fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Ochrona zdrowia pod rz─ůdami PiS-u. Druga fala prywatyzacji i jej skutki

Ponad 2,6 miliona ÔÇô tylu Polak├│w by┼éo w 2018 roku obj─Ötych dodatkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. To historyczny rekord i a┼╝ 23-procentowy wzrost w por├│wnaniu do roku poprzedniego
Ochrona zdrowia pod rz─ůdami PiS-u. Druga fala prywatyzacji i jej skutki

ÔÇ×Spi─ÖcieÔÇŁ to projekt wsp├│┼épracy mi─Ödzyredakcyjnej pi─Öciu ┼Ťrodowisk, kt├│re dzieli bardzo wiele, ale ┼é─ůczy gotowo┼Ť─ç do podj─Öcia niecodziennej rozmowy. Klub Jagiello┼äski, Kontakt, Krytyka Polityczna, Kultura Liberalna i┬áNowa Konfederacja co kilka tygodni wybieraj─ů nowy temat do dyskusji a┬ápi─Ö─ç powsta┼éych w┬ájej ramach tekst├│w publikujemy naraz na wszystkich pi─Öciu portalach.
***
Prywatne nie publiczne
Ponad 2,6 miliona ÔÇô tylu Polak├│w by┼éo w 2018 roku obj─Ötych dodatkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. To historyczny rekord i a┼╝ 23-procentowy wzrost w por├│wnaniu do roku poprzedniego ÔÇô informuje raport Polskiej Izby Ubezpiecze┼ä. Co za tym idzie, ro┼Ťnie tak┼╝e ┼é─ůczna kwota wydawana na ubezpieczenia prywatne ÔÇô z 678,9 miliona z┼éotych w roku 2017 do ponad 820 milion├│w rok p├│┼║niej.
Nie s─ů to jedyne dane potwierdzaj─ůce kierunek zmian. W raporcie Centrum Badania Opinii Spo┼éecznej z roku 2018 czytamy, ┼╝e ÔÇ×od roku 2014 sukcesywnie przybywa os├│b obj─Ötych dodatkowym, dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym. W ci─ůgu ostatnich dw├│ch lat ich odsetek zwi─Ökszy┼é si─Ö o 5 punkt├│w procentowych (z 23 do 28 proc.)ÔÇŁ.
Mo┼╝na powiedzie─ç, ┼╝e to wci─ů┼╝ niewiele, ale co bardzo istotne, ÔÇ×posiadaczami dodatkowego ubezpieczenia zdrowotnego stosunkowo najcz─Ö┼Ťciej s─ů osoby w wieku 25ÔÇô44 lata, badani legitymuj─ůcy si─Ö dyplomem wy┼╝szej uczelni (46 procent), osoby dobrze oceniaj─ůce w┼éasn─ů sytuacj─Ö materialn─ů, w tym przede wszystkim deklaruj─ůce dochody per capita 2500 z┼é i wi─Öcej (43 proc.)ÔÇŁ. Nie b─Ödzie zaskoczeniem, je┼Ťli dodamy, ┼╝e najmniej obywateli dodatkowo ubezpieczonych, a zatem najcz─Ö┼Ťciej korzystaj─ůcych z publicznej s┼éu┼╝by zdrowia, znajdziemy w┼Ťr├│d ludzi starszych (powy┼╝ej 65. roku ┼╝ycia), ubogich, najgorzej wykszta┼éconych, a tak┼╝e w┼Ťr├│d emeryt├│w i rencist├│w.
Oczywi┼Ťcie nie jest tak, ┼╝e spo┼Ťr├│d tych 28 procent Polak├│w korzystaj─ůcych z ubezpieczenia prywatnego wszyscy ┼Ťwiadomie ÔÇô wa┼╝─ůc koszty i korzy┼Ťci ÔÇô podj─Öli decyzj─Ö o przej┼Ťciu do systemu prywatnego. Niekiedy ten proces ma charakterÔÇŽ automatyczny. Przy spadaj─ůcym poziomie bezrobocia i rosn─ůcej konkurencji o pracownika wielu ÔÇô zw┼éaszcza najwi─Ökszych ÔÇô pracodawc├│w kusi nowych pracownik├│w coraz bardziej rozbudowanymi pakietami korzy┼Ťci. Jednym z ich element├│w jest w┼éa┼Ťnie dodatkowe ubezpieczenie. I tak, cz┼éowiek decyduj─ůc si─Ö na zatrudnienie w danej firmie, automatycznie staje si─Ö cz─Ö┼Ťci─ů systemu prywatnej opieki zdrowotnej. Dopiero rozszerzenie owego ubezpieczenia na innych cz┼éonk├│w rodziny jest kwesti─ů indywidualnej decyzji zainteresowanej osoby.
Wbrew pozorom jednak, wi─Ökszo┼Ť─ç z tych, kt├│rzy korzystaj─ů z dodatkowego ubezpieczenia, swoje sk┼éadki op┼éaca bez pomocy pracodawcy. Jak podaje CBOS, z 28 procent Polak├│w, kt├│rzy takie ubezpieczenie maj─ů, a┼╝ 18 procent ÔÇ×op┼éaca je samodzielnie, z domowego bud┼╝etu, a co dziesi─ůtemu (10 procent) w ca┼éo┼Ťci lub cz─Ö┼Ťciowo finansuje je pracodawcaÔÇŁ.

Trzecia fala samorz─ůdno┼Ťci zamiast drugiej fali prywatyzacji


Prywatne lepsze ni┼╝ publiczne?
Powy┼╝sza informacja nie zmienia jednak zasadniczego faktu: ci Polacy, na kt├│rych z konieczno┼Ťci opiera si─Ö system publicznej ochrony zdrowia ÔÇô a zatem m┼éodsi, przeci─Ötnie zdrowsi i lepiej zarabiaj─ůcy ÔÇô coraz cz─Ö┼Ťciej z owego systemu uciekaj─ů. Dlaczego?
Dla ka┼╝dego, kto nad Wis┼é─ů mia┼é chocia┼╝by szcz─ůtkowy kontakt z publiczn─ů s┼éu┼╝b─ů zdrowia, odpowied┼║ nie b─Ödzie zaskakuj─ůca. Najcz─Ö┼Ťciej wymienian─ů przyczyn─ů wykupienia dodatkowego pakietu ubezpieczeniowego jest kr├│tszy czas oczekiwania na wizyt─Ö. Kiedy CBOS poprosi┼é o wskazanie maksymalnie trzech powod├│w, dla kt├│rych Polacy chc─ů wyda─ç dodatkowe pieni─ůdze na ubezpieczenie, a┼╝ 74 procent badanych wskaza┼éo w┼éa┼Ťnie bli┼╝sze terminy. Druga na li┼Ťcie najpopularniejszych odpowiedzi ÔÇô lepsi lekarze i osoby wykonuj─ůce badania ÔÇô otrzyma┼éa jedynie 22 procent wskaza┼ä. Inne, jak na przyk┼éad: ÔÇ×milsza obs┼éuga na miejscuÔÇŁ, ÔÇ×lepszy sprz─ÖtÔÇŁ czy ÔÇ×czystsze gabinetyÔÇŁ, mia┼éy znaczenie jedynie dla mniej wi─Öcej co dziesi─ůtego badanego. Z danych pokazanych przez CBOS wynika, ┼╝e wielu Polak├│w gotowych jest p┼éaci─ç wi─Öcej tylko po to, ┼╝eby kr├│cej czeka─ç.
I trudno si─Ö dziwi─ç ÔÇô czas oczekiwania na wizyt─Ö u tak zwanego specjalisty od pewnego czasu stale ro┼Ťnie. Z bada┼ä fundacji Watch Health Care wynika, ┼╝e ÔÇ×┼Ťredni czasu oczekiwania na gwarantowane ┼Ťwiadczenia zdrowotne w PolsceÔÇŁ wynosi┼é 3,8 miesi─ůca, czyli oko┼éo 16 tygodni. To a┼╝ o 24 dni wi─Öcej ni┼╝ na pocz─ůtku roku 2017!
Ten stan rzeczy wida─ç tak┼╝e w opiniach pacjent├│w. Cho─ç (inne ni┼╝ wcze┼Ťniej przywo┼éywane) badania CBOS-u z roku 2018 pokazuj─ů delikatny wzrost liczby ankietowanych zadowolonych z publicznej opieki zdrowotnej, to wci─ů┼╝ a┼╝ 66 procent twierdzi, ┼╝e zadowolone nie jest. Dla por├│wnania, w Wielkiej Brytanii w 2017 roku wyniki wygl─ůda┼éy niemal dok┼éadnie odwrotnie ÔÇô blisko 60 procent respondent├│w by┼éo zadowolonych z publicznej s┼éu┼╝by zdrowia, a liczba niezadowolonych si─Öga 30 procent. Dodajmy, ┼╝e to wynikÔÇŽ najgorszy od dekady!
Zasadnicza bol─ůczka publicznej ochrony zdrowia ujawnia si─Ö jednak, gdy zapyta─ç Polak├│w o dost─Öp do specjalist├│w. W tym wypadku odsetek niezadowolonych jest jeszcze wy┼╝szy i przekracza 80 procent! Co ciekawe, gdy badani mieli odpowiedzie─ç na pytanie o kompetencje lekarzy w publicznych plac├│wkach, zadowolenie zadeklarowa┼éo a┼╝ siedmiu na dziesi─Öciu pytanych. To kolejny, cho─ç po┼Ťredni dow├│d na to, ┼╝e to nie jako┼Ť─ç us┼éug, czysto┼Ť─ç plac├│wek czy kompetencje personelu sk┼éaniaj─ů ludzi do ewentualnej ucieczki do prywatnych gabinet├│w, ale w┼éa┼Ťnie czas oczekiwania. Wielu Polak├│w gotowych jest wygospodarowa─ç dodatkowe pieni─ůdze, by ten czas skr├│ci─ç.

Pieni─ůdze to nie wszystko


Co zrobi─ç?
Tymczasem polityka spo┼éeczna rz─ůdu zdaje si─Ö tych zjawisk w og├│le nie dostrzega─ç. Nastawiona na indywidualne transfery got├│wkowe ÔÇô takie jak program Rodzina 500 Plus, trzynasta emerytura czy tak zwane ÔÇ×pi├│rnikoweÔÇŁ (300 z┼éotych wyprawki dla ka┼╝dego ucznia raz w roku) ÔÇô poch┼éaniaj─ů dziesi─ůtki miliard├│w z┼éotych rocznie. Co gorsza, wbrew retoryce rz─ůdu, wydatki te nie s─ů pokrywane w pe┼éni z nowych ┼║r├│de┼é dochod├│w ÔÇô jak lepsza ┼Ťci─ůgalno┼Ť─ç podatk├│w ÔÇô czy dzi─Öki dobrej koniunkturze gospodarczej. Wiele wskazuje na to, ┼╝e negatywnym skutkiem tych obci─ů┼╝e┼ä bud┼╝etowych jest pogorszenie jako┼Ťci us┼éug publicznych, z publiczn─ů ochron─ů zdrowia na czele.
Polska od dawna wydaje na ochron─Ö zdrowia mniej ni┼╝ pa┼ästwa, z kt├│rymi zwykle lubimy si─Ö por├│wnywa─ç. Jak m├│wi┼é w rozmowie dla ÔÇ×Kultury LiberalnejÔÇŁ wyk┼éadowca i prorektor do spraw umi─Ödzynarodowienia, promocji i rozwoju Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, profesor Krzysztof J. Filipiak, ÔÇ×wed┼éug danych dla europejskich kraj├│w nale┼╝─ůcych do OECD wydatki bie┼╝─ůce na ochron─Ö zdrowia by┼éy w Polsce drugie od ko┼äca w Europie i wynosi┼éy 1955 dolar├│w na osob─Ö. W Niemczech, Szwajcarii, Holandii, Francji to odpowiednio: 5700, 8000, 5400, 4900. Ale wi─Öcej wydaj─ů te┼╝ W─Ögry, Czechy, S┼éowacja, Litwa czy Estonia ÔÇô kraje, kt├│re historycznie startowa┼éy po okresie komunizmu z tych samych warunk├│w systemowych w ochronie zdrowiaÔÇŁ.
A to nie koniec problem├│w. Doliczmy do tego jeszcze wyj─ůtkowo nisk─ů liczb─Ö lekarzy ÔÇô 2,3 lekarza na 1000 mieszka┼äc├│w, najmniej w Unii Europejskiej i to mimo ┼╝e w Polsce masowo korzysta si─Ö z pracy lekarzy emeryt├│w, bez kt├│rych ten wynik by┼éby jeszcze gorszy ÔÇô oraz niskie p┼éace, kt├│re sk┼éaniaj─ů m┼éodych lekarzy do emigracji.
W tej sytuacji publiczny system ochrony zdrowia potrzebuje natychmiast wi─Ökszych pieni─Ödzy, na co jednak si─Ö nie zanosi. Obiecane przez rz─ůd stopniowe zwi─Ökszenie nak┼éad├│w do 6 procent PKB w roku 2024 nie jest realizowane, bo ÔÇô jak alarmuje ┼Ťrodowisko lekarskie ÔÇô za podstaw─Ö do wylicze┼ä przyjmuje si─Ö PKB nie z bie┼╝─ůcego roku, ale sprzed dw├│ch lat! To oznacza, ┼╝e w 2019 roku nak┼éady na ochron─Ö zdrowia zamiast rosn─ů─ç, mog─ů okaza─ç si─Ö ni┼╝sze o ponad 7 miliard├│w z┼éotych. Skutkiem b─Ödzie utrzymanie, a nawet pogorszenie dotychczasowego stanu rzeczy ÔÇô mo┼╝na wi─Öc ┼Ťmia┼éo zak┼éada─ç, ┼╝e w najbli┼╝szych latach kolejni Polacy b─Öd─ů decydowali si─Ö na dodatkowe, prywatne ubezpieczenie zdrowotne. Niewykluczone te┼╝, ┼╝e pieni─ůdze na ten cel wygospodaruj─ů z otrzymywanych od pa┼ästwa transfer├│w got├│wkowych, cho─çby w ramach programu Rodzina 500 Plus.
Tak oto ┼Ťrodki uzyskane przez rz─ůd z naszych podatk├│w wr├│c─ů do obywateli tylko po to, by nast─Öpnie zosta─ç przelane do podmiot├│w prywatnych jako op┼éata za us┼éugi, kt├│re w teorii powinno zapewni─ç pa┼ästwo. To jeden z kilku przejaw├│w zjawiska, kt├│re nazywam ÔÇ×drug─ů fal─ů prywatyzacjiÔÇŁ. W odr├│┼╝nieniu od pierwszej, z pocz─ůtku lat 90., nie dotyczy ona wielkich pa┼ästwowych przedsi─Öbiorstw, ale us┼éug, dotychczas ┼Ťwiadczonych w┼éa┼Ťnie przez pa┼ästwo.

System ochrony zdrowia, czyli polityczny granat bez zawleczki


Polityka indywidualnych transfer├│w got├│wkowych, masowo stosowana przez obecny rz─ůd, to jedna z g┼é├│wnych si┼é nap─Ödowych tego zjawiska. Niestety, wci─ů┼╝ wi─Ökszo┼Ť─ç z nas nie dostrzega lub nie chce dostrzec zwi─ůzku mi─Ödzy jednym a drugim. Dobrze ten stan rzeczy uj─Ö┼éa w wywiadzie dla tygodnika ÔÇ×PolitykaÔÇŁ profesor Irena E. Kotowska, z Instytutu Statystyki i Demografii SGH:
ÔÇ×Polityka spo┼éeczna nie polega na rozdawnictwie pieni─Ödzy, ale na inwestowaniu w us┼éugi publiczne. Mo┼╝e wreszcie, jako obywatele, powi─ů┼╝emy fakt, ┼╝e kto┼Ť chory na raka nie ma dost─Öpu do nowoczesnej terapii, ┼╝e czekamy na wizyt─Ö u specjalisty w ramach NFZ b─ůd┼║ musimy za ni─ů p┼éaci─ç, je┼Ťli chcemy przyspieszy─ç termin, z tym, ┼╝e rz─ůd daje jednorazowo emerytowi 888 z┼éotych czy 500 z┼éotych na ka┼╝de dziecko bez wzgl─Ödu na dochody rodzinyÔÇŁ.
Nie wiem, czy uda si─Ö nam jako spo┼éecze┼ästwu w ko┼äcu te fakty powi─ůza─ç, ale je┼Ťli polityka rz─ůdu si─Ö nie zmieni, to, jak zwraca uwag─Ö Kotowska, ÔÇ×dwa bardzo wa┼╝ne sektory: edukacja i s┼éu┼╝ba zdrowia, b─Öd─ů coraz bardziej zaniedbane, bo brakuje na nie ┼Ťrodk├│wÔÇŁ.
Jak zareaguj─ů ludzie? Ci bogatsi uciekn─ů do prywatnych us┼éugodawc├│w. Ci biedniejsiÔÇŽ r├│wnie┼╝ uciekn─ů do prywatnych us┼éugodawc├│w, ale si┼é─ů rzeczy w mniejszym stopniu i z powa┼╝niejszymi konsekwencjami dla domowych bud┼╝et├│w. Co gorsza, jako┼Ť─ç us┼éug, kt├│r─ů otrzymaj─ů za dodatkowe ubezpieczenie, tak┼╝e b─Ödzie spada─ç. Ogromna poda┼╝ ju┼╝ sprawia, ┼╝e system prywatny nie radzi sobie z obs┼éug─ů pacjent├│w i ÔÇô jak pisa┼é ÔÇ×Dziennik. Gazeta PrawnaÔÇŁ ÔÇô staje si─Ö karykatur─ů samego siebie. I nic dziwnego, opiera si─Ö przecie┼╝ na tych samych lekarzach, kt├│rych w Polsce tak dramatycznie brakuje. W tej sytuacji ÔÇô rosn─ůcego popytu na us┼éugi i niskiej poda┼╝y lekarzy ÔÇô koszty prywatnych ubezpiecze┼ä zdrowotnych mog─ů p├│j┼Ť─ç tylko w jedn─ů stron─Ö: w g├│r─Ö.

Jako┼Ť─ç, dost─Öpno┼Ť─ç i ewaluacja ÔÇô to droga do lepszej ochrony zdrowia


Ministerstwo nie reaguje?
Kiedy o zjawisko prywatyzacji s┼éu┼╝by zdrowia zapyta┼éem jednego z wiceministr├│w zdrowia, us┼éysza┼éem, ┼╝e resort patrzy na rosn─ůc─ů liczb─Ö prywatnie ubezpieczonych ÔÇ×neutralnieÔÇŁ, bo ÔÇ×z naszego punktu widzenia, je┼Ťli kto┼Ť chce sobie tak─ů, dodatkow─ů us┼éug─Ö wykupi─ç, to jest jego decyzjaÔÇŁ.
Tak niestety nie jest ÔÇô indywidualne decyzje, je┼Ťli s─ů podejmowane masowo, maj─ů powa┼╝ne konsekwencje spo┼éeczne. Jak czytamy w podsumowaniu cytowanych ju┼╝ bada┼ä CBOS-u: ÔÇ×W Polsce obserwujemy de facto post─Öpuj─ůc─ů prywatyzacj─Ö s┼éu┼╝by zdrowia. I to nie dlatego, ┼╝e publiczne zak┼éady lecznicze s─ů prywatyzowane (ten proces w ostatnim okresie zosta┼é mocno przyhamowany), ale dlatego, ┼╝e pacjenci, je┼Ťli chc─ů by─ç skutecznie leczeni, zmuszeni s─ů sami lub z pomoc─ů pracodawcy op┼éaca─ç us┼éugi medyczneÔÇŁ.
Jak w takich warunkach rz─ůd Zjednoczonej Prawicy chce budowa─ç ÔÇ×Polsk─Ö solidarn─ůÔÇŁ, skoro solidarno┼Ť─ç z definicji wymaga udzia┼éu i s┼éabszych, i silniejszych? Jak chce prowadzi─ç dyskusj─Ö o zwi─Ökszeniu sk┼éadek na ubezpieczenie zdrowotne? Wielu z tych ubezpieczonych prywatnie nie zgodzi si─Ö na ┼╝adne podwy┼╝ki, bo niby dlaczego maj─ů dop┼éaca─ç do systemu, kt├│ry i tak nie wype┼énia stoj─ůcych za nim obietnic?
Je┼Ťli odp┼éyw Polak├│w do prywatnej s┼éu┼╝by zdrowia b─Ödzie trwa┼é nadal, kwesti─ů czasu jest pojawienie si─Ö w dyskusji publicznej pytania, po co w og├│le nam tak wysokie sk┼éadki na system publiczny? Tymczasem w┼éa┼Ťnie zwi─Ökszenia nak┼éad├│w ochrona zdrowia potrzebuje przede wszystkim. I widzimy, ┼╝e Polacy s─ů gotowi zap┼éaci─ç na ten cel wi─Öcej. Musz─ů jednak wierzy─ç, ┼╝e wy┼╝sze op┼éaty prze┼éo┼╝─ů si─Ö na lepsz─ů jako┼Ť─ç us┼éug. Ta wiara wymaga z kolei zaufania do pa┼ästwa, a to w Polsce od dawna towar skrajnie deficytowy.
W tej sytuacji jedynym sensownym rozwi─ůzaniem jest podniesienie nak┼éad├│w na s┼éu┼╝b─Ö zdrowia kosztem innych wydatk├│w bud┼╝etowych, nawet ÔÇô tak atrakcyjnych z punktu widzenia polityk├│w pr├│buj─ůcych kusi─ç wyborc├│w ÔÇô indywidualnych transfer├│w got├│wkowych.

***

Inicjatywa wspierana jest przez Fundusz Obywatelski zarz─ůdzany przez Fundacj─Ö dla Polski.

fundusz

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy ┼Ťrodowisko zaanga┼╝owane w walk─Ö z podzia┼éami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi─Öki Waszemu wsparciu!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś