Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Niemiecka Droga Synodalna ÔÇô czy grozi nam schizma?

W ┼Ťwietle dokument├│w Drogi Synodalnej schizma wydaje si─Ö wysoce nieprawdopodobna. Droga nie postuluje niczego kontrowersyjnego, czego nie oczekiwaliby katolicy w wielu innych krajach z tego samego kr─Ögu kulturowego.
Niemiecka Droga Synodalna ÔÇô czy grozi nam schizma?
ilustr.: Zuzanna Wicha

Gdy w 2018 roku opublikowano mia┼╝d┼╝─ůcy dla Ko┼Ťcio┼éa rzymskokatolickiego w Niemczech raport dotycz─ůcy przypadk├│w nadu┼╝y─ç seksualnych, Ko┼Ťci├│┼é ten do┼Ťwiadczy┼é powa┼╝nego kryzysu. Biskupi niemieccy doszli do wniosku, ┼╝e dotychczasowy system funkcjonowania zawi├│d┼é i wymaga powa┼╝nych reform, kt├│rych nie da si─Ö przygotowa─ç i wdro┼╝y─ç bez wsp├│┼épracy ze ┼Ťwieckimi. A trzeba doda─ç, ┼╝e ┼Ťwieccy katolicy w Niemczech to pot─Ö┼╝na, dobrze zorganizowana si┼éa. Opr├│cz Centralnego Komitetu Katolik├│w Niemieckich (Zentralkomitees der deutschen Katholiken ÔÇô ZDK), kt├│ry jest oficjalnym partnerem episkopatu w┬áorganizacji Drogi Synodalnej, istnieje wiele stowarzysze┼ä zrzeszaj─ůcych katoliczki i┬ákatolik├│w, zar├│wno takich, kt├│re funkcjonuj─ů w┬áramach struktur oficjalnego Ko┼Ťcio┼éa, jak i┬áod nich niezale┼╝nych, nastawionych na reformy (przyk┼éadowo: Wir Sind Kirche, Lila Stola, Maria 2.0). W┬áinstytucjach ko┼Ťcielnych jest zatrudnionych bardzo du┼╝o ┼Ťwieckich kobiet i┬ám─Ö┼╝czyzn, kt├│rzy wsp├│┼éodpowiadaj─ů za duszpasterstwo na poziomie parafialnym i┬ádiecezjalnym. Zatem ┼Ťwiadomo┼Ť─ç i┬áwp┼éyw katoliczek i┬ákatolik├│w w┬áNiemczech na w┼éasny Ko┼Ťci├│┼é s─ů niepor├│wnywalnie wi─Öksze ni┼╝ w┬áPolsce. Tak┼╝e niemieckie duchowie┼ästwo jest przyzwyczajone do wsp├│┼épracy ze ┼Ťwieckimi na zasadach partnerskich. W┬átakich okoliczno┼Ťciach narodzi┼é si─Ö pomys┼é Drogi Synodalnej.

Je┼Ťli por├│wna─ç Drog─Ö Synodaln─ů do og┼éoszonego nieco p├│┼║niej przez Franciszka Synodu o┬ásynodalno┼Ťci, nie r├│┼╝ni si─Ö ona bardzo zasadniczo w┬ákoncepcji. Kardyna┼é Reinhard Marx m├│wi┼é o┬ániej jako o┬áprzestrzeni ustrukturyzowanej otwartej debaty, umo┼╝liwiaj─ůcej aktywne i┬áodpowiedzialne uczestnictwo kobiet i┬ám─Ö┼╝czyzn. M├│wi┼é o┬ás┼éuchaniu, tak┼╝e ludzi z┬ázewn─ůtrz. To, co wyr├│┼╝nia Drog─Ö Synodaln─ů, to jej mocno demokratyczna struktura, w┬ákt├│rej ┼Ťwieccy i┬áduchowni zasiadaj─ů na r├│wnych prawach i┬áw┬ápodobnych proporcjach, wed┼éug okre┼Ťlonych parytet├│w. Prawdopodobnie to, jak i┬á┼Ťmia┼ée z┬ápunktu widzenia Kurii Rzymskiej (i bardziej konserwatywnej cz─Ö┼Ťci hierarchii Ko┼Ťcio┼éa rzymskokatolickiego) postulaty reform wzbudzi┼éy kontrowersje. Czy s┼éusznie?

Droga Synodalna nie jest umocowana w┬áprawie kanonicznym i┬ájako taka nie ma mocy zmieniania ani prawa, ani doktryny ko┼Ťcielnej. Mo┼╝e ÔÇô i┬átaki ma cel ÔÇô sk┼éada─ç propozycje zmian, kt├│re uzna za s┼éuszne. Wprawdzie biskupi niemieccy zobowi─ůzali si─Ö dobrowolnie do respektowania w swoich stanowiskach ustale┼ä tej┼╝e Drogi, jednak mog─ů to robi─ç jedynie w┬átakim zakresie, w┬ájakim nie wi─ů┼╝─ů ich struktury i┬áprawa Ko┼Ťcio┼éa.

Mia┼éam okazj─Ö ┼Ťledzi─ç (online) trzeci─ů sesj─Ö Drogi Synodalnej, kt├│ra odby┼éa si─Ö na pocz─ůtku lutego tego roku we Frankfurcie nad Menem (nagrania, w┬áoryginalnej wersji niemieckiej i┬áz┬át┼éumaczeniem na angielski, s─ů dost─Öpne na kanale YouTube Konferencji Episkopatu Niemiec). By┼éy to dyskusje czasem ciekawe, czasem mocno ÔÇ×techniczneÔÇŁ, sporo g┼éosowa┼ä nad uzgodnionymi wcze┼Ťniej w┬ákomisjach tekstami. Co by┼éo charakterystyczne, to wyra┼║ne partnerstwo i┬áwzajemny szacunek mi─Ödzy ┼Ťwieckimi a┬áduchownymi, w┼é─ůczaj─ůc w┬áto biskup├│w. Aby uchwa┼éy mog┼éy przej┼Ť─ç, musieli je poprze─ç zar├│wno ┼Ťwieccy, jak i┬áÔÇô w┬áosobnym g┼éosowaniu ÔÇô biskupi (moment g┼éosowania przez biskup├│w by┼é dla mnie najbardziej emocjonuj─ůcy; okaza┼éo si─Ö jednak, ┼╝e du┼╝ych rozbie┼╝no┼Ťci nie ma).

Postulat├│w i┬ákonkretnych propozycji reform by┼éo sporo, g┼éosowania ci─ůgn─Ö┼éy si─Ö przez d┼éugi czas. Ale debata (i krytyka) publiczna skupi┼éa si─Ö tylko na niekt├│rych z┬ánich. Czy rzeczywi┼Ťcie s─ů one a┼╝ tak kontrowersyjne?

Postulat ┼Ťwi─Öce┼ä kobiet

Postulat ten pojawi┼é si─Ö w┬ádokumencie ÔÇ×Kobiety w┬ápos┼éugach sakramentalnychÔÇŁ. Autorzy tekstu uchwa┼éy wskazuj─ů na historyczne okoliczno┼Ťci i┬áuprzedzenia epoki, w┬ájakich powstawa┼é Ko┼Ťci├│┼é, a┬ákt├│re ÔÇô ze wzgl─Ödu na dominuj─ůc─ů kultur─Ö patriarchaln─ů ÔÇô przyczyni┼éy si─Ö do marginalizacji kobiet. Krytycznie odnosz─ů si─Ö do argument├│w przeciwko ┼Ťwi─Öceniom kobiet podnoszonym przez Magisterium Ko┼Ťcio┼éa. Zwracaj─ů uwag─Ö na fakt istnienia kobiet, kt├│re maj─ů powo┼éanie do pos┼éugi diakonatu i┬áprezbiteratu. Proponuj─ů zatem zainicjowanie w┬áKo┼Ťciele transparentnego procesu, w┬ákt├│rym utworzono by komisj─Ö zajmuj─ůc─ů si─Ö kwesti─ů dost─Öpno┼Ťci pos┼éugi sakramentalnej i ┼Ťwi─Öce┼ä dla os├│b niezale┼╝nie od ich p┼éci.

Czy jest to postulat bardzo kontrowersyjny? Mo┼╝e si─Ö takim wydawa─ç w┬áPolsce, gdzie nigdy, poza niszowymi ┼Ťrodowiskami, nie odby┼éa si─Ö porz─ůdna debata na temat dopuszczenia kobiet do pos┼éug ko┼Ťcielnych. W┬áPolsce nadal w wielu miejscach ministranci s─ů wy┼é─ůcznie p┼éci m─Öskiej, praktycznie nie ma szafarek Eucharystii (jest nadzieja, ┼╝e to si─Ö zmieni po decyzji papie┼╝a Franciszka o┬ádopuszczeniu kobiet do pos┼éugi akolitatu), r├│wnie┼╝ rzadko zdarza si─Ö kobieta komentuj─ůca Pismo ┼Üwi─Öte czy g┼éosz─ůca rekolekcje. Temat ┼Ťwi─Öce┼ä kobiet w┬átakiej sytuacji pojawia si─Ö sporadycznie i┬ádla wi─Ökszo┼Ťci katolik├│w jest czym┼Ť egzotycznym.

Zupe┼énie inaczej sytuacja prezentuje si─Ö w┬áKo┼Ťciele rzymskokatolickim w┬áEuropie Zachodniej, Ameryce P├│┼énocnej i┬áw┬áAustralii, a tak┼╝e w Ameryce ┼üaci┼äskiej. Debata na temat ┼Ťwi─Öce┼ä kobiet toczy si─Ö praktycznie od czas├│w zako┼äczenia Soboru Watyka┼äskiego II i┬á┼╝adne proklamacje ze strony papie┼╝y Paw┼éa VI (ÔÇ×Inter InsignoresÔÇŁ) i┬áJana Paw┼éa II (ÔÇ×Ordinatio SacerdotalisÔÇŁ) nie by┼éy w┬ástanie jej zatrzyma─ç. W┬álatach 70. XX wieku ca┼ékiem nierzadkie by┼éy oczekiwania, ┼╝e moment dopuszczenia kobiet do ┼Ťwi─Öce┼ä diakonatu i┬áprezbiteratu to kwestia co najwy┼╝ej kilku lat. Tak┼╝e synod po┼Ťwi─Öcony Ko┼Ťcio┼éowi w Amazonii w 2019 roku opowiedzia┼é si─Ö za ┼Ťwi─Öceniami kobiet (do pos┼éugi diakonatu).

Nawet gdy mo┼╝liwo┼Ť─ç prezbiteratu kobiet zosta┼éa formalnie zablokowana, nadal istnia┼éo przekonanie, ┼╝e nie dotyczy to diakonatu i┬á┼╝e wkr├│tce kobiety zostan─ů dopuszczone do takich ┼Ťwi─Öce┼ä. Przekonanie to by┼éo podtrzymywane przez sygna┼éy pochodz─ůce z┬áWatykanu ÔÇô rozr├│┼╝nienie pos┼éugi i powo┼éa┼ä do diakonatu i┬ákap┼éa┼ästwa oraz kolejne komisje zajmuj─ůce si─Ö kwesti─ů diakonatu kobiet. Nie mo┼╝na te┼╝ zapomina─ç o┬áuchwa┼éach synodu dotycz─ůcego Amazonii, kt├│ry tak┼╝e rekomendowa┼é wy┼Ťwi─Öcanie diakonek.

Biskupi organizowali zatem formacj─Ö dla przysz┼éych diakon├│w i┬ádopuszczali do niej kobiety. Osobi┼Ťcie znam kobiet─Ö, kt├│ra w┬á2002 roku uko┼äczy┼éa trzyletni kurs przygotowuj─ůcy do pos┼éugi diakonatu, jednak gdy przyszed┼é moment ┼Ťwi─Öce┼ä, jej koledzy stali si─Ö diakonami ÔÇô ona zosta┼éa ÔÇ×na lodzieÔÇŁ. W┬ápodobnej zreszt─ů sytuacji znalaz┼éy si─Ö ┼╝ony diakon├│w sta┼éych w┬áwielu diecezjach ameryka┼äskich, poniewa┼╝ oczekiwano od nich, aby przesz┼éy przez t─Ö sam─ů formacj─Ö i┬ázda┼éy te same egzaminy, co ich m─Ö┼╝owie, ale ostatecznie tylko m─Ö┼╝owie mogli przyj─ů─ç ┼Ťwi─Öcenia (co szczeg├│lnie dotkn─Ö┼éo te kobiety, kt├│re same maj─ů powo┼éanie do tej pos┼éugi).

R├│wnie┼╝ w innych krajach kwestia (sakramentalnego) diakonatu dla kobiet jest dyskutowana otwarcie. Kilka lat temu by┼éam na spotkaniu ekumenicznym w Brukseli, gdzie kobiety z r├│┼╝nych wyzna┼ä chrze┼Ťcija┼äskich, zar├│wno ┼Ťwieckie, jak i duchowne, dyskutowa┼éy o pozycji i powo┼éaniu kobiet w ko┼Ťcio┼éach. W pewnym momencie jedna z uczestniczek wsta┼éa i zada┼éa pytanie: ÔÇ×Ile z was, tu obecnych kobiet, przyj─Ö┼éaby ┼Ťwi─Öcenia diakonatu, gdyby taka mo┼╝liwo┼Ť─ç istnia┼éa?ÔÇŁ. Podni├│s┼é si─Ö las r─ůk, my┼Ťl─Ö, ┼╝e oko┼éo po┼éowy obecnych.

Wbrew pozorom nie by┼éo to zaskakuj─ůce. W Ko┼Ťciele w Belgii kobiety cz─Östo pe┼éni─ů funkcje diakon├│w, s─ů animatorkami duszpasterskimi (de facto samodzielnie prowadz─ů duszpasterstwa), kapelankami w szpitalach i domach pomocy (nie mog─ů co prawda spowiada─ç, ale przychodz─ů z komuni─ů i wsparciem duchowym), czasem ÔÇô pod nieobecno┼Ť─ç kap┼éana ÔÇô prowadz─ů Liturgi─Ö S┼éowa z komuni─ů, a niekiedy praktycznie samodzielnie prowadz─ů parafi─Ö (zw┼éaszcza we Flandrii). Innymi s┼éowy, de facto ju┼╝ s─ů diakonkami, ale nie otrzymuj─ů wsparcia ┼éask─ů sakramentu, nie s─ů te┼╝ uznane za diakonki ani nie s─ů w┼é─ůczone w┬ászeregi duchowie┼ästwa tak jak w┬áprzypadku diakon├│w sta┼éych ÔÇô m─Ö┼╝czyzn (kt├│rzy r├│wnie┼╝ w┬áBelgii pos┼éuguj─ů).

Z kolei od znajomej osoby uczestnicz─ůcej w diecezjalnym szkoleniu dla duszpasterzy (duchownych i ┼Ťwieckich) us┼éysza┼éam, ┼╝e obecny na szkoleniu biskup opowiada┼é, ┼╝e jest w┼éa┼Ťnie w trakcie lektury ksi─ů┼╝ki o diakonacie kobiet i poleca┼é j─ů innym.

Tak┼╝e sp┼éywaj─ůce raporty z konsultacji synodalnych w r├│┼╝nych krajach pokazuj─ů, ┼╝e katolicy w Europie Zachodniej (nie tylko w Niemczech) nie tylko s─ů gotowi, ale wr─Öcz oczekuj─ů dopuszczenia kobiet co najmniej do diakonatu, ale tak┼╝e i do ┼Ťwi─Öce┼ä kap┼éa┼äskich. Takie g┼éosy pojawiaj─ů si─Ö w syntezach przes┼éanych przez wielkomiejskie wsp├│lnoty i ma┼ée wiejskie parafie. W tym kontek┼Ťcie postulat Drogi Synodalnej, aby otworzy─ç dyskusj─Ö na ten temat i powo┼éa─ç komisj─Ö, kt├│ra zaj─Ö┼éa by si─Ö kwesti─ů dopuszczenia kobiet do takich ┼Ťwi─Öce┼ä (bez przes─ůdzania o ko┼äcowym rezultacie) wydaje si─Ö zupe┼énie niekontrowersyjny.

┼Üwieccy powinni mie─ç wi─Ökszy wp┼éyw na wyb├│r biskup├│w

Postulat ten pojawi┼é si─Ö w┬áuchwale zatytu┼éowanej ÔÇ×W┼é─ůczenie wiernych w┬ápowo┼éywanie biskupa diecezjalnegoÔÇŁ. Sprawa ta nie dotyka doktryny Ko┼Ťcio┼éa, a┬áw┬ázasadzie kwestii organizacyjnych. Mimo to budzi trudne do zrozumienia kontrowersje.

Niezb─Ödne jest tu uwzgl─Ödnienie lokalnego kontekstu. Ot├│┼╝ na mocy r├│┼╝nych konkordat├│w, zawieranych niejednokrotnie jeszcze w┬áczasach, gdy Niemcy by┼éy lu┼║nym sojuszem wielu niewielkich pa┼ästw, w┬áwielu diecezjach to miejscowe kapitu┼éy decyduj─ů o┬átrzyosobowej li┼Ťcie kandydat├│w na biskupa, z┬ákt├│rych papie┼╝ wybiera ostatecznego nominata (w wi─Ökszo┼Ťci kraj├│w to nuncjusz, po odbyciu konsultacji, przedstawia tak─ů list─Ö). Uchwa┼éa Drogi Synodalnej rekomenduje, aby rady synodalne poszczeg├│lnych diecezji powo┼éywa┼éy, w┬áoparciu o┬ádobrowoln─ů deklaracj─Ö kapitu┼é diecezjalnych, r├│wnoleg┼ée cia┼éo wspieraj─ůce kapitu┼é─Ö w┬áwyborze kandydat├│w do nominacji biskupiej. Organ taki mia┼éby by─ç powo┼éywany wed┼éug okre┼Ťlonych parytet├│w, uwzgl─Ödniaj─ůcych mi─Ödzy innymi r├│wnowag─Ö p┼éci czy mi─Ödzy r├│┼╝nymi grupami wiekowymi. Formalnie (w stosunku do Stolicy Apostolskiej) niczego by to nie zmienia┼éo, list─Ö kandydat├│w przedstawia┼éaby kapitu┼éa, kt├│ra na zasadzie dobrowolno┼Ťci podejmowa┼éaby decyzj─Ö w┬áporozumieniu z┬áowym dodatkowym organem. Podej┼Ťcie to jest zupe┼énie zrozumia┼ée, je┼Ťli uwzgl─Ödni─ç fakt wieloletniego bliskiego wsp├│┼édzia┼éania ┼Ťwieckich i┬áduchownych w┬áKo┼Ťciele rzymskokatolickim w┬áNiemczech.

B┼éogos┼éawie┼ästwa dla par tej samej p┼éci

Postulat ten, kt├│ry mo┼╝na wywnioskowa─ç na podstawie uchwa┼éy ÔÇ×Ceremonie b┼éogos┼éawie┼ästwa dla kochaj─ůcych si─Ö parÔÇŁ, nie odnosi si─Ö wbrew pozorom tylko do par jednop┼éciowych. Jak czytamy w uchwale ÔÇô ÔÇ×Zgromadzenie Synodalne wzywa biskup├│w do oficjalnego zezwolenia w swoich diecezjach na ceremonie b┼éogos┼éawie┼ästwa dla par, kt├│re kochaj─ů si─Ö nawzajem i chc─ů przyj─ů─ç na siebie zobowi─ůzania, ale dla kt├│rych ma┼é┼╝e┼ästwo sakramentalne nie jest dost─Öpne lub kt├│re nie chc─ů w nie wst─ůpi─ç. To samo ma zastosowanie do par tej samej p┼éci w oparciu o ponown─ů ocen─Ö homoseksualno┼Ťci jako normalnego wariantu ludzkiej seksualno┼ŤciÔÇŁ.

Jak wida─ç, postulat ten odnosi si─Ö do os├│b b─Öd─ůcych w r├│┼╝norodnych zwi─ůzkach niesakramentalnych, kt├│re z┬ájakiejkolwiek przyczyny nie mog─ů zawrze─ç ┼Ťlubu sakramentalnego, jednak jest dla nich wa┼╝ne, aby ten zwi─ůzek zosta┼é pob┼éogos┼éawiony. Wynika on z┬átroski duszpasterskiej o┬átakie pary (na przyk┼éad osoby ┼╝yj─ůce w┬áponownym, wy┼é─ůcznie cywilnym, ma┼é┼╝e┼ästwie, poniewa┼╝ istnieje przeszkoda w┬ápostaci poprzedniego ┼Ťlubu, jednak powr├│t do poprzedniego zwi─ůzku nie jest mo┼╝liwy). Wymienienie os├│b homoseksualnych w┬átym kontek┼Ťcie jest konsekwencj─ů takiego podej┼Ťcia ÔÇô w┬áich przypadku wyst─Öpuje przeszkoda ma┼é┼╝e┼äska innego typu, a┬ámianowicie partnerzy nie s─ů r├│┼╝nej p┼éci. Mimo wyst─Öpowania przeszk├│d pary te ÔÇô zar├│wno hetero-, jak i┬áhomoseksualne ÔÇô pragn─ů, aby ich oddany, pe┼éen mi┼éo┼Ťci zwi─ůzek zosta┼é pob┼éogos┼éawiony przez Boga. Takie b┼éogos┼éawie┼ästwo oczywi┼Ťcie nie by┼éoby r├│wnowa┼╝ne zawarciu sakramentalnego ma┼é┼╝e┼ästwa, a┬ázatem nie zmieni┼éoby te┼╝ doktryny Ko┼Ťcio┼éa w┬átym zakresie.

To, co mo┼╝e si─Ö wydawa─ç szokuj─ůce w┬áPolsce, gdzie takie praktyki zasadniczo s─ů nieznane, takie ryty b┼éogos┼éawie┼ästwa stosowane s─ů od wielu lat w┬ákrajach Europy Zachodniej ÔÇôopr├│cz Niemiec mi─Ödzy innymi tak┼╝e w┬áBelgii i┬áWielkiej Brytanii. Sama mia┼éam okazj─Ö uczestniczy─ç w┬átakiej ceremonii dekad─Ö temu (w tym wypadku chodzi┼éo o┬ápowt├│rne ma┼é┼╝e┼ästwo; poprzedni zwi─ůzek rozpad┼é si─Ö wiele lat wcze┼Ťniej, ale z┬ápowodu r├│┼╝nych przeszk├│d nie uda┼éo si─Ö uzyska─ç formalnego stwierdzenia jego niewa┼╝no┼Ťci). Chodzi┼éo wi─Öc raczej o┬áusankcjonowanie i┬ározszerzenie na wszystkie diecezje Niemiec znanej i┬áakceptowanej praktyki, aby pary niesakramentalne nie czu┼éy si─Ö odrzucone przez Ko┼Ťci├│┼é i┬ámia┼éy poczucie, ┼╝e cho─ç nie mog─ů zawrze─ç sakramentalnego ma┼é┼╝e┼ästwa, w┬áoczach Ko┼Ťcio┼éa ich relacja, oparta o┬áwzajemn─ů mi┼éo┼Ť─ç, trosk─Ö i┬áoddanie, jest warto┼Ťciowa. Jednocze┼Ťnie autorzy tekstu uchwa┼éy podkre┼Ťlili, ┼╝e ┼╝aden duszpasterz nie mo┼╝e zosta─ç zmuszony do udzielenia takiego b┼éogos┼éawie┼ästwa.

Reforma nauczania w zakresie etyki seksualnej

Dokument zatytu┼éowany ÔÇ×Stwierdzenia Magisterium na temat ma┼é┼╝e┼äskiej mi┼éo┼ŤciÔÇŁ wzywa do ponownej oceny postrzegania mi┼éo┼Ťci mi─Ödzy ma┼é┼╝onkami. Zwraca on w szczeg├│lno┼Ťci uwag─Ö na takie przejawy mi┼éo┼Ťci jak wierno┼Ť─ç, szacunek dla godno┼Ťci i prawa do samostanowienia drugiej osoby, wzajemnej odpowiedzialno┼Ťci oraz kszta┼étowania owocnej relacji w mi┼éo┼Ťci. Autorzy tekstu polemizuj─ů z obowi─ůzuj─ůc─ů obecnie w nauczaniu Ko┼Ťcio┼éa rzymskokatolickiego wizj─ů ma┼é┼╝e┼ästwa, uwa┼╝aj─ů, ┼╝e skupianie si─Ö g┼é├│wnie na prokreacji powoduje utrat─Ö innych wymiar├│w zwi─ůzku ÔÇô spo┼éecznego i duchowego. Proponuj─ů planowanie rodziny i wybrane metody antykoncepcji zostawi─ç w wy┼é─ůcznej gestii ma┼é┼╝onk├│w, kt├│rzy powinni podejmowa─ç decyzje z wzajemnym szacunkiem oraz rozeznaniem we w┼éasnym sumieniu. Postuluje si─Ö zatem pewne zmiany w Katechizmie Ko┼Ťcio┼éa katolickiego w tym zakresie. Uchwa┼éa przypomina tak┼╝e, ┼╝e Ko┼Ťci├│┼é jest wezwany do formowania sumienia ma┼é┼╝onk├│w, a nie jego zast─Öpowania.

Propozycje reformy ko┼Ťcielnej etyki seksualnej odno┼Ťnie do ma┼é┼╝onk├│w i planowania rodziny nie wydaj─ů si─Ö by─ç mocno kontrowersyjne ÔÇô i to nie tylko w Ko┼Ťcio┼éach lokalnych na zachodzie Europy czy w Ameryce P├│┼énocnej. Tak┼╝e w Polsce cz─Östo s┼éyszy si─Ö g┼éosy, ┼╝e obecne nauczanie jest zupe┼énie nie┼╝yciowe, nie uwzgl─Ödnia r├│┼╝nych skomplikowanych sytuacji i zbyt g┼é─Öboko ingeruje w wewn─Ötrzne ┼╝ycie pary. Warto przypomnie─ç, ┼╝e jeszcze przed og┼éoszeniem encykliki papie┼╝a Paw┼éa VI ÔÇ×Humanae vitaeÔÇŁ papieska komisja teologiczna, w kt├│rej opr├│cz duchownych by┼éy te┼╝ pary ma┼é┼╝e┼äskie, opowiedzia┼éa si─Ö zdecydowan─ů wi─Ökszo┼Ťci─ů za pozostawieniem decyzji o metodach planowania rodziny, w tym stosowania lub nie antykoncepcji, ma┼é┼╝onkom. Niestety, papie┼╝ przychyli┼é si─Ö do g┼éosu mniejszo┼Ťci, a nauczanie encykliki zosta┼éo do┼Ť─ç powszechnie odrzucone (wed┼éug niekt├│rych szacunk├│w, w┼Ťr├│d katolik├│w ameryka┼äskich tego nauczania nie uznaje ÔÇô i nie stosuje si─Ö do niego ÔÇô oko┼éo 98% os├│b; mo┼╝na przypuszcza─ç, ┼╝e te proporcje niewiele ni┼╝sze s─ů w Europie Zachodniej).

W zakres proponowanej reformy wchodzi tak┼╝e ponowne przeanalizowanie i┬ázmiana nauczania dotycz─ůcego homoseksualno┼Ťci i┬áakt├│w homoseksualnych, uwzgl─Ödniaj─ůca wsp├│┼éczesn─ů wiedz─Ö na temat wielorakich aspekt├│w orientacji i┬áto┼╝samo┼Ťci p┼éciowej. Komisja przygotowuj─ůca tekst zwraca uwag─Ö na istotne elementy, kt├│re cechuj─ů prawdziwe partnerstwo w┬ázwi─ůzku mi─Ödzy dwojgiem ludzi: mi┼éo┼Ť─ç, lojalno┼Ť─ç, wzajemna odpowiedzialno┼Ť─ç za siebie, wy┼é─ůczno┼Ť─ç i┬ásta┼éo┼Ť─ç ÔÇô a┬ádopiero na dalszym planie p┼éodno┼Ť─ç. Odwo┼éuj─ů si─Ö przy tym do encykliki papie┼╝a Franciszka ÔÇ×Amoris LaetitiaÔÇŁ, kt├│ry rozumie t─Ö ÔÇ×p┼éodno┼Ť─çÔÇŁ nie tylko w┬áspos├│b biologiczny, ale tak┼╝e w┬áznacznie szerszym uj─Öciu. Podaj─ůc wiele jeszcze innych konkretnych argument├│w, Droga Synodalna apeluje o┬áusuni─Öcie z┬áKatechizmu fragmentu dotycz─ůcego grzeszno┼Ťci ÔÇ×akt├│w homoseksualnychÔÇŁ, gdy┼╝ ani orientacja, ani┬áspos├│b jej realizacji nie s─ů same z┬ásiebie grzeszne, tym bardziej, je┼Ťli realizowane s─ů w┬ásta┼éych, kochaj─ůcych si─Ö, wiernych zwi─ůzkach. Do podobnych wniosk├│w dochodz─ů w┬áswoim raporcie uczeni skupieni wok├│┼é niezale┼╝nego think tanku teologicznego Wijngaards Institute for Catholic Research.

Ponownie mo┼╝na tu zada─ç pytanie, na ile jest to kwestia kontrowersyjna. S─ůdz─ůc po rezultatach konsultacji synodalnych w wielu krajach, jest to zmiana do┼Ť─ç szeroko oczekiwana. Kwestiom dotycz─ůcym os├│b LGBT+ w Ko┼Ťciele rzymskokatolickim po┼Ťwi─Öcony jest tak┼╝e raport grupy ÔÇ×Spojrzenie na ma┼é┼╝e┼ästwo i zwi─ůzki partnerskieÔÇŁ Kongresu Katoliczek i Katolik├│w. Spora cz─Ö┼Ť─ç katoliczek i katolik├│w uwa┼╝a, ┼╝e osoby LGBT+ s─ů nies┼éusznie dyskryminowane (a Katechizm Ko┼Ťcio┼éa katolickiego zabrania wszak nies┼éusznej dyskryminacji!) tylko dlatego, ┼╝e s─ů nieheteronormatywne (na co wp┼éywu nie maj─ů), a tak┼╝e nak┼éada si─Ö na nie wymogi, kt├│rych cz─Östo nie s─ů w stanie ud┼║wign─ů─ç (┼╝─ůdanie ┼╝ycia w abstynencji seksualnej przy jednoczesnym braku mo┼╝liwo┼Ťci zawarcia zwi─ůzku sakramentalnego). Dodatkowo m─Ö┼╝czy┼║ni homoseksualni, przynajmniej w teorii, nie s─ů dopuszczani do ┼Ťwi─Öce┼ä kap┼éa┼äskich.

Celibat

Kolejny ÔÇô i┬áostatni dotycz─ůcy Ko┼Ťcio┼éa powszechnego ÔÇô postulat Drogi Synodalnej, kt├│ry spotka┼é si─Ö z┬ámieszanymi reakcjami, to postulat zwi─ůzany ze z┼éagodzeniem dyscypliny celibatu ksi─Ö┼╝y. Czy rzeczywi┼Ťcie postulaty niemieckie s─ů kontrowersyjne? Wczytuj─ůc si─Ö w┬átekst ÔÇ×┼Ülub celibatu w┬ápos┼éudze kap┼éa┼äskiejÔÇŁ, mo┼╝na wyra┼║nie zauwa┼╝y─ç, ┼╝e jego autorzy doceniaj─ů celibat, okre┼Ťlaj─ůc go mianem ÔÇ×odpowiedniego ┼ŤwiadectwaÔÇŁ, kt├│re jest realnym symbolem orientacji ┼╝ycia w┬ástron─Ö Boga. Podkre┼Ťlaj─ů jednak, ┼╝e nie jest to jedyny mo┼╝liwy rodzaj ┼Ťwiadectwa, gdy┼╝ chrze┼Ťcija┼äskie ma┼é┼╝e┼ästwo tak┼╝e jest skierowane ku Bogu. Powo┼éuj─ů si─Ö przy tym na do┼Ťwiadczenia Ko┼Ťcio┼é├│w wschodnich, kt├│re dopuszczaj─ů do ┼Ťwi─Öce┼ä ┼╝onatych m─Ö┼╝czyzn.

Dokument zwraca uwag─Ö tak┼╝e na inny istotny aspekt ÔÇô sytuacj─Ö, gdy dana osoba rozpoznaje w┬ásobie jednocze┼Ťnie dwa powo┼éania ÔÇô jedno zwi─ůzane z pos┼éug─ů prezbiteratu i┬ádrugie: do ┼╝ycia ma┼é┼╝e┼äskiego i┬árodzinnego. ÔÇ×Ich dary, kt├│re mog┼éyby uzupe┼énia─ç dary kap┼éan├│w celibatariuszyÔÇŁ ÔÇô pisz─ů uczestnicy Drogi Synodalnej ÔÇô ÔÇ×s─ů stracone dla naszego Ko┼Ťcio┼éaÔÇŁ, poniewa┼╝ ten┼╝e Ko┼Ťci├│┼é uznaje te dwa powo┼éania za niekompatybilne ze sob─ů. W┬ázwi─ůzku z┬átym pada pytanie, czy oddajemy wystarczaj─ůc─ů sprawiedliwo┼Ť─ç istniej─ůcym charyzmatom.

Nie neguj─ůc w┬á┼╝aden spos├│b warto┼Ťci ┼╝ycia w┬ácelibacie, tekst zwraca uwag─Ö na motywy, kt├│re sta┼éy za jego wprowadzeniem, a┬áw┼Ťr├│d nich wrogo┼Ť─ç wobec cia┼éa i┬áseksualno┼Ťci (st─ůd te┼╝ dawne, nieaktualne ju┼╝ odniesienia do czysto┼Ťci rytualnej). Nieaktualne s─ů r├│wnie┼╝ przyczyny ekonomiczne, gdy┼╝ kwestie w┼éasno┼Ťci, dziedziczenia i tym podobne s─ů zupe┼énie inaczej regulowane ni┼╝ wieki temu.

Kolejnym problemem okazuje si─Ö niedob├│r duchownych, a┬ázatem utrudniony dost─Öp do liturgii i┬ásakrament├│w. Wy┼Ťwi─Öcanie ┼╝onatych ksi─Ö┼╝y (lub szerzej tak┼╝e pozostanie w┬ápos┼éudze tych, kt├│rzy ju┼╝ po otrzymaniu ┼Ťwi─Öce┼ä chc─ů za┼éo┼╝y─ç rodzin─Ö) mog┼éoby pom├│c w┬áz┼éagodzeniu tej sytuacji. ÔÇ×Wierzymy, ┼╝e dost─Öp do celebracji Eucharystii ÔÇô a┬ánie tylko przyjmowania komunii ÔÇô a┬átak┼╝e dost─Öp do sakrament├│w namaszczenia chorych i┬áprzebaczenia, powinien by─ç ceniony wy┼╝ej ni┼╝ obowi─ůzek utrzymania celibatuÔÇŁ ÔÇô deklaruj─ů autorzy dokumentu. Uwa┼╝aj─ů te┼╝, ┼╝e zniesienie takiego obowi─ůzku przyczyni si─Ö do lepszego docenienia roli celibatu jako specjalnego daru od Boga, a┬ánie postrzegania go jako ubocznej konsekwencji realizacji powo┼éania do pos┼éugi. Da te┼╝ szans─Ö na odbudowanie wiarygodno┼Ťci Ko┼Ťcio┼éa, mocno nadszarpni─Ötej mi─Ödzy innymi z┬ápowodu skandali zwi─ůzanych z┬áprzemoc─ů seksualn─ů (zw┼éaszcza wobec dzieci).

Zatem Droga Synodalna zg┼éasza pewne propozycje ÔÇô stale podkre┼Ťlaj─ůc przy tym, ┼╝e decyzja nale┼╝y do papie┼╝a lub soboru Ko┼Ťcio┼éa. Przedstawione opcje to mi─Ödzy innymi dopuszczenie regulacji w┬ázakresie celibatu analogicznych do Ko┼Ťcio┼é├│w katolickich wschodnich lub ┼Ťwi─Öcenia viri probati (ÔÇ×sprawdzonych m─Ö┼╝├│wÔÇŁ), na przyk┼éad dotychczasowych sta┼éych diakon├│w czy ┼Ťwieckich asystent├│w duszpasterskich. Inna mo┼╝liwo┼Ť─ç to udzielanie na szersz─ů skal─Ö dyspensy od celibatu (jak to si─Ö dzieje w┬áprzypadku ┼╝onatych by┼éych duchownych innych wyzna┼ä, kt├│rzy po konwersji przyjmuj─ů ┼Ťwi─Öcenia jako rzymscy katolicy) z┬ázachowaniem og├│lnej zasady bez┼╝enno┼Ťci, a tak┼╝e zmian─Ö uprawnienia do udzielania takiej dyspensy, kt├│ra z┬áwy┼é─ůcznej prerogatywy Stolicy Apostolskiej nale┼╝a┼éaby odt─ůd do kompetencji lokalnych biskup├│w. Dodatkowo proponowana jest uchwa┼éa w┬ásprawie apelu do papie┼╝a, aby w┬áprzypadku wprowadzania og├│lnego wy┼é─ůczenia od obowi─ůzku celibatu dla ksi─Ö┼╝y rytu ┼éaci┼äskiego umo┼╝liwi─ç te┼╝ zwolnienie ze ┼Ťlubu celibatu tak┼╝e wy┼Ťwi─Öconym ju┼╝ duchownym, bez zmuszania ich do jednoczesnego odej┼Ťcia z┬ápos┼éugi (jak ma to miejsce do tej pory).

Jak wi─Öc wida─ç, stanowisko (jeszcze nieostateczne) Drogi Synodalnej dalekie jest od odrzucenia regu┼éy celibatu. Wr─Öcz przeciwnie ÔÇô widzi w┬ánim cenn─ů warto┼Ť─ç, kt├│ra mo┼╝e by─ç bardziej doceniona, je┼Ťli stanie si─Ö on dobrowolnym wyborem. Podaje te┼╝ konkretne argumenty za zmian─ů dotychczasowej praktyki, przy czym kwestie zapewnienia dost─Öpno┼Ťci pos┼éug duszpasterskich s─ů tu bardzo istotne. Niemieccy katolicy nie s─ů zreszt─ů w┬átych postulatach odosobnieni, gdy┼╝ oczekiwanie odej┼Ťcia od regu┼éy bezwzgl─Ödnego (albo prawie bezwzgl─Ödnego) celibatu pojawia si─Ö w┬ábardzo wielu syntezach synodalnych w┬ár├│┼╝nych krajach. Czy jest to zatem podej┼Ťcie kontrowersyjne? Czy mo┼╝e jest to mo┼╝e raczej odczytywanie znak├│w czasu, kt├│re wskazuj─ů na konieczno┼Ť─ç przemy┼Ťlenia pewnych kwestii na nowo?

Gro┼║ba schizmy?

Czy zatem gro┼║ba schizmy ze strony Ko┼Ťcio┼éa rzymskokatolickiego w┬áNiemczech jest realna? W┬á┼Ťwietle dokument├│w Drogi Synodalnej wydaje si─Ö to wysoce nieprawdopodobne. Droga nie postuluje niczego, czego nie oczekiwaliby katolicy w┬áwielu innych krajach z tego samego kr─Ögu kulturowego, czego dowodz─ů syntezy z┬ákonsultacji synodalnych. Jednak o┬ágro┼║bie schizmy m├│wi si─Ö tylko w odniesieniu do Niemiec. Warto zauwa┼╝y─ç, ┼╝e uczestnicy Drogi Synodalnej proponuj─ů konkretne rozwi─ůzania po dok┼éadnym rozwa┼╝eniu konkretnych kwestii i┬ápodparciu ich argumentami. Maj─ů przy tym pe┼én─ů ┼Ťwiadomo┼Ť─ç, ┼╝e niezale┼╝nie od tego, jak dobrze uargumentuj─ů swoje stanowisko, pewne decyzje le┼╝─ů poza zasi─Ögiem ich mo┼╝liwo┼Ťci. Konieczno┼Ť─ç zwr├│cenia si─Ö z┬ápewnymi kwestiami do papie┼╝a lub ewentualnego soboru jest zatem wyra┼║nie artyku┼éowana. Najwyra┼║niej schizma nie jest intencj─ů niemieckich katolik├│w rzymskich.

Sk─ůd wi─Öc takie obawy? By─ç mo┼╝e wynika to ze wzgl─Öd├│w historycznych. Wszak to z┬ániemieckim cesarzem papiestwo toczy┼éo w┬á┼Ťredniowieczu sp├│r o┬áinwestytur─Ö. To w┬áNiemczech swoje pocz─ůtki mia┼é protestantyzm i┬áto wreszcie w┬áNiemczech zosta┼é zainicjowany na szersz─ů skal─Ö nurt chrze┼Ťcija┼ästwa starokatolickiego. Nie wydaje si─Ö jednak, aby dawne zdarzenia przypomina┼éy znacz─ůco obecn─ů sytuacj─Ö.

Jednak brak realizacji przynajmniej cz─Ö┼Ťci z postulowanych reform mo┼╝e przyczyni─ç si─Ö do jeszcze bardziej masowego odchodzenia niemieckich katolik├│w ze struktur Ko┼Ťcio┼éa rzymskokatolickiego. Ko┼Ťcio┼éa, kt├│ry po serii skandali utraci┼é znaczn─ů cz─Ö┼Ť─ç swojej wiarygodno┼Ťci, a kt├│rego uparta, tkwi─ůca w przesz┼éo┼Ťci i ignoruj─ůca wsp├│┼éczesn─ů nauk─Ö postawa powoduje, ┼╝e wierni (w tym tak┼╝e niekt├│rzy duchowni) nie chc─ů tego ju┼╝ firmowa─ç. W maju tego roku sensacj─Ö w zainteresowanych kr─Ögach wzbudzi┼éa decyzja ksi─Ödza Andreasa Sturma, by┼éego wikariusza generalnego rzymskokatolickiej diecezji Speyer, kt├│ry dokona┼é konwersji do Ko┼Ťcio┼éa starokatolickiego, wyra┼╝aj─ůc rozczarowanie faktem braku reform oraz utrat─ů nadziei, ┼╝e co┼Ť si─Ö w tej kwestii zmieni. Przed nim na podobny krok zdecydowa┼éo si─Ö kilku innych znanych duchownych. Jednak wszystko wskazuje na to, ┼╝e takie konwersje s─ů decyzjami indywidualnymi, a nie forpoczt─ů kolejnej schizmy.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś