Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

Nienawi艣膰 do Zachodu

Jeste艣my 艣wiadkami istotnego przesilenia. By膰 mo偶e z naszej przesi膮kni臋tej dostatkiem europejskiej warowni trudno jest to jeszcze dostrzec. By膰 mo偶e wielu potomk贸w kolonizator贸w, kt贸rzy mieszkaj膮 dzi艣 w miastach wzniesionych dzi臋ki wyzyskowi i grabie偶y, nie umie rozpozna膰 pierwszych zwiastun贸w tych zmian. By膰 mo偶e liczni my艣liciele, spadkobiercy europejskich pr膮d贸w intelektualnych, roszcz膮cych sobie prawo do narzucania kaga艅c贸w uniwersalizmu, nie s膮 jeszcze w stanie wyobrazi膰 sobie tego zakr臋tu historii. Jednak偶e to si臋 dzieje tu i teraz.

鈥濸ami臋膰 Zachodu jest dominuj膮ca i nie poddaje si臋 偶adnym w膮tpliwo艣ciom. Pami臋膰 Po艂udnia jest pami臋ci膮 zranion膮. Zach贸d za艣 bagatelizuje powag臋 i bolesno艣膰 tych ran.鈥

Jean Ziegler

 
Jeste艣my 艣wiadkami istotnego przesilenia. By膰 mo偶e z naszej przesi膮kni臋tej dostatkiem europejskiej warowni trudno jest to jeszcze dostrzec. By膰 mo偶e wielu potomk贸w kolonizator贸w, kt贸rzy mieszkaj膮 dzi艣 w miastach wzniesionych dzi臋ki wyzyskowi i grabie偶y, nie umie rozpozna膰 pierwszych zwiastun贸w tych zmian. By膰 mo偶e liczni my艣liciele, spadkobiercy europejskich pr膮d贸w intelektualnych, roszcz膮cych sobie prawo do narzucania kaga艅c贸w uniwersalizmu, nie s膮 jeszcze w stanie wyobrazi膰 sobie tego zakr臋tu historii. Jednak偶e to si臋 dzieje tu i teraz. A lekcewa偶enie nadchodz膮cych przemian mo偶e nie艣膰 ze sob膮 powa偶ne konsekwencje.
Przesilenie, o kt贸rym pisz臋, charakteryzuje si臋 nienawi艣ci膮 ofiar do swych okupant贸w. Nienawi艣ci膮 karmion膮 wiekami upokorze艅, dyskryminacji i wyzysku. Nienawi艣ci膮 pami臋taj膮c膮 o trzech stuleciach tr贸jstronnego handlu niewolnikami oraz o kolonialnej w艂adzy id膮cej pod r臋k臋 z chrze艣cija艅skimi misjonarzami. Nienawi艣ci膮 zbudowan膮 na ubezw艂asnowolnieniu, rasizmie, hipokryzji i przemocy. Po trosze r贸wnie偶 na zazdro艣ci. Nienawi艣ci膮 do 艣wiata zaprojektowanego przez chciwych zdobywc贸w, narzucaj膮cych sw贸j 艂ad ekonomiczny, do dzi艣 utrzymywany przez mi臋dzynarodowe korporacje i kapita艂owe oligarchie. Narzucaj膮cych porz膮dek 艣wiata opieraj膮cy si臋 na ustanowionej pokolenia temu przemocy strukturalnej, dzi艣 niejednokrotnie postrzeganej w dzia艂alno艣ciach Banku 艢wiatowego, 艢wiatowej Organizacji Handlu czy Mi臋dzynarodowego Funduszu Walutowego. Przesilenie to charakteryzuje si臋 nienawi艣ci膮 do Zachodu.
 
Nienawi艣膰 ta przez stulecia drzema艂a g艂臋boko w kolektywnej pami臋ci mieszka艅c贸w Globalnego Po艂udnia. Drzema艂a, poniewa偶 ich 艣wiadomo艣膰 nie by艂a cz臋sto w stanie poradzi膰 sobie z nat艂okiem traumatyzuj膮cych wydarze艅. Niczym ocaleni po Szoah, rdzenni mieszka艅cy Azji i Afryki, Australii i Ameryki spychali swoje krzywdy w najg艂臋bsze zakamarki w艂asnej pami臋ci. Zar贸wno indywidualnej, jak i zbiorowej.
Dzi艣 ta kolektywna pami臋膰 budzi si臋 z ca艂膮 swoj膮 stanowczo艣ci膮, coraz g艂o艣niej domagaj膮c si臋 r贸wnego traktowania w panteonie dziej贸w. Jest gotowa wytoczy膰 o to wojn臋 dominuj膮cej, a zarazem bagatelizuj膮cej inne perspektywy, pami臋ci Zachodu. Czy Zach贸d jest na to gotowy? Nie ma to dla Po艂udnia wi臋kszego znaczenia, bo tu nie chodzi o negocjowanie brzmienia oficjalnej prawdy. Zraniona pami臋膰 konstruuje dzi艣 zbiorow膮 to偶samo艣膰, staje si臋 si艂膮 sprawcz膮, mobilizuje do dzia艂ania. Nikt nie chce si臋 ju偶 liczy膰 z zachodni膮 arogancj膮. A g艂贸wnym celem wywodz膮cej si臋 z tej pami臋ci to偶samo艣ci jest dopominanie si臋 o sprawiedliwo艣膰, przypominaj膮c kto jest oprawc膮, przypominaj膮c kto jest ofiar膮, przypominaj膮c demografi臋 w艂adzy: 500 lat dominacji pi膮tej cz臋艣ci ludzko艣ci, podkre艣laj膮cej sw贸j prym i o艣wiecenie, nad reszt膮 艣wiata. Przypominaj膮c w ko艅cu o braku zado艣膰uczynienia i zrozumienia.
 
Pami臋膰 w dobie przesile艅 potrafi by膰 rewolucyjna, a dzisiejsza nienawi艣膰, bunt i niezadowolenie tl膮 si臋 coraz silniej. Aby je dostrzec, wystarczy rozgl膮da膰 si臋 z wi臋ksz膮 doz膮 empatii. Sp贸jrzmy cho膰by na india艅skie reakcje w czasie pi臋膰setnej rocznicy 鈥瀘dkrycia Ameryki鈥 przez Krzysztofa Kolumba. Przypomnijmy sobie konflikt pomi臋dzy Po艂udniem i Zachodem w czasie 艣wiatowej konferencji przeciwko rasizmowi w Durbanie zorganizowanej w 2001 roku przez Organizacj臋 Narod贸w Zjednoczonych. Zwr贸膰my uwag臋 na zdeterminowane reakcje mieszka艅c贸w Bliskiego Wschodu w czasie atak贸w na Liban, Irak czy Afganistan. Jeszcze lepiej widoczne po egzekucjach Saddama Husajna i Osamy Ben Ladena. Us艂yszmy g艂os australijskich Aborygen贸w, kt贸rzy dopiero w latach sze艣膰dziesi膮tych XX wieku zostali wykre艣leni z oficjalnej ksi臋gi fauny i flory. A na pe艂ni臋 praw obywatelskich musieli czeka膰 nast臋pne dwadzie艣cia lat. Czym偶e innym jest obecne arabskie przebudzenie przeciwko wieloletnim dyktatorom, niejednokrotnie wspieranym przez zachodnich patron贸w? A takich 鈥瀢ygodnych鈥 satrap贸w 偶yje jeszcze na 艣wiecie wielu.
Mieszka艅cy Po艂udnia o wiele mocniej ni偶 mieszka艅cy Zachodu zdaj膮 sobie spraw臋 z zadziwiaj膮cej zdolno艣ci zachodnich rz膮d贸w do g艂oszenia innym zasad, kt贸rych samemu nie przestrzegaj膮. Ostatnia dekada wyra藕nie pokaza艂a 艣wiatu, 偶e warto艣ci demokratyczne i prawa cz艂owieka, kt贸rymi szafuj膮 zachodni decydenci, ko艅cz膮 si臋 w obr臋bie granic ich kraj贸w. Niech symbolem tego pozostan膮 ameryka艅skie wi臋zienia wymierzone we wrog贸w Ameryki, umiejscowione poza imperialnym terytorium i prawodawstwem. Tak budzi si臋 to偶samo艣膰 Po艂udnia.
 
A wraz z to偶samo艣ci膮 rodzi si臋 czyn. Barack Obama wygrywa demokratyczne wybory i zostaje pierwszym czarnosk贸rym prezydentem Stan贸w Zjednoczonych. Ma艂o kto wie, 偶e pradziadek jego 偶ony urodzi艂 si臋 sto pi臋膰dziesi膮t lat temu niewolnikiem na plantacji bawe艂ny w Po艂udniowej Karolinie. Evo Morales Ayma wygrywa demokratyczne wybory w Boliwii i zostaje pierwszym prezydentem india艅skiego pochodzenia w Ameryce Po艂udniowej. A to dopiero pocz膮tek india艅skiego przebudzenia na kontynencie. Obecnie rz膮dzi ju偶 drug膮 kadencj臋, wybory wygra艂 wi臋ksz膮 liczb膮 g艂os贸w ni偶 poprzednie. To s膮 prezydentury buntu. A przes艂anki tego buntu s膮 nie tylko natury emocjonalnej, ale i ekonomicznej oraz politycznej.
Aby lepiej zrozumie膰 przesilenie pami臋ci kolektywnej i zranionej to偶samo艣ci Globalnego Po艂udnia, warto przeczyta膰 鈥濶ienawi艣膰 do Zachodu鈥. Jean Ziegler, wyk艂adowca paryskiej Sorbony i uniwersytetu w Genewie, wieloletni wys艂annik ONZu, budz膮cy liczne kontrowersje, a zarazem posiadaj膮cy szwajcarsk膮 lewicow膮 wra偶liwo艣膰, przedstawia ow膮 anatomi臋 nienawi艣ci na niezliczonej ilo艣ci przyk艂ad贸w. Przestrzegam, to nie b臋dzie przyjemna lektura. Ta ksi膮偶ka potrafi zachwia膰 wiar膮 w nasz膮 cywilizacj臋. I s艂usznie.
 
Na ko艅cu chcia艂bym postawi膰 jedno pytanie. Kto wie lub pami臋ta, co wydarzy艂o si臋 w Bandungu w 1955 roku? Nikt? O czym艣 to 艣wiadczy. Dla wielu jest to najwa偶niejsza data XX wieku.
 
Jean Ziegler: 鈥濶ienawi艣膰 do Zachodu鈥, wyd.: Ksi膮偶ka i Prasa, 2010

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij