Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Nie ma kultury bez ÔÇ×cancelÔÇŁ

Przyk┼éady ÔÇ×z AmerykiÔÇŁ czy m─Öcze┼ästwo Rowling to interesuj─ůce kwestie, ale okre┼Ťlenie ÔÇ×kultura uniewa┼╝nianiaÔÇŁ u┼╝ywane jest cz─Östo w z┼éych zamiarach ÔÇô jako narz─Ödzie s┼éu┼╝─ůce uniewa┼╝nieniu przeciwnik├│w politycznych i ideowych.

J─Özyk to w┼éadza

Kultury, sfery komunikacji, nie da si─Ö oddzieli─ç od ┼╝ycia spo┼éecznego. S┼éowa si─Ö licz─ů. To, co nienazwane, nie istnieje, m├│wi─ůc wytwarzamy uniwersum, w kt├│rym ┼╝yjemy. S┼éowa sk┼éaniaj─ů do dzia┼éania albo przed nim powstrzymuj─ů. Wp┼éywaj─ů na zmian─Ö spo┼éeczn─ů. S┼éowem mo┼╝na zabi─ç jak no┼╝em, uderzy─ç jak pi─Ö┼Ťci─ů albo pog┼éaska─ç po g┼éowie i wprawi─ç w dum─Ö. To pole ma swoje granice ÔÇô nie wszystko da si─Ö powiedzie─ç. I wewn─Ötrzne regu┼éy ÔÇô nie wszystko, co da si─Ö powiedzie─ç, zostanie wys┼éuchane i wywo┼éa rezonans. Nie wszystko jest r├│wnie wa┼╝ne. Rozgrywki, kt├│re si─Ö tocz─ů, w du┼╝ej mierze dotycz─ů w┼éa┼Ťnie tego, co uzyska wa┼╝no┼Ť─ç, a co zostanie uniewa┼╝nione. Uprawomocnianie, ujawnianie, nag┼éa┼Ťnianie i czynienie przedmiotem zainteresowania pewnych kwestii to jedna strona medalu. Druga to uniewa┼╝nianie, spychanie na margines, delegitymizacja i uciszanie.

Procesy te s─ů ze sob─ů zwi─ůzane ÔÇô odpowiedzi─ů na uciszanie nie zawsze jest milczenie, cz─Ö┼Ťciej podniesienie g┼éosu. J─Özyk to w┼éadza, a ca┼é─ů sfer─Ö komunikacji przenika taka czy inna forma przemocy. Nawet w demokratycznym i pluralistycznym spo┼éecze┼ästwie instrumentami kszta┼étuj─ůcymi procesy uwa┼╝niania i uniewa┼╝niania komunikat├│w dysponuje w┼éadza. Edukacja, prawo, polityka kulturalna… W mniej demokratycznym tym bardziej. Licz─ů si─Ö te┼╝ pieni─ůdze, co jest mo┼╝e oczywiste, kiedy my┼Ťlimy o medialnych koncernach, a mniej, kiedy narzekamy na hejt i fejk w pozornie anarchicznych mediach spo┼éeczno┼Ťciowych. A przecie┼╝ i one s─ů skolonizowane przez rynek, kapita┼é i polityk─Ö.

Państwo PiS

Nie wdaj─ůc si─Ö ju┼╝ g┼é─Öbiej w zawi┼éo┼Ťci teoretyczne, przejd┼║my do polskich konkret├│w. W pa┼ästwie PiS mamy do czynienia nie tylko z deformacj─ů demokracji, ale te┼╝ z kontrrewolucj─ů kulturow─ů. W polskim spo┼éecze┼ästwie nast─Öpowa┼éy pewne zmiany ÔÇô w realnym ┼╝yciu i w pogl─ůdach. Zmienia┼éa si─Ö rodzina, pozycja kobiet, ros┼éa akceptacja dla r├│┼╝norodno┼Ťci, post─Öpowa┼éa laicyzacja. PiS tych zmian nie tylko nie aprobuje, ale wr─Öcz zaprzecza ich istnieniu ÔÇô cancel! Nieustannie narzucaj─ů nam definicj─Ö polskiego spo┼éecze┼ästwa jako bez wyj─ůtku konserwatywnego i katolickiego, wykluczaj─ůc ze wsp├│lnoty narodowej niewygodnych, zaprzeczaj─ůc temu, co pokazuje ka┼╝de badanie socjologiczne.

Mo┼╝na tu d┼éugo wymienia─ç dzia┼éania w┼éadzy, kt├│rych celem jest modyfikacja sfery publicznej i kultury: ograniczania i tak ograniczonych praw kobiet, kampani─Ö przeciwko imigrantom, ┼Ťrodowiskom mniejszo┼Ťci seksualnych. W ten spos├│b, m├│wi─ůc o ÔÇ×ideologiiÔÇŁ gender czy LGTB w istocie uniewa┼╝nia si─Ö realne problemy, odmawia prawa g┼éosu, uniemo┼╝liwia rzeczow─ů dyskusj─Ö. Przeciwstawianie si─Ö temu ÔÇô zrozumia┼ée ÔÇô traktuje jako ataki, a nie prawomocne g┼éosy. I to jest kontekst, pisowska polityka uniewa┼╝niania, kt├│ry powinni┼Ťmy mie─ç w g┼éowie, kiedy zastanawiamy si─Ö nad robi─ůcym ostatnio karier─Ö okre┼Ťleniem ÔÇ×kultura uniewa┼╝nianiaÔÇŁ stosowanym w odniesieniu do zjawisk sytuuj─ůcych si─Ö po lewej stronie.

Prawicowy cancelling

ÔÇ×Lewicowy cyrkÔÇŁ, jak jest uprzejmy to nazwa─ç Pilawa?

To zobaczmy, co dzieje si─Ö na jego arenie. Prawicowy dyskurs pr├│buje uniewa┼╝ni─ç wszystkie kwestie zwi─ůzane z odmienno┼Ťci─ů p┼éciow─ů czy seksualn─ů. Zepchn─ů─ç j─ů do sfery ┼Ťci┼Ťle prywatnej i stabuizowanej. Nie jest prawd─ů, ┼╝e s─ů to powszechne regu┼éy obowi─ůzuj─ůce r├│wnie┼╝ heteroseksualnych cis-m─Ö┼╝czyzn i cis-kobiety. W sferze publicznej jest mn├│stwo informacji o ┼╝onach, dzieciach i ┼╝yciu prywatnym os├│b znanych i kompletnie nieznanych. Wykluczenie tych kwestii z edukacji i ograniczenia publicznej ekspresji s─ů typowym przyk┼éadem uniewa┼╝niania, a konsekwencj─ů jest odmowa przyznania r├│wnych praw, a tak┼╝e otwarciem furtki dla homofobicznej przemocy.

Twierdzenie, ┼╝e ma┼é┼╝e┼ästwo to zwi─ůzek kobiety i m─Ö┼╝czyzny jest prawdziwe, ale r├│wnie prawdziwe jest zdanie, ┼╝e zwi─ůzki jednop┼éciowe s─ů funkcjonalnie ma┼é┼╝e┼ästwami, tylko pozbawionym prawnego wsparcia. Odmowa adopcji w parach jednop┼éciowych uniewa┼╝nia z kolei to, ┼╝e socjalizacja jest wa┼╝niejsza od reprodukcji. Ju┼╝ kr├│l Salomon wiedzia┼é, ┼╝e niewa┼╝ne, kto urodzi┼é, wa┼╝ne, kto kocha. Poza tym zdanie, ┼╝e osoby homoseksualne nie mog─ů mie─ç dzieci jest po prostu fa┼észywe. Ka┼╝da pr├│ba wyja┼Ťnienia oczywistych fakt├│w ÔÇô ludzie r├│┼╝ni─ů si─Ö pod wzgl─Ödem orientacji i to┼╝samo┼Ťci p┼éciowej! ÔÇô jest gaszona bzdurami o upadku cywilizacji i kilkudziesi─Öciu p┼éciach.

Prawa kobiet, w tym to podstawowe do dysponowania w┼éasnym cia┼éem i ┼╝yciem, s─ů znowu zagro┼╝one. Drwiny i oskar┼╝enia o zamach na wolno┼Ť─ç s┼éowa i ┼éamanie kark├│w, tym kt├│rym przez gard┼éo nie chce przej┼Ť─ç s┼éowo ÔÇ×pos┼éankaÔÇŁ, padaj─ů za u┼╝ywanie feminatyw├│w, kt├│re mimo to coraz bardziej si─Ö przyjmuj─ů.

ÔÇ×MetooÔÇŁ uzmys┼éowi┼éo nie tylko skal─Ö przemocy wobec kobiet, ale przede wszystkim to, jak wielkiej zmiany wymagaj─ů nasze zwyczaje. Potrzebne by┼éo cho─çby po to, ┼╝eby┼Ťmy us┼éyszeli do jakiego rodzaju przemocy i nadu┼╝y─ç dochodzi┼éo w kultowym teatrze w Gardzienicach. Kobiety wreszcie zacz─Ö┼éy m├│wi─ç, a ich ┼Ťwiadectwa s─ů pora┼╝aj─ůce. I zapoznanie si─Ö z tymi relacjami jest najlepsz─ů odpowiedzi─ů na zarzut, ┼╝e nie mo┼╝na opiera─ç si─Ö na subiektywizmie ofiar. Nie mo┼╝na, ale wiarygodne oskar┼╝enia, kt├│re maj─ů szanse na uzyskanie powszechnego wsparcia, nigdy nie s─ů pojedynczym g┼éosem. Zwykle, ┼╝eby zaistnie─ç, musi on znale┼║─ç oparcie w innych ┼Ťwiadectwach. Naprawd─Ö nie grozi nam sytuacja, w kt├│rej kto┼Ť powie, ┼╝e prze┼Ťladuj─ů go kosmici, a nast─Öpnie stanie si─Ö to prawem powszechnym.

Czynienie tych kwestii wa┼╝nymi poci─ůga za sob─ů d─ů┼╝enie do uniewa┼╝nienia mizoginii, homofobii, transfobii, rasizmu, itd. Czy zawsze odbywa si─Ö to bezbole┼Ťnie? Czy zawsze sprawiedliwie i w spos├│b nie budz─ůcy w─ůtpliwo┼Ťci? Czy nie by┼éo tak, ┼╝e ludzie stawali si─Ö przedmiotem nagonki i to takiej, kt├│ra mia┼éa realny wp┼éyw na ich ┼╝ycie? Nie zamykajmy te┼╝ na to oczu. Nie s─ů to przyjemne zjawiska i nie zamierzam m├│wi─ç, ┼╝e rewolucja wymaga ofiar albo gdzie drwa r─ůbi─ů, tam wi├│ry lec─ů. Powinni┼Ťmy wystrzega─ç si─Ö w swoich reakcjach stadnych emocji, ulegania szanta┼╝om moralnym i tego, co Olga Tokarczuk zgrabnie nazwa┼éa ÔÇ×literalizmemÔÇŁ, a ja czepianiem si─Ö s┼é├│w.

***

Chodzi nam o prawd─Ö, ale troch─Ö uprzejmo┼Ťci te┼╝ nie zawadzi. Czasem warto doceni─ç intencje, radzi─ç jak unika─ç niew┼éa┼Ťciwych wypowiedzi ni┼╝ pot─Öpia─ç. Pami─Ötaj─ůc jednak przy tym. ┼╝e na tle szerszych proces├│w jest to margines i nie ekscytuj─ůc si─Ö nadmiernie przyk┼éadami ÔÇ×z AmerykiÔÇŁ czy m─Öcze┼ästwem Rowling ÔÇô ┼╝yjemy w innej rzeczywisto┼Ťci. To s─ů kwestie interesuj─ůce, ale okre┼Ťlenie ÔÇ×kultura uniewa┼╝nianiaÔÇŁ u┼╝ywane jest cz─Östo w z┼éych zamiarach ÔÇô jako narz─Ödzie s┼éu┼╝─ůce uniewa┼╝nieniu przeciwnik├│w politycznych i ideowych.

***

Inicjatywa wspierana jest przez Fundusz Obywatelski imienia Henryka Wujca zarz─ůdzany przez Fundacj─Ö dla Polski.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś