Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Nie patrzmy ofiarom na r─Öce. Ca┼éujmy ich d┼éonie

Zdj─Öcie papie┼╝a Franciszka, kt├│ry w ge┼Ťcie pokory ca┼éuje d┼éo┼ä Marka Lisi┼äskiego z Fundacji ÔÇ×Nie l─Ökajcie si─ÖÔÇŁ, ma potencja┼é, by sta─ç si─Ö symbolem. I s┼éusznie. Niestety ten symbol to r├│wnie┼╝ kolejny akt oskar┼╝enia wobec polskiego Ko┼Ťcio┼éa.

┼║r├│d┼éo: OKO.press, kadr z filmu autorstwa Piotra Wielgusa

┼╣r├│d┼éo: OKO.press, kadr z filmu autorstwa Piotra Wielgusa


Do spotkania mi─Ödzy Lisi┼äskim a Franciszkiem dosz┼éo po audiencji generalnej, na kt├│rej wraz z szefem ÔÇ×Nie l─Ökajcie si─ÖÔÇŁ pojawi┼éy si─Ö r├│wnie┼╝ cz┼éonkinie rady fundacji ÔÇô pos┼éanka Joanna Scheuring-Wielgus oraz warszawska radna Agata Diduszko-Zyglewska. To jasne, ┼╝e┬áwszyscy troje znale┼║li si─Ö w tym miejscu i czasie za wiedz─ů i zgod─ů Franciszka oraz jego kurii. Ju┼╝ wcze┼Ťniej zapowiadali wszak sw├│j przyjazd i prosili o mo┼╝liwo┼Ť─ç przekazania biskupowi Rzymu raportu na temat ukrywania przest─Öpstw seksualnych w polskim Ko┼Ťciele. Gdy pojawili si─Ö na audiencji, sytuacja zosta┼éa zaaran┼╝owana w taki spos├│b, by do tej rozmowy dosz┼éo.
Święte prawo ofiar
Reakcje ludzi Ko┼Ťcio┼éa na gest Franciszka mo┼╝na podzieli─ç na trzy g┼é├│wne grupy.
Pierwsz─ů stanowi─ů zadziwiaj─ůce g┼éosy oburzenia,┬áoparte na domniemaniu, ┼╝e papie┼╝ zosta┼é wmanewrowany i podpuszczony, a ca┼éa sprawa jest ÔÇ×polityczn─ů hucp─ůÔÇŁ. Doprawdy, niskie mniemanie o s┼éu┼╝bach watyka┼äskich musi mie─ç kto┼Ť, kto twierdzi, ┼╝e w Stolicy Apostolskiej nie wiedziano, kim s─ů go┼Ťcie audiencji. Nie ukrywali oni przecie┼╝ nie tylko zamiaru przekazania raportu, ale r├│wnie┼╝ tego, ┼╝e pe┼éni─ů funkcje publiczne. Wr─Öcz przeciwnie: pos┼éanka Scheuring-Wielgus, jak relacjonuj─ů sami inicjatorzy i autorzy opracowania, przy organizacji spotkania korzysta┼éa z paszportu dyplomatycznego.
Druga grupa to g┼éosy r├│wnie pe┼éne oburzenia, jednak z innego powodu. Ich autorzy nie sugeruj─ů, ┼╝e papie┼╝ da┼é si─Ö wmanewrowa─ç. Twierdz─ů natomiast, ┼╝e jego czyny i gesty by┼éy nieroztropne. W ich mniemaniu nie powinien ┼Ťwiadomie spotyka─ç si─Ö z osobami tak otwarcie i ostro krytykuj─ůcymi Ko┼Ťci├│┼é i jego hierarch├│w, gdy┼╝ daje im tym samym paliwo do dalszego dzia┼éania.
R├│wnie┼╝ oni w moim przekonaniu nie maj─ů racji.┬áNiech m├│j g┼éos do┼é─ůczy wi─Öc do grupy trzeciej: g┼éos├│w wyra┼╝aj─ůcych poruszenie gestem papie┼╝a oraz pokor─Ö wobec dzia┼éa┼ä i s┼é├│w autorek i autora raportu. Franciszek zdaje si─Ö swoj─ů postaw─ů wskazywa─ç, ┼╝e nie ma znaczenia, jak ostro ofiary przest─Öpc├│w w sutannach krytykuj─ů Ko┼Ťci├│┼é ÔÇô maj─ů bowiem do tego pe┼éne, a mo┼╝e wr─Öcz ┼Ťwi─Öte, prawo. Mog─ů by─ç te┼╝ wspierane przez osoby im ┼╝yczliwe, gotowe zaanga┼╝owa─ç si─Ö w ich spraw─Ö.
Jasne, ┼╝e papie┼╝ m├│g┼éby uzna─ç (i mo┼╝e nawet rzeczywi┼Ťcie uzna┼é), ┼╝e nie wszystkie s─ůdy Lisi┼äskiego, Scheuring-Wielgus czy Diduszko-Zyglewskiej s─ů w pe┼éni uzasadnione i sprawiedliwe. Najwyra┼║niej jednak Franciszek uwa┼╝a, ┼╝e ma to znaczenie zdecydowanie drugorz─Ödne w obliczu krzywdy, jakiej ┼║r├│d┼éem byli ludzie Ko┼Ťcio┼éa wykorzystuj─ůcy dzieci oraz ci, kt├│rzy ich ukrywali. W szczeg├│lno┼Ťci zasada ta ma zastosowanie w chwili spotkania z ofiarami ksi─Ö┼╝y. Nale┼╝y im si─Ö pokora, szacunek, pochylenie g┼éowy i poca┼éunek w d┼éo┼ä niezale┼╝nie od tego, jakich s┼é├│w u┼╝ywaj─ů, by ocenia─ç poczynania hierarch├│w.
S┼éabo┼Ťci usprawiedliwione i drugorz─Ödne
Ponadto s─ůdz─Ö, ┼╝e podobnie ostro┼╝nie nale┼╝y ocenia─ç sam raport przygotowany przez Fundacj─Ö ÔÇ×Nie l─Ökajcie si─ÖÔÇŁ i przekazany papie┼╝owi. Przeczyta┼éem go uwa┼╝nie po wczorajszej publikacji. G┼éosy przekonuj─ůce, ┼╝e to opracowanie nierzetelne, stronnicze czy wr─Öcz oszczercze, pojawia┼éy si─Ö, zanim jeszcze tekst trafi┼é do opinii publicznej. Owszem, mo┼╝na mu zarzuci─ç kilka s┼éabo┼Ťci, by─ç mo┼╝e nawet powa┼╝nych, ale ka┼╝da z nich albo ma strukturalne uzasadnienie, albo powinna zosta─ç uznana za wt├│rn─ů wobec istoty sprawy.
Pewna niedba┼éo┼Ť─ç redakcyjna to przecie┼╝ kompletny piku┼Ť wobec grozy czyn├│w opisanych w raporcie. To, ┼╝e opisywane sprawy nie s─ů nowe, lecz w zdecydowanej wi─Ökszo┼Ťci by┼éy ju┼╝ szeroko relacjonowane przez media (zgoda, nie zawsze w pe┼éni rzetelnie), r├│wnie┼╝ nie zmienia niczego w ich sile ra┼╝enia. Niekiedy nawet j─ů zwi─Öksza, gdy u┼Ťwiadomimy sobie, ┼╝e ÔÇô pomimo ujawnienia ÔÇô niekt├│re z nich ci─ůgle nie doczeka┼éy si─Ö rozwi─ůzania. Nie dziwi, ┼╝e autorki i autorzy, nie maj─ůc wgl─ůdu w akta ko┼Ťcielne, bazuj─ů na og├│lnodost─Öpnych ┼║r├│d┼éach i opisuj─ů g┼é├│wnie przypadki zako┼äczone wyrokami s─ůdowymi. Pobie┼╝no┼Ť─ç opisu przywo┼éanych spraw oraz roli, jak─ů odegrali w nich poszczeg├│lni biskupi, zapewne r├│wnie┼╝ wynika z ograniczonego dost─Öpu do ┼║r├│de┼é oraz ch─Öci zarysowania problemu dla papie┼╝a.
Nie ma tu wi─Öc aspiracji do stworzenia ca┼éo┼Ťciowego opisu skali przest─Öpstw seksualnych i ich ukrywania w polskim Ko┼Ťciele. Opis taki wci─ů┼╝ jeszcze nie jest mo┼╝liwy. Trzeba pami─Öta─ç, ┼╝e r├│wnie┼╝ media┬áprzywo┼éywane w opracowaniu nie dysponuj─ů takimi narz─Ödziami ustalania prawdy co do roli kurii i hierarch├│w, jak prokuratura czy biskupi. Dlatego cz─Ö┼Ť─ç tego raportu powiela s┼éabo┼Ťci niekt├│rych dziennikarskich materia┼é├│w, na jakich bazuje. W efekcie sprawom ewidentnym towarzysz─ů takie, kt├│re wci─ů┼╝ trwaj─ů i s─ů bardziej niejednoznaczne; w jednym szeregu stawiane s─ů te┼╝ postawy biskup├│w dzia┼éaj─ůcych w zupe┼énie r├│┼╝ny spos├│b. By─ç mo┼╝e pewne zdania s─ů wi─Öc niesprawiedliwe lub krzywdz─ůce. To ryzyko, kt├│re ÔÇô jak s─ůdz─Ö ÔÇô autorki i autor tekstu podj─Öli ┼Ťwiadomi systemowych ogranicze┼ä swojej sytuacji. W tych warunkach przypuszczalnie nie mogli zrobi─ç wiele wi─Öcej. Ale to nie oni takie warunki stworzyli. I to nie oni s─ů w stanie je zmieni─ç.
Trudno bowiem, by raport ten by┼é bardziej rzetelny, pe┼éniejszy i w mniejszym stopniu oparty na doniesieniach medialnych, gdy hierarchowie ÔÇô maj─ůc znacznie wi─Öksze mo┼╝liwo┼Ťci ÔÇô wci─ů┼╝ robi─ů zdecydowanie zbyt ma┼éo, by rozliczy─ç si─Ö z tym, jak przez dekady dzia┼éa┼é Ko┼Ťci├│┼é w Polsce w kwestii przest─Öpstw seksualnych. A przecie┼╝ (powt├│rzmy to po raz kolejny) nie ma ┼╝adnych powod├│w, by s─ůdzi─ç, ┼╝e dzia┼éa┼é inaczej ni┼╝ Ko┼Ťcio┼éy lokalne w innych krajach, w kt├│rych wybucha┼éy ju┼╝ wielkie afery, a ko┼Ťcielny autorytet l─ůdowa┼é na bruku.
Smutne kontrasty
Wydarzenia ostatnich dni s─ů znamienne ÔÇô zar├│wno reakcje na gest Franciszka, jak te┼╝ zarzuty wobec raportu oraz jego autorek i┬áautora formu┼éowane przez wielu komentator├│w i komentatorek katolickich w mediach spo┼éeczno┼Ťciowych. Wszystko to┬ápokazuje dobitnie, jak d┼éuga jeszcze droga przed nami, gdy chodzi o podej┼Ťcie do przest─Öpstw seksualnych w Ko┼Ťciele. Ka┼╝da z tych spraw┬ábije po oczach jeszcze mocniej w wyniku┬ákontrastu.
Oto Marek Lisi┼äski, szef ÔÇ×Nie l─Ökajcie Si─ÖÔÇŁ, zdo┼éa┼é si─Ö spotka─ç z papie┼╝em, przekaza─ç mu przygotowane opracowanie, spojrze─ç w oczy i nawet doczeka─ç si─Ö publicznego aktu pokory i skruchy w imieniu Ko┼Ťcio┼éa wobec obrzydliwego z┼éa, kt├│rego pad┼é ofiar─ů. Przez ostatnie lata nie uda┼éo mu si─Ö za┼Ť doprosi─ç o spotkanie z arcybiskupem Stanis┼éawem G─ůdeckim, przewodnicz─ůcym Konferencji Episkopatu Polski. Co wi─Öcej, kolejno┼Ť─ç zdarze┼ä ka┼╝e domniemywa─ç, ┼╝e arcybiskup G─ůdecki rozpocz─ů┼é spotkania z ofiarami dopiero pod wp┼éywem wyra┼║nej presji Watykanu, a dopiero po krytyce medialnej uzna┼é, ┼╝e spotka si─Ö z wi─Öcej ni┼╝ jedn─ů osob─ů. Mo┼╝na ju┼╝ wprawdzie dostrzec symptomy tego, ┼╝e dotychczasowe spotkania przemieniaj─ů postaw─Ö przewodnicz─ůcego polskiego episkopatu, ale to, ┼╝e Lisi┼äski szybciej dobi┼é si─Ö do Franciszka ni┼╝ do polskiego biskupa, na d┼éugo pozostanie smutnym symbolem.
Oto krytyce i dog┼é─Öbnej analizie poddawane jest ka┼╝de s┼éowo z raportu przygotowanego przede wszystkim przez Diduszko-Zyglewsk─ů i Scheuring-Wielgus, podczas gdy presja samych katolik├│w i katoliczek, by Ko┼Ťci├│┼é rozliczy┼é si─Ö ze swej przesz┼éo┼Ťci, jest wci─ů┼╝ zbyt s┼éaba. Podobnie jak zbyt ma┼éa jest gotowo┼Ť─ç hierarch├│w, by to uczyni─ç. Kr├│tko i brutalnie m├│wi─ůc: komu┼Ť ten raport (nie ca┼ékiem bezpodstawnie) si─Ö nie podoba? W porz─ůdku, niech wi─Öc tym dobitniej apeluje i dzia┼éa po to, aby Ko┼Ťci├│┼é ÔÇô koniecznie przy udziale przedstawicieli i przedstawicielek ofiar, os├│b ┼Ťwieckich oraz zewn─Ötrznych ekspert├│w i ekspertek ÔÇô przygotowa┼é w┼éasne, wyczerpuj─ůce opracowanie. Kt├│┼╝ tego polskim biskupom broni? Nie ma innej drogi. Tylko prawdziwa jawno┼Ť─ç,┬árealne oddanie sprawiedliwo┼Ťci ofiarom oraz rzeczywiste poci─ůgni─Öcie sprawc├│w do odpowiedzialno┼Ťci mog─ů by─ç skutecznym sposobem na to, by uci─ů─ç te ÔÇ×ataki na Ko┼Ťci├│┼éÔÇŁ (pos┼éu┼╝my si─Ö na chwil─Ö nomenklatur─ů, kt├│r─ů sam uwa┼╝am za nies┼éuszn─ů). Skoro potrafi─ů tak zadzia┼éa─ç inne Ko┼Ťcio┼éy lokalne ÔÇô na przyk┼éad niemiecki ÔÇô to mo┼╝e dojrzeje do tego r├│wnie┼╝ polska wsp├│lnota?
Patrzmy na w┼éasne r─Öce
W procesie tym wa┼╝n─ů rol─Ö musz─ů odegra─ç wierni i wierne Ko┼Ťcio┼éa. R├│wnie┼╝ od naszego ÔÇô w tym publicyst├│w i publicystek ÔÇô stosunku wobec sprawy przest─Öpstw seksualnych pope┼énianych przez ksi─Ö┼╝y zale┼╝y, co wydarzy si─Ö dalej. Czy aby na pewno powinni┼Ťmy┬áprzede wszystkim szeroko analizowa─ç to, czy raport przygotowany przez ÔÇ×Nie l─Ökajcie si─ÖÔÇŁ jest w stu procentach wyczerpuj─ůcy i wystarczaj─ůco zniuansowany? Nie o┼Ťmieli┼ébym si─Ö┬átak czyni─ç. Lepiej, by ludzie Ko┼Ťcio┼éa r├│wnie┼╝ w ten spos├│b nie post─Öpowali, tylko zacz─Öli robi─ç to, co do nich nale┼╝y. Je┼Ťli┬áKo┼Ťci├│┼é w Polsce ÔÇô oraz jego cz┼éonkowie i cz┼éonkinie ÔÇô nie chce, by rozliczenia dokonali samodzielnie ludzie mu niech─Ötni, niech sam zacznie dzia┼éa─ç znacznie szybciej i bardziej stanowczo ni┼╝ dot─ůd. Inaczej nie uniknie czego┼Ť, co b─Ödzie jeszcze bardziej bolesne ni┼╝ stani─Öcie w prawdzie z w┼éasnej woli.
Bolesne mo┼╝e by─ç te┼╝ rozpocz─Öcie tego procesu przez Watykan. Czy gesty i s┼éowa Franciszka podzia┼éaj─ů na polskich hierarch├│w? Ci─Ö┼╝ko dzi┼Ť wyrokowa─ç. By─ç mo┼╝e jednak da im do my┼Ťlenia fakt, ┼╝e z papie┼╝em nawi─ůzali kontakt przedstawiciele ofiar ksi─Ö┼╝y w naszym kraju? By─ç mo┼╝e na wyobra┼║ni─Ö polskich biskup├│w podzia┼éa los koleg├│w z Chile, kt├│rzy stracili stanowiska, gdy Franciszek pozna┼é skal─Ö ich zaniedba┼ä?
By─ç┬ámo┼╝e wreszcie zadzia┼éa na nich ÔÇô i na nas ÔÇô si┼éa ┼Ťwiadectw? Na pocz─ůtku synodu po┼Ťwi─Öconego przest─Öpstwom seksualnym w Ko┼Ťciele biskupi i prze┼éo┼╝eni zakonni wys┼éuchali pi─Öciu ofiar wykorzystania przez ksi─Ö┼╝y. Jak donosi Catholic News Agency, jedn─ů z nich by┼éa kobieta wykorzystywana seksualnie przez kap┼éana od 15 do 28 roku ┼╝ycia. By┼éa od niego zale┼╝na ekonomicznie, a ksi─ůdz bi┼é j─ů, gdy odmawia┼éa seksu. W tym okresie trzykrotnie zasz┼éa w ci─ů┼╝─Ö i trzykrotnie zosta┼éa zmuszona przez gwa┼éciciela do jej usuni─Öcia. Dzi┼Ť czuje si─Ö, jakby jej ┼╝ycie by┼éo ÔÇ×zniszczoneÔÇŁ, i ÔÇ×nie wie, co przyniesie przysz┼éo┼Ť─çÔÇŁ.
To takie historie s─ů istot─ů sprawy. To osoby pokrzywdzone powinny znajdowa─ç si─Ö w centrum naszej troski i zainteresowania. Dlatego wobec tych, kt├│rzy wytykaj─ů ludziom Ko┼Ťcio┼éa konkretne zaniedbania, przewiny i przest─Öpstwa ÔÇô a zw┼éaszcza wobec ofiar przest─Öpc├│w w sutannach ÔÇô przyjmijmy postaw─Ö Franciszka: pokornego szacunku dla ludzkiego dramatu, zaanga┼╝owania i odwagi. Uca┼éujmy r─Öce poszkodowanych zamiast tak dok┼éadnie im na nie patrze─ç. Sp├│jrzmy skrzywdzonym w oczy, nie szukaj─ůc w nich drzazgi.
Zgodnie z ewangeliczn─ů zasad─ů poszukajmy wpierw belki we w┼éasnym oku i przypatrzmy si─Ö w┼éasnym d┼éoniom.┬áA tak┼╝e ÔÇô symbolicznie rzecz ujmuj─ůc ÔÇô oczom i d┼éoniom ca┼éej naszej wsp├│lnoty.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie - w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej Polityka prywatno┼Ťci zamknij ├Ś