Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

O czym szumi Bia┼éowie┼╝a

Chocia┼╝ po┼Ťr├│d dw├│ch walcz─ůcych o Puszcz─Ö stronnictw s─ů le┼Ťnicy i biolodzy, ich nauki si─Ö r├│┼╝ni─ů, a prawdy nie zgadzaj─ů. Za tymi odr─Öbnymi dyskursami stoj─ů okre┼Ťlone, odmienne sposoby rozumienia poj─Ö─ç takich jak ÔÇ×naturaÔÇŁ, ÔÇ×puszczaÔÇŁ, ÔÇ×ekologiaÔÇŁ.

Zdj─Öcia dzi─Öki uprzejmo┼Ťci Fundacji Dzika Polska.

Zdj─Öcia dzi─Öki uprzejmo┼Ťci Fundacji Dzika Polska


ÔÇ×Puszcza Bia┼éowieska umiera. W┼Ťr├│d drzew przemyka okryta mg┼é─ů posta─ç dzier┼╝─ůca kos─Ö, lecz u jej st├│p nie czai si─Ö ju┼╝ ry┼Ť sko┼Ťnooki, nie wyci─ůgaj─ů ramion pokrzywione kolosy lip i wiekowe d─Öby.
Nad konaj─ůc─ů pochyla si─Ö z trosk─ů konsylium le┼Ťnik├│w i uczonych. Znaj─ů chorob─Ö: na imi─Ö jej las. Gorzka to wiedza, ┼╝e ┼Ťmiertelnym zagro┼╝eniem dla puszczy jest chluba cz┼éowieka ÔÇô las zagospodarowanyÔÇŁ.
Simona Kossak,┬áÔÇ×Saga Puszczy Bia┼éowieskiejÔÇŁ
***
Droga prowadz─ůca z Hajn├│wki do Bia┼éowie┼╝y us┼éana jest trupami drzew. Rozleg┼ée przydro┼╝ne cmentarzysko sprawia przygn─Öbiaj─ůce wra┼╝enie, pokonane konary schludnie u┼éo┼╝one przy szosie zdradzaj─ů swojego oprawc─Ö.
Puszcza sta┼éa si─Ö polem konfliktu, a jej wycinka powodem radykalnych dzia┼éa┼ä aktywist├│w z Fundacji Dzika Polska i Greenpeace. Limity wycinki na bie┼╝─ůcy rok zosta┼éy przekroczone w maju, a mimo to wyr─ůb trwa nadal. Oficjalnym powodem jest gradacja kornika drukarza, kt├│ry szybko rozprzestrzenia si─Ö na terenie bia┼éowieskich las├│w. Kornik atakuje drzewa os┼éabione i stare, przewa┼╝nie ┼Ťwierki, ewentualnie sosn─Ö, jod┼é─Ö lub modrzew. ┼╗eruje pod kor─ů drzew, zabijaj─ůc je od ┼Ťrodka. Le┼Ťniczy wykorzystuj─ů t─Ö wiedz─Ö jako pretekst do wycinania stuletnich ┼Ťwierk├│w. Najstarsze, a wi─Öc najwi─Öksze drzewa odgrywaj─ů kluczow─ů rol─Ö w utrzymywaniu ekosystemu oraz przyrodniczej r├│┼╝norodno┼Ťci. W marcu zesz┼éego roku ministerstwo ┼Ťrodowiska trzykrotnie zwi─Ökszy┼éo pu┼éap wycinki w nadle┼Ťnictwach puszcza┼äskich i cho─ç ta nie powinna dotyczy─ç drzewostan├│w ponad stuletnich, w maju przybra┼éa na sile i obj─Ö┼éa tak┼╝e obszary ┼Ťci┼Ťle chronione.
Pod koniec lat 70. UNESCO uzna┼éo Bia┼éowieski Park Narodowy za jeden ze ┼Ťwiatowych rezerwat├│w Biosfery, a p├│┼║niej wpisa┼éo Puszcz─Ö na List─Ö ┼Üwiatowego Dziedzictwa Ludzko┼Ťci. Bia┼éowie┼╝a jest domem ponad 240┬árodzaj├│w ptak├│w, co czyni j─ů jednym z najwa┼╝niejszych ptasich siedlisk w Europie. Puszcz─Ö zamieszkuje ponad jedena┼Ťcie tysi─Öcy gatunk├│w zwierz─ůt oraz wiele r├│┼╝norodnych ro┼Ťlin, grzyb├│w i porost├│w. Obszar jest w zwi─ůzku z tym chroniony w ramach europejskiego programu Natura 2000.
Walka z kornikiem drukarzem w dw├│ch ods┼éonach
Lasy Pa┼ästwowe opublikowa┼éy na swojej stronie internetowej informacj─Ö o rzekomej pladze kornika drukarza, kt├│ry dziesi─ůtkuje bia┼éowiesk─ů Puszcz─Ö. Jedynym, koniecznym rozwi─ůzaniem jest wycinka na du┼╝─ů skal─Ö, szkodnik szybko si─Ö rozprzestrzenia, atakuje tak┼╝e drzewa zdrowe i m┼éode. Najwa┼╝niejszym powodem dziesi─ůtkowania lasu jest troska o obszary obj─Öte szczeg├│ln─ů ochron─ů Natura 2000 oraz o bogactwo biologiczne Puszczy ÔÇô pisz─ů na swojej stronie przedstawiciel Las├│w Pa┼ästwowych. Wpis pochodzi z ubieg┼éego roku, le┼Ťne patrole, czyli wolontariusze Fundacji Dzika Polska i Greenpeace potwierdzaj─ů, ┼╝e wiele martwych, a wi─Öc opuszczonych przez kornika drzew opuszcza Puszcz─Ö. Tylko wyci─Öcie obumieraj─ůcych ┼Ťwierk├│w umo┼╝liwi wprowadzenie odnowie┼ä (sztucznych i naturalnych), dzi─Öki kt├│rym za kilkadziesi─ůt lat po ataku kornika nie b─Ödzie ┼Ťladu. Bez pomocy cz┼éowieka przywr├│cenie puszczy mo┼╝e potrwa─ç znacznie d┼éu┼╝ej ÔÇô┬á takie o┼Ťwiadczenie figuruje na stronie Las├│w Pa┼ästwowych. Czy to nie paradoks? Cz┼éowiek chce pomaga─ç Puszczy, kt├│rej niezwyk┼éo┼Ť─ç polega w┼éa┼Ťnie na tym, ┼╝e pozosta┼éa nietkni─Öta. Bia┼éowie┼╝a to ostatni las w Europie w pe┼éni nieskolonizowany przez cz┼éowieka.
Pracownia na Rzecz Wszystkich Istot, aktywnie zaanga┼╝owana w ochron─Ö lasu naturalnego, broni zab├│jczego kornika. Gradacja szkodnika nie stanowi zagro┼╝enia dla przetrwania Puszczy. Jak mo┼╝emy przeczyta─ç na stronie Pracowni, kornik pozbawi┼é ┼╝ycia zaledwie 10┬áprocent ┼Ťwierk├│w rosn─ůcych na terenie nieprzekraczaj─ůcym 2 procent bia┼éowieskiego lasu. Dodaj─ů, ┼╝e warto pami─Öta─ç o sztucznym nasadzeniu ┼Ťwierka, kt├│re mia┼éo miejsce w latach 50., na siedliskach nieodpowiednich dla tego gatunku. W zwi─ůzku z tym gradacja kornika drukarza jest szans─ů na samoistn─ů renaturalizacj─Ö lasu. Martwe drzewa dadz─ů pocz─ůtek nowym, naturalnym formom zagospodarowania tego miejsca. Obumieraj─ůce konary pe┼éni─ů bardzo wa┼╝n─ů funkcj─Ö w przemianie lasu, s─ů ┼║r├│d┼éami materii i energii dla ca┼éej sieci pokarmowej ÔÇô g┼é├│wnie dzi─Öki grzybom drewno przekszta┼éca si─Ö w pokarm dla owad├│w oraz roztoczy.
Warto┼Ťci─ů Puszczy jest zdolno┼Ť─ç adaptacji do nieprzewidywalnych warunk├│w. Lasy zagospodarowane, kt├│re przez selekcje drzew trac─ů na r├│┼╝norodno┼Ťci biologicznej, nie maj─ů tej mo┼╝liwo┼Ťci. Kornik jest cz─Ö┼Ťci─ů prawie ka┼╝dego le┼Ťnego ekosystemu znajduj─ůcego si─Ö w klimacie umiarkowanym. Jego obecno┼Ť─ç jest uzasadniona, stare, imponuj─ůce drzewa umieraj─ů, aby tchn─ů─ç ┼╝ycie w nowe organizmy. Las umiera i odradza si─Ö bez ingerencji cz┼éowieka. I tym razem Puszcza powinna mie─ç szans─Ö narodzi─ç si─Ö na nowo.
Zdj─Öcia dzi─Öki uprzejmo┼Ťci Fundacji Dzika Polska.

Zdj─Öcia dzi─Öki uprzejmo┼Ťci Fundacji Dzika Polska.


Harvestery dziesi─ůtkuj─ů Puszcz─Ö
Wycinka obj─Ö┼éa stare, zdrowe obszary lasu, kt├│rych wyr─ůb jest niczym nieuzasadniony, na dodatek do pracy zosta┼éy zaanga┼╝owane harvestery ÔÇô maszyny zdolne wyci─ů─ç w ci─ůgu jednego dnia kilkadziesi─ůt drzew, czyli tyle, ile grupa pracownik├│w le┼Ťnych w czasie miesi─ůca. Do tej pory wycinki dokonywali drwale, w zwi─ůzku z tym tempo pracy by┼éo znacznie wolniejsze, a zamieszkuj─ůce las zwierz─Öta nie cierpia┼éy z powodu nieustaj─ůcego ha┼éasu towarzysz─ůcego maszynom. Nie zwa┼╝aj─ůc na fakt, ┼╝e trwa okres l─Ögowy ptak├│w, wycina si─Ö ogromne po┼éacie lasu, co zmusza zwierz─Öta do migracji. Od marca do pa┼║dziernika ÔÇô┬ázgodnie z prawem ÔÇô┬áw miejscach gniazdowania i ┼╝erowania ptak├│w ca┼ékowicie zabronione jest niszczenie l─Ögowisk.
W odpowiedzi na dzia┼éania lokalnych le┼Ťnik├│w, wspierane przez ministerstwo ┼Ťrodowiska, aktywi┼Ťci Dzikiej Polski i Greenpeace rozpocz─Öli po raz pierwszy ofensywn─ů walk─Ö w obronie bia┼éowieskich las├│w. Akcja obrony Puszczy rozpocz─Ö┼éa si─Ö 24 maja i nadal trwa. Pierwszego dnia kilkoro aktywistek i aktywist├│w uniemo┼╝liwi┼éo harvesterom prac─Ö, przypinaj─ůc si─Ö do nich ┼éa┼äcuchami. Protest trwa┼é przez kilka godzin i zako┼äczy┼é si─Ö sukcesem ÔÇô maszyny opu┼Ťci┼éy miejsce pracy. Tego samego dnia nadle┼Ťnictwo Hajn├│wka ograniczy┼éo dost─Öp do bia┼éowieskich las├│w. Wed┼éug Las├│w Pa┼ästwowych i Ministerstwa ┼Ürodowiska martwe drzewa, kt├│re mog─ů wywr├│ci─ç si─Ö w niekontrolowany spos├│b, stanowi─ů zagro┼╝enie dla zdrowia i ┼╝ycia os├│b znajduj─ůcych si─Ö w Puszczy. W trosce o ÔÇ×bezpiecze┼ästwoÔÇŁ w dniu protestu nadle┼Ťnictwo Hajn├│wka wyda┼éo zakaz wst─Öpu do lasu.
Na przek├│r odg├│rnym restrykcjom 27 maja, zaledwie kilka dni po pierwszej blokadzie harvester├│w, Dzika Polska zorganizowa┼éa obywatelski spacer, w kt├│rym wzi─Ö┼éo udzia┼é ponad sto pi─Ö─çdziesi─ůt os├│b z ca┼éego kraju. Kolektywny przemarsz przez Puszcz─Ö mia┼é na celu zamanifestowanie sprzeciwu wobec wycinki, okazanie solidarno┼Ťci z ekologami, a tak┼╝e protest przeciwko odbieraniu teren├│w le┼Ťnych obywatelom. Organizatorzy akcji i spacerowicze zwracali tak┼╝e uwag─Ö na nieprzejrzyst─ů polityk─Ö nadle┼Ťnictw puszcza┼äskich i ministerstwa oraz wieloznaczno┼Ť─ç zakazu wst─Öpu do lasu. Dzi─Öki ograniczeniom dost─Öpu do Puszczy organizacje ekologiczne straci┼éy mo┼╝liwo┼Ť─ç legalnego monitorowania wycinki. Stare d─Öby i ┼Ťwierki, jod┼éy i modrzewie s─ů zagro┼╝one, a wraz z nimi ca┼éy bia┼éowieski ekosystem.
Protesty przeciwko ludzkiej ingerencji w Puszczy trwaj─ů nadal. 30 maja aktywi┼Ťci i aktywistki Greenpeace oraz Fundacji Dzika Polska po raz drugi zablokowali prac─Ö maszyn. Tym razem otoczyli rami─Ö harvestera, uniemo┼╝liwiaj─ůc mu jakikolwiek ruch. Po paru godzinach maszyna opu┼Ťci┼éa las. Od pocz─ůtku czerwca z inicjatywy Dzikiej Polski trwa Ob├│z w Obronie Puszczy. Organizatorzy przygotowali specjalne pole namiotowe dla wszystkich obro┼äc├│w Puszczy, kt├│rzy zechc─ů czynnie w┼é─ůczy─ç si─Ö do akcji. W minion─ů niedziel─Ö odby┼é si─Ö kolejny obywatelski spacer po┼é─ůczony z wyk┼éadami w ramach programu ÔÇ×Akademia na Zr─ÖbieÔÇŁ. Przyje┼╝d┼╝aj─ůc na ob├│z, mo┼╝na zaanga┼╝owa─ç si─Ö we wsp├│lne tworzenie hase┼é i transparent├│w, wzi─ů─ç udzia┼é w krajoznawczym spacerze, wys┼éucha─ç wyk┼éad├│w naukowc├│w le┼Ťnik├│w i biolog├│w, pozna─ç lepiej Puszcz─Ö oraz na wiele innych sposob├│w zaanga┼╝owa─ç si─Ö w dzia┼éania Fundacji.
Zdj─Öcia dzi─Öki uprzejmo┼Ťci Fundacji Dzika Polska.

Zdj─Öcia dzi─Öki uprzejmo┼Ťci Fundacji Dzika Polska


Adam Bohdan z Dzikiej Polski nie ukrywa, ┼╝e liczy na interwencj─Ö Unii Europejskiej. Komisja Europejska po raz drugi wezwa┼éa do przestrzegania unijnych przepis├│w dyrektywy ptasiej (w sprawie ochrony dzikiego ptactwa) i siedliskowej (w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych, dzikiej flory i fauny). Naruszenie przepis├│w obowi─ůzuj─ůcych w strefach Natura 2000 mo┼╝e skutkowa─ç ograniczeniem funduszy europejskich przyznawanych na rozw├│j infrastruktury i ┼Ťrodowiska. Jan Szyszko ma miesi─ůc na ustosunkowanie si─Ö do opinii unijnych ekspert├│w, je┼╝eli jego odpowied┼║ nie b─Ödzie satysfakcjonuj─ůca, spraw─ů zajmie si─Ö Europejski Trybuna┼é Sprawiedliwo┼Ťci.
Dwie prawdy
Puszcza dzieli Polsk─Ö. W sensie geograficznym znajduje si─Ö na odleg┼éych peryferiach, mimo to sta┼éa si─Ö epicentrum konfliktu pomi─Ödzy nieprzystaj─ůcymi do siebie porz─ůdkami. Zawi─ůza┼éy si─Ö dwa skrajnie od siebie r├│┼╝ne sojusze walcz─ůce w obronie Bia┼éowie┼╝y, pozornie w tej samej sprawie, w rzeczywisto┼Ťci w imi─Ö zupe┼énie odmiennych warto┼Ťci. Pierwsze ugrupowanie skupia wok├│┼é siebie zwolennik├│w dzia┼éa┼ä ministra Szyszki, drugie dzia┼éaczy organizacji ekologicznych oraz wszystkich przeciwnik├│w wycinki. I cho─ç obie frakcje oficjalnie chc─ů ratowa─ç Puszcz─Ö, jedni przychodz─ů ┼Ťcina─ç drzewa, do kt├│rych ci drudzy si─Ö przywi─ůzuj─ů. Chocia┼╝ po┼Ťr├│d cz┼éonk├│w obydwu stronnictw s─ů le┼Ťnicy i biolodzy, ich nauki si─Ö r├│┼╝ni─ů, a prawdy nie zgadzaj─ů. Za tymi odr─Öbnymi dyskursami stoj─ů okre┼Ťlone, odmienne sposoby konceptualizowania poj─Ö─ç takich jak ÔÇ×naturaÔÇŁ, ÔÇ×puszczaÔÇŁ, ÔÇ×ekologiaÔÇŁ. Ci pierwsi uwa┼╝aj─ů, ┼╝e ziemia jest ich w┼éasno┼Ťci─ů ÔÇô musz─ů wi─Öc o ni─ů dba─ç, ┼╝eby potem cieszy─ç si─Ö z jej plon├│w. Ekolodzy sceptycznie podchodz─ů do kwestii posiadania i chcieliby pozwoli─ç Puszczy by─ç Puszcz─ů, nie czerpi─ůc z jej r├│┼╝norodnych d├│br gar┼Ťciami. Dlatego jako mi┼éo┼Ťniczka przyrody i obywatelka razem z nimi staj─Ö w jej imieniu, bo mimo swej pot─Ögi i pi─Ökna nie obroni si─Ö sama przed w┼éadz─ů, kt├│ra za pomoc─ů maszyn krwawo si─Ö z ni─ů rozprawia.
Na spacerze organizowanym przez Fundacj─Ö Dzika Polska pojawi┼éa si─Ö niewielka kontrmanifestacja ÔÇ×obro┼äc├│w PuszczyÔÇŁ, kt├│r─ů zorganizowali przedstawiciele Stowarzyszenia ÔÇ×SantaÔÇŁ. ÔÇ×Obro┼äcyÔÇŁ chcieli zademonstrowa─ç poparcie dla lasu zagospodarowanego, czyli takiego, kt├│ry istnieje dla cz┼éowieka i ma przynosi─ç mu zysk. Na jednym z film├│w zamieszonym przez Oko.Press pojawia si─Ö le┼Ťniczka, uczestniczka kontrdemonstracji, nauczycielka w technikum le┼Ťnym w Bia┼éowie┼╝y, kt├│ra stwierdza, ┼╝e ÔÇ×d─ů┼╝enie do powi─Ökszenia Parku Narodowego mija si─Ö po prostu z celemÔÇŁ. Dlaczego? ÔÇ×┼Üwierk nie jest gatunkiem d┼éugowiecznym, wi─Öc nale┼╝a┼éo go ju┼╝ dawno zacz─ů─ç likwidowa─ç w Puszczy Bia┼éowieskiej, nale┼╝a┼éo j─ů przebudowywa─çÔÇŁ. ÔÇ×A czy Puszcza sama si─Ö nie przebudowuje?ÔÇŁ, ÔÇ×Nie mamy na to czasu, nie mamy na to czasu ÔÇô my jako ludzieÔÇŁ. Kto da┼é nam prawo, aby podporz─ůdkowywa─ç sobie wszelk─ů natur─Ö? Czy na pewno o to chodzi┼éo Bogu, kiedy m├│wi┼é: ÔÇ×B─ůd┼║cie p┼éodni i rozmna┼╝ajcie si─Ö, aby┼Ťcie zaludnili ziemi─Ö i uczynili j─ů sobie poddan─ůÔÇŁ? Bia┼éowie┼╝a jest jedyn─ů ostoj─ů dzikiej natury w Europie, nie ma lasu starszego, zachowanego przy tak niewielkiej ingerencji ludzkiej, dlaczego wi─Öc to zmienia─ç?
Zdj─Öcia dzi─Öki uprzejmo┼Ťci Fundacji Dzika Polska

Zdj─Öcia dzi─Öki uprzejmo┼Ťci Fundacji Dzika Polska


ÔÇ×Bezwzgl─Ödny las ÔÇô zadbany, czysty, produkuj─ůcy drewno i u┼╝ytki uboczne ÔÇô nienawidzi puszczy, po┼╝era wi─Öc miejsce po miejscu dzik─ů i woln─ů przyrod─ÖÔÇŁ ÔÇô pisa┼éa Simona Kossak. Las, kt├│ry w przysz┼éo┼Ťci zast─ůpi Puszcz─Ö, je┼╝eli drzewa b─Öd─ů wci─ů┼╝ wycinane i wywo┼╝one, nie odzwierciedli jej bogactwa, nie dor├│wna r├│┼╝norodno┼Ťci─ů. Puszcza raz wyci─Öta nigdy si─Ö nie odrodzi. Koncepcja ┼Ťwiata, kt├│rej podstawowym elementem jest cz┼éowiek zarz─ůdzaj─ůcy natur─ů, tworzy sp├│jn─ů wizj─Ö misji ludzko┼Ťci na ziemi. Nigdy nie rozumiem jednak chciwo┼Ťci i oboj─Ötno┼Ťci wobec naturalnego pi─Ökna, jak─ů reprezentuj─ů jej wyznawcy. Nasze prawdy do siebie nie przystaj─ů, wobec tego nie widz─Ö szans na kompromis. B─Ödziemy walczy─ç dalej! Ca┼éa Puszcza Parkiem Narodowym!

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś