fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Nieskr臋powany Duch. Alternatywny synod 艣wieckich

R贸wno艣膰 ma艂偶e艅ska, dla kobiet, dla 艣wieckich, dla os贸b LGBT+. Rasizm i neokolonializm. Prawa reprodukcyjne. Rozliczenie przest臋pstw seksualnych. Ekologia i prawa socjalne. O tym wszystkim 艣wieccy rozmawiali r贸wnolegle do g艂贸wnych obrad synodu. Czy ich g艂os zostanie wys艂uchany?
Nieskr臋powany Duch. Alternatywny synod 艣wieckich
ilustr.: Weronika Rero艅

Pierwsza sesja ostatniego etapu synodu o synodalno艣ci za nami. Przez niemal ca艂y pa藕dziernik mo偶na by艂o natkn膮膰 si臋 na relacje z tocz膮cych si臋 w Watykanie obrad historycznego zgromadzenia. R贸wnie ciekawe, a mo偶e ciekawsze rzeczy dzia艂y si臋 te偶 w samym Rzymie. Wydarzenie takiej rangi sta艂o si臋 bowiem okazj膮 dla r贸偶norodnych akcji organizowanych przez grupy lobbuj膮ce za takimi lub innymi zmianami w Ko艣ciele rzymskokatolickim.

Przeciwko nadu偶yciom seksualnym

Ju偶 na kilka dni przed rozpocz臋ciem sesji synodu na posterunku zameldowa艂a si臋 organizacja ECA 鈥 Ending Clergy Abuse (鈥瀦ako艅czy膰 nadu偶ycia kleru鈥). Ju偶 21 wrze艣nia aktywi艣ci rozpocz臋li piesz膮 pielgrzymk臋 z miasteczka Montefiascone do Rzymu (oko艂o 100 kilometr贸w). Nie艣li ze sob膮 ponad dwumetrowy drewniany krzy偶 z napisem 鈥瀂ero tolerancji鈥. Podczas pielgrzymki informowali napotkane osoby o聽swoich postulatach 鈥 wprowadzeniu do prawa ko艣cielnego bezwzgl臋dnej zasady, 偶e molestuj膮cy ksi膮dz ma by膰 wydalony ze stanu kap艂a艅skiego 鈥 i聽o聽nadu偶yciach w diecezjach, kt贸re mijali na swojej drodze. Kulminacj膮 ich dzia艂a艅 by艂a odbywaj膮 si臋 30 wrze艣nia demonstracja przed Zamkiem 艢wi臋tego Anio艂a na nabrze偶u Tybru, w odleg艂o艣ci oko艂o kilometra od placu 艣wi臋tego Piotra. Niekt贸rzy z 鈥瀗ieumar艂ych鈥, kt贸rzy do艣wiadczyli przemocy seksualnej ze strony duchowie艅stwa, stali z czarno-bia艂ymi posterami przedstawiaj膮cymi ich samych. Ich pierwotny plan 鈥 przemarsz a偶 do Watykanu 鈥 okaza艂 si臋 jednak niemo偶liwy. W ci膮gu nast臋pnych dni okolice Castel Sant鈥橝ngelo sta艂y si臋 miejscem wielu kolejnych akcji.

Kampania na rzecz 艣wi臋ce艅 kobiet

Po walcz膮cych o聽prawa os贸b skrzywdzonych w Ko艣ciele i聽o聽kary dla ich oprawc贸w na scen臋 wkroczy艂a koalicja Catholic Organisations for Renewal (鈥瀔atolickie organizacje na rzecz odnowy鈥). Jest to grupa skupiaj膮ca blisko dwadzie艣cia organizacji lobbuj膮cych na rzecz 艣wi臋ce艅 kobiet, praw os贸b LGBTQIA+ w Ko艣ciele, upodmiotowienia 艣wieckich czy reformy struktury ko艣cielnej w艂adzy. W komunikacie rozes艂anym do medi贸w COR pisze, 偶e 鈥瀢sp贸艂pracuje, aby zapewni膰 autentyczny katolicki g艂os moralny dotycz膮cy reformy Ko艣cio艂a i聽kwestii sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej鈥.

W przeddzie艅 otwarcia synodu, 3 pa藕dziernika, rzymskokatolicka bazylika 艣wi臋tego Praksedy, znana z przepi臋knych wczesno艣redniowiecznych mozaik, w tym s艂ynnej 鈥瀍piskopy Teodory鈥, go艣ci艂a niezwyk艂e nabo偶e艅stwo. Prawdopodobnie po raz pierwszy w historii nowo偶ytnej grupy dzia艂aj膮ce jawnie na rzecz 艣wi臋ce艅 kobiet nie tylko do diakonatu, ale tak偶e prezbiteratu i episkopatu mog艂y zorganizowa膰 czuwanie modlitewne w wa偶nej rzymskiej 艣wi膮tyni. Has艂em przewodnim nabo偶e艅stwa聽odbywaj膮cego si臋 pod egid膮 Women鈥檚 Ordination Worldwide (organizacja parasolowa skupiaj膮ca grupy i聽osoby indywidualne z r贸偶nych kraj贸w i聽kontynent贸w dzia艂aj膮ce rzecz 艣wi臋ce艅 kobiet) by艂o 鈥濴et Her Voice Carry鈥 (鈥瀗iech jej g艂os si臋 niesie鈥). W s艂owach powitalnych Kate McElwee, reprezentuj膮ca ameryka艅sk膮 organizacj臋 Women鈥檚 Ordination Conference, nawi膮za艂a do tego wezwania: 鈥濲este艣my tu po to, by wezwa膰 Ko艣ci贸艂, aby s艂ucha艂 kobiet. Jeste艣my tu po to, aby pozwoli膰, aby g艂os kobiet ni贸s艂 si臋: nie艣膰 wag臋, nadziej臋 i聽Ko艣ci贸艂 do nowego dnia鈥.

Liturgia, korzystaj膮ca obficie z symboliki 艣wiat艂a i聽wody, sk艂ada艂a si臋 z czyta艅, hymn贸w i聽艣wiadectw kobiet. Wsp贸艂tworzy艂y je przedstawicielki ca艂ego 艣wiata 鈥 Europejki z Hiszpanii, Niemiec, Anglii, Irlandii, Polski, Amerykanki i聽Kanadyjki, reprezentantki RPA, Australii i聽Indii. By艂y w艣r贸d nich zar贸wno aktywistki 艣wieckie, jak i聽prezbiterki zwi膮zane z ruchem Roman Catholic Women Priests (kt贸re przyj臋艂y 艣wi臋cenia w sukcesji apostolskiej, jednak wbrew prawu kanonicznemu, co podlega automatycznej ekskomunice).

W dniu otwarcia synodu wczesnym rankiem reprezentacja WOW i聽jej sympatyk贸w spotka艂a si臋 na bulwarze przy Zamku 艢wi臋tego Anio艂a, aby symbolicznie 鈥瀙oszerzy膰 synodalny namiot鈥. Ubrane na r贸偶owo kobiety rozwin臋艂y olbrzymi baner z apelem o聽艣wi臋cenia kobiet. Aktywistki zrezygnowa艂y z pocz膮tkowego planu, aby nast臋pnie uda膰 si臋 grupowo na msz臋 na placu 艣wi臋tego Piotra otwieraj膮c膮 obrady synodu. Okaza艂o si臋 to s艂usznym posuni臋ciem, gdy偶 policja do艣膰 nerwowo reagowa艂a na ubrane na r贸偶owo kobiety pojawiaj膮ce si臋 w okolicach Watykanu 鈥 kilka kobiet, kt贸re uda艂y si臋 tam pojedynczo, by艂o wielokrotnie legitymowanych.

Trzeci膮 i聽najbardziej widoczn膮 akcj膮 organizowan膮 przez Women鈥檚 Ordination Worldwide w pierwszym tygodniu synodu by艂 marsz pod has艂em 鈥濿alk With Women鈥 (鈥瀖aszeruj z kobietami鈥). W pi膮tkowe popo艂udnie 6 pa藕dziernika placyk pod ko艣cio艂em San Giovanni dei Fiorentini, s艂yn膮cym z posiadania relikwii stopy 艣wi臋tej Marii Magdaleny, wype艂ni艂 si臋 rzesz膮 ludzi ubranych na fioletowo. Do reprezentacji WOW do艂膮czy艂y bowiem inne sprzymierzone organizacje na rzecz reformy. Wkr贸tce potem kilkudziesi臋cioosobowa grupa, eskortowana przez policj臋, wyruszy艂a w milczeniu poprzez pieszy most na drug膮 stron臋 Tybru, pod zamek. Tam zosta艂y rozwini臋te transparenty i聽odm贸wiono kr贸tk膮 modlitw臋. Spo艣r贸d wielu skandowanych hase艂 najcz臋艣ciej pojawia艂o si臋 鈥濺esistance to patriarchy is obedience to God鈥 (鈥瀘p贸r wobec patriarchatu jest pos艂usze艅stwem Bogu鈥). Pada艂o te偶 nieustaj膮ce pytanie skierowane do papie偶a Franciszka: jak d艂ugo jeszcze kobiety musz膮 czeka膰?

Inne akcje katofeministyczne

Cho膰 kwestia 艣wi臋ce艅 kobiet by艂a motywem przewodnim akcji pierwszego tygodnia synodu, nie by艂y to jedyne inicjatywy podejmowane przez katolickie feministki.

Rz膮d r贸偶owych damskich but贸w stoi wzd艂u偶 kraw臋偶nika rzymskiej ulicy. Ich noski s膮 skierowane w stron臋 widniej膮cej w oddali bazylki 艣wi臋tego Piotra. To akcja nowozelandzkich katoliczek z grupy Be the Change, Catholic Church, Aotearoa (鈥瀊膮d藕 zmian膮, Ko艣ci贸艂 katolicki, Nowa Zelandia; Aotearoa 鈥 to maoryska nazwa tego pa艅stwa). Jest to ruch zainicjowany w 2020 roku przez katolickie kobiety domagaj膮ce si臋 r贸wnouprawnienia p艂ci w Ko艣ciele rzymskokatolickim. Pierwsze instalacje 鈥瀝贸偶owych bucik贸w鈥, przysy艂anych przez kobiety z ca艂ej Nowej Zelandii, mia艂y miejsce w tym wyspiarskim kraju. Teraz aktywistki przyby艂y do Rzymu, aby dokona膰 symbolicznego 鈥瀖arszu na Watykan鈥 i聽upomnie膰 si臋 o聽r贸wno艣膰 kobiet w Ko艣ciele.

W Rzymie obecna te偶 by艂a delegacja ameryka艅skiej organizacji 鈥濩atholics for Choice鈥 (鈥瀔atolicy za wyborem鈥). Ta dzia艂aj膮ca ju偶 od p贸艂 wieku grupa walczy o聽prawa reprodukcyjne kobiet, w tym zmian臋 stanowiska Ko艣cio艂a wobec antykoncepcji i聽pozostawienie kwestii aborcji sumieniu kobiet. Deklaruj膮 (za Wikipedi膮), 偶e chc膮 by膰 g艂osem 鈥瀌la katolik贸w, kt贸rzy wierz膮, 偶e tradycja katolicka wspiera prawa moralne i聽ustawowe kobiet do pod膮偶ania za w艂asnym sumieniem w sprawach seksualno艣ci i聽zdrowia reprodukcyjnego鈥. Cho膰 cel organizacji (dopuszczenie aborcji) wydaje si臋 bardzo kontrowersyjny, warto pami臋ta膰, 偶e powsta艂a ona w kontek艣cie ameryka艅skim, w kt贸rym prawa socjalne i聽dost臋p do opieki zdrowotnej s膮 ograniczone. Kobiety decyduj膮 si臋 na aborcj臋, bo faktycznie nie maj膮 ani ubezpieczenia zdrowotnego, ani wsparcia spo艂ecznego 鈥 a prawicowi 鈥瀘bro艅cy 偶ycia鈥 s膮 jednocze艣nie przeciwni rozszerzeniu opieki spo艂ecznej i聽zdrowotnej, co pozostawia wiele os贸b w sytuacji dramatycznego wyboru.

W szary poranek 5 pa藕dziernika szefowa organizacji Jamie Manson (wspierana dyskretnie przez inne osoby) wywiesi艂a na jednym z rzymskich most贸w niebieski baner z has艂em 鈥濬aitfhul Catholics Have Abortions鈥 (鈥瀢ierne katoliczki dokonuj膮 aborcji鈥). Nast臋pnie uda艂a si臋 w stron臋 biura synodalnego, nios膮c tam spisane dramatyczne historie kobiet, kt贸re podda艂y si臋 aborcji i聽opowiada艂y o聽dylematach sumienia z tym zwi膮zanych.

Na drugim biegunie pod wzgl臋dem metod znalaz艂a si臋 bardzo m艂oda, bo dzia艂aj膮ca nieco ponad dwa lata organizacja 鈥濪iscerning Deacons鈥 (鈥瀝ozeznawanie diakon贸w鈥). Jej celem jest badanie i聽rozeznawanie kwestii przywr贸cenia diakonatu kobiet. Blisko miesi臋czny rotacyjny pobyt tej grupy w Rzymie mia艂 charakter pielgrzymkowo-formacyjny. W tym czasie jej cz艂onkowie i cz艂onkinie odwiedzali r贸偶ne miejsca i聽wsp贸lnoty, uczestniczyli w audiencji generalnej i聽mszach papieskich, a tak偶e w r贸偶nych oko艂osynodalnych spotkaniach i聽panelach dyskusyjnych.

Jeszcze inny pomys艂 na obecno艣膰 w Rzymie mia艂a Catholic Women鈥檚 Council (Rada Katoliczek). CWC powsta艂a w 2019 roku jako globalna sie膰 organizacji i聽ruch贸w rzymskokatolickich maj膮cych na celu promowanie r贸wno艣ci i聽godno艣ci kobiet w Ko艣ciele. Motywem przewodnim ich pobytu by艂o 鈥濫cclesia for Equality鈥 (鈥濳o艣ci贸艂 na rzecz r贸wno艣ci鈥). B臋d膮c cz臋艣ci膮 koalicji ruch贸w na rzecz reform, CWC uczestniczy艂a we wspomnianych wcze艣niej wydarzeniach, takich jak liturgia w bazylice 艣wi臋tej Praksedy, 鈥瀙oszerzanie namiotu synodalnego鈥 czy marsz kobiet, ale mia艂a te偶 inne propozycje. Szczeg贸lnie ciekawa sesja odby艂a si臋 w Casa Internationale della Donna (Mi臋dzynarodowym Domu Kobiety) na Zatybrzu. Przedstawiono w jej trakcie kobiety uczestnicz膮ce w synodzie jako delegatki (trzy z nich 鈥 siostry zakonne z Japonii i聽Iraku oraz delegatka 艣wiecka ze Szwajcarii 鈥 by艂y obecne na spotkaniu), a nast臋pnie prowadzono dyskusje w grupach w oparciu o聽synodalne Instrumentum Laboris. CWC zorganizowa艂a te偶 鈥瀕iturgi臋 lamentacji, pojednania i聽uzdrowienia鈥 dla wszystkich kobiet w Ko艣ciele, kt贸re do艣wiadczy艂y przemocy, krzywdy, a tak偶e te, kt贸rym odm贸wiono uznania i聽wype艂nienia ich powo艂ania. W liturgii tej aktywny udzia艂 wzi臋艂y prezbiterki z nieuznawanego przez oficjalny Ko艣ci贸艂 ruchu Roman Catholic Women Priests (鈥瀝zymskokatolickie kobiety ksi臋偶a鈥), kt贸re podczas pobytu w Rzymie dzieli艂y si臋 swoj膮 koncepcj膮 kap艂a艅stwa s艂u偶ebnego jako pos艂ugi skoncentrowanej przede wszystkim na zatroszczeniu si臋 o聽potrzeby ludzi w prowadzonych przez nie wsp贸lnotach, a聽w聽znacznie mniejszym stopniu na rytua艂ach.

Duch nieskr臋powany 鈥 alternatywny synod 艣wieckich

Pomys艂 zrodzi艂 si臋 na Wyspach Brytyjskich jeszcze w 2019 roku. Grupa os贸b zaanga偶owanych w ruch na rzecz reform Ko艣cio艂a, a zw艂aszcza kobiety zwi膮zane z Catholic Women鈥檚 Ordination, wpad艂o na pomys艂, 偶eby zorganizowa膰 na terenie ca艂ej Wielkiej Brytanii cykl spotka艅, dyskusji, wyk艂ad贸w na temat r贸偶nych pal膮cych kwestii dotycz膮cych Ko艣cio艂a rzymskokatolickiego 鈥 hierarchiczno艣ci, udzia艂u 艣wieckich, etyki seksualnej, celibatu, kap艂a艅stwa kobiet鈥 Zwie艅czeniem projektu mia艂a by膰 du偶a konferencja podsumowuj膮ca w Bristolu. Tak narodzi艂 si臋 Root and Branch Synod聽(鈥瀞ynod korzeni i聽ga艂臋zi鈥).

Jednak zanim projekt zd膮偶y艂 wystartowa膰, wybuch艂a pandemia. Pierwotny plan spotka艅 by艂 niemo偶liwy do realizacji. Z pomoc膮 przysz艂a technologia. Ekipa Root and Branch, w du偶ej mierze osoby ju偶 w dojrza艂ym wieku, nauczy艂a si臋 obs艂ugi nowych technik i聽przenios艂a ca艂y projekt online. Od tej pory cyklicznie na Zoomie pojawia艂y si臋 wyk艂ady, debaty, spotkania z lud藕mi z ca艂ego 艣wiata m贸wi膮cymi o聽swoich do艣wiadczeniach czy dzia艂alno艣ci. Mo偶na by艂o zapozna膰 si臋 z histori膮 Ko艣cio艂a, dowiedzie膰 si臋 o聽systemie ko艣cielnym w 艣wietle prawa kanonicznego, pozna膰 艣wiadectwo kobiety, kt贸ra przyj臋艂a zakazane 艣wi臋cenia i聽z sukcesem prowadzi z dwiema innymi prezbiterkami kwitn膮c膮 wsp贸lnot臋, zetkn膮膰 si臋 z perspektyw膮 Indii, Afryki czy Ameryki 艁aci艅skiej, a nawet us艂ysze膰 o聽polskim Kongresie Katoliczek i聽Katolik贸w. W wirtualnych pokojach spotykali si臋 ludzie z ca艂ego 艣wiata.

Kiedy ograniczenia pandemiczne zosta艂y znacznie z艂agodzone, powr贸cono do pomys艂u du偶ej konferencji 鈥瀗a 偶ywo鈥 w Bristolu. Odby艂a si臋 ona we wrze艣niu 2021 roku w formule hybrydowej 鈥 technologia, kt贸ra wcze艣niej umo偶liwi艂a uruchomienie projektu, teraz da艂a szans臋 na uczestnictwo online os贸b z innych kraj贸w, a nawet kontynent贸w. Konferencja zako艅czy艂a si臋 uchwaleniem Bristolskiego Tekstu Na Rzecz Reformy, kt贸ry odnosi艂 si臋 do kwestii teologii moralnej, w艂adzy w Ko艣ciele, pos艂ugi liturgicznej i聽uznania i聽akceptacji r贸偶norodno艣ci w Ko艣ciele.

Kiedy Synod o synodalno艣ci stopniowo przechodzi艂 przez kolejne etapy konsultacji, a termin sesji w Watykanie by艂 ju偶 znany, ekipa Root and Branch wysz艂a z kolejn膮 propozycj膮: synodu os贸b 艣wieckich, tym razem o zasi臋gu globalnym, kt贸ry mia艂by si臋 odbywa膰 r贸wnolegle do oficjalnego synodu biskup贸w (na kt贸rym delegaci 艣wieccy s膮 zdecydowan膮 mniejszo艣ci膮) w kilku miejscach jednocze艣nie: w Rzymie, Bristolu i online. Zaproszenie do wsp贸艂organizacji tego wydarzenia przyj臋艂o ponad czterdzie艣ci grup na rzecz reform z ca艂ego 艣wiata i oto w drugim tygodniu pierwszej sesji synodalnej odby艂o si臋 wydarzenie Spirit Unbounded (鈥濪uch nieskr臋powany鈥).

Pomys艂 by艂 nast臋puj膮cy: przez kilka kolejnych dni, pocz膮wszy od 8 pa藕dziernika, na kanale YouTube Spirit Unbounded聽zarejestrowani uczestnicy mog膮 ogl膮da膰 nagrania podzielone tematycznie na poszczeg贸lne dni 鈥 w dogodnym dla siebie czasie. Wielki fina艂 na 偶ywo 鈥 r贸wnolegle w Rzymie, Bristolu, transmitowany w internecie 鈥 odby艂 si臋 13 i聽14 pa藕dziernika.

Od niedzieli do czwartku na YouTube pojawia艂y si臋 kolejne cykle tematyczne: uczniostwo r贸wnych (Tradycja, patriarchat, synodalno艣膰), wykluczenie z powodu rasy (o historii rasizmu czy europocentryzmu w stosunku do mniejszo艣ci w Ko艣ciele), 鈥瀗ier贸wna r贸wno艣膰鈥 (wykluczenie kobiet w Ko艣ciele, prawa cz艂owieka), etyka seksualna, prawa socjalne, ukryta historia Ko艣cio艂a (zw艂aszcza w odniesieniu do kobiet), projekt konstytucji dla Ko艣cio艂a, ekologia i聽wiele jeszcze innych temat贸w, a tak偶e osobiste 艣wiadectwa os贸b z wielu stron 艣wiata.

Wreszcie w pi膮tek 13 pa藕dziernika 鈥 r贸wnocze艣nie w Walii i聽w rzymskim Casa Pastor Bonus 鈥 rozpocz臋艂a si臋 dwudniowa konferencja z licznymi panelami, warsztatami i okazj膮 do nieformalnych spotka艅. Poszczeg贸lne punkty programu by艂y realizowane na przemian w Bristolu i聽Rzymie po艂膮czonych internetowym telemostem. Do najciekawszych nale偶a艂 panel 鈥瀂naczenie synodu dla katolik贸w LGBTQIA+ i聽sojusznik贸w鈥, za kt贸rego organizacj臋 odpowiada艂o European Forum of LGBTI+ Christian Groups (Europejskie Forum Grup Chrze艣cijan LGBTI+).

Specjalnymi go艣ciniami konferencji by艂y dwie kobiety: ameryka艅ska benedyktynka Joan Chittister, teolo偶ka i聽popularna autorka publikacji zar贸wno z zakresu teologii, jak i聽duchowo艣ci, a tak偶e m贸wczyni, oraz Mary McAleese, by艂a prezydentka Irlandii, doktorka prawa kanonicznego, wierz膮ca i聽praktykuj膮ca, ale krytyczna katoliczka o聽bardzo ci臋tym j臋zyku. W swoim wyst膮pieniu McAleese podkre艣li艂a, 偶e 鈥瀝贸wno艣膰 jest prawem, a nie przywilejem鈥, i聽wezwa艂a Ko艣ci贸艂, aby sta艂 si臋 wzorem r贸wno艣ci i聽szacunku dla praw cz艂owieka poprzez reform臋 swojej przestarza艂ej wewn臋trznej struktury w艂adzy, nauczania i聽prawa, w kt贸rym osadzona jest nier贸wno艣膰 oraz w kt贸rych prawa cz艂owieka s膮 ograniczane.

Pie艣艅 dla r贸wno艣ci

Jest wczesny czwartkowy wiecz贸r 12 pa藕dziernika, s艂o艅ce zasz艂o nieca艂e p贸艂 godziny wcze艣niej, wi臋c jest jeszcze jasno. Na placu 艣wi臋tego Piotra stoi grupa pielgrzym贸w 鈥 wszyscy ubrani w jednakowe 偶贸艂te t-shirty. To obecna w Rzymie delegacja We Are Church International (Mi臋dzynarodowego Ruchu Jeste艣my Ko艣cio艂em). W pewnym momencie zebrani, pochodz膮cy z kilkunastu kraj贸w, nie niepokojeni przez nikogo, zaczynaj膮 艣piewa膰: 鈥濫quality, Equality, We all just seek Equality鈥 鈥 鈥濺贸wno艣膰, r贸wno艣膰, wszyscy poszukujemy r贸wno艣ci鈥. Przes艂anie r贸wno艣ci 鈥 ma艂偶e艅skiej, dla kobiet, dla 艣wieckich, dla os贸b LGBT+ 鈥 jest wiadomo艣ci膮, kt贸r膮 pragn膮 przekaza膰 uczestnikom i聽uczestniczkom synodu o聽synodalno艣ci 鈥 i聽ca艂emu katolickiemu 艣wiatu. Czy ten apel 鈥 kt贸ry dziel膮 z innymi grupami na rzecz reformy, tak aktywnie obecnymi w Rzymie podczas sesji synodu 鈥 zostanie wys艂uchany? Dowiemy si臋 za ju偶 rok.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy 艣rodowisko zaanga偶owane w walk臋 z podzia艂ami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi臋ki Waszemu wsparciu!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij