Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Nikogo nie brak w tym wi臋zieniu

Serial 鈥濷range is the New Black" nie ucieka si臋 do nachalnego dydaktyzmu. Jest przede wszystkim celebracj膮 r贸偶norodno艣ci rodem z trzeciej fali feminizmu.


 
Orange is the New Black brak koncentracji na jednej bohaterce sprawia, 偶e wi臋zienie ukazane zostaje jako bardzo skomplikowany organizm. Pod tym wzgl臋dem jest to serial feministyczny. Nie ucieka si臋 do nachalnego dydaktyzmu, nie pr贸buje te偶 by膰 wielk膮 krytyk膮 systemu wi臋ziennego w Stanach Zjednoczonych, ani traktatem o niesprawiedliwo艣ciach spo艂ecznych. Jest przede wszystkim celebracj膮 r贸偶norodno艣ci rodem z trzeciej fali feminizmu.
O wydanym w lipcu tego roku Orange is the New Black przeczyta艂em przez przypadek na jakim艣 blogu. Jest to trzeci serial produkowany przez Netflix, najwi臋ksz膮 ameryka艅sk膮 wypo偶yczalni臋 DVD, zajmuj膮c膮 si臋 udost臋pnianiem film贸w i seriali za pomoc膮 Internetu. W przeciwie艅stwie do dw贸ch pierwszych, House of CardsArrested Development鈥, Orange nie mia艂 zbyt wielkiej kampanii reklamowej ani du偶ego bud偶etu. Mimo tego popularno艣ci膮 przebi艂 obydwie pozycje, a sta艂o si臋 to g艂贸wnie dzi臋ki dobrym recenzjom na blogach i wirusowym efekcie na portalach spo艂eczno艣ciowych. Nie wszyscy wierz膮, 偶e w dzisiejszych czasach krytyka mo偶e mie膰 wp艂yw na sukces sztuki. Okazuje si臋, 偶e mo偶e i ma.
Orange is the New Black jest lu藕n膮 adaptacj膮 wspomnieniowej ksi膮偶ki Piper Kerman, opublikowanych pod tym samym tytu艂em w 2010 roku. Produkcj膮 serialu zaj臋艂a si臋 Jenji Kohan, tw贸rczyni serialu 鈥 czarnej komedii Weeds. Akcja Orange rozgrywa si臋 w 偶e艅skim wi臋zieniu. G艂贸wna bohaterka, Piper Chapman (grana przez Taylor Schilling) trafia tam za m艂odzie艅czy wyskok, kiedy to pomog艂a swojej pracuj膮cej dla kartelu kochance w przemycie narkotyk贸w. Po kilkunastu latach Chapman u艂o偶y艂a sobie spokojne 偶ycie, zar臋czy艂a si臋. Jednak cz艂onkowie kartelu zostaj膮 z艂apani i w zeznaniach pojawia si臋 jej nazwisko. Zamiast si臋 procesowa膰 postanawia przyzna膰 si臋 i odsiedzie膰 15 miesi臋cy w 偶e艅skim wi臋zieniu.
Punkt wyj艣cia Orange jest bardzo podobny do innego wi臋ziennego serialu sprzed lat 鈥 Prison Break. Do zak艂adu karnego trafia艂a bia艂y, wyedukowany przedstawiciel klasy 艣redniej, co samo w sobie stanowi rzadko艣膰. Umieszczenie w艣r贸d przedstawicieli spo艂ecznych nizin czyni bohatera wyj膮tkowym. Wed艂ug liberalno-popkulturowych konwencji staje si臋 on figur膮 mesja艅sk膮, jedynym, kt贸ry mo偶e ocali膰 swych towarzyszy. Wydawa膰 by si臋 mog艂o, 偶e Chapman w Orange te偶 przyjmuje tak膮 rol臋. Podobnie jak bohater Prison Break, nie wpasowuje si臋 w 艣cis艂膮, opart膮 g艂贸wnie na rasizmie i podziale klasowym, hierarchi臋 wsp贸艂towarzyszek. Jednak tw贸rcom Orange udaje si臋 zr臋cznie podwa偶y膰 te tropy narracyjne. Kiedy Chapman prosi o przydzia艂 do pracy w przywi臋ziennej szkole, gdy偶 uwa偶a, 偶e tam mog艂aby pomaga膰 innym, trafia do warsztatu i jest zmuszona do naprawiania urz膮dze艅 elektrycznych. Pora偶k膮 te偶 ko艅czy si臋 jej pr贸ba pomocy w poprawianiu list贸w apelacyjnych pisanych przez uwi臋zione kobiety.
G艂贸wna fabu艂a serialu opiera si臋 w艂a艣nie na tego typu dynamice, na konfliktach mi臋dzy codziennym 偶yciem w wi臋zieniu a wyobra偶eniach i dzia艂aniach g艂贸wnej bohaterki. To nie znaczy, 偶e Chapman jest co chwil臋 upokarzana. To by by艂o zbyt nudne i za proste. Fabu艂a Orange zr臋cznie balansuje mi臋dzy zwyci臋stwami oraz mniejszymi i wi臋kszymi pora偶kami. Nie udaje si臋 z艂apa膰 chodz膮cej na wybiegu kury (kt贸ra w 艣wiecie wi臋zienia urasta do istoty niemal boskiej). Udaje si臋 za to uzyska膰 pozwolenie na uprawianie joggingu. Itp.
Przy takiej konstrukcji fabularnej trudno produkcj臋 Netflix zaklasyfikowa膰 gatunkowo. W za艂o偶eniu ma to by膰 komedia, jednak nie ma tam nagromadzenia typowo sitcomowych 偶art贸w. Humor Orange opiera si臋 na absurdach wi臋ziennego 偶ycia, nie dominuje jednak wymowy ca艂o艣ci. Tw贸rcy wiedzieli kiedy nale偶y zmieni膰 ton i w jaki spos贸b przekaza膰 autentyczne problemy i dramatyczne historie. Perypetie Chapman s膮 g艂贸wn膮, ale nie najwa偶niejsz膮 osi膮 fabularn膮, w ka偶dym odcinku poznajemy bowiem histori臋 innej uwi臋zionej. Mamy tu do czynienia raczej z fragmentarycznymi scenkami pozwalaj膮cymi zrozumie膰 pewne aspekty charakteru danej postaci, ale nie daj膮cymi prostych rozwi膮za艅 i uproszczonych rys贸w psychologicznych. To rozdrobnienie i dba艂o艣膰 o zarysowanie wszystkich plan贸w sprawia, 偶e ogl膮daj膮c ten serial ma si臋 wra偶enie, 偶e wszystkie bohaterki i bohaterowie Orange s膮 kompletni, posiadaj膮 w艂asne cechy i motywacje.
Taki brak koncentracji na jednej bohaterce sprawia, 偶e wi臋zienie ukazane zostaje jako bardzo skomplikowany organizm. Najwa偶niejsza warto艣膰 Orange is the New Black polega w艂a艣nie na pr贸bie oddania wielowymiarowego charakteru rzeczywisto艣ci i kre艣lenia skrajnie indywidualnych historii bohater贸w. Pod tym wzgl臋dem jest to serial feministyczny. Nie ucieka si臋 do nachalnego dydaktyzmu, nie pr贸buje te偶 by膰 wielk膮 krytyk膮 systemu wi臋ziennego w Stanach Zjednoczonych, ani traktatem o niesprawiedliwo艣ciach spo艂ecznych. W膮tki te oczywi艣cie porusza, ale jest przede wszystkim celebracj膮 r贸偶norodno艣ci rodem z trzeciej fali feminizmu.
 

 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij