Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

O strajku w Sopocie, Warszawie i nie tylko

Spytali┼Ťmy nauczycieli z r├│┼╝nych szk├│┼é i miast ÔÇô mniejszych i wi─Ökszych ÔÇô o to, czym by┼é dla nich strajk. O jak─ů szko┼é─Ö walczyli i czy wierz─ů, ┼╝e taka szko┼éa jest mo┼╝liwa?

ilustr.: Agnieszka Najder

ilustr.: Agnieszka Najder


Edukacja to przytulenie samych siebie z przysz┼éo┼Ťci
Przemys┼éaw Staro┼ä ÔÇô nauczyciel w II LO im. Boles┼éawa Chrobrego w Sopocie. Nauczyciel Roku 2018
Je┼Ťli kto┼Ť mnie pyta, dlaczego strajkowa┼éem, nie do ko┼äca wiem, co odpowiedzie─ç. Albo inaczej ÔÇô nie wiem, co wskaza─ç jako pierwsz─ů, nieruchom─ů przyczyn─Ö. Niewiele bowiem by┼éo w┬átym oryginalnego arystotelejskiego poruszyciela. Przyczyny zaz─Öbia┼éy si─Ö, przep┼éywa┼éy, zmienia┼éy poziom wa┼╝no┼Ťci.
Na pewno nie strajkowa┼éem po prostu z powodu pieni─Ödzy. Nie ┼╝ebym uznawa┼é to za niewa┼╝ne. Chodzi o co┼Ť innego: mia┼éem ┼Ťwiadomo┼Ť─ç, ┼╝e owszem, chcia┼ébym zarabia─ç godnie, ale tysi─ůc z┼éotych wi─Öcej de facto nie b─Ödzie oznacza┼é godnego zarabiania. Godne zarobki wymaga┼éyby potrojenia pensji.
Nie strajkowa┼éem tak┼╝e po prostu z powodu kiepskiej kondycji polskiej szko┼éy, bo to nawet nie m├│g┼éby by─ç ÔÇô w sensie prawnym ÔÇô postulat strajkowy.
Nie strajkowa┼éem r├│wnie┼╝ po prostu z innych powod├│w. Ja strajkowa┼éem koniunktywnie. Z┬ápowodu wszystkiego.
Edukacja nie jest tematem zast─Öpczym ani r├│wnorz─Ödnym z innymi. Edukacja jest spraw─ů meta. Mo┼╝na j─ů przyr├│wna─ç do procesu gromadzenia zapas├│w na zim─Ö, oszcz─Ödzania pieni─Ödzy, kupowania nieruchomo┼Ťci pod wynajem czy wydawania ksi─ů┼╝ki. Ka┼╝dy z tych proces├│w i ka┼╝dy z┬áwie┼äcz─ůcych je produkt├│w dzia┼éa d┼éugofalowo ÔÇô ka┼╝dy stanie si─Ö ┼║r├│d┼éem naszego spokoju, naszego utrzymania i ostoj─ů naszego bezpiecze┼ästwa. Edukacja to przytulenie samych siebie z┬áprzysz┼éo┼Ťci. Je┼Ťli zadbamy o to, by by┼éa najwy┼╝szej jako┼Ťci, mo┼╝emy by─ç spokojni o t─Ö przysz┼éo┼Ť─ç.
Traktowanie edukacji po macoszemu, wykorzystywanie jej do swoich partykularnych interes├│w i cel├│w, czynienie z niej rozgrywki w grze politycznej i przyn─Öty do utrzymania wyborc├│w jest nie tylko drwin─ů z ludzkiej wiedzy, ale i skrajn─ů nieodpowiedzialno┼Ťci─ů. A je┼Ťli takie b─Öd─ů rzeczpospolite, jakie ich m┼éodzie┼╝y chowanie, to lepiej nie my┼Ťle─ç, jak b─Ödzie wygl─ůda┼éo spo┼éecze┼ästwo z zaniedban─ů edukacj─ů. My┼Ťl─Ö, ┼╝e jest ca┼ékiem realne, ┼╝e nie b─Ödzie go w og├│le.
Edukacja nie ma nic wsp├│lnego z systemem szko┼éy, jaki mamy obecnie. Edukacja najwy┼╝szego poziomu ÔÇô a tylko taki gwarantuje zar├│wno jednostkom, jak i spo┼éeczno┼Ťciom rozw├│j i┬ástabiln─ů przysz┼éo┼Ť─ç ÔÇô to relacje mi─Ödzy wszystkimi podmiotami tworz─ůcymi system, to zachwyt wiedz─ů i wszelkie narz─Ödzia do odnalezienia si─Ö w ┼Ťwiecie jutra. System tego nie widzi. W relacje nie inwestuje ÔÇô to wci─ů┼╝ dominacja, przymus, system nadzorczy i opresja definiuj─ů polsk─ů o┼Ťwiat─Ö. Wiedzy nie docenia ÔÇô wa┼╝niejsza od niej jest ustalona (z kim?) wizja ┼Ťwiata. Narz─Ödzia do odnalezienia si─Ö w ┼Ťwiecie jutra to domek z kart ÔÇô wszelkie zapisy w podstawie programowej dotycz─ůce kreatywno┼Ťci czy wsp├│┼épracy w grupie rozsypuj─ů si─Ö w obliczu testu, sprawdzianu, egzaminu. Zamiast odpowiedzi niezwyk┼éej liczy si─Ö zgodna, a cho─çby i nieustannie ucze┼ä pracowa┼é w grupie, klas├│wk─Ö musi napisa─ç sam.
Oczywi┼Ťcie edukacja mo┼╝e istnie─ç poza systemem. Istnieje. I wychodzi jej to ┼Ťwietnie. Tylko ┼╝e istnieje ona pomimo systemu. A w takim razie po co ten system? Czy nie lepiej przerobi─ç go na punkt ksero i laminowania, ┼╝eby chocia┼╝ studentom by┼é przydatny?
A mo┼╝e da┼éoby si─Ö zrobi─ç inaczej. Stworzy─ç genialny system, kt├│ry nie b─Ödzie zmusza┼é do dzia┼éania wbrew niemu, ale b─Ödzie umo┼╝liwia┼é dzia┼éanie dzi─Öki niemu. To wymaga ca┼ékowitej redefinicji i przewarto┼Ťciowania. To wymaga w ko┼äcu uczynienia istot─ů edukacji tego, co jest w niej najwa┼╝niejsze, czyli dzia┼éania na rzecz wykszta┼écenia w m┼éodych ludziach kompetencji, kt├│re nazywam Insygniami Przysz┼éo┼Ťci. Czym┼╝e one s─ů?
Po pierwsze jest to zdolno┼Ť─ç do uczenia si─Ö nowych umiej─Ötno┼Ťci i zdobywania nowej wiedzy. Nie wiemy, jaki ┼Ťwiat zastaniemy jutro. Mo┼╝e b─Ödzie to cyfrowa, transhumanistyczna d┼╝ungla, a mo┼╝e postapokaliptyczny krajobraz dymu, py┼éu i popio┼é├│w. Dobrze zatem mie─ç metazdolno┼Ť─ç opanowywania tego, czego wymaga otaczaj─ůca rzeczywisto┼Ť─ç.
Po drugie ÔÇô krytyczne i kreatywne my┼Ťlenie, bo tak, szcz─Ö┼Ťcie daje nam serce, ale nie ma do niego innej drogi ni┼╝ ta wiod─ůca przez rozum.
Po trzecie w ko┼äcu ÔÇô kompetencje intra- i interpersonalne. Szko┼éa powinna uczy─ç zachwytu ┼Ťwiatem, ale na zachwycie sko┼äczy─ç si─Ö nie mo┼╝e. Trzeba jeszcze zadba─ç o umiej─Ötno┼Ť─ç odnalezienia si─Ö w nim ÔÇô a nie jeste┼Ťmy tutaj sami. Ostatecznie edukacja powinna dotyka─ç tego, co dla nas najwa┼╝niejsze, czyli tego, jak dochodzi─ç do szcz─Ö┼Ťcia i nie tylko nie krzywdzi─ç innych, ale wr─Öcz i przede wszystkim tworzy─ç z nimi fantastyczne, ciep┼ée, wspieraj─ůce, nadaj─ůce sens ca┼éej naszej egzystencji relacje.
Wszystkie zmiany, kt├│re mog┼éyby do tego doprowadzi─ç, nale┼╝y jednak wprowadza─ç ewolucyjnie oraz poprzedzi─ç rzetelnymi badaniami, pomagaj─ůcymi odpowiedzie─ç na pytania, co, jak, kiedy, z jak─ů intensywno┼Ťci─ů zmienia─ç w naszej rzeczywisto┼Ťci. Wszelkie reformy powinny by─ç heideggerowsko przezroczyste ÔÇô w czasie wdra┼╝ania nieodczuwalne negatywnie dla ucznia, niezak┼é├│caj─ůce jego spokoju i poczucia bezpiecze┼ästwa, niezwracaj─ůce na siebie uwagi. Ich fundamentaln─ů cz─Ö┼Ťci─ů musi by─ç tak┼╝e zagwarantowanie nauczycielom w┼éa┼Ťnie poczucia bezpiecze┼ästwa ÔÇô od ekonomicznego pocz─ůwszy ÔÇô i nienaruszalnej godno┼Ťci. Wszak tera┼║niejszo┼Ť─ç nauczyciela jest fundamentem, na kt├│rym nabudowuje si─Ö przysz┼éo┼Ť─ç ucznia.
Dlatego walczy┼éem ÔÇô walcz─Ö ÔÇô o moj─ů tera┼║niejszo┼Ť─ç i Wasz─ů przysz┼éo┼Ť─ç, Uczennico i┬áUczniu.
M├│j strajk to bunt Camusa.
Nie bunt NIE i PRZECIWKO.
To bunt TAK i W IMI─ś.
Bunt w imi─Ö warto┼Ťci, kt├│re s─ů fundamentalne nie tylko w edukacji, ale i ÔÇô przede wszystkim ÔÇô w ┼╝yciu.
 
Lekcja: strajk
Pawe┼é Nawrocki ÔÇô nauczyciel mianowany WOS i historii w Zespole Szk├│┼é Poligraficznych w Warszawie. Obecnie w sk┼éadzie WMKS. Absolwent UW. Historyk, politolog, plastyk.
Przydarzy┼éa nam si─Ö lekcja: strajk. Ponadprogramowa. Poza ministerialn─ů podstaw─ů. Lekcje strajku s─ů sta┼éym elementem pa┼ästwa demokratycznego. Nad Wis┼é─ů wyst─Öpuj─ů rzadziej, st─ůd wywo┼éuj─ů wyj─ůtkowe emocje. Lekcja by┼éa d┼éuga, mi─Ödzy dzwonkami wype┼éni┼éa osiemna┼Ťcie dni. Wzi─Öli w niej udzia┼é: nauczyciele, uczniowie i w┼éadza, z┬ár├│┼╝nym stopniem zaanga┼╝owania i sprawczo┼Ťci. Czy by┼éa to lekcja potrzebna? Czego si─Ö dowiedzieli┼Ťmy o sobie nawzajem?
Du┼╝o wi─Öcej ni┼╝ przez osiemna┼Ťcie dni zwyk┼éej szko┼éy.
Wychodzimy z do┼Ťwiadczeniem, ┼╝e z t─ů w┼éadz─ů lepszej szko┼éy, na miar─Ö XXI wieku, nie zrobimy. Zestawienia nauczycielskich stawek prezentowane przez┬áInstytut Bada┼ä Edukacyjnych dowodz─ů, ┼╝e dobrej szko┼éy bez docenionych i godnie traktowanych nauczycieli nikt w Europie nie robi i robi─ç nie pr├│buje. Polska w┼éadza i reprezentowana przez ni─ů cz─Ö┼Ť─ç spo┼éecze┼ästwa uwa┼╝a inaczej.
Wysun─Öli┼Ťmy i eksponowali┼Ťmy postulat p┼éacowy, bo wed┼éug ustawy o sporach zbiorowych musia┼é by─ç p┼éacowy. Nie inny! Poza tym p┼éaca to konkret. Wymierny test powa┼╝nego negocjatora: traktujesz nas powa┼╝nie, to zap┼éa─ç. Niemniej ten strajk by┼é przede wszystkim krzykiem-wykrzyknikiem (pozdrawiamy autorki i autor├│w tego znaku, pozna┼äski MKS) o godno┼Ť─ç zawodu nauczyciela. Godno┼Ť─ç, kt├│ra szczeg├│lnie w trakcie dewastuj─ůcej o┼Ťwiat─Ö reformy uleg┼éa dalszej, przyspieszonej deprecjacji.
Rz─ůd nie tylko odm├│wi┼é powa┼╝nej rozmowy z nauczycielami, podejmuj─ůc dzia┼éania pozorowane, ale wykorzysta┼é protest w celu zaspokojenia swoich partyjnych i w┼éadczych ambicji. Pogarda, jakiej doznali┼Ťmy, jest bardzo silnym do┼Ťwiadczeniem. Ale jest co┼Ť bardziej niepokoj─ůcego. Bowiem w trakcie toczonych negocjacji w┼éadza poprzez por├│wnania do Wermachtu (wiem, Patryk Jaki przeprosi┼é, ale fraza ÔÇ×z WermachtuÔÇŁ przypadkowa?) i drwiny marsza┼éka Senatu (refleksja i powaga) o strajku w wakacje ka┼╝─ů na t─Ö w┼éadz─Ö spojrze─ç nie tylko jako na wymagaj─ůcego, bo og├│lnospo┼éecznego negocjatora, ale w┼éadz─Ö, kt├│ra gra opini─ů spo┼éeczn─ů, podbija b─Öbenek spo┼éecznego ┼éadu iÔÇŽ budzi przera┼╝enie swoj─ů nieodpowiedzialno┼Ťci─ů. St─ůd decyzja o zako┼äczeniu strajku wydaje si─Ö jedyn─ů mo┼╝liw─ů, bo podyktowan─ů instynktem samozachowawczym.
Strajk 2019 jest dla nas, polskich nauczycieli, przede wszystkim dobrym, buduj─ůcym, a mo┼╝e prze┼éomowym do┼Ťwiadczeniem.
Deklaracja: ÔÇ×jestem nauczycielk─ů/-lemÔÇŁ sta┼éa si─Ö deklaracj─ů dumy, jak pisa┼éa Justyna Drath.
Traktowane jako niezborne, podzielone, niezdolne do wsp├│lnego dzia┼éania ┼Ťrodowisko zorganizowa┼éo si─Ö w imponuj─ůcym tempie i zasi─Ögu. Co┼Ť w tym jest z ducha pierwszej Solidarno┼Ťci. Na zwo┼éanym w liceum im. Tadeusza Czackiego zebraniu przedstawicieli komitet├│w strajkowych szk├│┼é ┼Ťrednich, 16 kwietnia, pad┼éo has┼éo: ÔÇ×nie wychodzimy bez Komitetu!ÔÇŁ. Na list─Ö warszawskiego MKS (sic!), Mi─Ödzyszkolnego Komitetu Strajkowego, wpisali si─Ö ci, kt├│rzy maj─ů potrzeb─Ö dzia┼éania. Nauczycielka, nauczyciel. Parytet przyszed┼é automatycznie. Napr─Ödce zebrana grupa okaza┼éa si─Ö niezwykle sprawna. Zagra┼é instynkt: masz wol─Ö dzia┼éania, to si─Ö nadajesz. Nie ma spor├│w, decyzje zapadaj─ů kolegialnie. Gotowy model do wzi─Öcia przez szkolne, hierarchiczne zarz─ůdzanie. MKS-y r├│wnolegle powstawa┼éy te┼╝ w innych miastach. Pojawi┼éa si─Ö my┼Ťl, ┼╝eby zjednoczy─ç energi─Ö w jeden og├│lnopolski MKS, i tak przy wielkanocnej klawiaturze powsta┼é OMKS. A zaraz po ┼Ťwi─Ötach, we wtorek, 23 kwietnia w Hoffmanowej odby┼é si─Ö zjazd. Czterdziestu przedstawicieli MKS-├│w z ca┼éej Polski. ┼Üwietne, energiczne, m─ůdre nauczycielki i nauczyciele. To by┼é chyba najwi─Ökszy strajk po osiemdziesi─ůtym roku. Z tego musi co┼Ť dobrego urosn─ů─ç. Strajk decyzj─ů ZNP zosta┼é zamro┼╝ony, ale jest ci┼Ťnienie i wola dzia┼éania. Spotykamy si─Ö po maj├│wce i debatujemy, co dalej. Do┼é─ůczaj─ů podstaw├│wki. Jest moc. Nie mo┼╝na tej lekcji zmarnowa─ç.
 
Osamotnione w nier├│wnej walce
Barbara ÔÇô nauczycielka w szkole podstawowej na wsi z 39-letnim sta┼╝em (dwa miesi─ůce przed emerytur─ů).
Alina ÔÇô nauczycielka w szkole ponadgimnazjalnej w 75-tysi─Öcznym mie┼Ťcie, 31 rok pracy.
Pierwsz─ů nasz─ů my┼Ťl─ů w momencie rozpocz─Öcia rozm├│w o strajku by┼éa potrzeba pokazania w┼éadzy i spo┼éecze┼ästwu, ┼╝e praca nauczyciela to nie tylko odb─Öbnienie osiemnastu godzin przy tablicy, to ci─ůg┼ée dokszta┼écanie, udowadnianie, ┼╝e ma si─Ö si┼é─Ö, wiar─Ö i nadziej─Ö w lepsz─ů przysz┼éo┼Ť─ç dla dzieci, ni┼╝ maj─ů ich rodzice. To zasypianie i budzenie si─Ö z my┼Ťl─ů: ÔÇ×co musz─Ö jeszcze zrobi─ç?ÔÇŁ. Chcia┼éy┼Ťmy r├│wnie┼╝, ┼╝eby dostrzeg┼é nas rz─ůd. I nie chodzi nawet o docenienie naszej pracy, cho─ç to r├│wnie┼╝ wa┼╝ne; chodzi┼éo o zauwa┼╝enie przez rz─ůdz─ůcych, do czego doprowadzi┼éy liczne reformy, szczeg├│lnie nieprzemy┼Ťlana ostatnia. Jak daleko odbiega szko┼éa od tego, czym powinna by─ç.
Wi─Ökszo┼Ťci wydaje si─Ö, ┼╝e strajkowa┼éy┼Ťmy tylko dla pieni─Ödzy. Pieni─ůdze to r├│wnie┼╝ istotna kwestia, w szczeg├│lno┼Ťci dla przysz┼éego pokolenia nauczycieli, ale nam najbardziej zale┼╝y na lepszej szkole ÔÇô dla uczni├│w i ca┼éego grona pedagogicznego. Bez pogoni z materia┼éem, byle tylko zmie┼Ťci─ç si─Ö w podstawie. ┼╗eby dzieci mog┼éy uczy─ç si─Ö w szkole przygotowanej do nauczania, nastawionej na ucznia, a nie na biurokracje.
Mia┼éy┼Ťmy iskierk─Ö nadziei, ┼╝e rz─ůd w ko┼äcu nas us┼éyszy. Nadzieje okaza┼éy si─Ö p┼éonne, gdy┼╝ nauczyciel okaza┼é si─Ö zb─Ödny, a jego rol─Ö, na przyk┼éad przy egzaminach czy klasyfikowaniu uczni├│w, m├│g┼é przej─ů─ç prawie ka┼╝dy. Czu┼éy┼Ťmy si─Ö zlekcewa┼╝one, poni┼╝one, i to nie tylko przez rz─ůd, ale te┼╝ przez cz─Ö┼Ť─ç spo┼éecze┼ästwa. Tyle jadu i nienawi┼Ťci, ile przela┼éo si─Ö w tym czasie na nasz temat w mediach publicznych i spo┼éeczno┼Ťciowych,┬ámog┼éo przygn─Öbi─ç nawet najtrwalszych i najbardziej zagorza┼éych strajkuj─ůcych. To wszystko powodowa┼éo, ┼╝e czu┼éy┼Ťmy si─Ö osamotnione w tej nier├│wnej walce. Wsparcie mia┼éy┼Ťmy tylko w┼Ťr├│d grona strajkuj─ůcych nauczycielek i nauczycieli. To by┼éa jedyna jasna strona tego strajku ÔÇô poczucie, ┼╝e jeste┼Ťmy razem, oraz ┼Ťwiadomo┼Ť─ç, ┼╝e ca┼éa Polska m├│wi o szkole i jej problemach.
Przykre jest to, ┼╝e okaza┼éo si─Ö, i┼╝ rz─ůd nie zamierza┼é i nie zamierza zaj─ů─ç si─Ö o┼Ťwiat─ů i kompletnie nie interesuje go edukacja m┼éodego pokolenia.
Strajk da┼é nam poczucie tego, ┼╝e wsp├│lnie tworzymy wielk─ů si┼é─Ö, kt├│ra ma moc i ch─Ö─ç do wyrzucenia z siebie, wykrzyczenia tego, co nas boli.
***
Dzia┼éalno┼Ť─ç Kontaktu mo┼╝na wspiera─ç finansowo w┬áserwisie┬áPatronite.
Pozosta┼ée teksty z┬ábie┼╝─ůcego numeru dwutygodnika ÔÇ×KontaktÔÇŁ mo┼╝na znale┼║─ç┬átutaj.
***
Polecamy tak┼╝e:

Marsz robot├│w

Oni strajkuj─ů, one strajkuj─ů, my strajkujmy

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś