Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Obfito┼Ť─ç alkoholu, niedostatek wra┼╝liwo┼Ťci

Ociekaj─ůce etanolem stacje benzynowe, billboardy oraz konta instagramowe gwiazd mog─ů by─ç rozumiane jako znak, ┼╝e kierujemy si─Ö skrajnym indywidualizmem i niew┼éa┼Ťciwe rozumiemy wolno┼Ť─ç.
Obfito┼Ť─ç alkoholu, niedostatek wra┼╝liwo┼Ťci
ilustr.: Zuzia Wojda

O tym, jak bardzo trudne bywa ┼╝ycie w kraju, w kt├│rym alkohol jest dost─Öpny na ka┼╝dym kroku, wiedz─ů mi─Ödzy innymi osoby, kt├│re walcz─ů o swoj─ů trze┼║wo┼Ť─ç, oraz te, kt├│re maj─ů wyj─ůtkowo bolesne do┼Ťwiadczenia z nim zwi─ůzane. Helena, kt├│ra jest trze┼║w─ů alkoholiczk─ů, o swoich do┼Ťwiadczeniach opowiada szczerze i obrazowo: ÔÇ×G┼éupim mitem, kt├│ry chcia┼éabym obali─ç, jest to, ┼╝e ci─Ö┼╝arne odrzuca od alkoholu. Absolutnie tak nie jest ÔÇô przynajmniej w moim przypadku. Pochodz─Ö z rodziny alkoholowej ÔÇô moja matka i ojciec pili, pi┼éa moja babcia i podobno jej rodze┼ästwo. Sama zacz─Ö┼éam pi─ç pozornie pod kontrol─ů, na studiach, kiedy pili wszyscy. Na pocz─ůtku piwo i wino by┼éy dodatkami do imprez, p├│┼║niej, kiedy rozsta┼éam si─Ö z ch┼éopakiem, zacz─Ö┼éam zapija─ç smutki. Na obronie pracy magisterskiej by┼éam na kacu, ka┼╝dego wieczora musia┼éam co┼Ť ┼éykn─ů─ç. Wmawia┼éam sobie dwie rzeczy: ┼╝e pij─Ö whisky, a nie jabole, wi─Öc nie jestem alkoholiczk─ů, oraz ┼╝e mog─Ö w ka┼╝dej chwili przesta─ç, bo na rozmowy o prac─Ö chodzi┼éam trze┼║wa. Ulega┼éam z┼éudzeniu, ┼╝e alkohol to wr─Öcz element stylu ┼╝ycia m┼éodych, fajnych ludzi, kt├│rzy umiej─ů si─Ö bawi─ç. Otrze┼║wienie przysz┼éo wtedy, gdy kilka razy z rz─Ödu odm├│wi┼éam kuzynce opieki nad jej dzieckiem, bo ci─ůgle by┼éam pod wp┼éywem. Zacz─Ö┼éa si─Ö moja walka o trze┼║wo┼Ť─ç ÔÇô terapia i indywidualna zmiana stylu ┼╝ycia.

I wtedy u┼Ťwiadomi┼éam sobie, jak trudno jest w Polsce nie pi─ç. Wesela to libacje, imprezy integracyjne to piwkowanie, nawet na randkach w Polsce si─Ö pije. Kiedy pozna┼éam mojego obecnego m─Ö┼╝a, ca┼ékiem nie┼║le radzi┼éam sobie ju┼╝ z pokusami w codziennym ┼╝yciu, ale kiedy mia┼éam kryzys emocjonalny, ci─ůgn─Ö┼éo mnie do alkoholu. Gdy zasz┼éam w ci─ů┼╝─Ö, relacja mi─Ödzy mn─ů a m─Ö┼╝em zacz─Ö┼éa si─Ö psu─ç, mo┼╝e z powodu l─Öku przed rodzicielstwem. I czu┼éam wtedy wr─Öcz fizyczny b├│l, ┼╝e nie mog─Ö si─Ö napi─ç. Mia┼éam my┼Ťli w stylu: ┬źjako┼Ť kiedy┼Ť kobiety w ci─ů┼╝y pi┼éy i nikt ich FAS-em nie straszy┼é┬╗. Mia┼éam wszystkiego do┼Ť─ç, czu┼éam, ┼╝e m─ů┼╝ mnie nie rozumie i nie docenia. Na zakupach w dyskoncie patrzy┼éam na pod┼Ťwietlone p├│┼éki z whisky i gryz┼éam palce. Chcia┼éam by─ç trze┼║wa i jednocze┼Ťnie zupe┼énie nie widzia┼éam w tym sensu. B┼éyszcz─ůce butelki wr─Öcz krzycza┼éy do mnie, ┼╝e przecie┼╝ to, co w nich jest, nie mo┼╝e by─ç takie z┼ée. Wygra┼éam, nie kupi┼éam i do teraz nie pij─Ö ÔÇô ale wiem, ┼╝e nie ka┼╝demu by si─Ö to uda┼éo. To straszne, co my, trze┼║wiej─ůcy alkoholicy w kryzysie, przechodzimy nawet podczas zakup├│wÔÇŁ.

ÔÇ×W Polsce ┼éatwiej o w├│dk─Ö w ┼Ťrodku nocy ni┼╝ o psychologaÔÇŁ

Ewelina, wychowana w rodzinie alkoholowej, nieustann─ů ekspozycj─Ö na alkohol opisuje jako niezwykle trudne i budz─ůce l─Ök do┼Ťwiadczenie:

ÔÇ×Mam traum─Ö przez alkohol. M├│j ojciec i wujek zgin─Öli w wypadku po alkoholu. Pili ca┼ée ┼╝ycie i po alkoholu byli agresywni, moja mama i ja by┼éy┼Ťmy bite i poniewierane przez ojca, tak jak kuzynki przez wuja, czyli ich tat─Ö. Po ┼Ťmierci taty musia┼éam razem z mam─ů sp┼éaca─ç jego d┼éugi i opiekowa─ç si─Ö m┼éodsz─ů siostr─ů, kt├│ra jest osob─ů z niepe┼énosprawno┼Ťci─ů. Nie ci─ůgn─Ö┼éo mnie do kieliszka, ale za to zakocha┼éam si─Ö w ch┼éopaku, kt├│ry mia┼é problem z piciem. Po alko stawa┼é si─Ö agresywny, wdawa┼é si─Ö w b├│jki, kilka razy zwyzywa┼é mnie, a nawet uderzy┼é. Twierdzi┼é za jednym ze swoich ulubionych bohater├│w filmowych, ┼╝e ┬ź┼Ťwiat za trze┼║wo jest nie do zniesienia┬╗, bez alkoholu nie wyobra┼╝a┼é sobie zabawy ani rozm├│w z kolegami. Przyszed┼é taki moment, ┼╝e kiedy czu┼éam od niego zapach alkoholu, to wpada┼éam w odr─Ötwienie, bo wiedzia┼éam, ┼╝e b─Öd─ů awantury. Ba┼éam si─Ö go. Rozstali┼Ťmy si─Ö, bo zacz─Ö┼éam mie─ç napady paniki ÔÇôpowiedzia┼é, ┼╝e jestem histeryczk─ů, i mnie zostawi┼é. Mam ogromny uraz od tamtej pory. Boj─Ö si─Ö pijanych ludzi, imprez z alkoholem, nawet widok du┼╝ej ilo┼Ťci alkoholu w jednym miejscu mnie przera┼╝a. Nie wiem, kiedy ostatnio dobrze bawi┼éam si─Ö na du┼╝ej imprezie ÔÇô gdy wiem, ┼╝e ┬źb─Ödzie pite┬╗, ca┼éa si─Ö napinam, robi mi si─Ö duszno i niedobrze. Licz─Ö, ile kto wypi┼é, i pr├│buj─Ö oszacowa─ç, w jakim b─Ödzie potem stanie. Niedawno by┼éam na pierwszej wizycie u psychiatry, wkr├│tce mam te┼╝ zacz─ů─ç terapi─Ö, to znaczy za kilka miesi─Öcy, jak b─Ödzie termin. Ale to, ┼╝e alkohol jest po prostu wsz─Ödzie, to nie jest co┼Ť, co pomaga mi wr├│ci─ç do normalno┼Ťci. W Polsce ┼éatwiej o w├│dk─Ö w ┼Ťrodku nocy ni┼╝ o psychologaÔÇŁ.

Wszyscy Polacy to jedna rodzina alkoholowa

Spr├│bujmy w tym miejscu nakre┼Ťli─ç alkoholowy pejza┼╝ Polski. Powszechno┼Ť─ç spo┼╝ywania alkoholu sprawia, ┼╝e alkoholizm oraz picie ryzykowne stanowi w Polsce powa┼╝ny problem spo┼éeczny. Wed┼éug statystyk opracowanych przez Pa┼ästwow─ů Agencj─Ö Rozwi─ůzywania Problem├│w Alkoholowych (PARPA) w tej chwili w Polsce uzale┼╝nionych od alkoholu, czyli spe┼éniaj─ůcych kryteria takie jak picie pomimo szk├│d, koncentracja dzia┼éa┼ä na piciu, utrata kontroli oraz wzrost tolerancji, jest a┼╝ mi─Ödzy 700 a 900 tysi─Öcy os├│b. Ponadto nawet dwa miliony Polak├│w pij─ů alkohol w nadmiarze, przez co powa┼╝nie szkodz─ů swojemu zdrowiu, a niekiedy balansuj─ů na granicy uzale┼╝nienia. Konsekwencje uzale┼╝nienia z perspektywy zdrowia jednostki s─ů do┼Ť─ç znane: marsko┼Ť─ç w─ůtroby, nowotwory, zaburzenia psychiczne i wiele innych. Alkohol sprzyja r├│wnie┼╝ podejmowaniu zachowa┼ä autodestrukcyjnych, takich jak samouszkodzenia czy pr├│by samob├│jcze. Spo┼╝ywanie alkoholu jest r├│wnie┼╝ szczeg├│lnie szkodliwe wtedy, gdy ┼é─ůczy si─Ö go z lekami albo gdy si─Ögaj─ů po niego osoby chore na niekt├│re choroby przewlek┼ée (na przyk┼éad cukrzyc─Ö).

Jednak osoba, kt├│ra spo┼╝ywa alkohol w nadmiarze albo w niew┼éa┼Ťciwych okoliczno┼Ťciach, szkodzi nie tylko sobie. Uzale┼╝nienie od alkoholu to problem, kt├│ry cz─Östo wp┼éywa na ca┼é─ů rodzin─Ö ÔÇô zw┼éaszcza je┼Ťli osoba uzale┼╝nion─ů jest rodzic. Dzieci wychowywane w rodzinach alkoholowych cz─Östo cierpi─ů z powodu trudno┼Ťci natury psychicznej, takich jak l─Öki, nieumiej─Ötno┼Ť─ç m├│wienia o swoich emocjach, choroby psychosomatyczne czy branie na siebie nadmiernej odpowiedzialno┼Ťci. Co wi─Öcej, dzieci z rodzin alkoholowych same cz─Ö┼Ťciej wpadaj─ů w uzale┼╝nienie lub wi─ů┼╝─ů si─Ö z uzale┼╝nionymi osobami ni┼╝ osoby wychowane w ÔÇ×trze┼║wychÔÇŁ domach. Przyczyn─ů takich zaburze┼ä jest ┼╝ycie w nieustannym napi─Öciu oraz rozpaczliwe zabieganie o to, by rodzic czy opiekun zacz─ů┼é nale┼╝ycie wype┼énia─ç swoj─ů rol─Ö. Osoby wychowane w takich rodzinach cz─Östo okre┼Ťlane s─ů mianem doros┼éych dzieci alkoholik├│w (DDA), poniewa┼╝ mierz─ů si─Ö nierzadko w powa┼╝nymi trudno┼Ťciami nawet wiele lat po osi─ůgni─Öciu pe┼énoletno┼Ťci i wyprowadzce z domu. Opowie┼Ťci o dzieci┼ästwie i p├│┼║niejszym ┼╝yciu os├│b dorastaj─ůcych w rodzinach alkoholowych zebrane w formie wywiad├│w mo┼╝na przeczyta─ç chocia┼╝by w przejmuj─ůcej ksi─ů┼╝ce ÔÇ×Dom w butelceÔÇŁ Agnieszki Jucewicz i Magdaleny Kici┼äskiej. Jeszcze innym sposobem, w jaki alkohol niszczy polskie rodziny, jest spo┼╝ywanie etanolu przez ci─Ö┼╝arne, kt├│re mo┼╝e prowadzi─ç do wyst─ůpienia u dziecka alkoholowego zespo┼éu p┼éodowego (FAS), kt├│ry przejawia si─Ö u dzieci zaburzeniami fizycznymi i psychicznymi.

Abstynent mo┼╝e by─ç ofiar─ů alkoholu

Polska znajduje si─Ö wysoko w niechlubnym rankingu dotycz─ůcym wypadk├│w spowodowanych przez pijanych kierowc├│w ÔÇô w 2021 roku liczba wypadk├│w z udzia┼éem pijanych uczestnik├│w ruchu drogowego wynios┼éa 2488. O tym, jak powa┼╝ny jest to problem, ┼Ťwiadczy r├│wnie┼╝ fakt, ┼╝e za kierownic─Ö ÔÇ×pod wp┼éywemÔÇŁ wsiadaj─ů nie tylko niedo┼Ťwiadczeni m┼éodzi ludzie, ale tak┼╝e osoby uprzywilejowane i rozpoznawalne, jak na przyk┼éad Beata Kozidrak czy w ostatnim czasie Jerzy Stuhr. Badania wskazuj─ů r├│wnie┼╝, ┼╝e a┼╝ co pi─ůta osoba, kt├│ra u┼╝ywa alkoholu w spos├│b ryzykowny, w kt├│rym┼Ť momencie wsiada pod jego wp┼éywem do pojazdu jako kierowca.

Szkodliwe dzia┼éanie alkoholu przyczynia si─Ö tak┼╝e do wypadk├│w w miejscach pracy ÔÇô w kt├│rych czasami obra┼╝enia odnosz─ů osoby trze┼║we, ale wsp├│┼épracuj─ůce z kim┼Ť ÔÇ×po spo┼╝yciuÔÇŁ ÔÇô oraz podejmowania ryzykownych zachowa┼ä seksualnych, a tak┼╝e zwi─Ökszania ilo┼Ťci zachowa┼ä agresywnych czy przemocowych. Samo spo┼╝ycie alkoholu nie sprawia, ┼╝e kto┼Ť, kto posiada ┼éagodne usposobienie i potrafi w dojrza┼éy spos├│b regulowa─ç swoje emocje, nagle zamienia si─Ö w domowego tyrana. Jednak etanol, tak samo jak niekt├│re inne substancje psychoaktywne, mo┼╝e wyzwala─ç tendencje do impulsywnych i zagra┼╝aj─ůcych innym zachowa┼ä.

Nie jest zatem prawd─ů twierdzenie, ┼╝e je┼Ťli kto┼Ť pije, to jest to wy┼é─ůcznie ÔÇ×jego sprawaÔÇŁ ÔÇô ka┼╝dy z nas, nawet zadeklarowany abstynent, mo┼╝e pa┼Ť─ç ofiar─ů pijanego kierowcy lub zosta─ç napadni─Öty przez kogo┼Ť, czyja agresja zosta┼éa ÔÇ×aktywowanaÔÇŁ przez napoje wyskokowe. Poza kwestiami ┼╝ycia i zdrowia (kt├│re z mojego punktu widzenia s─ů tutaj najistotniejsze), na nadmiernym u┼╝ywaniu alkoholu cierpi tak┼╝e polska gospodarka ÔÇô osoba b─Öd─ůca pod wp┼éywem albo na tak zwanym kacu nie jest w stanie wykonywa─ç odpowiednio swojej pracy, a choroby i urazy wywo┼éane spo┼╝ywaniem alkoholu obci─ů┼╝aj─ů system ochrony zdrowia. Jak podaje PARPA oraz WHO, koszty spo┼éeczne i ekonomiczne, jakie z powodu uzale┼╝nienia od alkoholu ponosi pa┼ästwowy bud┼╝et, mog─ů wynosi─ç nawet od 1,3 procent do 3 procent PKB. Ekonomiczne koszty nadmiernego spo┼╝ycia alkoholu w naszym kraju mog─ů wynosi─ç nawet 45 miliard├│w z┼éotych ka┼╝dego roku.

Wzi─ůwszy pod uwag─Ö ogromn─ů liczb─Ö os├│b uzale┼╝nionych i pij─ůcych ryzykownie, a tak┼╝e tragiczne spo┼éeczne skutki spo┼╝ywania alkoholu w Polsce, mo┼╝na powiedzie─ç, ┼╝e my, Polacy, rzeczywi┼Ťcie stanowimy jedn─ů rodzin─Ö. Problem polega na tym, ┼╝e jest to rodzina alkoholowa, posiadaj─ůca rozbudowan─ů alkoholow─ů mitologi─Ö: ┼╝e prawdziwi m─Ö┼╝czy┼║ni musz─ů si─Ö czasem napi─ç, ┼╝e lampka wina w ci─ů┼╝y nikomu nie zaszkodzi┼éa, a wesele bez w├│dki to nie wesele. Wszyscy ponosimy skutki nadmiernego spo┼╝ywania napoj├│w alkoholowych, ale wci─ů┼╝ nie chcemy b─ůd┼║ nie umiemy dostrzec, ┼╝e tylko trze┼║wo┼Ť─ç jest w stanie nas przed nimi uchroni─ç.

Dost─Öpno┼Ť─ç sprzyja piciu

Liberalne opowie┼Ťci zawieraj─ů przekaz, jakoby w kwestii alkoholu to popyt kreowa┼é poda┼╝. W tej narracji dost─Öpno┼Ť─ç alkoholu jest po prostu efektem du┼╝ego zainteresowania jego nabywaniem, a osoba, kt├│ra nie chce, wcale nie musi go kupowa─ç ÔÇô przecie┼╝ nie istnieje ┼╝aden przymus, by przy robieniu zakup├│w dorzuca─ç do koszyka ÔÇ×ma┼épk─ÖÔÇŁ lub butelk─Ö whisky. Jednak alkoholowa rzeczywisto┼Ť─ç jest o wiele bardziej skomplikowana, ni┼╝ chcieliby liberalni piewcy ÔÇ×wolnego wyboruÔÇŁ. W przypadku napoj├│w alkoholowych na to, czy zakupimy butelk─Ö, ogromny wp┼éyw ma nie tylko tak zwana silna wola (b─ůd┼║ jej brak), lecz r├│wnie┼╝ dost─Öpno┼Ť─ç etanolu.

Wysokie spo┼╝ycie alkoholu w Polsce (specjali┼Ťci z Instytutu Psychiatrii i Neurologii szacuj─ů, ┼╝e ┼Ťrednie spo┼╝ycie alkoholu na jednego mieszka┼äca w Polsce wynosi obecnie 9,4 litra rocznie) jest efektem zar├│wno specyficznej polskiej kultury picia (pijemy cz─Östo do utraty przytomno┼Ťci, a alkohol jest dla wielu z nas ┼Ťrodkiem u┼Ťmierzaj─ůcym trudne emocje, co w ┼éatwy spos├│b prowadzi do uzale┼╝nienia), jak i tego, ┼╝e w Polsce alkohol jest dost─Öpny niemal dla ka┼╝dego. W├│dka czy piwo s─ů stosunkowo tanie, wi─Öc nawet niezamo┼╝na osoba mo┼╝e pozwoli─ç sobie na regularne ich kupowanie, a etanol obecny jest niemal wsz─Ödzie: w ma┼éych osiedlowych sklepach, na kulinarnych festiwalach, a nawet na stacjach benzynowych, cho─ç przecie┼╝ prowadzenie auta nie kojarzy si─Ö (a z pewno┼Ťci─ů nie powinno) z piciem. Polska jest ÔÇ×rekordzist─ůÔÇŁ pod wzgl─Ödem liczby punkt├│w sprzeda┼╝y alkoholu na mieszka┼äca. W naszym kraju punkt sprzeda┼╝y alkoholu przypada na 250-300 mieszka┼äc├│w, za┼Ť wytyczne WHO zalecaj─ů, aby jeden sklep z alkoholem przypada┼é na 1500 lub 1000 os├│b.

WHO oraz Komisja Europejska zwracaj─ů uwag─Ö, ┼╝e aby zminimalizowa─ç ilo┼Ť─ç spo┼╝ywanego przez Polak├│w alkoholu, niezb─Ödne jest zmniejszenie jego dost─Öpno┼Ťci ekonomicznej i fizycznej. Nie mo┼╝emy te┼╝ wychowywa─ç dzieci na przysz┼éych klient├│w przemys┼éu alkoholowego.

Innymi s┼éowy to, co powinno si─Ö wydarzy─ç, to podniesienie cen napoj├│w alkoholowych, zmniejszenie liczby punkt├│w jego sprzeda┼╝y oraz uszczelnienie prawa reguluj─ůcego sprzeda┼╝ (potrzebujemy na przyk┼éad precyzyjnych przepis├│w dotycz─ůcych reklamy alkoholu w Internecie, zw┼éaszcza w mediach spo┼éeczno┼Ťciowych). Potrzebny jest te┼╝ zakaz sprzeda┼╝y alkoholu w godzinach nocnych ÔÇô chodzi o to, by o ilo┼Ťci kupowanego alkoholu decydowa─ç na trze┼║wo, a nie ju┼╝ pod jego wp┼éywem podczas ca┼éonocnej imprezy. Powinni┼Ťmy tak┼╝e zrezygnowa─ç ze sprzeda┼╝y tak zwanych ÔÇ×ma┼épekÔÇŁ, czyli produktu, kt├│ry tak naprawd─Ö jest przeznaczony g┼é├│wnie dla alkoholik├│w.

Alkohol a tradycje szlacheckie

Rozwi─ůzania istniej─ů ÔÇô dlaczego wi─Öc nie chcemy ich wdro┼╝y─ç? Jan ┼Üpiewak, socjolog i aktywista, kt├│ry na swoim instagramowym profilu rozpocz─ů┼é wr─Öcz ÔÇ×krucjat─ÖÔÇŁ przeciwko reklamom alkoholu w sieci i sprzeciwia si─Ö czynieniu z niego og├│lnodost─Öpnego towaru, uwa┼╝a, ┼╝e jedn─ů z przyczyn jest uprzywilejowana pozycja koncern├│w alkoholowych:

ÔÇ×Widzia┼éem, jak alkohol zniszczy┼é ┼╝ycie moim bliskim, by┼é ┼║r├│d┼éem przemocy i cierpienia ludzi, na kt├│rych mi zale┼╝a┼éo. Drugim powodem mojej ┬źkrucjaty┬╗ by┼éo to, co dzieje si─Ö, je┼Ťli chodzi o reklam─Ö alkoholu w sieci. Lobby alkoholowe totalnie pu┼Ťci┼éo w tym roku hamulce, ┼Ťwiadomie pope┼énia przest─Öpstwa i celowo kieruje reklamy do bardzo m┼éodych ludzi. Walka z koncernami jest bardzo trudna. Alkohol jest wsz─Ödzie, jest dost─Öpny o ka┼╝dej porze i jest bardzo tani. Mo┼╝na powiedzie─ç, ┼╝e alkohol sta┼é si─Ö w Polsce wr─Öcz artyku┼éem pierwszej potrzeby. Cz─Östo to nie gumy czy batoniki znajduj─ů si─Ö przy kasach, tylko lod├│wka z ┬źma┼épkami┬╗ ÔÇô alkohol jest nam wciskany nieustannie. Towarzysz─ů temu bardzo agresywne kampanie alkoholowe, kt├│re buduj─ů skojarzenia maj─ůce nas uzale┼╝ni─ç. Mamy r├│wnie┼╝ ogromn─ů liczb─Ö piw bezalkoholowych, kt├│re s─ů sprzedawane jako izotoniki, rozdawane po maratonach. Mamy koncerty, kt├│re reklamuj─ů si─Ö markami piw ÔÇô dzieje si─Ö wi─Öc wszystko to, co de facto jest zakazane ustaw─ůÔÇŁ.

┼Üpiewak wi─ů┼╝e r├│wnie┼╝ obecne jawne ┼éamanie prawa z rozpowszechnieniem w Polsce postszlacheckiego, egoistycznego my┼Ťlenia:

ÔÇ×M├│wienie, ┼╝e cz┼éowiek jest absolutnie woln─ů jednostk─ů, podejmuj─ůc─ů zawsze racjonalne decyzje, jest bzdur─ů ÔÇô gdyby tak by┼éo, reklama by nie dzia┼éa┼éa i koncerny nie wydawa┼éyby ogromnych pieni─Ödzy na manipulacj─Ö. Jest to walka z libertaria┼äsk─ů wizj─ů cz┼éowiecze┼ästwa, kt├│ra w Polsce idzie w parze z d┼éug─ů histori─ů szlacheckiego feudalizmu i egoizmu podniesionego do rangi cnoty. Z jednej strony mamy wi─Öc do czynienia z turbo-neoliberalizmem kapitalistycznym, a z drugiej z niechlubnymi polskimi tradycjami. Nasze pa┼ästwo jest przesi─ůkni─Öte neolibertaria┼äskim my┼Ťleniem o ┼Ťwiecie, za czym oczywi┼Ťcie stoj─ů ogromne pieni─ůdze. Sytuacja jest gorsza ni┼╝ ta w latach dziewi─Ö─çdziesi─ůtych, gdy regulacje dotycz─ůce sprzeda┼╝y i reklamy alkoholu rzeczywi┼Ťcie by┼éy w mocy. Obecnie pijemy du┼╝o wi─Öcej ÔÇô dzieje si─Ö tak, od kiedy za czas├│w rz─ůd├│w Leszka Millera zliberalizowano przepisyÔÇŁ.

Silna wola i ÔÇ×wolny wyb├│rÔÇŁ nie s─ů wi─Öc czynnikami, kt├│re wystarcz─ů do ochrony przed nadmiernym piciem i jego skutkami.

Demaskuj─ůc argumentum ad Al Caponum

Opowie┼Ťci moich rozm├│wczy┼ä oraz ┼Ťwiadomo┼Ť─ç, ┼╝e dost─Öpno┼Ť─ç alkoholu sprzyja jego spo┼╝ywaniu (r├│wnie┼╝ przez osoby, kt├│re robi─ç tego nie powinny), wskazuj─ů jasno, ┼╝e zalanie Polski etanolem przyczynia si─Ö do realnego cierpienia bardzo wielu ludzi. Niestety, jeste┼Ťmy tak bardzo przyzwyczajeni do obecno┼Ťci alkoholu wsz─Ödzie wok├│┼é nas, ┼╝e cz─Östo nie zadajemy sobie nawet pytania o to, jak pe┼éne alkoholu witryny sklepowe oraz promowanie go przez celebryt├│w na Instagramie wp┼éywa na osoby, kt├│re zmagaj─ů si─Ö z uzale┼╝nieniem, maj─ů l─Öki zwi─ůzane z alkoholem lub kt├│re podatne s─ů na sugesti─Ö, ┼╝e je┼Ťli co┼Ť jest ┼éatwe do zdobycia (i w dodatku legalne), to nie mo┼╝e by─ç szkodliwe.

Pewn─ů hipotez─ů na temat przyczyn takiego stanu rzeczy jest niski poziom empatii naszego spo┼éecze┼ästwa ÔÇô z badania Williama Chopika z Michigan State University wynika, ┼╝e Polacy, m├│wi─ůc eufemistycznie, nie s─ů mistrzami w dostrzeganiu i rozumieniu potrzeb innych os├│b. Badanie Chopika by┼éo przeprowadzone metod─ů kwestionariuszow─ů. Specjalna ankieta maj─ůc─ů na celu ocen─Ö poziomu empatii, sk┼éonno┼Ť─ç do brania udzia┼éu w wolontariacie i akcjach charytatywnych oraz stopie┼ä indywidualizmu, zosta┼éa wype┼éniona przez 104 tysi─ůce os├│b z 63 kraj├│w ┼Ťwiata. Po przeanalizowaniu wynik├│w okaza┼éo si─Ö, ┼╝e Polska w rankingu najbardziej empatycznych kraj├│w zaj─Ö┼éa trzecie miejsce od ko┼äca (najmniej empatycznym krajem wed┼éug tego badania jest Litwa). Mo┼╝e to wynika─ç mi─Ödzy innymi z naszej historii: jeste┼Ťmy skupieni na sobie z uwagi na l─Öki, kt├│re towarzysz─ů nam od pokole┼ä, bo przecie┼╝ nasze spo┼éecze┼ästwo do┼Ťwiadczy┼éo w przesz┼éo┼Ťci wielu traum. Zastanawianie si─Ö nad tym, jak dost─Öpno┼Ť─ç pewnych towar├│w mo┼╝e wp┼éyn─ů─ç na inne osoby, jest wi─Öc dla nas cz─Östo zb─Ödnym ÔÇ×gdybaniemÔÇŁ, na kt├│re nie chcemy traci─ç czasu ani energii.

Innym czynnikiem, kt├│ry sprzyja dost─Öpowi do alkoholu zawsze i wsz─Ödzie, jest dawanie wiary neoliberalnym narracjom, zgodnie z kt├│rymi ÔÇ×ka┼╝dy jest kowalem swojego losuÔÇŁ i odpowiada wy┼é─ůcznie za siebie. Tego rodzaju my┼Ťlenie ┼Ťwiadczy jednak o braku solidarno┼Ťci spo┼éecznej i skrajnym indywidualizmie ÔÇô nie chcemy i nie umiemy solidaryzowa─ç si─Ö z osobami, dla kt├│rych wszechobecno┼Ť─ç alkoholu jest szczeg├│lnie szkodliwa.

Problem polega tak┼╝e na specyficznym (┼Ťmiem twierdzi─ç, ┼╝e w gruncie rzeczy opacznym) rozumieniu wolno┼Ťci. Obecnie w Polsce wolno┼Ť─ç pojmujemy na mod┼é─Ö kapitalistyczn─ů ÔÇô wolno┼Ť─ç oznacza dla wielu z nas prawo do zakupu tego, co chcemy, i konsumowania bez ogl─ůdania si─Ö na innych. Dali┼Ťmy sobie wm├│wi─ç, ┼╝e ÔÇ×niewidzialna r─Öka rynkuÔÇŁ lepiej reguluje relacje spo┼éeczne ni┼╝ odg├│rne ograniczenia, kt├│re przywodz─ů na my┼Ťl ubogie czasy gospodarki centralnie sterowanej. Nie mamy zaufania do pa┼ästwa, wi─Öc nie godzimy si─Ö na to, by ingerowa┼éo w to, co i kiedy mo┼╝emy kupi─ç ÔÇô nawet je┼Ťli w pewnych przypadkach niemal wszyscy zyskaliby┼Ťmy na wprowadzeniu okre┼Ťlonych regulacji dotycz─ůcych rynku (poza kwesti─ů sprzeda┼╝y alkoholu z pewno┼Ťci─ů korzystne by┼éoby na przyk┼éad, gdyby pa┼ästwo wzi─Ö┼éo na siebie odpowiedzialno┼Ť─ç za kryzys mieszkaniowy i ukr├│ci┼éo nieskr─Öpowan─ů dzia┼éalno┼Ť─ç deweloper├│w i bank├│w).

Za podnoszonym cz─Östo argumentem, ┼╝e je┼Ťli ograniczymy sprzeda┼╝ alkoholu, to ludzie b─Öd─ů kupowa─ç go z nielegalnych ┼║r├│de┼é, jak to by┼éo w czasach prohibicji i Ala Capone, kryje si─Ö tak naprawd─Ö brak wiary w mo┼╝liwo┼Ťci pozytywnego wp┼éywu pa┼ästwa na nasze ┼╝ycie. ┼╗ywimy przekonanie, ┼╝e nasze prawo do konsumpcji alkoholu jest wa┼╝niejsze ni┼╝ to, ┼╝e dla wielu rodak├│w jego dost─Öpno┼Ť─ç jest przyczyn─ů cierpienia. Charakteryzuje nas starannie piel─Ögnowany (r├│wnie┼╝ przez potentat├│w alkoholowych) mechanizm zaprzeczenia temu, ┼╝e na nasze decyzje konsumenckie wp┼éywa nie tylko to, czego ┼Ťwiadomie chcemy. Uwierzyli┼Ťmy r├│wnie┼╝ w klasistowski mit, ┼╝e osoba maj─ůca problem z alkoholem to kto┼Ť, kto jest biedny, po kim na pierwszy rzut oka wida─ç zaniedbanie i objawy chorobowe. Nie powinni┼Ťmy jednak zapomina─ç, ┼╝e osoby uzale┼╝nione, pij─ůce ryzykownie czy maj─ůce traumatyczne wspomnienia zwi─ůzane z alkoholem, mog─ů wygl─ůda─ç dowolnie ÔÇô podczas pobie┼╝nego kontaktu nie jeste┼Ťmy w stanie oceni─ç tego, dla kogo wszechobecny alkohol stanowi pokus─Ö lub czynnik wyzwalaj─ůcy l─Ök i napi─Öcie. R├│wnie┼╝ z uwagi na niemo┼╝no┼Ť─ç ÔÇ×wychwyceniaÔÇŁ os├│b szczeg├│lnie na alkohol wra┼╝liwych jego obecno┼Ť─ç w przestrzeni publicznej powinna zosta─ç znacz─ůco zmniejszona.

Ostatecznie rzecz w tym, ┼╝e aby ograniczy─ç dost─Öpno┼Ť─ç alkoholu ÔÇô i w konsekwencji ilo┼Ť─ç dramat├│w spowodowanych nadmiernym spo┼╝ywaniem etanolu ÔÇô potrzebujemy rozwija─ç wra┼╝liwo┼Ť─ç i trosk─Ö o osoby s┼éabsze, mniej uprzywilejowane. To w┼éa┼Ťnie ta postawa powinna fundowa─ç my┼Ťlenie dotycz─ůce regulowania rynku alkoholowego w Polsce.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś