fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Obfito艣膰 alkoholu, niedostatek wra偶liwo艣ci

Ociekaj膮ce etanolem stacje benzynowe, billboardy oraz konta instagramowe gwiazd mog膮 by膰 rozumiane jako znak, 偶e kierujemy si臋 skrajnym indywidualizmem i niew艂a艣ciwe rozumiemy wolno艣膰.
Obfito艣膰 alkoholu, niedostatek wra偶liwo艣ci
ilustr.: Zuzia Wojda

O tym, jak bardzo trudne bywa 偶ycie w kraju, w kt贸rym alkohol jest dost臋pny na ka偶dym kroku, wiedz膮 mi臋dzy innymi osoby, kt贸re walcz膮 o swoj膮 trze藕wo艣膰, oraz te, kt贸re maj膮 wyj膮tkowo bolesne do艣wiadczenia z nim zwi膮zane. Helena, kt贸ra jest trze藕w膮 alkoholiczk膮, o swoich do艣wiadczeniach opowiada szczerze i obrazowo: 鈥濭艂upim mitem, kt贸ry chcia艂abym obali膰, jest to, 偶e ci臋偶arne odrzuca od alkoholu. Absolutnie tak nie jest 鈥 przynajmniej w moim przypadku. Pochodz臋 z rodziny alkoholowej 鈥 moja matka i ojciec pili, pi艂a moja babcia i podobno jej rodze艅stwo. Sama zacz臋艂am pi膰 pozornie pod kontrol膮, na studiach, kiedy pili wszyscy. Na pocz膮tku piwo i wino by艂y dodatkami do imprez, p贸藕niej, kiedy rozsta艂am si臋 z ch艂opakiem, zacz臋艂am zapija膰 smutki. Na obronie pracy magisterskiej by艂am na kacu, ka偶dego wieczora musia艂am co艣 艂ykn膮膰. Wmawia艂am sobie dwie rzeczy: 偶e pij臋 whisky, a nie jabole, wi臋c nie jestem alkoholiczk膮, oraz 偶e mog臋 w ka偶dej chwili przesta膰, bo na rozmowy o prac臋 chodzi艂am trze藕wa. Ulega艂am z艂udzeniu, 偶e alkohol to wr臋cz element stylu 偶ycia m艂odych, fajnych ludzi, kt贸rzy umiej膮 si臋 bawi膰. Otrze藕wienie przysz艂o wtedy, gdy kilka razy z rz臋du odm贸wi艂am kuzynce opieki nad jej dzieckiem, bo ci膮gle by艂am pod wp艂ywem. Zacz臋艂a si臋 moja walka o trze藕wo艣膰 鈥 terapia i indywidualna zmiana stylu 偶ycia.

I wtedy u艣wiadomi艂am sobie, jak trudno jest w Polsce nie pi膰. Wesela to libacje, imprezy integracyjne to piwkowanie, nawet na randkach w Polsce si臋 pije. Kiedy pozna艂am mojego obecnego m臋偶a, ca艂kiem nie藕le radzi艂am sobie ju偶 z pokusami w codziennym 偶yciu, ale kiedy mia艂am kryzys emocjonalny, ci膮gn臋艂o mnie do alkoholu. Gdy zasz艂am w ci膮偶臋, relacja mi臋dzy mn膮 a m臋偶em zacz臋艂a si臋 psu膰, mo偶e z powodu l臋ku przed rodzicielstwem. I czu艂am wtedy wr臋cz fizyczny b贸l, 偶e nie mog臋 si臋 napi膰. Mia艂am my艣li w stylu: 芦jako艣 kiedy艣 kobiety w ci膮偶y pi艂y i nikt ich FAS-em nie straszy艂禄. Mia艂am wszystkiego do艣膰, czu艂am, 偶e m膮偶 mnie nie rozumie i nie docenia. Na zakupach w dyskoncie patrzy艂am na pod艣wietlone p贸艂ki z whisky i gryz艂am palce. Chcia艂am by膰 trze藕wa i jednocze艣nie zupe艂nie nie widzia艂am w tym sensu. B艂yszcz膮ce butelki wr臋cz krzycza艂y do mnie, 偶e przecie偶 to, co w nich jest, nie mo偶e by膰 takie z艂e. Wygra艂am, nie kupi艂am i do teraz nie pij臋 鈥 ale wiem, 偶e nie ka偶demu by si臋 to uda艂o. To straszne, co my, trze藕wiej膮cy alkoholicy w kryzysie, przechodzimy nawet podczas zakup贸w鈥.

鈥濿 Polsce 艂atwiej o w贸dk臋 w 艣rodku nocy ni偶 o psychologa鈥

Ewelina, wychowana w rodzinie alkoholowej, nieustann膮 ekspozycj臋 na alkohol opisuje jako niezwykle trudne i budz膮ce l臋k do艣wiadczenie:

鈥濵am traum臋 przez alkohol. M贸j ojciec i wujek zgin臋li w wypadku po alkoholu. Pili ca艂e 偶ycie i po alkoholu byli agresywni, moja mama i ja by艂y艣my bite i poniewierane przez ojca, tak jak kuzynki przez wuja, czyli ich tat臋. Po 艣mierci taty musia艂am razem z mam膮 sp艂aca膰 jego d艂ugi i opiekowa膰 si臋 m艂odsz膮 siostr膮, kt贸ra jest osob膮 z niepe艂nosprawno艣ci膮. Nie ci膮gn臋艂o mnie do kieliszka, ale za to zakocha艂am si臋 w ch艂opaku, kt贸ry mia艂 problem z piciem. Po alko stawa艂 si臋 agresywny, wdawa艂 si臋 w b贸jki, kilka razy zwyzywa艂 mnie, a nawet uderzy艂. Twierdzi艂 za jednym ze swoich ulubionych bohater贸w filmowych, 偶e 芦艣wiat za trze藕wo jest nie do zniesienia禄, bez alkoholu nie wyobra偶a艂 sobie zabawy ani rozm贸w z kolegami. Przyszed艂 taki moment, 偶e kiedy czu艂am od niego zapach alkoholu, to wpada艂am w odr臋twienie, bo wiedzia艂am, 偶e b臋d膮 awantury. Ba艂am si臋 go. Rozstali艣my si臋, bo zacz臋艂am mie膰 napady paniki 鈥損owiedzia艂, 偶e jestem histeryczk膮, i mnie zostawi艂. Mam ogromny uraz od tamtej pory. Boj臋 si臋 pijanych ludzi, imprez z alkoholem, nawet widok du偶ej ilo艣ci alkoholu w jednym miejscu mnie przera偶a. Nie wiem, kiedy ostatnio dobrze bawi艂am si臋 na du偶ej imprezie 鈥 gdy wiem, 偶e 芦b臋dzie pite禄, ca艂a si臋 napinam, robi mi si臋 duszno i niedobrze. Licz臋, ile kto wypi艂, i pr贸buj臋 oszacowa膰, w jakim b臋dzie potem stanie. Niedawno by艂am na pierwszej wizycie u psychiatry, wkr贸tce mam te偶 zacz膮膰 terapi臋, to znaczy za kilka miesi臋cy, jak b臋dzie termin. Ale to, 偶e alkohol jest po prostu wsz臋dzie, to nie jest co艣, co pomaga mi wr贸ci膰 do normalno艣ci. W Polsce 艂atwiej o w贸dk臋 w 艣rodku nocy ni偶 o psychologa鈥.

Wszyscy Polacy to jedna rodzina alkoholowa

Spr贸bujmy w tym miejscu nakre艣li膰 alkoholowy pejza偶 Polski. Powszechno艣膰 spo偶ywania alkoholu sprawia, 偶e alkoholizm oraz picie ryzykowne stanowi w Polsce powa偶ny problem spo艂eczny. Wed艂ug statystyk opracowanych przez Pa艅stwow膮 Agencj臋 Rozwi膮zywania Problem贸w Alkoholowych (PARPA) w tej chwili w Polsce uzale偶nionych od alkoholu, czyli spe艂niaj膮cych kryteria takie jak picie pomimo szk贸d, koncentracja dzia艂a艅 na piciu, utrata kontroli oraz wzrost tolerancji, jest a偶 mi臋dzy 700 a 900 tysi臋cy os贸b. Ponadto nawet dwa miliony Polak贸w pij膮 alkohol w nadmiarze, przez co powa偶nie szkodz膮 swojemu zdrowiu, a niekiedy balansuj膮 na granicy uzale偶nienia. Konsekwencje uzale偶nienia z perspektywy zdrowia jednostki s膮 do艣膰 znane: marsko艣膰 w膮troby, nowotwory, zaburzenia psychiczne i wiele innych. Alkohol sprzyja r贸wnie偶 podejmowaniu zachowa艅 autodestrukcyjnych, takich jak samouszkodzenia czy pr贸by samob贸jcze. Spo偶ywanie alkoholu jest r贸wnie偶 szczeg贸lnie szkodliwe wtedy, gdy 艂膮czy si臋 go z lekami albo gdy si臋gaj膮 po niego osoby chore na niekt贸re choroby przewlek艂e (na przyk艂ad cukrzyc臋).

Jednak osoba, kt贸ra spo偶ywa alkohol w nadmiarze albo w niew艂a艣ciwych okoliczno艣ciach, szkodzi nie tylko sobie. Uzale偶nienie od alkoholu to problem, kt贸ry cz臋sto wp艂ywa na ca艂膮 rodzin臋 鈥 zw艂aszcza je艣li osoba uzale偶nion膮 jest rodzic. Dzieci wychowywane w rodzinach alkoholowych cz臋sto cierpi膮 z powodu trudno艣ci natury psychicznej, takich jak l臋ki, nieumiej臋tno艣膰 m贸wienia o swoich emocjach, choroby psychosomatyczne czy branie na siebie nadmiernej odpowiedzialno艣ci. Co wi臋cej, dzieci z rodzin alkoholowych same cz臋艣ciej wpadaj膮 w uzale偶nienie lub wi膮偶膮 si臋 z uzale偶nionymi osobami ni偶 osoby wychowane w 鈥瀟rze藕wych鈥 domach. Przyczyn膮 takich zaburze艅 jest 偶ycie w nieustannym napi臋ciu oraz rozpaczliwe zabieganie o to, by rodzic czy opiekun zacz膮艂 nale偶ycie wype艂nia膰 swoj膮 rol臋. Osoby wychowane w takich rodzinach cz臋sto okre艣lane s膮 mianem doros艂ych dzieci alkoholik贸w (DDA), poniewa偶 mierz膮 si臋 nierzadko w powa偶nymi trudno艣ciami nawet wiele lat po osi膮gni臋ciu pe艂noletno艣ci i wyprowadzce z domu. Opowie艣ci o dzieci艅stwie i p贸藕niejszym 偶yciu os贸b dorastaj膮cych w rodzinach alkoholowych zebrane w formie wywiad贸w mo偶na przeczyta膰 chocia偶by w przejmuj膮cej ksi膮偶ce 鈥濪om w butelce鈥 Agnieszki Jucewicz i Magdaleny Kici艅skiej. Jeszcze innym sposobem, w jaki alkohol niszczy polskie rodziny, jest spo偶ywanie etanolu przez ci臋偶arne, kt贸re mo偶e prowadzi膰 do wyst膮pienia u dziecka alkoholowego zespo艂u p艂odowego (FAS), kt贸ry przejawia si臋 u dzieci zaburzeniami fizycznymi i psychicznymi.

Abstynent mo偶e by膰 ofiar膮 alkoholu

Polska znajduje si臋 wysoko w niechlubnym rankingu dotycz膮cym wypadk贸w spowodowanych przez pijanych kierowc贸w 鈥 w 2021 roku liczba wypadk贸w z udzia艂em pijanych uczestnik贸w ruchu drogowego wynios艂a 2488. O tym, jak powa偶ny jest to problem, 艣wiadczy r贸wnie偶 fakt, 偶e za kierownic臋 鈥瀙od wp艂ywem鈥 wsiadaj膮 nie tylko niedo艣wiadczeni m艂odzi ludzie, ale tak偶e osoby uprzywilejowane i rozpoznawalne, jak na przyk艂ad Beata Kozidrak czy w ostatnim czasie Jerzy Stuhr. Badania wskazuj膮 r贸wnie偶, 偶e a偶 co pi膮ta osoba, kt贸ra u偶ywa alkoholu w spos贸b ryzykowny, w kt贸rym艣 momencie wsiada pod jego wp艂ywem do pojazdu jako kierowca.

Szkodliwe dzia艂anie alkoholu przyczynia si臋 tak偶e do wypadk贸w w miejscach pracy 鈥 w kt贸rych czasami obra偶enia odnosz膮 osoby trze藕we, ale wsp贸艂pracuj膮ce z kim艣 鈥瀙o spo偶yciu鈥 鈥 oraz podejmowania ryzykownych zachowa艅 seksualnych, a tak偶e zwi臋kszania ilo艣ci zachowa艅 agresywnych czy przemocowych. Samo spo偶ycie alkoholu nie sprawia, 偶e kto艣, kto posiada 艂agodne usposobienie i potrafi w dojrza艂y spos贸b regulowa膰 swoje emocje, nagle zamienia si臋 w domowego tyrana. Jednak etanol, tak samo jak niekt贸re inne substancje psychoaktywne, mo偶e wyzwala膰 tendencje do impulsywnych i zagra偶aj膮cych innym zachowa艅.

Nie jest zatem prawd膮 twierdzenie, 偶e je艣li kto艣 pije, to jest to wy艂膮cznie 鈥瀓ego sprawa鈥 鈥 ka偶dy z nas, nawet zadeklarowany abstynent, mo偶e pa艣膰 ofiar膮 pijanego kierowcy lub zosta膰 napadni臋ty przez kogo艣, czyja agresja zosta艂a 鈥瀉ktywowana鈥 przez napoje wyskokowe. Poza kwestiami 偶ycia i zdrowia (kt贸re z mojego punktu widzenia s膮 tutaj najistotniejsze), na nadmiernym u偶ywaniu alkoholu cierpi tak偶e polska gospodarka 鈥 osoba b臋d膮ca pod wp艂ywem albo na tak zwanym kacu nie jest w stanie wykonywa膰 odpowiednio swojej pracy, a choroby i urazy wywo艂ane spo偶ywaniem alkoholu obci膮偶aj膮 system ochrony zdrowia. Jak podaje PARPA oraz WHO, koszty spo艂eczne i ekonomiczne, jakie z powodu uzale偶nienia od alkoholu ponosi pa艅stwowy bud偶et, mog膮 wynosi膰 nawet od 1,3 procent do 3 procent PKB. Ekonomiczne koszty nadmiernego spo偶ycia alkoholu w naszym kraju mog膮 wynosi膰 nawet 45 miliard贸w z艂otych ka偶dego roku.

Wzi膮wszy pod uwag臋 ogromn膮 liczb臋 os贸b uzale偶nionych i pij膮cych ryzykownie, a tak偶e tragiczne spo艂eczne skutki spo偶ywania alkoholu w Polsce, mo偶na powiedzie膰, 偶e my, Polacy, rzeczywi艣cie stanowimy jedn膮 rodzin臋. Problem polega na tym, 偶e jest to rodzina alkoholowa, posiadaj膮ca rozbudowan膮 alkoholow膮 mitologi臋: 偶e prawdziwi m臋偶czy藕ni musz膮 si臋 czasem napi膰, 偶e lampka wina w ci膮偶y nikomu nie zaszkodzi艂a, a wesele bez w贸dki to nie wesele. Wszyscy ponosimy skutki nadmiernego spo偶ywania napoj贸w alkoholowych, ale wci膮偶 nie chcemy b膮d藕 nie umiemy dostrzec, 偶e tylko trze藕wo艣膰 jest w stanie nas przed nimi uchroni膰.

Dost臋pno艣膰 sprzyja piciu

Liberalne opowie艣ci zawieraj膮 przekaz, jakoby w kwestii alkoholu to popyt kreowa艂 poda偶. W tej narracji dost臋pno艣膰 alkoholu jest po prostu efektem du偶ego zainteresowania jego nabywaniem, a osoba, kt贸ra nie chce, wcale nie musi go kupowa膰 鈥 przecie偶 nie istnieje 偶aden przymus, by przy robieniu zakup贸w dorzuca膰 do koszyka 鈥瀖a艂pk臋鈥 lub butelk臋 whisky. Jednak alkoholowa rzeczywisto艣膰 jest o wiele bardziej skomplikowana, ni偶 chcieliby liberalni piewcy 鈥瀢olnego wyboru鈥. W przypadku napoj贸w alkoholowych na to, czy zakupimy butelk臋, ogromny wp艂yw ma nie tylko tak zwana silna wola (b膮d藕 jej brak), lecz r贸wnie偶 dost臋pno艣膰 etanolu.

Wysokie spo偶ycie alkoholu w Polsce (specjali艣ci z Instytutu Psychiatrii i Neurologii szacuj膮, 偶e 艣rednie spo偶ycie alkoholu na jednego mieszka艅ca w Polsce wynosi obecnie 9,4 litra rocznie) jest efektem zar贸wno specyficznej polskiej kultury picia (pijemy cz臋sto do utraty przytomno艣ci, a alkohol jest dla wielu z nas 艣rodkiem u艣mierzaj膮cym trudne emocje, co w 艂atwy spos贸b prowadzi do uzale偶nienia), jak i tego, 偶e w Polsce alkohol jest dost臋pny niemal dla ka偶dego. W贸dka czy piwo s膮 stosunkowo tanie, wi臋c nawet niezamo偶na osoba mo偶e pozwoli膰 sobie na regularne ich kupowanie, a etanol obecny jest niemal wsz臋dzie: w ma艂ych osiedlowych sklepach, na kulinarnych festiwalach, a nawet na stacjach benzynowych, cho膰 przecie偶 prowadzenie auta nie kojarzy si臋 (a z pewno艣ci膮 nie powinno) z piciem. Polska jest 鈥瀝ekordzist膮鈥 pod wzgl臋dem liczby punkt贸w sprzeda偶y alkoholu na mieszka艅ca. W naszym kraju punkt sprzeda偶y alkoholu przypada na 250-300 mieszka艅c贸w, za艣 wytyczne WHO zalecaj膮, aby jeden sklep z alkoholem przypada艂 na 1500 lub 1000 os贸b.

WHO oraz Komisja Europejska zwracaj膮 uwag臋, 偶e aby zminimalizowa膰 ilo艣膰 spo偶ywanego przez Polak贸w alkoholu, niezb臋dne jest zmniejszenie jego dost臋pno艣ci ekonomicznej i fizycznej. Nie mo偶emy te偶 wychowywa膰 dzieci na przysz艂ych klient贸w przemys艂u alkoholowego.

Innymi s艂owy to, co powinno si臋 wydarzy膰, to podniesienie cen napoj贸w alkoholowych, zmniejszenie liczby punkt贸w jego sprzeda偶y oraz uszczelnienie prawa reguluj膮cego sprzeda偶 (potrzebujemy na przyk艂ad precyzyjnych przepis贸w dotycz膮cych reklamy alkoholu w Internecie, zw艂aszcza w mediach spo艂eczno艣ciowych). Potrzebny jest te偶 zakaz sprzeda偶y alkoholu w godzinach nocnych 鈥 chodzi o to, by o ilo艣ci kupowanego alkoholu decydowa膰 na trze藕wo, a nie ju偶 pod jego wp艂ywem podczas ca艂onocnej imprezy. Powinni艣my tak偶e zrezygnowa膰 ze sprzeda偶y tak zwanych 鈥瀖a艂pek鈥, czyli produktu, kt贸ry tak naprawd臋 jest przeznaczony g艂贸wnie dla alkoholik贸w.

Alkohol a tradycje szlacheckie

Rozwi膮zania istniej膮 鈥 dlaczego wi臋c nie chcemy ich wdro偶y膰? Jan 艢piewak, socjolog i aktywista, kt贸ry na swoim instagramowym profilu rozpocz膮艂 wr臋cz 鈥瀔rucjat臋鈥 przeciwko reklamom alkoholu w sieci i sprzeciwia si臋 czynieniu z niego og贸lnodost臋pnego towaru, uwa偶a, 偶e jedn膮 z przyczyn jest uprzywilejowana pozycja koncern贸w alkoholowych:

鈥濿idzia艂em, jak alkohol zniszczy艂 偶ycie moim bliskim, by艂 藕r贸d艂em przemocy i cierpienia ludzi, na kt贸rych mi zale偶a艂o. Drugim powodem mojej 芦krucjaty禄 by艂o to, co dzieje si臋, je艣li chodzi o reklam臋 alkoholu w sieci. Lobby alkoholowe totalnie pu艣ci艂o w tym roku hamulce, 艣wiadomie pope艂nia przest臋pstwa i celowo kieruje reklamy do bardzo m艂odych ludzi. Walka z koncernami jest bardzo trudna. Alkohol jest wsz臋dzie, jest dost臋pny o ka偶dej porze i jest bardzo tani. Mo偶na powiedzie膰, 偶e alkohol sta艂 si臋 w Polsce wr臋cz artyku艂em pierwszej potrzeby. Cz臋sto to nie gumy czy batoniki znajduj膮 si臋 przy kasach, tylko lod贸wka z 芦ma艂pkami禄 鈥 alkohol jest nam wciskany nieustannie. Towarzysz膮 temu bardzo agresywne kampanie alkoholowe, kt贸re buduj膮 skojarzenia maj膮ce nas uzale偶ni膰. Mamy r贸wnie偶 ogromn膮 liczb臋 piw bezalkoholowych, kt贸re s膮 sprzedawane jako izotoniki, rozdawane po maratonach. Mamy koncerty, kt贸re reklamuj膮 si臋 markami piw 鈥 dzieje si臋 wi臋c wszystko to, co de facto jest zakazane ustaw膮鈥.

艢piewak wi膮偶e r贸wnie偶 obecne jawne 艂amanie prawa z rozpowszechnieniem w Polsce postszlacheckiego, egoistycznego my艣lenia:

鈥濵贸wienie, 偶e cz艂owiek jest absolutnie woln膮 jednostk膮, podejmuj膮c膮 zawsze racjonalne decyzje, jest bzdur膮 鈥 gdyby tak by艂o, reklama by nie dzia艂a艂a i koncerny nie wydawa艂yby ogromnych pieni臋dzy na manipulacj臋. Jest to walka z libertaria艅sk膮 wizj膮 cz艂owiecze艅stwa, kt贸ra w Polsce idzie w parze z d艂ug膮 histori膮 szlacheckiego feudalizmu i egoizmu podniesionego do rangi cnoty. Z jednej strony mamy wi臋c do czynienia z turbo-neoliberalizmem kapitalistycznym, a z drugiej z niechlubnymi polskimi tradycjami. Nasze pa艅stwo jest przesi膮kni臋te neolibertaria艅skim my艣leniem o 艣wiecie, za czym oczywi艣cie stoj膮 ogromne pieni膮dze. Sytuacja jest gorsza ni偶 ta w latach dziewi臋膰dziesi膮tych, gdy regulacje dotycz膮ce sprzeda偶y i reklamy alkoholu rzeczywi艣cie by艂y w mocy. Obecnie pijemy du偶o wi臋cej 鈥 dzieje si臋 tak, od kiedy za czas贸w rz膮d贸w Leszka Millera zliberalizowano przepisy鈥.

Silna wola i 鈥瀢olny wyb贸r鈥 nie s膮 wi臋c czynnikami, kt贸re wystarcz膮 do ochrony przed nadmiernym piciem i jego skutkami.

Demaskuj膮c argumentum ad Al Caponum

Opowie艣ci moich rozm贸wczy艅 oraz 艣wiadomo艣膰, 偶e dost臋pno艣膰 alkoholu sprzyja jego spo偶ywaniu (r贸wnie偶 przez osoby, kt贸re robi膰 tego nie powinny), wskazuj膮 jasno, 偶e zalanie Polski etanolem przyczynia si臋 do realnego cierpienia bardzo wielu ludzi. Niestety, jeste艣my tak bardzo przyzwyczajeni do obecno艣ci alkoholu wsz臋dzie wok贸艂 nas, 偶e cz臋sto nie zadajemy sobie nawet pytania o to, jak pe艂ne alkoholu witryny sklepowe oraz promowanie go przez celebryt贸w na Instagramie wp艂ywa na osoby, kt贸re zmagaj膮 si臋 z uzale偶nieniem, maj膮 l臋ki zwi膮zane z alkoholem lub kt贸re podatne s膮 na sugesti臋, 偶e je艣li co艣 jest 艂atwe do zdobycia (i w dodatku legalne), to nie mo偶e by膰 szkodliwe.

Pewn膮 hipotez膮 na temat przyczyn takiego stanu rzeczy jest niski poziom empatii naszego spo艂ecze艅stwa 鈥 z badania Williama Chopika z Michigan State University wynika, 偶e Polacy, m贸wi膮c eufemistycznie, nie s膮 mistrzami w dostrzeganiu i rozumieniu potrzeb innych os贸b. Badanie Chopika by艂o przeprowadzone metod膮 kwestionariuszow膮. Specjalna ankieta maj膮c膮 na celu ocen臋 poziomu empatii, sk艂onno艣膰 do brania udzia艂u w wolontariacie i akcjach charytatywnych oraz stopie艅 indywidualizmu, zosta艂a wype艂niona przez 104 tysi膮ce os贸b z 63 kraj贸w 艣wiata. Po przeanalizowaniu wynik贸w okaza艂o si臋, 偶e Polska w rankingu najbardziej empatycznych kraj贸w zaj臋艂a trzecie miejsce od ko艅ca (najmniej empatycznym krajem wed艂ug tego badania jest Litwa). Mo偶e to wynika膰 mi臋dzy innymi z naszej historii: jeste艣my skupieni na sobie z uwagi na l臋ki, kt贸re towarzysz膮 nam od pokole艅, bo przecie偶 nasze spo艂ecze艅stwo do艣wiadczy艂o w przesz艂o艣ci wielu traum. Zastanawianie si臋 nad tym, jak dost臋pno艣膰 pewnych towar贸w mo偶e wp艂yn膮膰 na inne osoby, jest wi臋c dla nas cz臋sto zb臋dnym 鈥瀏dybaniem鈥, na kt贸re nie chcemy traci膰 czasu ani energii.

Innym czynnikiem, kt贸ry sprzyja dost臋powi do alkoholu zawsze i wsz臋dzie, jest dawanie wiary neoliberalnym narracjom, zgodnie z kt贸rymi 鈥瀔a偶dy jest kowalem swojego losu鈥 i odpowiada wy艂膮cznie za siebie. Tego rodzaju my艣lenie 艣wiadczy jednak o braku solidarno艣ci spo艂ecznej i skrajnym indywidualizmie 鈥 nie chcemy i nie umiemy solidaryzowa膰 si臋 z osobami, dla kt贸rych wszechobecno艣膰 alkoholu jest szczeg贸lnie szkodliwa.

Problem polega tak偶e na specyficznym (艣miem twierdzi膰, 偶e w gruncie rzeczy opacznym) rozumieniu wolno艣ci. Obecnie w Polsce wolno艣膰 pojmujemy na mod艂臋 kapitalistyczn膮 鈥 wolno艣膰 oznacza dla wielu z nas prawo do zakupu tego, co chcemy, i konsumowania bez ogl膮dania si臋 na innych. Dali艣my sobie wm贸wi膰, 偶e 鈥瀗iewidzialna r臋ka rynku鈥 lepiej reguluje relacje spo艂eczne ni偶 odg贸rne ograniczenia, kt贸re przywodz膮 na my艣l ubogie czasy gospodarki centralnie sterowanej. Nie mamy zaufania do pa艅stwa, wi臋c nie godzimy si臋 na to, by ingerowa艂o w to, co i kiedy mo偶emy kupi膰 鈥 nawet je艣li w pewnych przypadkach niemal wszyscy zyskaliby艣my na wprowadzeniu okre艣lonych regulacji dotycz膮cych rynku (poza kwesti膮 sprzeda偶y alkoholu z pewno艣ci膮 korzystne by艂oby na przyk艂ad, gdyby pa艅stwo wzi臋艂o na siebie odpowiedzialno艣膰 za kryzys mieszkaniowy i ukr贸ci艂o nieskr臋powan膮 dzia艂alno艣膰 deweloper贸w i bank贸w).

Za podnoszonym cz臋sto argumentem, 偶e je艣li ograniczymy sprzeda偶 alkoholu, to ludzie b臋d膮 kupowa膰 go z nielegalnych 藕r贸de艂, jak to by艂o w czasach prohibicji i Ala Capone, kryje si臋 tak naprawd臋 brak wiary w mo偶liwo艣ci pozytywnego wp艂ywu pa艅stwa na nasze 偶ycie. 呕ywimy przekonanie, 偶e nasze prawo do konsumpcji alkoholu jest wa偶niejsze ni偶 to, 偶e dla wielu rodak贸w jego dost臋pno艣膰 jest przyczyn膮 cierpienia. Charakteryzuje nas starannie piel臋gnowany (r贸wnie偶 przez potentat贸w alkoholowych) mechanizm zaprzeczenia temu, 偶e na nasze decyzje konsumenckie wp艂ywa nie tylko to, czego 艣wiadomie chcemy. Uwierzyli艣my r贸wnie偶 w klasistowski mit, 偶e osoba maj膮ca problem z alkoholem to kto艣, kto jest biedny, po kim na pierwszy rzut oka wida膰 zaniedbanie i objawy chorobowe. Nie powinni艣my jednak zapomina膰, 偶e osoby uzale偶nione, pij膮ce ryzykownie czy maj膮ce traumatyczne wspomnienia zwi膮zane z alkoholem, mog膮 wygl膮da膰 dowolnie 鈥 podczas pobie偶nego kontaktu nie jeste艣my w stanie oceni膰 tego, dla kogo wszechobecny alkohol stanowi pokus臋 lub czynnik wyzwalaj膮cy l臋k i napi臋cie. R贸wnie偶 z uwagi na niemo偶no艣膰 鈥瀢ychwycenia鈥 os贸b szczeg贸lnie na alkohol wra偶liwych jego obecno艣膰 w przestrzeni publicznej powinna zosta膰 znacz膮co zmniejszona.

Ostatecznie rzecz w tym, 偶e aby ograniczy膰 dost臋pno艣膰 alkoholu 鈥 i w konsekwencji ilo艣膰 dramat贸w spowodowanych nadmiernym spo偶ywaniem etanolu 鈥 potrzebujemy rozwija膰 wra偶liwo艣膰 i trosk臋 o osoby s艂absze, mniej uprzywilejowane. To w艂a艣nie ta postawa powinna fundowa膰 my艣lenie dotycz膮ce regulowania rynku alkoholowego w Polsce.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy 艣rodowisko zaanga偶owane w walk臋 z podzia艂ami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi臋ki Waszemu wsparciu!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij