zmar┼éymi, ┼Ťwi─Ötuj─ůc do┼Ť─ç specyficznie z punktu widzenia naszej kultury Dzie┼ä Zmar┼éych (g┼é├│wnym symbolem tego ┼Ťwi─Öta jest czaszka), co mo┼╝e poniek─ůd t┼éumaczy─ç fascynacj─Ö figurk─ů Santa Muerte. Na Karaibach, Dominikanie i Haiti katolicyzm przeplata si─Ö z obrz─Ödami Voodoo. W Brazylii katolicyzm ┼é─ůczy si─Ö z wierzeniami india┼äskimi i afroameryka┼äskimi, a r├│┼╝ne sekty przyci─ůgaj─ů coraz wi─Öksz─ů rzesz─Ö mieszka┼äc├│w Kraju Kawy. Nic dziwnego, ┼╝e kontynent latynoameryka┼äski by┼é dla Watykanu ÔÇ×oczkiem w g┼éowieÔÇŁ. Kiedy┼Ť Stolica Apostolska nazywa┼éa ten region ÔÇ×kontynentem nadzieiÔÇŁ, dzi┼Ť coraz cz─Ö┼Ťciej m├│wi si─Ö, ┼╝e jest to kontynent niepokoju. Jednak┼╝e na razie tylko w Meksyku ÔÇ×religijna sekta” zbiera ┼Ťmiertelne ┼╝niwo o takiej skali.
Zar├│wno Ko┼Ťci├│┼é, jak i rz─ůd uwa┼╝aj─ů, ┼╝e narkotykowy kult nap─Ödza machin─Ö ┼Ťmierci w kraju. Mafiosi s─ůdz─ů, ┼╝e mog─ů dzia┼éa─ç bezkarnie, maj─ůc za sob─ů ÔÇ×boskieÔÇŁ si┼éy. Natomiast narcocorridos czyni─ů z nich bohater├│w, umacniaj─ů mit niezwyci─Ö┼╝onych i dobrodusznych baron├│w narkotykowych, cho─ç z Robin Hoodem maj─ů oni niewiele wsp├│lnego. Pytanie jednak brzmi: czy ÔÇ×narkokultur─ÖÔÇŁ mo┼╝na wini─ç za rozlew krwi w kraju? Kultura narkotykowa jest raczej objawem, a nie przyczyn─ů problemu. To przecie┼╝ nie figurki, filmy czy piosenki zabijaj─ů, lecz naboje. Cho─ç oczywi┼Ťcie promowanie gangsterskich praktyk przez kultur─Ö, nie m├│wi─ůc ju┼╝ o wmieszaniu do tego religii, na pewno nie prowadzi do wyhamowania fali przemocy. Meksyk powinien dokona─ç reform w edukacji, tworzy─ç nowe miejsca pracy i usprawni─ç wymiar sprawiedliwo┼Ťci. By─ç mo┼╝e powinien te┼╝ przemy┼Ťle─ç zmian─Ö polityki narkotykowej (na przyk┼éad cz─Ö┼Ťciow─ů legalizacj─Ö substancji odurzaj─ůcych), aby os┼éabi─ç gangi. Luksus i bogactwo, kt├│rym otaczaj─ů si─Ö baronowie, przykuwa uwag─Ö m┼éodych, zdesperowanych ludzi, cz─Östo pozbawionych perspektyw, kt├│rzy szukaj─ů szcz─Ö┼Ťcia w ÔÇ×narkohandluÔÇŁ. M┼éodzi nie mog─ů dalej widzie─ç w kartelach jedynej perspektywy rozwoju ÔÇô czas wskaza─ç im inne drogi.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie - w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej Polityka prywatno┼Ťci zamknij ├Ś