Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Na instagramowej kozetce. Niebezpiecze艅stwa internetowej kultury terapeutycznej

Na instagramowych profilach przedstawicieli klasy 艣redniej ho艂duj膮cych kulturze terapeutycznej i, o ironio, najcz臋艣ciej wyznaj膮cych lewicowy 艣wiatopogl膮d, regularnie mo偶na spotka膰 si臋 z utrwalaniem podzia艂贸w klasowych.
Na instagramowej kozetce. Niebezpiecze艅stwa internetowej kultury terapeutycznej
Ilustr.: Arina Bo偶ok

W ci膮gu ostatnich kilku lat w mediach spo艂eczno艣ciowych mo偶emy zaobserwowa膰 wyra藕ny wzrost zainteresowania szeroko poj臋t膮 tematyk膮 zdrowia psychicznego. Celem zaanga偶owanych w ten trend influencerek i influencer贸w jest mi臋dzy innymi normalizowanie rozmawiania w przestrzeni publicznej o zaburzeniach osobowo艣ci czy zach臋canie do korzystania z psychoterapii. W mediach spo艂eczno艣ciowych rozwija si臋 wytworzona przez klas臋 艣redni膮 鈥瀔ultura terapeutyczna鈥 鈥 jest to poj臋cie u偶ywane od po艂owy lat 60. i zosta艂o opisane w ksi膮偶ce Ma艂gorzaty Jacyno 鈥濳ultura indywidualizmu鈥. Socjolo偶ka okre艣li艂a najwa偶niejsze warto艣ci tej kultury jako 鈥瀦drowie, dialogowo艣膰, optymizm, samowystarczalno艣膰, samorealizacj臋鈥. Warto艣ci te cz臋sto s膮 odbierane przez wielkomiejskich millenials贸w entuzjastycznie. Wydawa膰 by si臋 mog艂o, 偶e popularyzacja zagadnie艅 z zakresu psychologii i psychiatrii to po偶膮dane zjawisko. Czy jednak faktycznie kwitn膮ca w mediach spo艂eczno艣ciowych kultura terapeutyczna nie ma swoich ciemnych stron?

Postanowi艂am przyjrze膰 si臋 niebezpiecze艅stwom instagramowego dyskursu terapeutycznego, internetowym bezpiecznym przestrzeniom pe艂nym akceptacji oraz fenomenowi osobowo艣ci wysoko wra偶liwej (WWO). Staram si臋 r贸wnie偶 odpowiedzie膰 na pytania, czy terapia paradoksalnie mo偶e produkowa膰 jednostki wymagaj膮ce nieustannej konsultacji ze specjalistami, utrwala膰 podzia艂y klasowe, sta膰 si臋 narz臋dziem opresji i zast臋powa膰 religi臋.

Instagramowy dyskurs terapeutyczny

Medium, w kt贸rym dyskurs terapeutyczny rozwija si臋 szczeg贸lnie pr臋偶nie, jest Instagram. Mo偶na tam spotka膰 najwi臋cej psychoedukatorek i influencerek dziel膮cych si臋 swoimi zmaganiami na terapii czy radz膮cych, jak wyj艣膰 z toksycznych relacji, a ich posty docieraj膮 do znacznie szerszego grona odbiorc贸w ni偶 na Facebooku. Instagram w wi臋kszym stopniu sprzyja te偶 tworzeniu tak zwanych 鈥瀊ezpiecznych przestrzeni鈥, czyli profili, na kt贸rych, jak deklaruj膮 ich w艂a艣cicielki, odbiorcy mog膮 dzieli膰 si臋 swoimi problemami i oczekiwa膰 wsparcia oraz zrozumienia, nie musz膮 te偶 obawia膰 si臋 stygmatyzacji. Kwestie zdrowia psychicznego poruszane s膮 tam najcz臋艣ciej w formie prostych grafik 鈥 karuzeli w pastelowych kolorach, zrobionych w Canvie. Co mo偶na przeczyta膰 w tych instagramowych wpisach?

Przede wszystkim dotycz膮 one chor贸b i zaburze艅 psychicznych. Najwi臋cej dowiemy si臋 na temat depresji i zaburze艅 l臋kowych. Nieco rzadziej przeczytamy o spektrum autyzmu, ADHD, osobowo艣ci borderline, zaburzeniach od偶ywiania czy chorobie afektywnej dwubiegunowej. Co ciekawe, schizofrenia jest traktowana po macoszemu. Tymczasem wed艂ug bada艅 przeprowadzonych przez Instytut Amici (Warszawski Uniwersytet Medyczny) na schizofreni臋 choruje prawie 400 tysi臋cy Polek i Polak贸w. Dlaczego tak rzadko m贸wimy o tym w mediach spo艂eczno艣ciowych? Czy偶by艣my normalizowali tylko to, czego boimy si臋 mniej? Sytuacja wygl膮da podobnie w przypadku psychozy. Na instagramowych karuzelach jeszcze nigdy nie spotka艂am si臋 z informacjami na temat zespo艂u FAS, zespo艂u Diogenesa, zespo艂u Cotarda, zaburze艅 pozorowanych, parafilii czy zaburze艅 wydalania. Czy wi臋c uczciwym jest, aby psychoedukacj臋, kt贸ra w og贸le nie uwzgl臋dnia wymienionych wy偶ej, wcale nie tak rzadkich zaburze艅, nazywa膰 psychoedukacj膮 normalizuj膮c膮 temat zaburze艅 psychicznych?

Kolejn膮 kwesti膮 charakterystyczn膮 dla instagramowego dyskursu terapeutycznego jest promowanie idei 鈥瀞elf-love鈥 (mi艂o艣ci w艂asnej). Chodzi mi臋dzy innymi o codzienne afirmacje, odpuszczanie, dbanie o swoje potrzeby, piel臋gnowanie zdrowych nawyk贸w. Mi艂osz Brzezi艅ski, psycholog i trener rozwoju osobistego oraz ekspert w zakresie interpretacji zjawisk psychologicznych, w rozmowie z Maj膮 Miko艂ajczyk w NaTemat m贸wi: 鈥瀃…] to jest w og贸le nieprawda 鈥 cz艂owiek nie czuje si臋 najlepiej, gdy zaspokoi tylko i wy艂膮cznie swoje potrzeby. Wi臋kszo艣膰 szcz臋艣cia w naszym 偶yciu to jednak inni ludzie i to, 偶e oni te偶 s膮 zadowoleni. […] W za艂o偶eniu, 偶e moje potrzeby s膮 najwa偶niejsze, istnieje przekonanie, 偶e je偶eli ta potrzeba jest moja, to z samego tego powodu jest dobra. Mamy w historii wiele os贸b, kt贸re zrealizowa艂y swoje marzenia i to by艂o straszne […]鈥.

鈥濼o nie twoja wina鈥, 鈥瀦obacz kilka wskaz贸wek, jak rozpozna膰 toksyczn膮 osob臋鈥, 鈥瀞艂uchaj swoich emocji, ufaj im i pod膮偶aj za nimi鈥 鈥 to jedne z cz臋艣ciej powtarzanych hase艂 na psychoedukacyjnych kontach na Instagramie. A czego na nich nie przeczytamy? Mi臋dzy innymi tego, 偶e tak, czasem co艣 jest nasz膮 win膮. 呕e owszem, wszystko mo偶na, o ile jest si臋 gotowym na konsekwencje tego wyboru. 呕e od czasu do czasu warto zada膰 samemu sobie pytanie: 鈥濩zy jeste艣 toksyczn膮 osob膮 dla X?鈥. I 偶e nasze emocje nie musz膮 by膰 jedynym 藕r贸d艂em rzetelnej wiedzy o 艣wiecie. Opieranie ca艂ego dyskursu medialnego na emocjach jest r贸wnie zgubne, jak opieranie go na suchych faktach, w og贸le nie bior膮c pod uwag臋 sfery uczu膰. Na Instagramie raczej nie przeczytasz, 偶e obsesja na punkcie swoim i swoich uczu膰 nie zawsze jest synonimem pracy nad sob膮, 偶e depresja nie usprawiedliwia beznadziejnego potraktowania drugiego cz艂owieka i 偶e nie wszystko w Internecie jest o tobie, w zwi膮zku z czym nie musisz personalnie reagowa膰 na ka偶dy post opisuj膮cy dane zachowanie czy zjawisko, w kt贸rym rozpoznajesz siebie, i atakowa膰 jego autora, podczas gdy on nie ma poj臋cia o twoim istnieniu.

Instagramowy dyskurs terapeutyczny jest zdominowany przez psychologiczny j臋zyk. Przyk艂adowe regularnie pojawiaj膮ce si臋 okre艣lenia to: 鈥瀟oksyczny鈥, 鈥瀗arcystyczny鈥, 鈥瀙rzemocowy鈥, 鈥瀔rzywdz膮cy鈥 i 鈥瀞zkodliwy鈥. Zw艂aszcza w 艣rodowisku progresywnej lewicy s膮 one u偶ywane na tyle cz臋sto, 偶e zast膮pi艂y przymiotniki, kt贸re inicjalnie oznacza艂y co艣 zupe艂nie innego. Toksyczn膮 i narcystyczn膮 bywa wi臋c ka偶da osoba, z kt贸r膮 po prostu si臋 nie zgadzamy, nie rozumiemy jej, nie odpowiada nam jej temperament czy forma ekspresji. Przemocowym mo偶e sta膰 si臋 wszystko to, co podczas czytania dra偶ni b膮d藕 powoduje dyskomfort. Z kolei jako szkodliwe i krzywdz膮ce nierzadko opisywane jest to, co zaburza nam nasze dotychczasowe wyobra偶enie o 艣wiecie lub nie wpisuje si臋 w nasze my艣lenie 偶yczeniowe. Znamienne jest r贸wnie偶 u偶ywanie s艂owa 鈥瀟rauma鈥 jako synonimu ka偶dego trudnego prze偶ycia i do艣wiadczenia, podczas gdy nie s膮 to okre艣lenia to偶same. Beznami臋tne szafowanie tymi okre艣leniami sprawi艂o, 偶e zupe艂nie utraci艂y one swoj膮 pierwotn膮 moc.

Na Instagramie cyklicznie pojawiaj膮 si臋 te偶 wpisy o tym, jak wspiera膰 osob臋 choruj膮c膮 na depresj臋: w jaki spos贸b z ni膮 rozmawia膰, czego unika膰. W dobrym tonie jest zapewnienie: 鈥濸ami臋taj, 偶e jestem zawsze鈥. Z okazji Dnia Walki z Depresj膮 wiele os贸b pisze w swoich relacjach na Instagramie zapewnienia w rodzaju: 鈥濷soby choruj膮ce mog膮 na mnie liczy膰, s艂u偶臋 rozmow膮, ciep艂ym kocem, herbat膮. Odezwij si臋, kiedy tylko tego potrzebujesz鈥. Tymczasem wiele psychoedukatorek zupe艂nie ignoruje lub traktuje po macoszemu to, jak trudn膮 mo偶e si臋 okaza膰 rola osoby wspieraj膮cej choruj膮cego na depresj臋. A przecie偶 osoby wspieraj膮ce, poza t膮 rol膮, maj膮 na g艂owie prac臋 czy studia, mn贸stwo spraw i problem贸w, czasem r贸wnie偶 zwi膮zanych z w艂asnym zdrowiem psychicznym. W przypadku pacjent贸w onkologicznych w artyku艂ach medialnych m贸wi si臋 o 鈥瀋horowaniu ca艂ej rodziny鈥. Z kolei czytaj膮c na Instagramie grafiki po艣wi臋cone wspieraniu os贸b chorych na depresj臋, mo偶na odnie艣膰 wra偶enie, 偶e ta postawa to nie tylko oczywisty obowi膮zek, ale r贸wnie偶 co艣 banalnego, niegeneruj膮cego 偶adnych koszt贸w.

Kolejnym ciekawym zjawiskiem na Instagramie s膮 pojawiaj膮ce si臋 w relacjach psycholo偶ek i influencerek zajmuj膮cych si臋 kwestiami zdrowia psychicznego okienka z mo偶liwo艣ci膮 podzielenia si臋 swoimi trudnymi emocjami i do艣wiadczeniami zwi膮zanymi z rodzin膮. Festiwal tego typu praktyk najcz臋艣ciej mo偶na zaobserwowa膰 w Dzie艅 Matki czy w Dzie艅 Ojca. Influencerki, kt贸re do tego zach臋caj膮, publicznie odpowiadaj膮 wybranym czytelniczkom za pomoc膮 hase艂 takich jak: 鈥瀢spieram ci臋鈥, 鈥瀞艂ysz臋 ci臋鈥, 鈥瀗ie jeste艣 sama鈥. Z do艣wiadczenia wiem, 偶e podzielenie si臋 trudnymi, nierzadko tragicznymi wydarzeniami z dzieci艅stwa z ulubion膮 psychoedukatork膮 i tysi膮cami jej odbiorc贸w nie zawsze daje poczucie solidarno艣ci i przynosi ulg臋. Efekt mo偶e by膰 wr臋cz przeciwny: kiedy jeste艣my zach臋cane do rozgrzebywania najwi臋kszych ran z dzieci艅stwa przed ekranem telefonu, mo偶emy jeszcze bardziej cierpie膰 psychicznie, bo po us艂yszeniu 鈥瀗ie jeste艣 sama鈥 cz臋sto… zostajemy z tym same. Czy takie jedno, wyuczone zdanie ze strony influencerki w odpowiedzi na realny b贸l kogo艣 po drugiej stronie ekranu to adekwatna reakcja? Anonimowe podzielenie si臋 swoimi trudnymi do艣wiadczeniami na grupie wsparcia na Facebooku by膰 mo偶e by艂oby lepszym rozwi膮zaniem. W贸wczas dostajemy uwag臋 od znacznie wi臋kszej liczby 鈥瀦wyk艂ych鈥 u偶ytkownik贸w, niestoj膮cych w internetowej hierarchii ponad nami. Dzi臋ki temu ryzyko, 偶e kto艣 potraktuje czytanie post贸w instagramowego psychologa o kwalifikacjach w膮tpliwej warto艣ci jako zamiennik sesji w gabinecie terapeutycznym (co w przypadku tego rodzaju okienkowych praktyk b臋dzie dzia艂o si臋 zawsze, niezale偶nie od zach臋cania przez influencerk臋 do p贸j艣cia na terapi臋), znacz膮co spada.

Bezpieczne przestrzenie pe艂ne akceptacji

Na lekcjach informatyki w klasach 4鈥6 pozna艂am podstawowe informacje na temat potencjalnych zagro偶e艅 w cyberprzestrzeni. Kilkana艣cie lat p贸藕niej, kiedy Internet rozr贸s艂 si臋 do niewyobra偶alnych wcze艣niej rozmiar贸w, ca艂y czas trafiam na profile na Instagramie, kt贸rych tw贸rcy w biogramie czy w postach zapewniaj膮, 偶e tworz膮 bezpieczn膮 przestrze艅. Ten szybki przeskok w k艂adzeniu akcent贸w wydaje mi si臋 interesuj膮cy z kilku powod贸w.

Po pierwsze, 艣wiat nigdy nie by艂, nie jest i nie b臋dzie bezpiecznym miejscem. Jednym z cel贸w terapii jest nauka konfrontacji i radzenia sobie z jego niedogodno艣ciami, a nie zamykanie si臋 w utopijnych enklawach. Na mojej stronie na Facebooku niejednokrotnie porusza艂am tematy zwi膮zane z przemoc膮. Bohaterowie i bohaterki moich tekst贸w, zar贸wno pod w艂asnym nazwiskiem, jak i anonimowo, dzielili si臋 bardzo trudnymi do艣wiadczeniami. Mimo ogromnej ch臋ci zapewnienia im poczucia zrozumienia i bezpiecze艅stwa nie jestem w stanie w pe艂ni kontrolowa膰, kto przeczyta m贸j artyku艂 i w jaki spos贸b na niego zareaguje. Mog臋 co najwy偶ej zbanowa膰 niekt贸re komentarze i ich autor贸w, ale nie uwa偶am, aby ta czynno艣膰 dawa艂a mi podstawy do 艣mia艂ego zapewnienia, 偶e tworz臋 w sieci 鈥瀊ezpieczn膮 przestrze艅 pe艂n膮 akceptacji鈥. Dziwi臋 si臋 tw贸rcom o kilkunastokrotnie wi臋kszych zasi臋gach, kt贸rzy decyduj膮 si臋 na tak odwa偶ne deklaracje.

Dlaczego wsp贸艂cze艣nie istnieje tak ogromne zapotrzebowanie na tworzenie w Internecie 鈥瀊ezpiecznych przestrzeni鈥? Na to pytanie usi艂uje odpowiedzie膰 pedago偶ka Agata Cudowska w artykule 鈥濿sp贸艂czesne dzieci艅stwo w narracji terapeutycznej kultury (po)nowoczesnej鈥: 鈥濺ozw贸j nowych technologii komunikacji intensyfikuje i zaostrza podzia艂y, tworzy swoiste 芦cyber-enklawy禄, wsp贸lnoty internetowe, kt贸re mog膮 powstawa膰 w dobrej (pomoc ludziom chorym), jak i z艂ej sprawie (akcje sympatyk贸w totalitarnej ideologii). […] W rzeczywisto艣ci zdominowanej przez indywidualizacj臋 cz艂owiek uwik艂any w sie膰 globalnych powi膮za艅 i zale偶no艣ci traci mo偶liwo艣膰 芦zakorzenienia禄, poszukuje wsp贸lnoty, kt贸ra by艂aby 芦bezpieczn膮 przystani膮禄 w codziennym trudzie stawania si臋. Jedn膮 z pr贸b poradzenia sobie z t膮 sytuacj膮 jest tworzenie wsp贸lnot ochronnych […]. S艂u偶膮 one przede wszystkim jednostkowemu spo艂ecze艅stwu, gdy偶 偶ycie w nich ma okre艣lony porz膮dek i sens, stwarza mo偶liwo艣膰 podporz膮dkowania si臋, okre艣la miejsce jednostki w przestrzeni spo艂ecznej i jej to偶samo艣膰. Jednostka zyskuje bezpiecze艅stwo dzi臋ki jasnej definicji 艣wiata spo艂ecznego鈥.

Dalej Cudowska zauwa偶a, 偶e 鈥瀔ategoria 芦wsp贸lnoty ochronnej禄 wydaje si臋 szczeg贸lnie istotna w rozwa偶aniach pedagogicznych. Wsp贸lnoty takie s膮 bowiem wyrazem eskapistycznych, ucieczkowych tendencji jednostek, sk艂onnych do zamykania si臋 w ma艂ych spo艂ecznych enklawach i przeciwstawiania 芦swoich禄 芦obcym禄. Tymczasem znacznie korzystniejsze dla rozwoju cz艂owieka s膮 postawy otwarte, zaanga偶owane, nastawione na poznawanie i pozytywn膮 zmian臋 rzeczywisto艣ci spo艂ecznej w szerszym wymiarze, poszukiwanie i kreacj臋 swojego miejsca w 艣wiecie鈥.

Powstawanie w mediach spo艂eczno艣ciowych hermetycznych kr臋g贸w, do kt贸rych nale偶膮 ludzie my艣l膮cy tak samo, konstruuj膮cy swoje wyobra偶enie o 艣wiecie na dychotomii 鈥瀖y鈥搊ni鈥 (w domy艣le 鈥瀌obrzy鈥撆簂i鈥) sprzyja nie tylko dalszej polaryzacji spo艂ecze艅stwa, ale r贸wnie偶 sekciarstwu. We wspomnianych grupach rol臋 guru naturalnie przejmuje influencerka lub influencer skupiaj膮cy wok贸艂 siebie rzesz臋 odbiorc贸w i odbiorczy艅.

Warto r贸wnie偶 zwr贸ci膰 uwag臋 na estetyk臋 dominuj膮c膮 w instagramowych bezpiecznych przestrzeniach. Wpisy podejmuj膮ce powa偶n膮 tematyk臋 tak膮 jak przemoc, traumy, zaburzenia psychiczne cz臋sto s膮 przedstawiane za pomoc膮 grafik w pastelowej, a niekiedy brokatowej kolorystyce. Najbardziej zadziwiaj膮 jednak karuzele o trudnych relacjach rodzinnych, zahaczaj膮cych niekiedy o przemoc domow膮, zrobione na tle starych zdj臋膰 hollywoodzkich aktor贸w. Na Instagramie nawet podczas poruszania takich temat贸w ma miejsce zjawisko ug艂adzania, pudrowania, lukrowania rzeczywisto艣ci oraz teatralizacja opisywanych do艣wiadcze艅. Zaryzykuj臋 stwierdzeniem, 偶e pop-psychologiczne cyber-enklawy w mediach spo艂eczno艣ciowych premiuj膮 jednostki o osobowo艣ci histrionicznej (osobowo艣膰 histrioniczna przejawia si臋 w nadmiernym, teatralnym eksponowaniu swojej emocjonalno艣ci, dramatyzacji prze偶y膰, sta艂ej potrzebie bycia w centrum uwagi). Znamienne jest traktowanie przez spor膮 cz臋艣膰 u偶ytkownik贸w Instagrama swoich zaburze艅 osobowo艣ci jako atutu wyra藕nie daj膮cego im jakie艣 poczucie odr臋bno艣ci i wyj膮tkowo艣ci oraz budowanie na tym ca艂ego swojego wizerunku w Internecie; czynienie z tych zaburze艅 najwa偶niejszego elementu autokreacji. Gdzie le偶y granica mi臋dzy 艣wiadomo艣ci膮 siebie, u艣wiadamianiem innych, uwra偶liwianiem na innego a pr贸b膮 utkania z diagnozy nowego, bardziej interesuj膮cego wizerunku?

Jednostki wymagaj膮ce nieustannej terapii?

Na kilku instagramowych profilach zasi臋gowych influencerek podejmuj膮cych tematyk臋 zdrowia psychicznego spotka艂am si臋 ze stwierdzeniem, 偶e od terapii nie da si臋 uzale偶ni膰. Ta teza wydaje mi si臋 bardzo 艣mia艂a, bior膮c pod uwag臋 fakt, 偶e nadmiar czegokolwiek mo偶e stanowi膰 zagro偶enie, a niemal ka偶de lekarstwo nieroztropnie u偶ywane mo偶e sta膰 si臋 trucizn膮. W odr贸偶nieniu od lekarza zaw贸d terapeuty nie jest w Polsce uregulowany prawnie, a brak konsekwencji ewentualnego pogorszenia stanu zdrowia klienta czy wspomnianego uzale偶nienia od terapii powoduje w tej bran偶y wysyp os贸b posiadaj膮cych mierne kwalifikacje lub nieposiadaj膮cych ich wcale. Logika podpowiada, 偶e raczej powinni艣my kierowa膰 si臋 ostro偶no艣ci膮 i du偶膮 doz膮 krytycyzmu w wyborze terapeuty, tymczasem instagramowy dyskurs terapeutyczny tego nie uwzgl臋dnia. Na Instagramie dominuje ca艂kowicie bezkrytyczne traktowanie profesji psychoterapeuty. Przyk艂adem mo偶e by膰 ostatnia relacja na profilu psycholo偶ki i influencerki z ponad stutysi臋czn膮 widowni膮, kt贸ra w odpowiedzi na post 鈥濶ie mo偶esz wybra膰 swojej rodziny, ale mo偶esz wybra膰 swojego Terapeut臋鈥 napisa艂a: 鈥濩o艣 pi臋knego!!! Relacja z psychoterapeut膮 to cz臋sto pierwsza ZDROWA relacja w naszym 偶yciu鈥.

Nie do艣膰, 偶e por贸wna艂a relacj臋 terapeutyczn膮 do innych relacji mi臋dzyludzkich, najwidoczniej nie dostrzegaj膮c niedorzeczno艣ci tego por贸wnania (relacja z terapeut膮 ma charakter treningowy, terapeuta w odr贸偶nieniu od przyjaci贸艂 zawsze ma obowi膮zek nas s艂ucha膰 i jest to zdecydowanie bardziej jednostronna relacja 鈥 w zamian dajemy mu g艂贸wnie gratyfikacj臋 finansow膮), to w dodatku nie wzi臋艂a pod uwag臋, 偶e relacja terapeutyczna mo偶e by膰 niezdrowa. W gabinetach psychoterapeutycznych mo偶emy trafi膰 na ludzi bardziej lub mniej kompetentnych, takich, kt贸rzy z pewnymi problemami klient贸w radz膮 sobie doskonale, a z niekt贸rymi nie radz膮 sobie w og贸le. Tymczasem podwa偶anie kompetencji danego terapeuty czy psychologa i podejrzliwe podej艣cie do obranych przez niego metod pracy, bywa odbierane jako negowanie sensu istnienia ca艂ej dziedziny naukowej, jak膮 jest psychologia, a nawet psychiatria. W instagramowych dyskusjach niejednokrotnie spotka艂am si臋 dok艂adnie z tak膮 pozbawion膮 niuans贸w interpretacj膮 i pasywno-agresywnymi atakami na osoby, kt贸re wyrazi艂y co do niej w膮tpliwo艣ci.

Wspomniane ca艂kowicie bezkrytyczne zaufanie i zr贸wnywanie relacji z terapeut膮 z relacjami z rodzin膮 i przyjaci贸艂mi, zw艂aszcza gdy te ostatnie nie uk艂adaj膮 nam si臋 najlepiej, mo偶e powodowa膰 wi臋ksz膮 alienacj臋 od bliskich (relacje z nimi nie s膮 tak zdrowe jak z terapeut膮!) i sprawia膰, 偶e stajemy si臋 jednostkami nieustannie wymagaj膮cymi terapeutyzowania. Jak pisze Agata Cudowska: 鈥濪yskurs terapeutyczny postuluje dystans do pe艂nionych przez jednostk臋 r贸l, nie tylko w pracy, w 偶yciu spo艂ecznym, ale tak偶e w rodzinie. W narracji terapeutycznej kultury indywidualizmu ja藕艅 jest przedmiotem kultu, w efekcie czego mamy, zdaniem Ma艂gorzaty Jacyno, do czynienia z narcystyczn膮 osobowo艣ci膮 jednostek, kt贸re wymagaj膮 nieustannej terapii. Narcyzm polega na u艣mierzaniu do艣wiadczania l臋ku i w艂asnej niemocy przez fantazje o w艂asnej omnipotencji. Narcystyczna osobowo艣膰 jest nieodporna na trudne, niejednoznaczne do艣wiadczenia i niepok贸j鈥.

Wysoko wra偶liwe osoby

Fenomenem wsp贸艂czesnej kultury terapeutycznej jest pojawienie si臋 poj臋cia 鈥濷sobowo艣膰 Wysoko Wra偶liwa鈥 (WWO). Popularno艣膰 tego terminu zapocz膮tkowa艂a ameryka艅ska psycholo偶ka i pisarka Elaine N. Aron w ksi膮偶ce 鈥濿ysoko wra偶liwi鈥 wydanej w 1996 roku, kt贸ra okaza艂a si臋 艣wiatowym bestsellerem. Tymczasem wci膮偶 nie ma 偶adnych dowod贸w naukowych potwierdzaj膮cych istnienie WWO. W psychologii funkcjonuje taki termin jak 鈥瀢ra偶liwo艣膰 przetwarzania sensorycznego鈥, jednak nie jest on to偶samy z Osobowo艣ci膮 Wysoko Wra偶liw膮. O tym, 偶e nie ma czego艣 takiego jak WWO, pisa艂y w swoich relacjach na Instagramie influencerki 鈥 studentka psychologii Matylda Kozakiewicz (Segritta) i psychiatrka Ewa Bujacz (Lewogram). Nie bez powodu tego poj臋cia pr贸偶no szuka膰 zar贸wno w polskiej, jak i w angloj臋zycznej Wikipedii. O ile funkcjonuj膮cy w psychologii termin wra偶liwo艣ci przetwarzania sensorycznego opisuje zesp贸艂 objaw贸w zwi膮zanych z nieprawid艂owym przyswajaniem bod藕c贸w zmys艂owych (zdolno艣膰 reagowania na bod藕ce o ma艂ej warto艣ci stymuluj膮cej), o tyle na temat Os贸b Wysoko Wra偶liwych z artyku艂贸w w mediach g艂贸wnego nurtu na pierwszej stronie w Google mo偶emy przeczyta膰, 偶e s膮: 鈥瀙onadprzeci臋tne鈥, 鈥瀢yj膮tkowo wyj膮tkowe鈥, 鈥瀢idz膮 wi臋cej鈥, 鈥瀢idz膮 r贸偶nice, kt贸re dla innych s膮 niedostrzegalne鈥, 鈥瀖aj膮 偶ywsze sny, bogatsz膮 wyobra藕ni臋 i b艂yskotliwe poczucie humoru鈥, 鈥瀞膮 bardziej empatyczne, silnie reaguj膮 na sztuk臋鈥.

W popularnym poradniku 鈥濿ysoko wra偶liwi鈥 czytamy: 鈥濶ormalnie my艣l膮cy maj膮 znacznie mniejsze potrzeby emocjonalne ni偶 ty. […] Ch臋tnie rozmawiaj膮 o bana艂ach. […] By膰 mo偶e niekt贸re b艂臋dy pope艂niane przez rz膮dy i polityk贸w nie s膮 tak naprawd臋 wynikiem dzia艂a艅 lewicy ani prawicy, tylko niedostatecznego udzia艂u WWO, kt贸re wstrzymywa艂yby wszystkich na chwil臋, by zastanowi膰 si臋 nad konsekwencjami鈥. Z kolei w bestsellerowej ksi膮偶ce 鈥濲ak mniej my艣le膰. Dla analizuj膮cych bez ko艅ca i wysoko wra偶liwych鈥 mo偶na przeczyta膰: 鈥濿 ko艅cu [WWO] staraj膮 si臋 dociec, jak funkcjonuje 艣wiat normalnie my艣l膮cych. Tak bardzo pragn膮 dostosowa膰 si臋 do normy! Ale co by to mia艂o znaczy膰? Zrezygnowa膰 z idealizmu? Pogodzi膰 si臋 z niedoskona艂o艣ci膮 艣wiata? Sta膰 si臋 indywidualist膮? Pasjonowa膰 si臋 krety艅skimi programami w telewizji? Rozmawia膰 wy艂膮cznie o dyrdyma艂ach? Mie膰 radoch臋, ta艅cz膮c kong臋 na mocno zakrapianych balangach? Niemo偶liwe!鈥. Czy to wszystko nie brzmi narcystycznie? Tym bardziej, 偶e z cytowanych ksi膮偶ek i artyku艂贸w przebija si臋 oczekiwanie specjalnego traktowania os贸b WWO przez 鈥瀙rzeci臋tne鈥 otoczenie.

W Internecie mo偶na rozwi膮za膰 mn贸stwo test贸w 鈥濩zy jeste艣 osob膮 wysoko wra偶liw膮?鈥, w ksi臋garniach pojawia si臋 coraz wi臋cej poradnik贸w pomagaj膮cych w dokonaniu autodiagnozy, na Facebooku funkcjonuj膮 grupy zrzeszaj膮ce osoby wysoko wra偶liwe, do kt贸rych nale偶y kilka tysi臋cy os贸b. Niekiedy ludzie szukaj膮 w nich przyjaci贸艂 czy partnera, kt贸ry podobnie jak oni jest WWO (facebookowa grupa 鈥濿WO szuka WWO <3鈥). Popularne jest r贸wnie偶 wpisywanie sobie w instagramowych biogramach autodiagnozy tego niefunkcjonuj膮cego w psychologii terminu.

Co ciekawe, wspomniane poradniki, kt贸re bez w膮tpienia ciesz膮 si臋 ogromnym sukcesem marketingowym, cz臋sto s膮 skierowane do kobiet. 鈥濩zu艂a Przewodniczka. Kobieca Droga do Siebie鈥, 鈥濵贸wili, 偶e jestem zbyt wra偶liwa鈥, 鈥濲ak by膰 siln膮 i wysoko wra偶liw膮. Kiedy kobieta czuje za mocno鈥. Czy targetowanie tych ksi膮偶ek do kobiet nie sugeruje, 偶e s膮 one obdarzone wi臋ksz膮 wra偶liwo艣ci膮 i emocjonalno艣ci膮 ni偶 m臋偶czy藕ni, a co za tym idzie, nie pog艂臋bia to stereotyp贸w p艂ciowych? W mediach spo艂eczno艣ciowych znamienne jest zamykanie wra偶liwo艣ci (podobnie jak introwertyzmu) w okre艣lon膮 konwencj臋. W my艣l tej konwencji bardziej wra偶liwy jest ten 鈥 a raczej ta, kt贸ra sp臋dza wiecz贸r pod be偶owym kocem z tomem poezji i kubkiem kakao z cynamonem, ni偶 osoba, kt贸ra jest incognito w mediach spo艂eczno艣ciowych i zamyka swoje 偶ycie emocjonalne w pancerz ch艂odu i racjonalno艣ci, chroni膮c w ten spos贸b wykorzystan膮 przez kogo艣 wra偶liwo艣膰. Niestety, instagramerzy zdaj膮 si臋 nie bra膰 pod uwag臋 tego, 偶e wra偶liwo艣膰 niejedno ma imi臋.

Czy terapia mo偶e sta膰 si臋 narz臋dziem opresji?

鈥濶ie jestem twoim terapeut膮鈥 oraz 鈥瀒d藕 na terapi臋鈥 to coraz cz臋艣ciej pojawiaj膮ce si臋 zdania, nie tylko w mediach spo艂eczno艣ciowych, ale r贸wnie偶 w codziennym 偶yciu. Zauwa偶am, 偶e u偶ywamy ich tak偶e wtedy, kiedy kto艣 chce podzieli膰 si臋 z nami swoimi trudnymi prze偶yciami, a my z r贸偶nych wzgl臋d贸w nie chcemy tej osoby s艂ucha膰. Nie wszystkie trudne emocje nale偶y przepracowa膰. Niekt贸re wystarczy prze偶y膰. Nie bez powodu na przyk艂ad depresji nie diagnozuje si臋 u os贸b prze偶ywaj膮cych 偶a艂ob臋 kr贸cej ni偶 p贸艂 roku. Terapeuta nie jest substytutem relacji przyjacielskich i kole偶e艅skich. Wysy艂anie samotnych, prze偶ywaj膮cych trudne chwile ludzi, dla kt贸rych po prostu nie mamy czasu, na terapi臋 jest bardzo wygodne, ale wydaje mi si臋 nadu偶yciem. My艣l臋, 偶e zanim zasugerujemy komu艣 p贸j艣cie na terapi臋, powinni艣my dwa razy si臋 zastanowi膰, czy tej osobie w naszej ocenie rzeczywi艣cie przyda艂aby si臋 profesjonalna pomoc, czy po prostu przestrze艅 do prze偶ycia jakich艣 emocji bez udzia艂u specjalisty, kt贸rej nie chcemy lub nie mamy mo偶liwo艣ci jej da膰.

Znamienne jest tak偶e regularne wysy艂anie na terapi臋 os贸b publicznych, kt贸re nas dra偶ni膮, z kt贸rymi si臋 nie zgadzamy b膮d藕 kt贸rych motywacji nie rozumiemy. Festiwal tego typu praktyk naj艂atwiej mo偶na zaobserwowa膰 w odniesieniu do Przemys艂awa Czarnka i Kai Godek. Interesuj膮cym zjawiskiem jest tak偶e dokonywanie przez Internet diagnoz psychiatrycznych, co mia艂o miejsce w przypadku modelki Samueli G贸rskiej po jej antysemickiej i homofobicznej wypowiedzi w nagraniu udost臋pnionym przez Konfederacj臋. Albo sugerowanie komu艣, 偶e pad艂 ofiar膮 manipulacji, czego przyk艂adem mo偶e by膰 specjalny w膮tek na facebookowej grupie 鈥濩hlebtuba鈥, adminowanej przez Kasi臋 Babis, wedle kt贸rego Wiktoria Wilkosz, osiemnastoletnia 偶ona asystenta Korwin-Mikkego, jest rzekomo ofiar膮 groomingu (dzia艂a艅 podejmowanych przez doros艂膮 osob臋 w celu nawi膮zania silnej wi臋zi emocjonalnej z dzieckiem, aby zmniejszy膰 jego opory i p贸藕niej wykorzysta膰 je seksualnie).

Precyzyjnej odpowiedzi na pytanie 鈥瀋zy terapia mo偶e sta膰 si臋 narz臋dziem opresji?鈥 udziela socjolo偶ka i psychoterapeutka Natalia 呕uk w tek艣cie 鈥濳ultura terapeutyczna, czyli o ideologicznym podglebiu psychoterapii鈥. Jak pisze 呕uk, 鈥瀙sychoterapia ze swoim nieustannym d膮偶eniem do samodoskonalenia mo偶e sta膰 si臋 narz臋dziem opresyjnej ideologii sukcesu, nakazuj膮cej stawanie si臋 coraz lepsz膮 wersj膮 siebie, a w艂a艣ciwie 鈥 bytem zdrowym i idealnym鈥. 呕eby terapia nie sta艂a si臋 narz臋dziem opresji, wed艂ug 呕uk powinna ona tw贸rczo odpowiada膰 na pytanie 鈥瀓ak膮 osob膮 jestem?鈥 i pomaga膰 w budowaniu w艂asnych autodefinicji 鈥瀗iezale偶nie od tego, czy jest to zbie偶ne z interesami dominuj膮cej kultury, czy nie. Cho膰by kultur膮 dominuj膮c膮 w danym momencie historycznym by艂a sama kultura terapeutyczna鈥.

Podobne refleksje na temat opresyjnej ideologii nak艂aniaj膮cej jednostk臋 do tytanicznej pracy nad osi膮gni臋ciem idealnie zdrowego stanu wysnuwa ks. Jerzy Skoczylas w artykule 鈥濿ychowanie chrze艣cija艅skie wobec kultury indywidualizmu鈥. W tek艣cie pos艂uguje si臋 metafor膮 鈥炁糴laznej klatki鈥, b臋d膮cej synonimem 偶ycia w 艣ci艣le uporz膮dkowanym i starannie urz膮dzonym 艣wiecie, w kt贸rym wszelka inicjatywa i spontaniczno艣膰 s膮 zb臋dne. Wobec tego instytucje, reprezentowane przez coraz liczniejsz膮 rzesz臋 ekspert贸w, przejmuj膮 w艂adz臋 nad jednostk膮, tym samym ograniczaj膮c jej wolno艣膰: 鈥灺籩lazna klatka禄 przeobra偶a si臋 w 芦wygodn膮 cel臋禄. Staje si臋 miejscem ucieczki przed chaosem 艣wiata. Osoba zaczyna ucieka膰 od wolno艣ci jako mo偶liwo艣ci realizacji dobra鈥. Czy tak膮 ucieczk膮 mo偶e sta膰 si臋 r贸wnie偶 gabinet psychoterapeutyczny?

Kultura terapeutyczna a r贸偶nice klasowe

Na pocz膮tku lat 50. niemiecki socjolog i psycholog Erich Fromm w ksi膮偶ce 鈥濸atologia normalno艣ci鈥 zastanawia艂 si臋 nad tym, czy cz艂owiek 偶yj膮cy we wsp贸艂czesnym mu spo艂ecze艅stwie przemys艂owym jest jeszcze zdrowy psychicznie. Z kolei filozof i teoretyk kultury Mark Fisher w ksi膮偶ce 鈥濺ealizm kapitalistyczny鈥 stawia tez臋, 偶e psychologia i psychiatria funkcjonuj膮 jako instytucjonalne podp贸rki neoliberalizmu. Antropolog i filozof Micha艂 Rydlewski w artykule 鈥濸raktyki terapeutyczne jako kapitalistyczne techniki siebie. Psychologizacja jako prywatyzacja problem贸w psychicznych鈥 odwo艂uje si臋 do ksi膮偶ki Fishera. Pisze, 偶e Fisher zamiast fetyszyzowa膰 jednostk臋, ujmuje j膮 w kontek艣cie spo艂ecznym; nie pyta, 鈥瀋o jest ze mn膮 nie tak鈥, lecz zastanawia si臋, co jest nie tak ze spo艂ecze艅stwem, kt贸re wytwarza takie jednostki jak on (choruj膮ce na depresj臋). Tymczasem psychologia popularna sprowadza si臋 do indywidualnego poradnictwa, zarz膮dzania sob膮 i swoimi emocjami, czego konsekwencj膮 jest prywatyzacja problem贸w psychicznych.

Z kolei Natalia 呕uk por贸wnuje indywidualizm nowej klasy 艣redniej, kt贸ra stworzy艂a wspomnian膮 kultur臋 terapeutyczn膮, do etosu purytan贸w: 鈥濷 ile purytanie d膮偶yli do tego, by bogaci膰 si臋 uczciwo艣ci膮 i prac膮, zdobywa膰 dobra materialne, o tyle przedstawiciele nowej klasy 艣redniej 偶yj膮 w 艣wiecie warto艣ci postmaterialnych i d贸br symbolicznych, takich jak: informacja, samorozw贸j, efektywna komunikacja, zdrowe relacje, aktywny wypoczynek, cieszenie si臋 偶yciem. Purytanie pow艣ci膮gali siebie, by zas艂u偶y膰 na zbawienie, kt贸rego zapowiedzi膮 by艂 sukces na ziemi, natomiast nowa klasa 艣rednia stara si臋 zrzuca膰 wszelkie (tradycyjne) ograniczenia, kt贸re kr臋puj膮 j膮 przed osi膮gni臋ciem szcz臋艣cia 芦tu i teraz禄. Credo wsp贸艂czesnego indywidualisty brzmi: 芦Jestem wolnym bytem, kt贸ry za pomoc膮 swej (s)tw贸rczej mocy ma za zadanie wykreowa膰 sobie takie 偶ycie, jakie zechce. Kszta艂t tego projektu zale偶y wy艂膮cznie ode mnie禄鈥.

Mo偶liwo艣膰 zaspokojenia pragnienia bycia woln膮 jednostk膮 wi膮偶e si臋 z okre艣lonym statusem socjoekonomicznym. Nie chodzi tu wy艂膮cznie o oczywist膮 kwesti臋 tego, 偶e terapia jest kosztowna i nie ka偶dego na ni膮 sta膰, za艣 鈥 przynajmniej w Polsce 鈥 kolejki do pa艅stwowych specjalist贸w ci膮gn膮 si臋 miesi膮cami. Znacznie istotniejsza, a r贸wnocze艣nie rzadko kiedy dostrzegana przez instagramowe psychoedukatorki, jest kwestia tego, 偶e trudno zachowa膰 krystaliczne zdrowie psychiczne, kiedy nasza sytuacja 偶yciowa jest niepewna i niestabilna. Jak skupi膰 si臋 na w艂asnym wn臋trzu i na przepracowywaniu traum z dzieci艅stwa, kiedy na przyk艂ad nie mamy umowy o prac臋, sta艂ego 藕r贸d艂a dochodu, boimy si臋 utraty pracy (co w naszym po艂o偶eniu 偶yciowym jest l臋kiem w pe艂ni uzasadnionym) czy nie posiadamy zdolno艣ci kredytowej, tu艂aj膮c si臋 p贸艂 偶ycia po ciasnych pokojach na wynajem?

Na instagramowych profilach przedstawicieli klasy 艣redniej ho艂duj膮cych kulturze terapeutycznej i, o ironio, najcz臋艣ciej wyznaj膮cych lewicowy 艣wiatopogl膮d regularnie mo偶na spotka膰 si臋 z utrwalaniem podzia艂贸w klasowych. Niedawno przeczyta艂am relacj臋 pewnej influencerki propaguj膮cej kwestie zdrowia psychicznego, w kt贸rej pisa艂a, 偶e nie by艂aby w stanie stworzy膰 bliskiego zwi膮zku z 偶adnym cz艂owiekiem, kt贸ry nie przeszed艂 terapii. Wed艂ug niej tylko z osobami b臋d膮cymi w terapii mo偶e nawi膮za膰 g艂臋bsze porozumienie. Tymczasem najta艅sza opcja psychoterapii indywidualnej w stolicy kosztuje 150 z艂otych i najcz臋艣ciej zaleca si臋 wizyt臋 raz w tygodniu, zatem najni偶szy mo偶liwy koszt to 600 z艂otych miesi臋cznie. B艂臋dnym jest tak偶e przekonanie, 偶e ka偶dy cz艂owiek tej terapii potrzebuje. W niekt贸rych 艣rodowiskach panuje r贸wnie偶 niepisane przekonanie, 偶e prawo do wypowiadania si臋 o kwestiach zdrowia psychicznego maj膮 tylko osoby, kt贸re s膮 w terapii, jakby korzystanie z tego narz臋dzia dawa艂o dost臋p do jakiej艣 tajemnej wiedzy, niedost臋pnej dla nieo艣wieconych maluczkich.

Za najbardziej klasistowskie uwa偶am jednak dystansowanie si臋 wielkomiejskich milenials贸w od w艂asnej rodziny. Poniewa偶 raz do roku podczas wigilii mog膮 us艂ysze膰 od sze艣膰dziesi臋cioletniej ciotki niedostatecznie poprawne 偶yczenia, niepasuj膮ce do gotowych propozycji bo偶onarodzeniowych 偶ycze艅 zamieszczanych na instagramowych grafikach, wygl膮daj膮cych jak przepis kucharski. Osob臋, kt贸ra ze wzgl臋du na wiek czy status spo艂eczny nie odnajduje si臋 w dyskursie terapeutycznym, wyklucza si臋 z kr臋g贸w towarzyskich, a w najlepszym przypadku okre艣la mianem 鈥瀟oksycznej鈥. Milenialsi 偶yj膮cy w kulturze terapeutycznej z narz臋dzia, jakim jest komunikacja, czyni膮 sobie bo偶ka. Komunikacja w instagramowym dyskursie terapeutycznym coraz cz臋艣ciej zamiast budowa膰 mosty, pali je i zaostrza podzia艂y mi臋dzy lud藕mi my艣l膮cymi i 偶yj膮cymi inaczej ni偶 trzydziestolatkowie z klasy 艣redniej mieszkaj膮cy w du偶ych miastach.

Kiedy terapia staje si臋 religi膮

Jednym z najcz臋艣ciej spotykanych przeze mnie zjawisk w obr臋bie kultury terapeutycznej jest traktowanie psychoterapii czy szeroko poj臋tej psychologii jako synonimu duchowo艣ci. Tymczasem s膮 to odr臋bne dziedziny 鈥 偶adna z nich w pe艂ni nie odpowie na potrzeby tej drugiej. W 艣rodowiskach ko艣cielnych na szcz臋艣cie coraz cz臋艣ciej zwraca si臋 uwag臋 na fakt, 偶e spowied藕 i modlitwa nie s膮 lekiem na depresj臋; nie zast膮pi膮 wizyty u psychiatry i psychoterapeuty. Tymczasem wci膮偶 nie m贸wi si臋 o odwrotnej sytuacji; w kt贸rej terapia zast臋puje duchowo艣膰. Ten problem dostrzegam u wielu os贸b, kt贸re odesz艂y lub zdystansowa艂y si臋 od Ko艣cio艂a katolickiego i jednocze艣nie zacz臋艂y ucz臋szcza膰 na terapi臋 w celu przepracowania krzywd i nadu偶y膰 do艣wiadczonych w 艣rodowisku katolickim. Mimo podj臋cia tak odwa偶nej decyzji mechanizmy, w kt贸rych przez wiele lat funkcjonowa艂y we wsp贸lnocie Ko艣cio艂a, mimowolnie przerzucaj膮 na relacj臋 z terapeut膮. W przypadku takich os贸b terapeuta niejednokrotnie zast臋puje im rol臋, jak膮 dotychczas w ich 偶yciu pe艂ni艂 ksi膮dz, spowiednik czy kierownik duchowy. Obdarzaj膮 go bezkrytycznym zaufaniem i dziel膮 si臋 publicznie wypowiedzianymi przez niego s艂owami w gabinecie (kt贸re pad艂y w odniesieniu do konkretnej osoby, w konkretnym czasie i kontek艣cie) tak, jakby by艂y one uniwersaln膮 prawd膮 objawion膮, czym艣 w rodzaju werset贸w z Pisma 艢wi臋tego. Instagramowe zwolenniczki psychoterapii, kiedy zach臋caj膮 do niej czytelniczki, bardzo przypominaj膮 w tym ewangelizatorki z katolickich wsp贸lnot m艂odzie偶owych.

O traktowaniu psychoterapii jako synonimu religii pisze socjolo偶ka Ma艂gorzata Jacyno w ksi膮偶ce 鈥濳ultura indywidualizmu鈥: 鈥瀃…] poj臋cie kultury terapeutycznej ma wskazywa膰 na powszechno艣膰 nowych wzor贸w zajmowania si臋 sob膮 przez jednostki czy nawet ekspansj臋 ekspertyzy terapeutycznej i zast臋powanie przez terapi臋 innych dziedzin stanowi膮cych konteksty samookre艣le艅 takich jak religia i polityka鈥. Z kolei Natalia 呕uk we wspomnianym ju偶 artykule 鈥濳ultura terapeutyczna, czyli o ideologicznym podglebiu psychoterapii鈥 zauwa偶a, 偶e 鈥瀌yskurs terapeutyczny sta艂 si臋 艣wieck膮, 芦odczarowan膮禄 wersj膮 eschatologii, dokona艂y si臋 podstawienia, zachowuj膮ce jednak pierwotny charakter funkcjonalno-strukturalny, takie jak: terapeuta, psycholog, ekspert zdrowego 偶ywienia, lekarz zamiast ksi臋dza, wyznanie, 芦stani臋cie w prawdzie禄 zamiast spowiedzi, empatia zamiast przebaczenia, 芦holistyczny sukces禄 zamiast zbawienia鈥.

Agata Cudowska jako jedn膮 z przyczyn tego zjawiska wskazuje pog艂臋bianie si臋 w kulturze indywidualizmu kryzysu wsp贸lnoty, kt贸ra jest no艣nikiem warto艣ci. W tek艣cie 鈥濿sp贸lnota w kulturze indywidualizmu鈥 pisze: 鈥濿sp贸艂czesno艣膰 niesie ze sob膮 nowe wyzwania, ale te偶 szczeg贸lne zagro偶enia, istnieje wi臋c silne zapotrzebowanie na cnoty, idea艂y i warto艣ci, kt贸rych no艣nikiem jest wsp贸lnota. Obserwowane nawroty religijno艣ci, w postaci nowych, czy tylko podretuszowanych ruch贸w religijnych, pr贸buj膮 nie tylko odnowi膰 autorytet religii, ale i odbudowa膰 wsp贸lnot臋鈥.

Racjonalizacja rzeczywisto艣ci kosztem duchowo艣ci, mistycyzmu i tajemnicy nie jest w stanie w pe艂ni zaspokoi膰 potrzeb wsp贸艂czesnego cz艂owieka. Wed艂ug Jacyno warto艣膰 i sens poddane medykalizacji, dost臋pne niewielkiej cz臋艣ci spo艂ecze艅stwa, sprawiaj膮, 偶e wsp贸艂czesny cz艂owiek nie jest w stanie nasyci膰 si臋 偶yciem: 鈥瀂 najlepszego zdrowia i najwi臋kszego komfortu psychicznego nie daje si臋 bowiem wycisn膮膰 sensu鈥.

Celem tego tekstu by艂o zach臋cenie czytelnik贸w do podj臋cia pr贸by poszukiwania w swoim 偶yciu tajemnicy. Tajemnicy, kt贸ra ocala z poczucia, 偶e nad wszystkim w swoim 偶yciu mamy kontrol臋, i zwalnia z obsesyjnej ideologii d膮偶enia do tego, co 鈥瀦drowe鈥. Mam nadziej臋, 偶e odkrywaj膮c w sobie pok艂ady wysokiej wra偶liwo艣ci, b臋dziemy r贸wnie ch臋tnie obdarowywa膰 ni膮 innych ludzi. Zamiast czyta膰 gotowe instagramowe instrukcje dotycz膮ce zdrowej komunikacji, sami b臋dziemy szuka膰 odpowiedniego j臋zyka i indywidualnie dostosowywa膰 go do odbiorcy, nie zamykaj膮c si臋 tym samym w cyber-enklawach i nie zaostrzaj膮c podzia艂贸w klasowych. By膰 mo偶e przestaniemy traktowa膰 ludzi, kt贸rych nie rozumiemy, jako materia艂u na terapi臋. Dostrze偶emy, 偶e jeste艣my czym艣 wi臋cej ni偶 swoimi diagnozami; skrywamy w sobie o wiele wi臋cej ciekawych budulc贸w autokreacji. Wreszcie 鈥 zauwa偶ymy, 偶e bez wzgl臋du na wyznanie b膮d藕 jego brak wielu z nas nadal kieruje si臋 mechanizmami religijnymi, zatem sko艅czymy upupia膰 i negowa膰 znaczenie religii w procesie samorozwoju.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij