fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

O czym szumi Bia艂owie偶a

Chocia偶 po艣r贸d dw贸ch walcz膮cych o Puszcz臋 stronnictw s膮 le艣nicy i biolodzy, ich nauki si臋 r贸偶ni膮, a prawdy nie zgadzaj膮. Za tymi odr臋bnymi dyskursami stoj膮 okre艣lone, odmienne sposoby rozumienia poj臋膰 takich jak 鈥瀗atura鈥, 鈥瀙uszcza鈥, 鈥瀍kologia鈥.

Zdj臋cia dzi臋ki uprzejmo艣ci Fundacji Dzika Polska.

Zdj臋cia dzi臋ki uprzejmo艣ci Fundacji Dzika Polska


鈥濸uszcza Bia艂owieska umiera. W艣r贸d drzew przemyka okryta mg艂膮 posta膰 dzier偶膮ca kos臋, lecz u jej st贸p nie czai si臋 ju偶 ry艣 sko艣nooki, nie wyci膮gaj膮 ramion pokrzywione kolosy lip i wiekowe d臋by.
Nad konaj膮c膮 pochyla si臋 z trosk膮 konsylium le艣nik贸w i uczonych. Znaj膮 chorob臋: na imi臋 jej las. Gorzka to wiedza, 偶e 艣miertelnym zagro偶eniem dla puszczy jest chluba cz艂owieka 鈥 las zagospodarowany鈥.
Simona Kossak,聽鈥濻aga Puszczy Bia艂owieskiej鈥
***
Droga prowadz膮ca z Hajn贸wki do Bia艂owie偶y us艂ana jest trupami drzew. Rozleg艂e przydro偶ne cmentarzysko sprawia przygn臋biaj膮ce wra偶enie, pokonane konary schludnie u艂o偶one przy szosie zdradzaj膮 swojego oprawc臋.
Puszcza sta艂a si臋 polem konfliktu, a jej wycinka powodem radykalnych dzia艂a艅 aktywist贸w z Fundacji Dzika Polska i Greenpeace. Limity wycinki na bie偶膮cy rok zosta艂y przekroczone w maju, a mimo to wyr膮b trwa nadal. Oficjalnym powodem jest gradacja kornika drukarza, kt贸ry szybko rozprzestrzenia si臋 na terenie bia艂owieskich las贸w. Kornik atakuje drzewa os艂abione i stare, przewa偶nie 艣wierki, ewentualnie sosn臋, jod艂臋 lub modrzew. 呕eruje pod kor膮 drzew, zabijaj膮c je od 艣rodka. Le艣niczy wykorzystuj膮 t臋 wiedz臋 jako pretekst do wycinania stuletnich 艣wierk贸w. Najstarsze, a wi臋c najwi臋ksze drzewa odgrywaj膮 kluczow膮 rol臋 w utrzymywaniu ekosystemu oraz przyrodniczej r贸偶norodno艣ci. W marcu zesz艂ego roku ministerstwo 艣rodowiska trzykrotnie zwi臋kszy艂o pu艂ap wycinki w nadle艣nictwach puszcza艅skich i cho膰 ta nie powinna dotyczy膰 drzewostan贸w ponad stuletnich, w maju przybra艂a na sile i obj臋艂a tak偶e obszary 艣ci艣le chronione.
Pod koniec lat 70. UNESCO uzna艂o Bia艂owieski Park Narodowy za jeden ze 艣wiatowych rezerwat贸w Biosfery, a p贸藕niej wpisa艂o Puszcz臋 na List臋 艢wiatowego Dziedzictwa Ludzko艣ci. Bia艂owie偶a jest domem ponad 240聽rodzaj贸w ptak贸w, co czyni j膮 jednym z najwa偶niejszych ptasich siedlisk w Europie. Puszcz臋 zamieszkuje ponad jedena艣cie tysi臋cy gatunk贸w zwierz膮t oraz wiele r贸偶norodnych ro艣lin, grzyb贸w i porost贸w. Obszar jest w zwi膮zku z tym chroniony w ramach europejskiego programu Natura 2000.
Walka z kornikiem drukarzem w dw贸ch ods艂onach
Lasy Pa艅stwowe opublikowa艂y na swojej stronie internetowej informacj臋 o rzekomej pladze kornika drukarza, kt贸ry dziesi膮tkuje bia艂owiesk膮 Puszcz臋. Jedynym, koniecznym rozwi膮zaniem jest wycinka na du偶膮 skal臋, szkodnik szybko si臋 rozprzestrzenia, atakuje tak偶e drzewa zdrowe i m艂ode. Najwa偶niejszym powodem dziesi膮tkowania lasu jest troska o obszary obj臋te szczeg贸ln膮 ochron膮 Natura 2000 oraz o bogactwo biologiczne Puszczy 鈥 pisz膮 na swojej stronie przedstawiciel Las贸w Pa艅stwowych. Wpis pochodzi z ubieg艂ego roku, le艣ne patrole, czyli wolontariusze Fundacji Dzika Polska i Greenpeace potwierdzaj膮, 偶e wiele martwych, a wi臋c opuszczonych przez kornika drzew opuszcza Puszcz臋. Tylko wyci臋cie obumieraj膮cych 艣wierk贸w umo偶liwi wprowadzenie odnowie艅 (sztucznych i naturalnych), dzi臋ki kt贸rym za kilkadziesi膮t lat po ataku kornika nie b臋dzie 艣ladu. Bez pomocy cz艂owieka przywr贸cenie puszczy mo偶e potrwa膰 znacznie d艂u偶ej 鈥撀 takie o艣wiadczenie figuruje na stronie Las贸w Pa艅stwowych. Czy to nie paradoks? Cz艂owiek chce pomaga膰 Puszczy, kt贸rej niezwyk艂o艣膰 polega w艂a艣nie na tym, 偶e pozosta艂a nietkni臋ta. Bia艂owie偶a to ostatni las w Europie w pe艂ni nieskolonizowany przez cz艂owieka.
Pracownia na Rzecz Wszystkich Istot, aktywnie zaanga偶owana w ochron臋 lasu naturalnego, broni zab贸jczego kornika. Gradacja szkodnika nie stanowi zagro偶enia dla przetrwania Puszczy. Jak mo偶emy przeczyta膰 na stronie Pracowni, kornik pozbawi艂 偶ycia zaledwie 10聽procent 艣wierk贸w rosn膮cych na terenie nieprzekraczaj膮cym 2 procent bia艂owieskiego lasu. Dodaj膮, 偶e warto pami臋ta膰 o sztucznym nasadzeniu 艣wierka, kt贸re mia艂o miejsce w latach 50., na siedliskach nieodpowiednich dla tego gatunku. W zwi膮zku z tym gradacja kornika drukarza jest szans膮 na samoistn膮 renaturalizacj臋 lasu. Martwe drzewa dadz膮 pocz膮tek nowym, naturalnym formom zagospodarowania tego miejsca. Obumieraj膮ce konary pe艂ni膮 bardzo wa偶n膮 funkcj臋 w przemianie lasu, s膮 藕r贸d艂ami materii i energii dla ca艂ej sieci pokarmowej 鈥 g艂贸wnie dzi臋ki grzybom drewno przekszta艂ca si臋 w pokarm dla owad贸w oraz roztoczy.
Warto艣ci膮 Puszczy jest zdolno艣膰 adaptacji do nieprzewidywalnych warunk贸w. Lasy zagospodarowane, kt贸re przez selekcje drzew trac膮 na r贸偶norodno艣ci biologicznej, nie maj膮 tej mo偶liwo艣ci. Kornik jest cz臋艣ci膮 prawie ka偶dego le艣nego ekosystemu znajduj膮cego si臋 w klimacie umiarkowanym. Jego obecno艣膰 jest uzasadniona, stare, imponuj膮ce drzewa umieraj膮, aby tchn膮膰 偶ycie w nowe organizmy. Las umiera i odradza si臋 bez ingerencji cz艂owieka. I tym razem Puszcza powinna mie膰 szans臋 narodzi膰 si臋 na nowo.
Zdj臋cia dzi臋ki uprzejmo艣ci Fundacji Dzika Polska.

Zdj臋cia dzi臋ki uprzejmo艣ci Fundacji Dzika Polska.


Harvestery dziesi膮tkuj膮 Puszcz臋
Wycinka obj臋艂a stare, zdrowe obszary lasu, kt贸rych wyr膮b jest niczym nieuzasadniony, na dodatek do pracy zosta艂y zaanga偶owane harvestery 鈥 maszyny zdolne wyci膮膰 w ci膮gu jednego dnia kilkadziesi膮t drzew, czyli tyle, ile grupa pracownik贸w le艣nych w czasie miesi膮ca. Do tej pory wycinki dokonywali drwale, w zwi膮zku z tym tempo pracy by艂o znacznie wolniejsze, a zamieszkuj膮ce las zwierz臋ta nie cierpia艂y z powodu nieustaj膮cego ha艂asu towarzysz膮cego maszynom. Nie zwa偶aj膮c na fakt, 偶e trwa okres l臋gowy ptak贸w, wycina si臋 ogromne po艂acie lasu, co zmusza zwierz臋ta do migracji. Od marca do pa藕dziernika 鈥撀爖godnie z prawem 鈥撀爓 miejscach gniazdowania i 偶erowania ptak贸w ca艂kowicie zabronione jest niszczenie l臋gowisk.
W odpowiedzi na dzia艂ania lokalnych le艣nik贸w, wspierane przez ministerstwo 艣rodowiska, aktywi艣ci Dzikiej Polski i Greenpeace rozpocz臋li po raz pierwszy ofensywn膮 walk臋 w obronie bia艂owieskich las贸w. Akcja obrony Puszczy rozpocz臋艂a si臋 24 maja i nadal trwa. Pierwszego dnia kilkoro aktywistek i aktywist贸w uniemo偶liwi艂o harvesterom prac臋, przypinaj膮c si臋 do nich 艂a艅cuchami. Protest trwa艂 przez kilka godzin i zako艅czy艂 si臋 sukcesem 鈥 maszyny opu艣ci艂y miejsce pracy. Tego samego dnia nadle艣nictwo Hajn贸wka ograniczy艂o dost臋p do bia艂owieskich las贸w. Wed艂ug Las贸w Pa艅stwowych i Ministerstwa 艢rodowiska martwe drzewa, kt贸re mog膮 wywr贸ci膰 si臋 w niekontrolowany spos贸b, stanowi膮 zagro偶enie dla zdrowia i 偶ycia os贸b znajduj膮cych si臋 w Puszczy. W trosce o 鈥瀊ezpiecze艅stwo鈥 w dniu protestu nadle艣nictwo Hajn贸wka wyda艂o zakaz wst臋pu do lasu.
Na przek贸r odg贸rnym restrykcjom 27 maja, zaledwie kilka dni po pierwszej blokadzie harvester贸w, Dzika Polska zorganizowa艂a obywatelski spacer, w kt贸rym wzi臋艂o udzia艂 ponad sto pi臋膰dziesi膮t os贸b z ca艂ego kraju. Kolektywny przemarsz przez Puszcz臋 mia艂 na celu zamanifestowanie sprzeciwu wobec wycinki, okazanie solidarno艣ci z ekologami, a tak偶e protest przeciwko odbieraniu teren贸w le艣nych obywatelom. Organizatorzy akcji i spacerowicze zwracali tak偶e uwag臋 na nieprzejrzyst膮 polityk臋 nadle艣nictw puszcza艅skich i ministerstwa oraz wieloznaczno艣膰 zakazu wst臋pu do lasu. Dzi臋ki ograniczeniom dost臋pu do Puszczy organizacje ekologiczne straci艂y mo偶liwo艣膰 legalnego monitorowania wycinki. Stare d臋by i 艣wierki, jod艂y i modrzewie s膮 zagro偶one, a wraz z nimi ca艂y bia艂owieski ekosystem.
Protesty przeciwko ludzkiej ingerencji w Puszczy trwaj膮 nadal. 30 maja aktywi艣ci i aktywistki Greenpeace oraz Fundacji Dzika Polska po raz drugi zablokowali prac臋 maszyn. Tym razem otoczyli rami臋 harvestera, uniemo偶liwiaj膮c mu jakikolwiek ruch. Po paru godzinach maszyna opu艣ci艂a las. Od pocz膮tku czerwca z inicjatywy Dzikiej Polski trwa Ob贸z w Obronie Puszczy. Organizatorzy przygotowali specjalne pole namiotowe dla wszystkich obro艅c贸w Puszczy, kt贸rzy zechc膮 czynnie w艂膮czy膰 si臋 do akcji. W minion膮 niedziel臋 odby艂 si臋 kolejny obywatelski spacer po艂膮czony z wyk艂adami w ramach programu 鈥濧kademia na Zr臋bie鈥. Przyje偶d偶aj膮c na ob贸z, mo偶na zaanga偶owa膰 si臋 we wsp贸lne tworzenie hase艂 i transparent贸w, wzi膮膰 udzia艂 w krajoznawczym spacerze, wys艂ucha膰 wyk艂ad贸w naukowc贸w le艣nik贸w i biolog贸w, pozna膰 lepiej Puszcz臋 oraz na wiele innych sposob贸w zaanga偶owa膰 si臋 w dzia艂ania Fundacji.
Zdj臋cia dzi臋ki uprzejmo艣ci Fundacji Dzika Polska.

Zdj臋cia dzi臋ki uprzejmo艣ci Fundacji Dzika Polska


Adam Bohdan z Dzikiej Polski nie ukrywa, 偶e liczy na interwencj臋 Unii Europejskiej. Komisja Europejska po raz drugi wezwa艂a do przestrzegania unijnych przepis贸w dyrektywy ptasiej (w sprawie ochrony dzikiego ptactwa) i siedliskowej (w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych, dzikiej flory i fauny). Naruszenie przepis贸w obowi膮zuj膮cych w strefach Natura 2000 mo偶e skutkowa膰 ograniczeniem funduszy europejskich przyznawanych na rozw贸j infrastruktury i 艣rodowiska. Jan Szyszko ma miesi膮c na ustosunkowanie si臋 do opinii unijnych ekspert贸w, je偶eli jego odpowied藕 nie b臋dzie satysfakcjonuj膮ca, spraw膮 zajmie si臋 Europejski Trybuna艂 Sprawiedliwo艣ci.
Dwie prawdy
Puszcza dzieli Polsk臋. W sensie geograficznym znajduje si臋 na odleg艂ych peryferiach, mimo to sta艂a si臋 epicentrum konfliktu pomi臋dzy nieprzystaj膮cymi do siebie porz膮dkami. Zawi膮za艂y si臋 dwa skrajnie od siebie r贸偶ne sojusze walcz膮ce w obronie Bia艂owie偶y, pozornie w tej samej sprawie, w rzeczywisto艣ci w imi臋 zupe艂nie odmiennych warto艣ci. Pierwsze ugrupowanie skupia wok贸艂 siebie zwolennik贸w dzia艂a艅 ministra Szyszki, drugie dzia艂aczy organizacji ekologicznych oraz wszystkich przeciwnik贸w wycinki. I cho膰 obie frakcje oficjalnie chc膮 ratowa膰 Puszcz臋, jedni przychodz膮 艣cina膰 drzewa, do kt贸rych ci drudzy si臋 przywi膮zuj膮. Chocia偶 po艣r贸d cz艂onk贸w obydwu stronnictw s膮 le艣nicy i biolodzy, ich nauki si臋 r贸偶ni膮, a prawdy nie zgadzaj膮. Za tymi odr臋bnymi dyskursami stoj膮 okre艣lone, odmienne sposoby konceptualizowania poj臋膰 takich jak 鈥瀗atura鈥, 鈥瀙uszcza鈥, 鈥瀍kologia鈥. Ci pierwsi uwa偶aj膮, 偶e ziemia jest ich w艂asno艣ci膮 鈥 musz膮 wi臋c o ni膮 dba膰, 偶eby potem cieszy膰 si臋 z jej plon贸w. Ekolodzy sceptycznie podchodz膮 do kwestii posiadania i chcieliby pozwoli膰 Puszczy by膰 Puszcz膮, nie czerpi膮c z jej r贸偶norodnych d贸br gar艣ciami. Dlatego jako mi艂o艣niczka przyrody i obywatelka razem z nimi staj臋 w jej imieniu, bo mimo swej pot臋gi i pi臋kna nie obroni si臋 sama przed w艂adz膮, kt贸ra za pomoc膮 maszyn krwawo si臋 z ni膮 rozprawia.
Na spacerze organizowanym przez Fundacj臋 Dzika Polska pojawi艂a si臋 niewielka kontrmanifestacja 鈥瀘bro艅c贸w Puszczy鈥, kt贸r膮 zorganizowali przedstawiciele Stowarzyszenia 鈥濻anta鈥. 鈥濷bro艅cy鈥 chcieli zademonstrowa膰 poparcie dla lasu zagospodarowanego, czyli takiego, kt贸ry istnieje dla cz艂owieka i ma przynosi膰 mu zysk. Na jednym z film贸w zamieszonym przez Oko.Press pojawia si臋 le艣niczka, uczestniczka kontrdemonstracji, nauczycielka w technikum le艣nym w Bia艂owie偶y, kt贸ra stwierdza, 偶e 鈥瀌膮偶enie do powi臋kszenia Parku Narodowego mija si臋 po prostu z celem鈥. Dlaczego? 鈥炁歸ierk nie jest gatunkiem d艂ugowiecznym, wi臋c nale偶a艂o go ju偶 dawno zacz膮膰 likwidowa膰 w Puszczy Bia艂owieskiej, nale偶a艂o j膮 przebudowywa膰鈥. 鈥濧 czy Puszcza sama si臋 nie przebudowuje?鈥, 鈥濶ie mamy na to czasu, nie mamy na to czasu 鈥 my jako ludzie鈥. Kto da艂 nam prawo, aby podporz膮dkowywa膰 sobie wszelk膮 natur臋? Czy na pewno o to chodzi艂o Bogu, kiedy m贸wi艂: 鈥濨膮d藕cie p艂odni i rozmna偶ajcie si臋, aby艣cie zaludnili ziemi臋 i uczynili j膮 sobie poddan膮鈥? Bia艂owie偶a jest jedyn膮 ostoj膮 dzikiej natury w Europie, nie ma lasu starszego, zachowanego przy tak niewielkiej ingerencji ludzkiej, dlaczego wi臋c to zmienia膰?
Zdj臋cia dzi臋ki uprzejmo艣ci Fundacji Dzika Polska

Zdj臋cia dzi臋ki uprzejmo艣ci Fundacji Dzika Polska


鈥濨ezwzgl臋dny las 鈥 zadbany, czysty, produkuj膮cy drewno i u偶ytki uboczne 鈥 nienawidzi puszczy, po偶era wi臋c miejsce po miejscu dzik膮 i woln膮 przyrod臋鈥 鈥 pisa艂a Simona Kossak. Las, kt贸ry w przysz艂o艣ci zast膮pi Puszcz臋, je偶eli drzewa b臋d膮 wci膮偶 wycinane i wywo偶one, nie odzwierciedli jej bogactwa, nie dor贸wna r贸偶norodno艣ci膮. Puszcza raz wyci臋ta nigdy si臋 nie odrodzi. Koncepcja 艣wiata, kt贸rej podstawowym elementem jest cz艂owiek zarz膮dzaj膮cy natur膮, tworzy sp贸jn膮 wizj臋 misji ludzko艣ci na ziemi. Nigdy nie rozumiem jednak chciwo艣ci i oboj臋tno艣ci wobec naturalnego pi臋kna, jak膮 reprezentuj膮 jej wyznawcy. Nasze prawdy do siebie nie przystaj膮, wobec tego nie widz臋 szans na kompromis. B臋dziemy walczy膰 dalej! Ca艂a Puszcza Parkiem Narodowym!

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy 艣rodowisko zaanga偶owane w walk臋 z podzia艂ami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi臋ki Waszemu wsparciu!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij