Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

Nie uratuje nas plan, kt贸ry rz膮d naskroba艂 na kolanie, bo mu Unia kaza艂a

Je艣li b臋dziemy walczy膰 z globalnym ociepleniem, ucierpi膮 jedni biedni (ci, kt贸rych dotkn膮 koszty transformacji), a je艣li nie b臋dziemy, ucierpi膮 drudzy biedni (ci, kt贸rych ocieplenie najszybciej dotknie). Bogaci natomiast z pewno艣ci膮 ucierpi膮 najp贸藕niej.
Nie uratuje nas plan, kt贸ry rz膮d naskroba艂 na kolanie, bo mu Unia kaza艂a

鈥濻pi臋cie鈥 to projekt wsp贸艂pracy mi臋dzyredakcyjnej pi臋ciu 艣rodowisk, kt贸re dzieli bardzo wiele, ale 艂膮czy gotowo艣膰 do podj臋cia niecodziennej rozmowy. Klub Jagiello艅ski, Kontakt, Krytyka Polityczna, Kultura Liberalna i聽Nowa Konfederacja co kilka tygodni wybiera nowy temat do dyskusji a聽pi臋膰 powsta艂ych w聽jej ramach tekst贸w publikujemy naraz na wszystkich pi臋ciu portalach.

***

Z nadci膮gaj膮c膮 katastrof膮 klimatyczn膮 jest taki problem, 偶e dotyczy ona ca艂ego globu. Wszyscy szkodzimy wszystkim 鈥 w mniejszym lub wi臋kszym stopniu 鈥 i wszyscy cierpimy. Dlatego ci臋偶ko o niej my艣le膰 w kategoriach gierek o w艂adz臋, intryg o du偶ych pieni膮dzach i konkurowaniu na d艂ugo艣膰 siurk贸w. Powa偶nym panom w garniturach debatowanie o przysz艂o艣ci Matki Ziemi po prostu nie przystoi, dlatego przez lata ekologicznych sygnalist贸w traktowano jako niebezpiecznych szale艅c贸w, a w najlepszym razie 鈥 naiwnych idealist贸w.

Konsensus naukowc贸w w kwestii wp艂ywu cz艂owieka na klimat zbli偶y艂 si臋 w mi臋dzyczasie do 100%, ale polska debata publiczna pozosta艂a na to oboj臋tna. Jeszcze par臋 lat temu postulaty zielonej transformacji obchodzi艂y naszych polityk贸w od lewa do prawa tyle, co pacyfistyczne ch贸rki Majki Je偶owskiej. Przezabawny katalog polskiego denializmu ponad podzia艂ami stworzy艂 Bohdan Wid艂a, ograniczmy si臋 wi臋c do przytoczenia dw贸ch cytat贸w: 鈥Kto艣, kto pr贸buje wmawia膰, 偶e to [CO2] ma jakie艣 znaczenie dla klimatu, jest po prostu 艣miechu warty鈥 oraz 鈥Nie uwa偶am natomiast za zagro偶enie globalnego ocieplenia. To polityka klimatyczna jest zagro偶eniem dla rozwoju niekt贸rych kraj贸w, w tym Polski鈥. Pierwszy cytat to s艂owa Jaros艂awa Kaczy艅skiego, drugi 鈥 Leszka Balcerowicza.

Uleg艂o to chwilowej zmianie przy okazji ubieg艂orocznego szczytu klimatycznego COP24, gdy liberalne media zacz臋艂y lamentowa膰 nad tym, 偶e PiS, bi偶uteria z w臋gla i ca艂y ten 艢l膮sk to wstyd na ca艂y 艣wiat, a prawicowe 鈥 odtr膮bia膰 sukces rz膮du, wyzywa膰 lewak贸w i podwa偶a膰 ustalenia naukowc贸w. COP si臋 szybko sko艅czy艂, wi臋c temat ucich艂, a walec polaryzacji odjecha艂 sobie rozje偶d偶a膰 co艣 innego.

Nie jest oczywi艣cie tak, 偶e Polacy s膮 jako艣 wyj膮tkowo krn膮brni wobec ustale艅 klimatolog贸w 鈥 kolejne rz膮dy broni艂y w臋gla przed regulacjami unijnymi, bo nie mamy nic innego, a transformacja przemys艂u, co doskonale wiemy, potrafi bole膰. Na szczytach COP ka偶de pa艅stwo gra na sw贸j interes sw贸j, swoje lobby i sw贸j przemys艂, a kraje kreuj膮ce si臋 na ekologiczne anio艂y nierzadko nale偶膮 do grona najwi臋kszych trucicieli (tak, Berlin, to o tobie). Ponadto w wielu krajach konflikt o zmiany klimatu wpisuje si臋 w szersz膮 polaryzacj臋 na linii libera艂owie 鈥 prawicowi populi艣ci. Ale to, 偶e inni radz膮 sobie z tym wyzwaniem niedoskonale, w 偶aden spos贸b nie implikuje, 偶e my powinni艣my to robi膰 jeszcze gorzej.

A sytuacja jest alarmuj膮ca. Wed艂ug zesz艂orocznego raportu Mi臋dzyrz膮dowego Panelu ds. Zmian Klimatu (IPCC) mamy 12 lat, by ograniczy膰 wzrost 艣redniej temperatury na 艣wiecie do poziomu 1,5藲C w por贸wnaniu do epoki przedindustrialnej. Je艣li tego nie zrobimy, poch艂on膮 nas po偶ary, powodzie, susze, bieda i g艂贸d, a na ko艅cu pozabijamy si臋 o zasoby. Zgodnie z obliczeniami Banku 艢wiatowego do 2050 roku nawet 143 milion贸w ludzi mo偶e sta膰 si臋 uchod藕cami klimatycznymi.

Denialistom w Polsce coraz ci臋偶ej si臋 z tym spiera膰, bo efekty odczuwamy ju偶 empirycznie, by wymieni膰 chocia偶by fale 40-stopniowych upa艂贸w, letnie huragany, plagi sinic w Ba艂tyku czy kleszcze. Mimo to za polaryzacyjnym wzmo偶eniem czas贸w COP24 nie posz艂y konkretne polityczne propozycje. Rz膮d jeszcze przed szczytem przygotowa艂 projekt Polityki Energetycznej Polski do 2040 roku (PEP2040), kt贸ry nie tylko nie odpowiada na wyzwania dotycz膮ce klimatu, ale do tego jest nierealistyczny, a momentami wr臋cz wewn臋trznie sprzeczny.

Zak艂ada bowiem utrzymanie uzale偶nienia polskiej energetyki od w臋gla, kt贸rego mamy coraz mniej, coraz ci臋偶ej si臋 do niego dobra膰 i coraz wi臋cej nas to kosztuje. W ubieg艂ym roku importowali艣my go rekordow膮 ilo艣膰: prawie 19,7 milion贸w ton. W tym samym czasie wydobyli艣my 61,2 milion贸w ton. Z roku na rok fedrujemy coraz mniej, a kupujemy coraz wi臋cej: wed艂ug raportu NBP jeste艣my trzecim najwi臋kszym importerem w臋gla w UE. Ponad 70% tego importu pochodzi z Rosji.

Tymczasem rz膮d zapewnia nas w PEP2040, 偶e g艂贸wnym celem projektowanej polityki jest zapewnienie bezpiecze艅stwa energetycznego. Bardzo zabawne.

Coraz dro偶sze jest r贸wnie偶 korzystanie z 鈥瀊rudnej鈥 energii. Wzrost cen praw do emisji CO2 powoduje podwy偶ki cen pr膮du, co rz膮d postanowi艂 obywatelom i przedsi臋biorcom zrekompensowa膰. Dobrze, 偶e nie uderz膮 one w obywateli 鈥 ale to rozwi膮zanie tymczasowe i bardzo drogie. Te same pieni膮dze mo偶na by艂oby przynajmniej cz臋艣ciowo zainwestowa膰 w technologie nisko- lub zeroemisyjne, a dop艂atami dla przedsi臋biorstw zniech臋ca si臋 do tego nawet biznes.

PEP2040 ignoruje tak偶e mo偶liwo艣ci pozyskiwania energii z wiatru na l膮dzie, co do pewnego stopnia stanowi realizacj臋 obietnic wyborczych o zez艂omowaniu wiatrak贸w. Jak wyja艣nia艂a mi ostatnio Ilona J臋drasik to czysta demagogia: ani fakt, 偶e inwestycje wiatrowe przeprowadzano niezgodnie z prawem, ani antynaukowe teorie spiskowe o szkodliwo艣ci wiatrak贸w nie s膮 argumentem za ich zez艂omowaniem. Rz膮d upatruje za to nadziei w morskich farmach wiatrowych i atomie 鈥 nie doczekali艣my si臋 jednak na ten temat konkret贸w.

Klimatu nie uratuje r贸wnie偶 fakt, 偶e Polacy coraz ch臋tniej inwestuj膮 w panele s艂oneczne, ani obiecywane przez kolejnych ministr贸w sadzenie las贸w.

W obliczu tego chaosu, z kt贸rego nie wy艂ania si臋 偶aden konkretny cel, ci臋偶ko m贸wi膰 o polityce energetycznej. Rz膮d naskroba艂 co艣 na kolanie, bo Unia kaza艂a (to zreszt膮 polski klasyk 鈥 przypomnijmy poprzedni膮 PEP z 2009, w kt贸rej zapowiadano budow臋 elektrowni atomowej do 2020 roku, a zaraz potem rzucono si臋 na 艂upki), mainstreamowa opozycja jak zwykle nie zaproponowa艂a nic i tylko Razem z Zielonymi, a nast臋pnie 鈥 nieco huczniej 鈥 Biedro艅, postanowili obieca膰 odej艣cie od w臋gla. Jednak i w tych przypadkach ci臋偶ko m贸wi膰 o szeroko zakrojonym planie, uwzgl臋dniaj膮cym nie tylko odpowied藕 na pytanie, jak transformowa膰 polski przemys艂, ale i jak unikn膮膰 koszt贸w spo艂ecznych tej transformacji.

A jest co planowa膰, bo liberalna recepta 鈥 zamyka膰 kopalnie, dowali膰 wszystkim podwy偶ek, a biznes energetyczny pog艂aska膰 鈥 mo偶e sko艅czy膰 si臋 tragicznie dla pracownik贸w, co wiemy nie tylko z postkomunistycznej autopsji. Zmierzch ery przemys艂u uderzy艂 r贸wnie偶 w dobrobyt 鈥 a co za tym idzie, polityczn膮 stabilno艣膰 鈥 pa艅stw zachodnich (by wymieni膰 chocia偶by USA czy Wielk膮 Brytani臋), a zwalanie koszt贸w zielonej transformacji na obywateli sko艅czy艂o si臋 ostatnio we Francji 偶贸艂tymi kamizelkami. I naprawd臋 trudno si臋 temu gniewowi dziwi膰: badania Oxfam pokazuj膮, 偶e najbogatszy 1% ludzie na 艣wiecie emituje 175 razy wi臋cej zanieczyszcze艅 ni偶 najbiedniejsze 10% razem wzi臋te.

Na stosunkowo bogatym dzi艣 i pozbawionym bezrobocia 艢l膮sku pewnie nie dojdzie do a偶 tak spektakularnych protest贸w 鈥 szczeg贸lnie, 偶e g贸rnicy s膮 coraz mniejsz膮 i 鈥 z winy neolibera艂贸w 鈥 niezbyt lubian膮 grup膮 elektoratu. Bardziej ucierpi膮 pewnie regiony 偶yj膮ce z w臋gla brunatnego, kt贸ry zreszt膮 sko艅czy si臋 jeszcze szybciej ni偶 kamienny. Tak czy inaczej nie wolno zamyka膰 oczu na fakt, 偶e prekarna robota w montowni, call center czy hipsterskiej ksi臋garnio-kawiarni otwartej na zgliszczach przemys艂u nie jest dla nikogo atrakcyjn膮 alternatyw膮. Ale nie jest to te偶 argument za sztucznym podtrzymywaniem przy 偶yciu g贸rnictwa.

Tym bardziej, 偶e ograniczanie emisji gaz贸w cieplarnianych to nie jedyna pie艣艅 przysz艂o艣ci. Stabilne, masowe zatrudnienie w przemy艣le like it鈥檚 1960 stoi pod znakiem zapytania r贸wnie偶 z powodu automatyzacji. Oraz wszelkich patologii globalizacji, co do kt贸rych nie wiadomo, czy da si臋 ich unikn膮膰 bez zmiany systemu gospodarczego. Prawicowi populi艣ci na to wszystko narzekaj膮 r贸wnie zapalczywie, co lewica, ale nie proponuj膮 偶adnych rozwi膮za艅, a jedynie wskazuj膮 swojemu elektoratowi winnych.

Ani liberalna, ani prawicowo-populistyczna narracja nie stanowi膮 rozwi膮zania: je艣li b臋dziemy walczy膰 z globalnym ociepleniem, ucierpi膮 jedni biedni (ci, kt贸rych dotkn膮 koszty transformacji), a je艣li nie b臋dziemy, ucierpi膮 drudzy biedni (ci, kt贸rych ocieplenie najszybciej dotknie). Jak w trolley problem. Bogaci natomiast z pewno艣ci膮 ucierpi膮 najp贸藕niej.

Co zatem robi膰? Podsumowa艂 to ostatnio zwi臋藕le Tomasz Markiewka na 艂amach Krytyki Politycznej: 鈥瀞tawia膰 na odnawialne 藕r贸d艂a energii, pogodzi膰 si臋 z tym, 偶e energia atomowa w obecnej sytuacji mo偶e by膰 koniecznym uzupe艂nieniem i stanem po艣rednim transformacji energetycznej, zacz膮膰 mocniej regulowa膰 wolny rynek i dzia艂alno艣膰 wielkich korporacji oraz popularyzowa膰 idee odchodzenia od wzrostu gospodarczego jako g艂贸wnego celu ekonomicznego鈥.

A przede wszystkim 鈥 sformu艂owa膰 jasne cele i spi膮膰 polityk臋 energetyczn膮 z edukacj膮, gospodark膮, badaniami. Dop贸ki w polityce energetycznej m贸wi si臋 jedno, biznes naciska si臋 na drugie, a w szko艂ach uczy si臋 trzeciego, i dop贸ki nawet resorty nie potrafi膮 ze sob膮 wsp贸艂pracowa膰, nie ma mowy o 偶adnej polityce energetycznej.

Je艣li chcemy unikn膮膰 klimatycznej katastrofy, musimy zacz膮膰 od walki z pa艅stwem teoretycznym i przesta膰 ogl膮da膰 si臋 na inne pa艅stwa, czy przypadkiem nie zachowuj膮 si臋 gorzej od nas. Wtedy mamy wi臋ksz膮 szans臋 zd膮偶y膰 przed tym, jak najbogatszy jeden procent zacznie si臋 t艂uc o miejsce w statku kosmicznym na Marsa.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij