Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

O 艣wi膮tecznych ksi膮偶kach dla dzieci

Co roku szuka艂am nowej, interesuj膮cej ksi膮偶ki dla moich c贸rek, aby wsp贸lnie z nimi prze偶ywa膰 ten czas oczekiwania na narodziny Jezusa.

Ilustr.: Ania Libera

Warto, aby lektury, kt贸re zaproponujemy dzieciom w tym szczeg贸lnym okresie oczekiwania na Narodzenie Pana by艂y nie tylko pi臋knie wydane, ale te偶 sk艂ania艂y do odpowiedzi na takie wa偶ne pytania.

Zaduszkowe znicze nie zd膮偶膮 si臋 jeszcze wypali膰, kiedy w nasze 偶ycie bezceremonialnie wkraczaj膮 艣wi臋ta. Niewa偶ne, 偶e do Adwentu zosta艂o sporo czasu – w sklepach pojawiaj膮 si臋 nie tylko 艣wi膮teczne dekoracje, ale r贸wnie偶 艢wi膮teczne S艂odycze, 艢wi膮teczne Torebki do Prezent贸w, 艢wi膮teczne Ksi膮偶ki oraz 艢wi膮teczne Wszystko, Co Tylko Mo偶e By膰 艢wi膮teczne… W telewizji i na ulicach to samo, nie ma ucieczki.

 

G艂贸wnym bohaterem tego ca艂ego zamieszania jest tak zwany 艢wi臋ty Miko艂aj. Tak zwany 鈥 bo nie ma on nic wsp贸lnego z tym prawdziwym 鈥 biskupem i 艣wi臋tym Ko艣cio艂a. 艢wi臋ty od mi艂o艣ci i dzielenia si臋 ust膮pi艂 pola rubasznemu bo偶kowi zakup贸w, patronowi supermarket贸w i promocji, ograniczaj膮cemu sens 艣wi膮t Bo偶ego Narodzenia niemal wy艂膮cznie do prezent贸w. Podobnie dzieje si臋 z Adwentem, kt贸ry sta艂 si臋 przede wszystkim Czasem Wielkiego Kupowania. Jak si臋 w tym wszystkim odnale藕膰? Jak nie przeoczy膰 prawdy o tym, co w tych 艣wi臋tach najwa偶niejsze? Gdzie j膮 znale藕膰?

 

Ja szukam jej zawsze w ksi膮偶kach. Mam kilka takich rytualnych, do kt贸rych wracam regularnie w okresie przed艣wi膮tecznym – jedn膮 z nich jest 鈥濶oelka鈥 Ma艂gorzaty Musierowicz. Co roku szuka艂am te偶 nowej, interesuj膮cej ksi膮偶ki dla moich c贸rek, aby wsp贸lnie z nimi prze偶ywa膰 ten czas oczekiwania na narodziny Jezusa. Kilkana艣cie lat temu, kiedy by艂o one jeszcze ma艂e, znalezienie ciekawej, dobrze napisanej i pi臋knie zilustrowanej ksi膮偶ki by艂o rzecz膮 nie艂atw膮. Teraz jest inaczej 鈥 literatura dzieci臋ca w Polsce prze偶ywa sw贸j renesans, ukazuje si臋 wiele warto艣ciowych i pi臋knych ksi膮偶ek, co wcale nie znaczy, 偶e jest 艂atwiej. W艣r贸d tego, co mo偶emy znale藕膰 w ksi臋garniach, r贸wnie du偶o jest pozycji byle jakich, niewartych uwagi, czasu i pieni臋dzy, cho膰 czasem na pierwszy rzut oka wygl膮daj膮 bardzo atrakcyjnie.

 

艢wi膮teczne ksi膮偶ki mo偶na 鈥瀦 grubsza鈥 podzieli膰 na trzy kategorie:

 

Bo偶onarodzeniowe 鈥 czyli takie, kt贸re w wi臋kszym lub mniejszym skr贸cie streszczaj膮 histori臋 Narodzenia Pa艅skiego, a wi臋c opowiadaj膮 w艂asnymi s艂owami to, co blisko 2 tysi膮ce lat temu napisa艂 艣w. 艁ukasz;

 

Miko艂ajowe – opisuj膮ce najrozmaitsze perypetie tzw. 艢wi臋tego Miko艂aja (zwanego czasem po prostu Miko艂ajem) w drodze do dzieci, czyli sprowadzaj膮ce sens tych 艣wi膮t wy艂膮cznie do prezent贸w, kt贸rych powinno by膰 jak najwi臋cej, bo 艣wi臋ta bez nich s膮 niewa偶ne.

 

Choinkowe – takie, kt贸rych akcja osnuta jest wok贸艂 艣wi膮tecznych przygotowa艅, ze szczeg贸lnym uwzgl臋dnieniem ubierania choinki. Ich bohaterami 鈥瀋z臋sto g臋sto鈥 bywaj膮 najrozmaitsze zwierz臋ta – tak jakby wieszanie bombek by艂o normaln膮 czynno艣ci膮 wszystkich stworze艅 na pocz膮tku zimy. R贸wnie cz臋sto (bo s膮 to pozycje t艂umaczone z innych j臋zyk贸w) zwyczaje 艣wi膮teczne w nich pokazywane s膮 niekoniecznie zgodne z tym, co praktykuje si臋 w Polsce. O Wigilii jest tam powiedziane niewiele, a prezenty dzieci znajduj膮 pod choink膮 w bo偶onarodzeniowy poranek.

 

S膮 te偶 ksi膮偶ki, kt贸re wymykaj膮 si臋 tym kategoriom i w艂a艣nie takich staram si臋 szuka膰, bo wnosz膮 co艣 nowego, cz臋sto zaskakuj膮cego. Jedn膮 z naszych ulubionych, cho膰 obecnie niedost臋pnych na rynku, jest 鈥濷powie艣膰 wigilijna鈥 Briana Wildsmitha, kt贸ra tylko pozornie jest prost膮 opowie艣ci膮 o ma艂ym osio艂ku urodzonym wiele lat temu w Nazarecie. To, co jest sensem tej historii, rozgrywa si臋 w tle, wy艂膮cznie na ilustracjach. W dalszym planie, za oknami widzimy anio艂a, kt贸ry 鈥瀦wiastuje pannie Maryi鈥, Trzech Kr贸li pogr膮偶onych w rozmowie z Herodem i wreszcie anio艂y budz膮ce pasterzy. A jakie pi臋kne s膮 te anio艂y!!! Jakby zesz艂y z ikon albo z obraz贸w Chagalla… O prawdziwym 艣wi臋tym Miko艂aju, biskupie Miry oraz o tym, co o nim wiemy i co sobie wyobra偶amy, opowiada z kolei ma艂a ksi膮偶eczka Jaros艂awa Miko艂ajewskiego wydana przez wydawnictwo Muchomor. Zilustrowa艂a j膮 Dorota 艁oskot-Cichocka, kt贸ra wsp贸艂tworzy艂a r贸wnie偶 niezwyk艂y kalendarz adwentowy wydawnictwa Sykomora – 鈥濿szyscy na Ciebie czekamy鈥 Marka Kity.

 

Kalendarze adwentowe to tradycja u nas stosunkowo 艣wie偶a. Pierwsze, jakie si臋 pojawi艂y w sklepach razem z gospodark膮 wolnorynkow膮, by艂y prostu zbiorem czekoladek z obrazkiem. A co na obrazku? W 99 przypadkach na 100 (no, mo偶e w 98…) znajdziemy tam choink臋 ze stosem prezent贸w oraz tak zwanego 艢wi臋tego Miko艂aja. W ostatnich latach pojawi艂y si臋 te偶 wersje z Kr贸likiem Bugsem i Myszk膮 Miki, natomiast niezwykle rzadkim zjawiskiem s膮 takie, kt贸re przedstawia艂yby jakiekolwiek sceny zwi膮zane z narodzinami Jezusa. Zgodnie z ich przes艂aniem Adwent to Czas Oczekiwania na Prezenty. Zauwa偶yli艣cie, 偶e maj膮 zawsze po 24 czekoladki? A prawdziwy Adwent trwa r贸偶nie – od 28 do 22 dni… Ale przecie偶 nie o prawdziwy Adwent tu chodzi, tylko o to, 偶eby czekoladki niesprzedane w jednym roku 鈥瀝zuci膰 do sklep贸w鈥 w nast臋pnym sezonie 鈥濿szyscy na Ciebie czekamy鈥 to ksi膮偶ka-kalendarz adwentowy, kt贸ra ma pom贸c nam prze偶y膰 z dzie膰mi prawdziwy Adwent. Swoj膮 opowie艣膰 zaczyna od Adama i Ewy czyli od prawdziwego, biblijnego pocz膮tku Oczekiwania na przyj艣cie Mesjasza. Do艂膮czona do niej jest plansza 鈥 plakat z grot膮 Narodzenia Pa艅skiego oraz zeszyt z figurkami do wycinania i przylepiania (a tak偶e p艂yta z pie艣niami adwentowymi). Ksi膮偶ka zawiera 28 historii i figurek do wycinania, ale mo偶na je 艂膮czy膰 tak, aby wype艂ni膰 tyle wieczor贸w, ile jest w danym roku w Adwencie. Bo przecie偶 nie chodzi w nim tylko o liczenie dni pozosta艂ych do 艣wi膮t, ani o planowanie, jak je sp臋dzimy, lecz przede wszystkim o przygotowanie serc na cichy cud, jaki si臋 mo偶e w trakcie nich wydarzy膰.

 

Kilka lat temu najm艂odsza z moich c贸rek znalaz艂a pod choink膮 鈥濷powiadania wigilijne. Pod choink臋 od polskich pisarzy鈥 wydawnictwa Literatura, kt贸re ukaza艂y si臋 niedawno ponownie ze zmienion膮 ok艂adk膮. Zazwyczaj unikam podobnych okazjonalnych sk艂adanek, ale tej nie zdo艂a艂am si臋 oprze膰. Lista jej autor贸w m贸wi艂a sama za siebie – plejada polskich tw贸rc贸w literatury dzieci臋cej, zilustrowana przez r贸wnie znamienite ilustratorki 鈥 Iwon臋 Ca艂膮 i Ew臋 Poklewsk膮-Kozie艂艂o. Mo偶na j膮 zaliczy膰 do kategorii ksi膮偶ek choinkowych, bo zajmuje si臋 zwyczajami 艣wi膮tecznymi w oderwaniu od ich religijnego kontekstu. S膮 to jednak obyczaje polskie i na tym polega jej g艂贸wna zaleta. Nie znajdziemy tu wzmianek o po艅czochach wieszanych na kominku czy 艣wi膮tecznym puddingu. Jest za to op艂atek, barszcz z uszkami, karp i puste miejsce przy stole, kt贸re czeka na zb艂膮kanego w臋drowca, czyli wszystko to, co odr贸偶nia 艣wi臋ta w Polsce, od obchodzonych w innych miejscach 艣wiata. Czytaj膮c kolejne opowiadania, patrzymy na 艣wi臋ta z perspektywy anio艂a odwiedzaj膮cego Ziemi臋, psa oraz pud艂a z choinkowymi ozdobami, ale przede wszystkim widzimy je oczami dzieci (czasem ca艂kiem sporych, jak pewien Januszek). Wszystkie te historie pr贸buj膮 odpowiedzie膰 na pytanie 鈥 na czym polegaj膮 prawdziwe 艢wi臋ta? Recept膮 na nie, jak si臋 okazuje, nie jest ani masa pieni臋dzy wydanych na prezenty, ozdoby i catering, ani nerwowa krz膮tanina Mamy wok贸艂 porz膮dk贸w i odpowiedniej ilo艣ci da艅. Paradoksalnie – odpowied藕 na to pytanie znajdujemy w opowiadaniu, kt贸re rozgrywa si臋 w 艣rodku lata, ale gromadka dzieci w艂a艣nie wtedy urz膮dza 艣wi臋ta, aby spe艂ni膰 marzenie chorego przyjaciela. Okazuje si臋, 偶e 艣wi臋ta wcale nie potrzebuj膮 kalendarza. S膮 one w nas samych, kiedy my艣limy o innych ludziach.

 

Tegoroczna 艣wi膮teczna nowo艣膰 wydawnictwa Dwie siostry – 鈥濿igilia Ma艂gorzaty鈥 Indii Desjardins z pi臋knymi, utrzymanymi w klimacie lat pi臋膰dziesi膮tych ilustracjami Pascala Balncheta to ksi膮偶ka, kt贸ra tylko wygl膮da, jakby by艂a dla dzieci. Wydawnictwo zaznaczy艂o na ok艂adce: Magia tej niezwyk艂ej historii przekracza granice wieku 鈥 cho膰 jej subtelny urok doceni膮 przede wszystkim doro艣li. Ja sama czyta艂am j膮 z narastaj膮cym zdziwieniem, bo im dalej by艂am, tym mniej odnajdywa艂am w niej tego, czego si臋 spodziewa艂am. Ma艂gorzata to osoba stara i samotna z wyboru podyktowanego strachem 鈥 przed 艣wiatem, innymi lud藕mi, w艂asn膮 staro艣ci膮 i niedo艂臋偶no艣ci膮. W swoim ogromnym, pi臋knym domu 偶yje jak w z艂otej klatce. W kolejn膮 samotn膮 Wigili臋 przydarza si臋 co艣, co powoduje, 偶e prze艂amuje ona sw贸j strach, ale czy rzeczywi艣cie zmieni to jej 偶ycie… ?

 

鈥濿igilia Ma艂gorzaty鈥 to ksi膮偶ka, kt贸ra, podobnie jak inne opisane wy偶ej, stawia pytania szersze ni偶 tylko to o sens 艢wi膮t Bo偶ego Narodzenia. Warto, aby lektury, kt贸re zaproponujemy dzieciom w tym szczeg贸lnym okresie oczekiwania na Narodzenie Pana by艂y nie tylko pi臋knie wydane, ale te偶 sk艂ania艂y do odpowiedzi na takie wa偶ne pytania. Pytania, nad kt贸rymi warto si臋 zastanowi膰, zanim poch艂on膮 nas 艣wi膮teczne porz膮dki, zakupy i przygotowania.

 
 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij